장음표시 사용
331쪽
ecclesiae, scilicet ante portam Argenteam , in festo sancti Petri
dc octava tantum. Praeter ea quatuor lanes de antiqua consuetudine extendum
tur in sello sancti Petri de octava ejus in atrio ejusdem ecclesiae, id est in paradiso, in modum crucis; & ligantur de porticalibus ad pineam aeneam, quae est in paradiso 3.& in unoquoque fune v I. candelae suspenduntur. In gradibus vero, scilicet ante ecclesiaim sanctae Mariae in Turri, extenditur unus magnus funis a porticali, quod est super gradus mortuorum, usque ad domum Petri Johannis de Pampano, in qua de jure debet ligari secundum tenorem localionis: & suspenduntur in eo xv m.
De consuetudinibus Confessionis cap. xxxv PII. . Haec sunt quae dominus Papa de consuetudine recepturus est ab illis, qui emunt consessionem beati Petri pro tribus partibus Icanonici vero pris quarta parte. In primis planetas, camisos, tunicas, amictos, stolas, manuales , cingulos, crucem, thuribulum aureum, qui sit aptus ad cantandum Misiam; libros & alia vasa, quae ad ossicium alis raris spectant; candelabra, iobalias stisatas dc opertas, quae totum altare colligant sine fessio, tantum friatas non parvas, vel magnas e tres denarios ad pondus de balsamo, & decem libras cerae pro facula de sabbato sancto; & tres ampullas majores, dc tres minores; & tres fanones, & oleum pro chrismate, &duodecim denarios Papienses pro palmis canonicis beati Petri: selidos sex in sex stationibus, in unaquaque vI. & sex s lidos in festivitate sancti Andreae, 6c duas aquaticias olei profesto ejusdem. In resarciendo tecta & mutandis trabibus dantur duo den rii Papienses unicuique magistrorum dc manualium in unoquoiaque die, donec opus compleatur. Quando sandialarii capiunt trabes, duos solidos denariorum Papiensium, α quatuor libras
Quando dominus Papa pergit ad sanctum Petrum in stati, ni vis. viginti solidos denariorum Papiensium, & tres aquariiscias elueti cardinalibus dc capellanis Papae. Aliis scholis medietas altaris datur, ex quo tobalia extenditur super altare. Et in unaquaqua statione unum par facularum de duabus libris ad
332쪽
Vest eras & ad Matutinas, & candelas pro lectionibus. Ad Misesam similiter unum par facularum. Cardinalibus quinque solidos . denariorum Papientium in statione, & tres solidos Lucenses pro
responsoriis. In quatuor tempora in unoquoque sabbato, quinque solidos Lucenses cardinali diacono, subdiacono, cantoribus, &acolythis.
Λ festo sancti Gregorii Papae usque ad festum Pentecostes in
unoquoque die duodecim denarios Papienses dantur domino Papae; & mille librae cerae per singulos annos & in unoquoque mense una aquaricia olei & una libra olibani, si est in urbe vel
Ex consuetudine in maiori hebdomada dominus episcopus sanctae Rufinae jus consuevit habere, videlicet aram & altare, ex quo pulsatur ad Matutinum, & usquedum finitur ossicium;& ex quo pulsatur ad Misiam usque ad finem, salva medietate canonicorum 6c cantorum, quam habent in altari eum domino episcopo. Tota namque medietas oblationis, quae venit in alta. ri, est altaris domini episcopi: altera medietas est inter praediis tum dominum episcopum & canonicos ecclesiae & cantores aequaliter dividenda. Nam una pars est domini episcopi, alia canonicorum, & alia cantorum, si interfuerint constitutis ossiciis: si non, est canonicorum, servata prius consuetudine ad altare
servientium, quae debet esse de communi omnium partium, dc domini episcopi, & aliorum. . Die Jovis, ex quo pulsatur ad ossicium matutinale & ad Mis. iam usque ad finem ossiciorum; similiter & in die Veneris sa cti; similiter & in sabbato sancto, ex quo pulsatur ad ossicium matutinale, & ex quo pulsatur ad baptismale ossicium, nocte &die tota habent jus suum, & usque ad finem Missae majoris in Pascha, canonici basilicae sancti Petri, & accipiunt decem libras cerae pro facula de sabbato sancto, & tres donarios de balsamo ad pondus, & tres ampullas majores Zc tres minores, & tres uinnones, & oleum pro chrismate. Item dominus Papa decem libras cerae pro agnis in sancto Laurentio de Palatio. Una aquaricia olei, una libra cerae, dc dimidia de olibano per mensem: & in unaquaque hebdomada, quando dominus Papa non est Romae , duo solidi Lucenses ostiariis.
In Purificatione cinctae Maria quinque libras cerae, di qua
333쪽
tuor denarios pro vincis: in Annuntiatione totidem. In Dominica Palmarum acolythis duodecim denarios propalmis: mansionariis sancti Petri totidem pro palmis. In Letaniis majoribus viginti septem libras Lucenses pro presbyterio crucum, & lectis, dc lobiis, episcopis & cardinalibus,& omnibus scholis palatii. Pro eleemosyna sanctae Rufinae, & sanctorum Quatuor, &Lincti Clementis, & sancti Pancratii, una aquaricia olei, &quinque librae cerae, dc dimidia dς olibano: & in unaquaque hebdomada pro eleemosynis pauperum undecim solidos Luceruses : & dum strata currit, extra id quod datur ejectis. Et de Olibano abundanter serviant beato Petro , bc omnia alia jura observent. Sententialibus praesecti, si suspendant aliquem, quinque soli dos: quando decollant, similiter: quando caecant, duodecim denarios pro unoquoque oculo: quando truncant aliquod membrum, similiter. In unaquaque illarum stationum scholae palatii, scilicet presbyteri & diaconi cardinales, subdiaconi, cantores regionarii α acolythi, debent habere quinque solidos denariorum Pa-Piensium de altario beati Petri pro coenatica. Archidiaconus debet habete decem & octo denarios Papienses pro his, qui cantant responsoria, & ad Missam medietatem altaris. Praedictae scholae habent inter eos & capellanos domini Papae usque in d finem Missae. Canonici vero beati Petri duodecim solidos accipiebant antiquitus ; sed modo habent sex per sta
Si vero absens fuerit Pontifex, de venerint cardinales sollet niter cantare Missam, in quacumque statione totam medietatem altaris habent praedictae scholae. Cardinalis vero qui cantat Misesam, habet tertiam partem oblationis: sed si habet aliquem socium, non fit ita, scd oblatio, ut mos est, communiter di .vidatur per scholas
a Ita Iegitur in eodice, tam Vaticano, quam regio. Occurrebat conjectura pra
riun id huic loco non facit satis.
334쪽
OV i s fuerit Cencius consequentis libri auctor, nemo id mellis explicaverit quam Onufrius Panvimus in ea Praefatione, quam eidem libro praefixis in magno Ritualium veterum opere, quod Romae in bιbliotheca pontiscia - palatina, er apud Parisios in regia servatur. Hac autem Praefatio se habet. Fr. ONUFRius PAN vi Nius pio Lectori salutem. Cum veteris bibliothecae palatinae, omnium instructissimae Ilibros evolverem, ut aliquid invenirem, quo in scribenda historia eeclesiastica sublevari possem; sorte incidi in per e-tustum codicem, qui CEN suu M inscribitur, ante annos plus minus quadringentos collectum, & in unum corpus redactum a C ENc i o quodam diacono cardinali sanctae Luciae in Orpheo,& S. R. E. camerario sub Caelestino Papa III. qui post Innocentii III. mortem Romanus pontifex renunciatus, HONORI Us III. nominatus est. In eo cum omnibus S. R. E. redditibus, vectigalibus, occensibus ab eodem Cencio summa diligemtia , cum singulorum pubIicis instrumentis, in unum redactis, hic etiam omnium vetustissimus ritualis, sive ceremonialis libet descriptus est: in quo sanctae.illius & venerandae vetustatis purLtas & sinceritas, atque Romanae ecclesiae in tractandis sacris,& te divina celebranda, summa cum & observantia inspicitur. Multa insuper cognitu non indigna, & ad ecclesiae praesentis status primordia dignoscenda idonea inde hauriri possunt. Quem librum cum ego hominum lectione dignissimum existi. massem, illum in brevem hanc formam contractum, eccleasiasticae antiquitatis studiosorum manibus terendum evulgavi: cum nihil, quod ad ejusmodi studia sublevanda pertineis re existimem, in obscuro, quantum a me fieri potest, jacere
Hactenus Onufrii Praefatio r ex qua intelligitur, ab eo librum fracti in aliam ab ea, quam aη ior insilucrat, formam redactuare
335쪽
,εs ORDO ROMANUS XII. Au 3. Cencis. fuisse. Haec autem nova forma sc se habet. Totum opus disidituν
in tres partes. Prima pars Constans capitibus XXVIII. continet omis .
nes ritus, qui ab Adventu Domini ad Exaltationem s me Crucis Uitati sunt in ecclesia Romana. Secuina pars es de presbyteriis preannum erogari selitis, deque variis ossiciatibus Pontifcis ; habetque eapita xx III. Tertia est de elictione γ consecratione Ponti is aede coronatione Imperatoris. Nobis vero purum purum cincti librum satius vistum es exhibere. Felix Cantelorιus, archivii Vaticani fereti olim e tos , in episola ad cardinalem Barbarinum, eum ei praedim Iibri transscriptum dono daret, a seris, Ritualem hunc vetustissimum,
ante annum M. C. XC M. in Romana ecclesia userpatum, a Cencisisseeptum fuisse libro de Censibus. Cencius tamen libri scriptor rensem
dus ex num. 72. eis ritum ante suum tempus receptum oe observatum tradidit. Idem Cancellarias fuit sub Caelesino III. Sabellus
Illis ipsisimus Fabratius hane nobis notitiam de Cencis nostro serpellaυι t. n Sub moenibus Ardea, vetussisma Rutulorum civitatis, is exstat templum sancta Marinae dicarum: in cujus porta limineis siveriori visuntur hinc inde duo orbes diametri palmaris, in qui bus opere anMIypho scalpti fiunt duo monachi cucullati se inυicemis assicientes cum hisce titulis, in primo quidem An BAs, in altero is autem orbe PATER S. MARINAE. Sub ipse limine, qua partem terram respicit, assent hi duo verseus: Cencius, excelsae tunc cancellarius urbis, obtulit hanc portam virgo Marina tibi. . Denique in impluvio coenobii sancti Bartholomaei ad insulam Tibe- , rinam exsat fragmentum cum hix ver us rCencius, excelsi tibi cancellarius urbis, Se pia commendat Iesse clarissima virgo,
Qui Benedictorum fuit ortus stemmate. . . . Huic peccatorum Ueniam da.... Cencius atque bona genitor genitrixque. . . Inspiciens. . . . mino cum dictis
336쪽
DE CONSUETUDINIBUS ET OBSERVANTIIS,
presbyterio vel scholari, & aliis ecclesiae Romanae . in praecipuis sollemnitatibus.
Auctore C ENCIO DE SABELLIs cardinale.
I. Quid debeat Domistis Papa facere tempore Adventus, oe in Natali Domini. I. A Dominica de Adventu, usque ad Nativitatem Do-1 mini, dominus Papa non portat aurifrixiatam mitram , excepto in Dominica, qua cantatur Canite tuba, ad ecclesiam Apostolorum pro sesto: nec cantatur Te Deum laudamus , nisi in praecipuis sestis. Et in eadem die Adventus idem dominus Papa pergit ad stationem lanctae Mariae in majoris. In η Lectionario sancti Hieronymi, Ad sanctam Mariam de nocte primo galli cantu. a In vigiliis Nativitatis Domini, in mane dominus Papa vadit ad basilicam sanctae Mariae - majoris pro cantanda Missa, & in sero pro celebrandis Vesperis; & remanet ibi nocte ipsa, & celebrat ibi Vigilias, & post Vigilias celebratibi Missam ad praesepe: ubi quidquid Offertur, quamdiu do minus Papa Missam celebraverit, sive ad manus, sive ad pedes ipsius domini, vel super altare, capellanorum est, excepto pane, qui est acolythorum, si recipere voluerint. Hoe idem sciendum de Missa, quam celebrat apud sanctam Anastasiam. In aurora vadit ad sanctam Anastasiam, & celebrat ibi secundam Missam: qua finita, revertitur ad hasilicam sanctae Mariae- majoris, & intrat sacrarium cum episcopis, cardinalibus, diaconibus, subdiaconibus, & reliquis ordinibus, α dicunt Tertiam: qua dicta induunt se, & processionaliter v
337쪽
durit ad altare, sicut est moris. Notandum quod septem sa-culae debent esse iα Missa super altari, & curia debet dare. Deinde dominus Papa incipit Missam, α post primam or tionem diaconi cardinales, & subdiaconi, & alii ordines cum strinariis faciunt laudes domino Papae taliter ordina-tL Archidiaconus cum aliis diaconibus & subdiaconibus ordinati stant juxta altare in duobus filis, scrinariis vero stantibus deorsum in choro cum pluvialibus. Tunc archidiaconus cum diaconibus & aliis, sic incipit laudem alta voce, Exaudi Christe r strinarii quoque respondent, Domino nosmPapa vita. Iterum archidiaconus dicat, Exaudi Christe: scrinarii quoque respondent similiter. Tertio archidiaconus diis .cit, Exaudi Chrijse: scrinarii respondent sicut prius. Iterum archidiaconus dicit , Salvator mundi, tribus vicibus f scrina-xiis totidem vicibus ei respondentibus, Tu illum a uva. Et schidiaconus dicit, Sancta Maria, duabus vicibus : & scrinarii respondent duabus vicibus , Tu illum adjuva. Deinde archidiaconus dicit, Sancte MichaeI, duabus vicibus: scrin rii respondent duabus vicibus, Tu illum adjuva. Eodem modo dicitur, Sancte Gabriel , sancte Raphael, sancte Τοhannes , sancte Petre , sancte Pauli, sancte Andrea, sancte Stephane , sancte Laurenti, sancte Vincenti, fanae Silvester, san te Leo , sancte G pereri, sancte Benedicis , funditi Balli , Iandis Saba,
sanctu Agnes, senecta Caecilia, sancta Lucia. His finitis, archis diaconus dicit, Drie Aesen: strinarii similiter respondent. K rie ele son. Iterum archidiaconus dicit , oris eleisin rstrinarii respondent, xyris elisen. Tertio vero archidiaconus cum diaconibus , subdiaconibus & strinariis una voce dicunt, Drie elisu. Finitis laudibus, legitur prius latina epistola, & postmodum graeca, Expleta vero Missa, dominus Papa coronatur, ad portam ipsius ecclesiae ab archidiacono,
cum uno diacono , reditque cum processione ad palatium.
Tunc judices & advocati veniunt ei obviam sub gradibus in porticu; ibique prior cardinalis sancti Laurentii foris murum, cum judicibus & advocatis faciunt ei laudes: & ibi dominus Papa descendit, & deposito regno accipit mitram. Deinde judices ducunt eum usque ad locum illum, ubi datur presbyterium. Tunc vero exuunt eum planeta, &apposito Nanto su-r suessorio, per scapulas sedet in ' fonstatorio seu cathedra, & largitura Ita constet luc Arviarii non suri a
338쪽
presbyterium cunctis ordinibus propria manu taliter. 3 Et in eadem die Adventus, idem dominus Papa pergit ad stationem sancta Mariae-majoris. In secunda vero Dominica Adventus Papa vadit ad stationem sanctae Crucis. In sabbato do Gaudete pergit ad Vesperas ad sanctum Petrum, ubi dominus Papa eidem primicerio ad nunciando antiphonam , Juste oe pie vivamus, dat unum marabolinum vice ipsius projiciens. Ubi autem dominus Papa debet facere, bc vigiliis interesse, bc omnia alia ibi facit ic recipit cum camerario & cancellario, sicut
in serius dicetur in Dedicatione sanctorum Petri & Pauli, α quibusdam aliis festivitatibus.
II. Quomodo datur presbyterium. 4 Priori igitur episcoporum Romanae ecclesiae dat dominus Papa duplicatum presbyterium, scilicet quatuor melequinos,& quatuor solidos in den. Papiens. omnibus autem episcopis , dc aliis curiae duos maraboli nos, Ec duos solidos Papiens singuli similiter. Si forte archiepiscopus aliquis extraneus tunc praesens fuerit, pro voluntate domini nostri Papae dat ei presbyterium : sed de portione tantum debet habere, quam tum supra dictus prior episcoporum, quatuor scilicet mel equinos , dc totidem solidos: si vero aliquis episcopus extraneus fuerit, unum mel equinum debet habere, di duodecim den. Papiens. Priori presbyterorum cardinalium dat dominus Papa duos melequinos, dc totidem solidos, pro prioratu. Priori presbyterorum sancti Laurentii foris muros pro laude duos similiter mel equinos , 6c totidem solidos : omnibus de singulis aliis presbyteris cardinalibus unum meiequinum, dc duodecim denarios Papienses. Priori autem diaconorum cardinalium quatuor melequinos, dc totidem solidos pro prioratu, presbyterio, dc laude diaconorum dc subdiaconorum: omnibus aliis diaconibus dc singulis unum meiequinum, de duodecim denarios Papiens Diacono graeco unum me tequinum, dc duodecim denarios Papienses. Si forte aliquis abbas mitratus praesens fuerit, dat ei unum meiequinum, dc duod cim denarios Papienses. Primicerio. . . . dat ei unum melequi num , dc duodecim denarios Papienses. Priori subdiaconorum unum mel equinum , omnibus aliis subdiaconibus similiter.
bi etiam centum essent, Videlicet quinque, vel plus aut mi-MU. Dal. rim. II, Υ
339쪽
, 'o ORDO ROMANUS XII. auA. Cencis.
nus, duodecim mel equinos. Subdiacono graeco unum meleis quinum. Unicuique scholae cantorum unum mel equinum:
unicuique scholae Crucis, qui esse debent de jure ad plus
quatuor, & non plures. Prior presbyterorum capellanorum, qui sunt duo, & non plures, unum mel equinum : unicuique capellanorum domini Papae unum mel equinum. Praefecto urbis x L. solidos den. Papiens qui videlicet praefectus ab ecclesia sanctae virginis Mariae usque ad palatium indutus manto precioso , & calceatus Zanca una aurea, id est una caliga, altera rubea, eadem die & secunda die, & eriam in duabus diebus Paschae, & quando Papa eligitur, juxta dominum Papam collateraliter nullo medio equitando incedit. Senatorum ero , qui tunc urbi praesunt, medietas accedit pro presbyterio, & ad comedendum cum domino Papa: quorum uni dominus Papa, vel duobus pro omnibus aliis, presbyterium pro unoquoque senatore similiter unum mele quinum ; dat dominus Papa unicuique judicum urbis unum meiequinum,& x II. solidos den. Papiens excepto priore, qui debet haberaunum meiequinum ultra pro Prioratu, & unum mel equinum pro laude. Unicuique advocatorum unum mel equinum, &duos solidos den. Papiens omnibus strinariis, quotquot sunt, sex melequinos & sex solidos den. Papiens Praefectus navalium , qui dicitur Sangari, duos mel equinos , & quatuor solid. den. Papiens. Et 1 ciat secutura posteritas, quod nulli alii dominus Papa propria manu, nisi superius nominatis, debet presbuterium dare. Prethyterium, ut superius dictum est. dat dominus Papa 3 Sic indutus ducitur a magistro senescalco, & a magistro ad mensam in basilica Leonis papae III. Ad mensam vero legit unus de diaconis cardinalibus cum pluviali: circa vero finem mensae schola cantorum debet cantare Sequentiam.
III. Quid dominus Papa debet facere in femsancti Stephani.
6 In die autem sancti Stephani summo mane conveniunt omnes ordines superius praetaxati, tam clerici, quam laici, induti sericis pannis in basilica, diaconibus cardinalibus, &
. a Formam hujusimodi ealceorum, aliorumque Pt affecti urbani ornamentorum haberia libio Felicis Contelarii de Praesecto urbis.
340쪽
ORDO ROMANUS XII. atis . Ceneto. , rsubdiaconibus exceptis , qui induti dominum Papam ducunt de camera sua ad basilicam ipsam, ubi cardinales universi exhibent ei reverentiam 3 ibique induit se plancta alba. Et descendens de palatio usque ad porticellum , ibique invenit
equum faleratum cum novo scarlati: ita tamen quod secundum consuetudinem antiquam equus ipse domini Papae non debet habere collum faleratum. Et ascendens equum , & de manu adextratorum regnum recipiens, induit ipsum. Sicque vadit ad ecclesiam beati Stephani in Caelio monte coro
Ut autem omnibus, tam praesentibus, quam suturis pateat, qualiter ordines supra dicti cum domino Papa vadunt processionaliter, sciendum est, quod, sicut scribetur inserius, ordinati incedunt, & cum eodem domino Papa ad palatium modo simili revertuntur. Praesectus igitur urbis indutus, ut superius dictum est, juxta dominum Papam incedit, & circa eum judices pluvialibus induti. Ante dominum Papam aliquantulum sequestratus incedit prior subdiaconus regionarius cumtoalea, ut cum voluerit dominus Papa spuere, possit illo gausape os suum mundare. Et diaconi cardinales proximi Papae bini incedunt; & post ipsos subdiaconi basilicarii, quos praecedunt tam subdiaconi regionarii, quam schola cantorum cum graecis, qui consueverunt evangelium & epistolam legere. Istos antecedunt scrinarii di advocati: ante eos presbyteri cardinales, ante istos episcopi cardinales, & abbates urbis : & praecedunt istos, si qui sunt, forenses episcopi aut archiepiscopi. Antoistos duo praesecti navales pluvialibus induti: ante hos vero portantes duodecim vexilla, quae bandora vocantur & unus equus domini Papae faleratus, sed vacuus. Ante hos omnes minor subdiaconus basilicarius cum cruce domini Papae. Sed archidiaconus & prior basilicae cum serulis debent, ut scriptum est, ordinare processiones; &, ne quis ipsam interrumpat, debent discurrere, & frequenter ad propria loca redire. Archidiaconus inter dominum Papam & cardinales diaconos; prior basilicae juxta primicerium inter diaconos cardinales & subdia
8 Cumque sic ad praedictam ecclesiam sancti Stephani pe
venerint, depolito regno, intrat ecclesiam : factaque oratione, vadit ad sacrarium, & deposita planeta alba, induit rubeam,