장음표시 사용
401쪽
ducta eX 312o9 pondere fracti globi in Aere dant re
siduum granorum 18691, ponduS molis Aqueae aequalis moli ejusdem compositi post contusionem. Hoc pondus igitur 1869 I. granorum subtractum ab alio pondere granorum 269 q, dat residuum 8a53, quod est pondustis aqueae aequalis tantse moli Aeri S, cujus pondUS est 7 Ab ij ad granorum. Hinc concluditur pondus hujus generis poηdiis A Aeris a nobis ponderati, ad pondus tantundem Aquae ' μή proportionem habere, uti 7 ad 8253. hoc est ut 1 ad
1179 iRepetito hoc experimento diversis temporibu S , non rediit eadem proportio; verum tamen , est differentias non esse magnas, consistebant enim in uno, duobUS , tria Memorata busve centenarii S granorum pluribus paucioribus te: & hoc
est quantum peti potest in instituenda comparatione rei, i si
Guae, Ut ita dicam, nUnquam mutat pondus, cum altera, tempori ii quae nunquam est eadem. o vata.
Quoniam idem Volumen Aquae non semper parem gravitatem habet, sed hyeme majorem , aestate min0rem foret pondus specificum inter Aerem & Aquam semper diversum, si Aer sub eodem volumine idem pondus c0ntineret; cum enim vix duobus se sequentibus anni diebus Aqua cundem calorem habet , ct a calore rarescit, per totum annum ejus pondus sub e0dem V0lumine discrepabit: Verum Aer multo magis expanditur a calore, a frigore condensatur plus quam Aqua, adeoqHe sub eodem volumine nequaquam idem po diis duobus anni diebus habebit Ergo tum pr0pter Aeris , tum propter Aquae Variam rarefactionem , pondera specifica perpetuo inter se disserent; haec est ratio quare, varii Philosophi expl0rantes hocp0ndus specificum inter Aerem Aquamque, diversam admodum pr0- portionem observaVerunt: lubet eorum , quorum illustrior gloria inter Philosophos est, observatio 1ies hic addere.
402쪽
Ia6 ADDITA MENTUM GALILE Us posuit Aerem ad Aquam uti
HOMBERGI Us in Hist. Acad. Reg.
Est autem methodus Florentinorum operosa ct incerta , longe praestantior & facilior est haec. Capiatur Vas magnum Aquri plz- Viae plenum, ex qua ope Antitae pneumaticae educatur sollicite omnis Aer , maneatque aliquamdiu in vacu0, tum prudenter es absque conquassatione eximatur. Dein globus sumatur vitreus , caVUS &ab una parte apertus , cujus Aeris pleni pondus in accurati l Iinaabi lance exploretur, ex eo Aniliae Prieumaticae ope educatur qLAdam Aeris quantitas, perinde enim est quamcunque exhauseris, clausoque epist0mio, in eadem hi lance eruatur , quantum ponderis edu- Aer habeat: immergatur deinde gl0bi collum in Aquam pyj0rem , ita ut inter extremum c0lli ' epistumium nullus maneat Aer, sed hoc spatium Aqua impleatur; tum aperto epistomi 0 Aqua ap0ndere extrinsecus incumbentis Atmosphaerae premetur in globum , dc nec
403쪽
donec in eo Aqua accurate locum ab Aere relictum occupet, quem in finem deprimendus est globus eousque in Aquam , ut superficies A- quae globum ambientis , ejusque cavum internum implentis sit aeque alta , rursus clauso episton in eXploretur p0ndus vasis Aquam
continenti ex hoc p0ndere subtrahatur p0ndus , qu0d idem globus habuerat, postquam eductus erat Aer, tum pondus reliquum est pondus Aquae occupantis idem V0lumen , quod antea ab Aere implebatur ' numerus exprimens pondus Aquae divisus per numerum exprimentem pondus Aeris educti, dabit proportionem inter specificum pondus Aquae ct Aeris. Adhibenda est in hoc experimento Aqua 0rbata prius Aere, caeteroquin si Aqua vulgaris & Aeris plena sumatur , tum Aer ex interstitiis avolat cum ingreditur AqDa globum evacuatum, hic Aer superiorem partem globi occupat, ct sua elasticitate resistit Aquae intranti, unde tum minor Aquae copia ingreditur, quam deberet: quia ad has minutias forte n0n probe adverterunt omnes Philosophi, fides eorum observationibus non omnis haberi potest: addidi meis tentaminibus anni diem, tum enim ex nostris Ephemeridibus Meteorologicis videri potest, quaenam fuerit altitudo Barometri, Thermometri quis ventus spiraverit, sunt autem haec omnia pericula capta hora secunda post meridiem: Major quoque adhuc Lux his Experimentis assundetur, si capiantur diversis anni temporibus, Barometro ut & Therm0metro suspendente ad eandem altitudinem Mercurium : ad quod acutissimus attenditqu0ndam HoMBERGI Us , uti ex Hisoriae Academiae Regiae Lib. s. pari. a. cap. I. a DU HA ME LIo c0nscriptae constat, quodque hic adjungi meretur. Ex Globo vitreo diametri eto polliciam Aerem exhausit, quo levior evasit gl0bus bonis unciis es semidrachma: fi bat experimentum pestivo temp0re 2 sereno coelo , cum Mercurius . in Barometro suspendebatur ad et j* pollic. flante Euro Borea. Post duos menses humidiore coelo, cum fere in pari altitudine esset Barometrum, idemque circumfusi Aeris calor, idem globus Aere Orbatus levi0r evasit Unciis duabus & tribus drachmis, adeoque idem Aeris volumen I gravius Vi sum est quam in pri0ri periculo, flabat vero Circius: Recte autem HOMBERGIUS hoc explicat, quod Euro boreas e Terris spirans-Vaporum pene expers sit, quibns Circius abundat: illo flante assurgit Atmosphaera , atque aer majores elasticas vires acquirit: regnante Circio min0r est haec Aeris elasticitas, humiliorque atmosphaera, cum igitur idem pondus in Mercurium exerceat altior humiliorque Aerea atmosphaera, densius erit in hac idem Aeris volumen quam in illa: ct proindugravius fuit illius pondus flante circio, quam Euro Borea.
404쪽
In bilance, exploratoria Vocata, duae Virgae Chalybeae aequalium ponderum positae fuerunt, quarum Una erat Calida, altera frigida, Visa fuit haec gravior mansisse altera :Sed deinde ad breve intervallum carbonem ardentem , Vel serrum candes actum tenendo,rediit lubito aequilibrium cum virga calida. Idem observatur si virgae fuerint ex auro, Vel argento, Vel qUOcunque alio metallo, nam oblato carbone ardente lanci a parte superiori, haec adscendir, posito carbO- ne a parte inferiori Lanx descendit. Non ideo tamen aliquis nostrum fuit, qui credidit, simplicem cale actionem aliquomodo ordinariam metalli gravitatem alterare posse; sed non- nulli pressionem Aeris in hoc Phaenomeno non minia S qhlam euoa o,ita quamlibet aliam causam partem habere posse opinabantur.
Cum usque ad dimidium Spiritu Vini implevissemus Ua S
AB, cujus collum longitudinis erat cubiti 14 cum duobus globis clausis aequalis capacitatis, immissus fuit globus AB. cyatho olei positi ad ignem , Spiritus Vini solitae rarei ictionis signum incepit dare adscendendo. Verum Oleo postea sortiter ebulliente, toties Spiritus sensim adscendit insuperiorem globum, Omnino relinquens vacuum globum inferiorem, cum dimidia inferiori parte tubi. Ut vero hic e fedlus habeatur, necessarium est, ut praeter ignem Vehementem, carbone S qui Vas ambiunt, perpetuo instentur; quod
405쪽
notandum ut sat per foramen in assere, qui munimenti instar sit illi qui inflat, post quem observator etiam sit conspeChirus per vitrum. Quoniam simulac Spiritus Vini in superiorem globum pervenit, eum disrumpit: atque ita non modo superior, sed etiam inferior tanto cum impetu de- :orsum dis racius est,ut cum aliquando loco cyathi Vitrei vas ta in Sph aeneum adhibuissemus, fundus illius disruptus fuerit, pari-ru vitrea, terqUe lamina ferrea, quae erat crastitiei piastri,& disicissus fuerit lapis pavimenti. Oleum autem & Vitrum sumuntur, quoniam propter pelluciditatem melius hujus admirandi effectus progressum videre possumUS , nam Cera, piX, lamdum , & forsitan omnis pinguis materia eundem producit effectUm.
Ut aliquid in gratiam Antipersam feret, glacie minutisi .
me trita implevimus vas plumbeum, cui immisimus Thermometrum so graduum, quod quieti commissum fuit circiter ad gradum 13S.Tum immersimus id vas in catinum
continentem Aquam ebullientem,observanteSThermometrum, an qUO tempore glacies circumdabatur a suo contrario, aliquod majoris frigoris suo descensu daret indicium. Sed quotiescunque hoc eXperimentum TeiteraVimVS, ne parti, quidem Thermo metrum capilli quantitate mutatum Vidi- - domus ; quemadmodum quoque adscendere non fuit Observatum,quando contra VaS Aquae calidae plenum immersum sigj. fuit in glaciatum: quin imo, tum citius descendere videbatur, prout per Aquam quidam citiuS qualitas ambientis transibat, quam fecit in primo eXperimento ope glaciei. Nec dici potest, omnem industriam a nobiS non fuisse adhibitam quoniam Aer circumfusus Thermo metro, in immergendo Valeplumbeo in diversa ambientia, non recepisset ab iis aliquam mutationem, cum dictum VaS immissum esset alicui axi qui undiquaque amplis catuS, Omnem communicationem tollebat inter Aerem supra, eumque infra catinum, in quem VaS
406쪽
frigidorum. Phiatu Aeris plena hermeticeii illarua . aliquamdiu in Aqua calida posita, tr postea sib Aqua aperta statum ingentem emittit. Altera
It aliquam Ricem haberemta S, an refrigeratio corporis oriretur ab introitu alicujus speciei atomorum particularium frigoris, uti ab atomis ignis corpus calefieri creditur, fieri curavimus duas aequales vitreas phialas colli usque in ultimam tenuitatem edusii. Harum unam hermetice 1igillatam posuimus in glacie, alteram in Aqua calida, in quibus per aliquod tempus relictis sunt; postea rumpentes sub Aqua harum collum, observavimuS phialam calidam qu dam superflua materia repletam esse, nam eam aperienteS, ebullitio Aquae ex vehementi flatu phialae oriunda, docuit eam esse apertam. Idem debere sequi cum frigida aperiretur phiala nonnullis Videbatur, si aeris refrigeratio eodem modo ac prior calefactio se a fuisset, hoc est per introductionem, Vel absorptionem atomorum frigidorum eX glacie spirantium per poros Vitri inconspicuos. Sed omnino contrarium accidit, nam potius quam materia superflua e Xiret, apparebat quasi ex acuatio quaedam vel alicujus rei jactura si sorte non fuerit condensatio illius, quae intus erat) cum in ejus locum aliquantum Aquae absorbebatUr.
Vitriolum, suo Spiritu orbatum, manet instar Tartari,aut grumi coloris ignei vividissime ardentis; ex quo diuturno igne lente destillat oleum, paulo minus nigrum qUamis , atramentum, Virtutis Valde corrosivae. Hoc cum Aqua ad
Aqua vita Certam proportionem mistum, immediate calorem proclusum cssi' cit qui sensibiliter absque excitata ebullitione. Vel fumo, lam pho n. adeo in reicit, ut Vas, in quo mutura habetur, ViX manibus
est. tradiari possit. Succedit idem effectus ipsum miscendo cum Omnibus aliis liquoribus, excepto oleo & Spiritu Vini;
407쪽
Εx PERIMEN et A VARIA. '3iquorum primum nequaquam a statu suo naturali abduci- I iam 'diis tur, alter, aut nihil aut insensibiliter mutatur. E contra- iii aliis fui-rio notissimum est experimentum , quod Nitrum in Aqua solutum, Aquam refrigerat, & Sal Ammoniacum ita eam ritu riui congelat. Ut si in Aquam . in quam requisita dosis est immissa. Nitrum in
biliter ope glaciei frigefactae, frigus quod dictum Sal, dum fige cit. liquefit, producit, sufficiat ad ipsam conglaciandam. Igitur '' miscuimus secum invicem Q Salis Ammoniaci,& ἰ olei Vi- udebis lis
trioli, atque essectus rarissimus sequebatur, quoniam simulac ro em Sal in eo solvebatur, oriebatur fum US, & tum furiosa ebul bb litto , quae increscebat movendo misturam bacillo ligneo: sentias, i Deinde tota haec mistura in sp umam facillime assurgebat. ita I ira Sosis
lo, quod ambae moles olei & Salis separatim impleverant. trioli sinulVerum cum omni hoc ingenti fumo & ebullitione, non so ' tum non detegebatur in dicta mistura aliquod principium caloris, sed mirandum in ea oriebatur frigus, quo Vitrum ipsam continens congelatur, & Spiritus Vini in Thermo metro in ipsam immerio, velociter descendit, donec dissipato atque in fumo exhalato Sale cestet ebullitio, oleumque ad suum statum naturalem redeat. Hanc productionem frigoris observavimus, quoties idem eXperimentum rei teravimus; attamen ebullitio & fumus major minorve sit, prout Sal est potentius, & liquor melius destillatus. Observavimus praeterea, pauca S Spiritu S Vini Spiritu,
guttas, vel Spiritus Vitrioli infusas oleo, quando maXima in ebullitio fiebat, misturam hanc subito calefecisse , atque ebullitionem cessasse. Si additur Oleum Tartari, calor vesenti mincrescit, fumus adscendit, iterum aestuat, sed infuso Spi- ' ritu Sulphuris illico rursus frigefit, citaui animadversione dignum est, ueluti oleumVitrioli missum t--Tu, cum omni liquore calescit, exceptiS Oleo Sc Spiritu Vini: ita his , hi , quoque Sal Ammoniacum in omni liquore dissi lutum eo S re fi ais OmneS plus minusve frigefacit, exceptis pariter oleo & Spi- 'R a ritu
408쪽
mitis ritu Vini, in quae sola non operatur; si vero Oleum Vi- , bulls trioli atque hoc Sal secum inVicem misceantur, sequia
tionem is tur ea admiranda frigida ebullitio, quam commemora-
M ,' A multiS retro temporibus detexerunt Chemici, Alealinae Saliλcum acidis liquoribus permista ingentem intestinum motum, quem ervescentiam Vocant, excitare : Uerum fuerunt Florentini inter primos, qui observaverunt alia quoque corpora, quam Alcalina ct acida, secum invicem mista effervescere, ct cal0rem majorem quam ante mistionem habebant, aliquando e contrario majus frigus, pro ducere. VI EUS SENSI Us quoque in Tr. de remotis O proximis mixti
principiis ostendit, praeter Alealina ct Acida Salia effervescere secum corpora acida , alia , in quibus nullum Sal, cum corpore acido ebullire: liquores Sale distitutos cum Alcalicis motu hoc intestino agitari; alia, nequaquam Salina, cum sola Aqua fermentari. Nobilis BoYLEUs in aliis praeterea corporibus pericula similia faciendo , hanc scientiam promovit, prout conspici potest in Pallos. Tranis. Autrorum I 664. 9 1668. ut 2 in Mechanica Caloris & Frigoris
productione: nonnulla etiam tentavit ROB. Hoo KE, prout c0lligitur ex Philos. Trans. Verum circa idem tempus Acutissimus luci ENI Us Effervescentias primus in vacuo exploravit, in quo eas fieri, & alios nonnunquam effectus, quam in Aere aperto edere animadvertit; eventus prostant traditi in Philois. Trans. M. I I9. Postli 0sGE OFFROY ct AMONTONs accuratiora ejusdem indolis instituerunt pericula, ope Thermo trorum mensurando gradus Cal0ris ct Frigoris, quos Varia corp0ra permixta excitabant; haec prodita sunt in II de L Adad. Roν. Λ'. I Oo. 9 Ι os . tum in Phil . Tranis. N'. a 4. Quibus experientissimus GE OFFROY plura addidit deinceps in Uras. de UAcad. Rom. A'. I a . Ex mixtione duorum corporum aliquando oritur tanta effervescentia, ut mixtura in vivam flammam erumpat, hanc Explosionem appellant nonnulli: tradidit primus omnium in Physica Subterranea BECCHER Us quomodo oleum
Vitrioli, id quod Therebinthina suppeditat, accenderet : Deinde OLA Us BORRICHI Us in Mis Hasniensibus A I 6 I. obf. I. Oleum Therebinthinae che Aquae fortis inflammari asseruit: verum quam- plurima hujus indolis experimenta instituit CL. SLARE, descripta in Phic Trais Iso. O a I 3. Nonnulla tentavit quoque I OUR
409쪽
ADDITA MENTUM. REFORTI Us, uti liquet ex Hi loria Academ. Reg. Paris. M'. I 698.
Nec defuit hac in parte Horae ERGII industria, uti videri potest
ex Ure l. de 1 Acad. R . A' I oa. Sed ct multa elegantia nuper addidit GE OFFROY in V k . de UAcad. R . A'. I 26. Quae omnia huic loco non male adnecti p0tuissent: Horum virorum vestigiis insistens, partim ea, quiae alii exploraverant, repetii, ut de illu-rum fide certior fierem, partim alia examinavi, eaque aut in Aere aperto, aut in vacuo B0yleano, ut discrimen tam Effervescentiarum in utraque conditione, quam Explosionum addiscerem : Lubet igitur nonnulla in aliquem digesta ordinem, hic breviter commemorare: Necesse tamen erit, ut prius omnia aduolem, quae Experimentis inservierunt: Scyphus vulgaris ex quo Vinum bibi solet, vitreus, conicus , cujus fundus diametrum pollic. basis suprema diametrum a pollicis habebat, latus vero hujus eo ni truncati etiam at polli erat, excepit corpora secum miscenda: huic Scypho imponebatur Thermolaopium Falirenheytianum, cujus scala est duorum pollicum, incipiens ab O ad ΙΙa gradum, tubo vitreo hermetice sigillato inci sum, cujus bulbus liquorem continens admodum exiguus est : hoc fuit pro minoribus caloribus mensurandis; ubi major adesset calor, Ther-m0scopium eligebatur, bulbi quoque exigui, sed quatuor longum pollices, ct Mercurio impletum, quod calorem ab O ad 6oo gradum
notabat haec bina Therm0scopia accuratissime ad eandem Scalamerant confecta: Corpora permiscenda in eodem Ioeo per triduum relinquebantur, antequam examinata sunt ' ut aequaliter calerent, locus fuit purus, clausus undiquaque, nec ab alio calore, quam mei corporis perturbatus, ct ne id ullum discrimen afferret, ipse frigui:
Proinde in his omnibus experimentis seque calebat Aer, ac e0rpura quaecunque , quae miscebantur inter se, veluti Thermoscopia, illis prius immissa, etiam indicabam. Haec noto, quia prout discrepat apparatus, ita etiam variat aliquomodo effectus, maj0rem minoremve calorem aut frigus indicand0, si quis e0dem apparatu utatur, effectus observabit simillimos, ae nunc describam. Facta haec sunt Baroscopio elevato ad 20 i, pol. Vento Zephyro spirante, caelo utcunque sereno, ct Aqua affusa fuit corporibus prius
S. I. Capta fuit Nitri siccissimi, in pulverem redacti uncia semis, affusa fuit Aquae pluviae uncia sesqui; seorsim calebant ad gradum 45,
410쪽
ADDITA MENTUM.mista excitaverunt frigus, quod sensim oriebatur, prout solvebatur Nitrum: elapsis aliquot minutis descendit Liquor in Thermo sc6pio ad gradum 3I: postea ver0 cal0rem eundem, quem Aer loci habebat, recepit. S. a. Capta fuit Boracis uncia Semis, Aquae uncia sesqui, seorsim calebant ad gradum 45, mixta dederunt frigus sensim, nam descendit liqu0r in Thermost0pio ad 43 gradum: rediit postea pristinus calor. S. 3. Capta fuit Salis Marini uncia semis, Aquae sesqui uncia, seo sim calebant prius ad gradum 43, mista 2 solutione facta dederunt frigus, nam n0tabatur liquor ad 4Ι gradum. S. Φ. Salis Ammoniaci uncia Semis, cum uncia sesqui Aquae calentis ad gradum 4s, dedit subitaneum frigus, quo descendit liquor in Thetimo sc0pio ad gradum a . Quamobrem ope hujus Salis majus frigus producitur, quam per Nitrlim utroque tamen se gus, quo A qua in
glaciem abire potest, generatUr. S. s. Interseram hic Experimentum GE OFFROYI quod non repetii; Dimidiae pilatae Aquae injecta fuit uncia dimidia Vitrioli, non
observatum fuit inde generatum esse frigus, sed cum piniae Aquae injectae sint quatuor Unciae Vitrioli, obortum fuit frigus. S. 6. Vitrioli Cypri drachmis duabus affudi Aquae uncias duas, utrumque calebat ad gradum 4ψ, obortum fuit frigus, quo descendit Thermoscopium ad gradum 42. S. I. aerugo optima, drachmarum duarum c0pia, permista fuit cum Aquae unciis duabus, ex calore 44 gradus descendit Thermolaopium ad gradum 42. S. 8. Aluminis rupei drachmis duabus affusae fuerunt Aquae unciae
duae , utri mque calebat ad gradum 44, vix ulla mutatio caloris contigit , elapsa tamen semili 0ra videbatur liquor in Thermost0pio ad 3 gradUm. Ex his octo experimentis cum Salibus, sessilibus simplicibus vel
compositis, tum cum Ammoniaco captis constat, frigus oriri qΠotiescunque solvuntur in Aqua : quamobrem ignem, quem ante miXtionem aequabiliter dispersum per suas massas c0ntinebant, expellunt aliqu0-
mod0, 2 quidem quamdiu soluti0, quae motum partium exigit, durat: hac facta ignis ex Atmosphaera iterum se insinuat, donec aequabili copia per misturam ct Aerem distributus sit. Examina cum Sale Vegetabilium capta sunt sequentia. S. 9. Saccari vulgaris parum flavescentis tres drachmae mistae sunt eum Aquae unctis duabus, n0n obortum fuit hic frigus, sed aliquis ealor, nam Therm0k0pium adscendit eae grada 4ψ ad 45.