장음표시 사용
463쪽
cunque alia : haec in vacuo decidua, semper eodem tempore perveniunt ad tabniam antliae, B, parique velocitate in intermedia vis ubivis seruntur.
QUARTUM EXPERIMENTUM.Ad confirmandum id quod pluribus in locis idem GALI-
LEUs asserit, Vim corporibus motis impressam nova motus directione non destriti, propositum fuit a nonnullis sequens eXPerimentum. Imposuimus currui a sex equis protracto, tormentum salta martinum vocatumo cujus globus ferreus erat unius librae, illud ita direximus, ut steterit erectum ad horizontem, cum eo variae faste sunt explosiones servata semper eadem mensura pulveris pyrii, quae erat trium denariorum pulveris MOLschetli. Quaedam explosiones factae sunt quiestente curru, Zovo i aliae cum currus velocissime protrahebatur supra laevigatissimam bus projectis planitiem. In primo casu relapsi sunt globi circa tormentirificium: In secundo casu, postquam currus per 6 Cubitos ' bj., transvectus erat a tempore explosionis ad reditum globi, man- non destrei- sit globus a tergo ejusdem tormenti quatuor circiter Cubitis. - Ceterum tempora tam in primo quam in secundo casu proxime aequalia fuerunt.
Factum hoc experimentum est ballista, quae rostro tende' IAM ., ἡ batur, globi plumbei trium unciarum in septuaginta octo maior altero ubitis itineris a curru absoluti intelligitur semper ab expul- periculo. sionis tempore ad globi reditum) a tergo currus manserunt tantum cubitis sex : globi ex argilla ordinaria in itinere currus cubitorum 1 oo, a tergo reperti sunt 17i cubitis: Ex quibus nonnulli semper magis magisque in opinione GALILEI confir- mabantur, aerem scilicet non parum Getrahere ab impetu gra ruin imum vium, ipsum findentium, quod in musto levioribus corpori- - μην
bus longe sensibilius est. Q. a
464쪽
Quamvis semper curaverimus, ut in nostra Academia silum continuum experimentorum de aliqua materia teneretur, id tamen non impediit, quominus, his CX-ceptis, particulares quaedam Observationes , quas successive Academici suggesierunt, prout iis suis in studiis indigebant, introductae fuerint. Cum vero hae aliquem experimentorum electorum numerum fecerint, quae inter se parvam vel nullam connexionem habent, ea, quemadmodum praecedentia, Tentamina tantum appellari volumus, servavimusque in hunc ultimum locum ad Librum implendum.
Ad Cognoscendum pondus absolutum Aeris respectu Aquae Sumtus fuit globus plumbeus, undique clausus & Aeris plenus, qui quamvis immersus Aquae, non tamen subsidebat, hic extrinsecus tanta onerabatur plumbi copia, donec ad fundum descenderit, hic ita compositus&ope bilancis accuratissimae in Aere ponderatus , deprehendebatur granorum 3I 2I6. Immerso in Aquam eodem composito apparatu , pendente ex eadem libra, pondus fuit 672 granorum; ita ut differentia sit granorum 269 o. quod fuit pondus absolutummam: aqueae aequalis moli dicti apparatus compositi Deinde compressione eundem globum fregimus & quantum crassities permisit in unum convolvimus, hic simul cum omni pondere plumbeo ponderatus, erat granorum 3la O9, hinc concluditur tantum esse pondus absolutum tantae molis Aereae non compressae, quemadmodum aer ille erat, qui in
465쪽
Ex PERIMENTA VARIA. risho occupavir spatium per contusionem imminutum. In hoc statu totum compositum immissum aquae & ponderatum, deprehendebatur granorum Iasi 8, quae subducta ex
3iros pondere fracti globi in Ae reo dant residuum granO-
. rum I 8 69Ι, pondus molis Aquear aequalis moli ejusdem compositi posci contusionem. Hoc pondus igitur 1869 I granorum subtractum ab alio pondere granorum 269 , dat res 'Pr rtio duum 8 et 1 3, quod est pondus molis aqueae aequalis tantae moli
Aeris, cujus pondus est granorum. Hinc concluditur pon-
dus hujus generis Aeris a nobis ponderati, ad pondus tantun- ut 1 ad 1 I72. dem Aquae proportionem habere, uti I ad 821 3. hoc est ut 1 ad 1I79. Repetito hoc experimento diversis temporibus, non rediit eadem proportio ; verum tamen est, disserentias non esis magnas, consi stebant enim in uno, duobus, tribusDe Cente- Immo Hisnariis granorum pluribus paucioribusue: & hoc est quantum ' nispeti potest in instituenda comparatione rei, quae ut ita dicam, nunquam niutat pondus, cum altera, quae nunquam est ea-pse ni ob-
Quoniam idem volumen Aquae non semper parem gravitatem habet, sed hyeme majorem, aestate minorem ; foret pondus specificum inter Aerem & Aquam semper diversum, si Aer sub eodem volumine idem pondus contineret, cum enim vix duobus se sequentibus anni diebus Aqua eundem calorem habet, dc a calore rarescit, per totum annum ejus pondus sub eodem volumine discrepabit: Uerum AEr multo magis eXpanditur a calore, a frigore condensatur plus quam Aqua, adeoque sub eodem volumine nequaquam idem pondus duobus anni di bus habebit ; Ergo tum propter Acris , tum propter Aquae variam rarefactionem, pondera specisca perpetuo inter se disserent ; haec est ratio quare varii Philosophi cXplorantes hoc pondus specificum inter Aet cm Aquamque , divcrsam admodum proportionem observaverunt: lubet eorum, quorum illustrior gloria inter PhiloΕphos cst, observationes hac addere.
466쪽
aas ADDITA MENTUM. GALILTUs positit Aerem ad Aquam uti MERsLNNus in Phaenomenis Pneumat.RICCIOLus in Almagesto BoYLEus in Experimentis Phys Meest. in Hydrostaticis
in Continuat. I. EXper. in Continuat.Ἐ2. EXper.
UOLDEntis in Disput. Philosoph.SΤURMius in Collegio CurioisCAssisi in Histor. Acad. Reg. HOMBERO ius in Hist. Acad. Reg.
alio tempore alio tempore decem annis post HALLLvcs in Philos. I rans. alio tempore alio tempore alio tempore HADMnMus in Physico Mechan. Exp. S NGUEn Di Us in Connubio rationis MLLLEnus in Collegio Experim.
Ego deprehendi ro Januarii i728 17 Junii 17281 Novemb. 1729
Est autem methodus Florentinorum operosa & incerta , longe praestantior & facilior est haec. Capiatur Vas magnum Aquae pluviae plenum, eX qua ope Aniliae pneumaticae educatur sollicite omnis Aer, maneatque aliquamdiu in Vacuo, tum prudenter & absque conquassistione eximatur. Dein globus sumatur Vitreus , cavus di ab una parte apertus, cujus Aeris pleni pondus in accuratissimabilance inploretur, ex eo Aniliae Pneumaticae ope educatur quaedam Aeris quantitas, perinde enim est quamcunque cXhauseris, claus que epistomio, in eadem bilance eruatur, quantum ponderis ed ehus Abr habeat : immergatur deinde globi collum in Aquam pri rem ita ut inter extremum colli Zc epistomium nullus maneat Aer, sed hoc spatium Aqua impleatur ; tum aperto epistomio Aqua a pondere extrinsecus incumbentis Atmosph erae premetur in globum, donec
467쪽
donec in eo Aqua accurate locum ab Aere relictum occupet, quem in finem deprimendus est globus eousque in Aquam, ut superficies A- quae globum ambientis, ejusque cavum internum implentis sit aeque alta, rursus clauso epistomio exploretur pondus vasis Aquam Mntinentis ; eX hoc pondere subtrahatur pondus, quod idem glo- bus habuerat, postquam eductus erat Aer, tum pondus reliquum est pondus Aquae occupantis idem volumen, quod antea ab Aere implebatur; numerus eXprimens pondus Aquae divisus per numerum exprimentem pondus Aeris educti, dabit proportionem inter specificum pondus Aquae dc Aeris. Adhibenda est in hoc experiamento Aqua orbata prius Aere, caeteroquin si Aqua vulgaris & Aeris plena sumatur, tum AEr eX interstitiis avolat cum ingreditur , qua globum evacuatum, hic Aer superiorem partem globi occupat, sua elasticitate resistit Aquae intranti, Unde tum minor Aquae copia ingreditur, quam deberet : quia ad has minutias forte non probe advenerunt omnes Philosophi, fides eorum observationibus non omnis haberi potest: addidi meis tentaminibus anni diem, tum enim ex nostris Ephemeridibus Meteorologicis videri potest, quae nam fuerit altitudo Parometri, Thermometri, quis ventus spiraverit, sunt autem haec omnia pericula capta hora secunda post meridiem : Major quoque adhuc Lux his Experimentis astundetur, si capiantur diversis anni temporibus, Barometro ut ec Thermo metro susipendente ad eandem altitudinem Mercurium t ad quod acutissimus attendit quondam HOMBERGltis, uti CX Histor De Academiae Regiae Lib. s.
pari. 2. Cap. P. a DU HAME LIO conscriptae ccnstat, quodque hic adjungi meretur.
Ex Globo vitreo diametri 2o pollicum Aerem eXhausit, quo levior evasit globus binis unciis semidi achma : fiebat eXperimentum aestivo tempore & sereno caelo cum Mercurius . in Barometro
suspendebatur ad 27g pollic. fante Euro Borea. Post duos menses humidiore coelo , cum fere in pari altitudine es et Barometrum, idemque circumfusi Aeris calor, idem globus Aere orbatus levior evasit Unciis duabus dc tribus drachmis, adeoque idem Acris volt men gravius visum est quam in priori periculo, fabat vero Cii eius : Recte autem HoMBERGIUs hoc eXplicat, quod Euro boreas e Terris spirans, vaporum pene eli pers sit, quibus Circius abundat: illo flante assurgit Atmosphaera, atque aer majores elasticas vires acquiri et regnante Circio minor est haec Aeris elasticitas , humiliorque atmosphaera, cum igitur idem pondus in Mercurium eXerceat altior humiliorque Aerea atmosphaera, densius erit in hac idem Reris volumen quam in illa: & proinde gravius fuit illius pondus f te Circio, quam Euro Borea. LX-
468쪽
CALORIS ET FRIGORIS. PRIMUM EXPERIMENTUM.
In bilance, exploratoria vocata, duae virgae Chalybeae aequalium ponderum positae fuerunt, quarum una Crat ca-r 'lida, altera frigida, visa fuit haec gravior mansisse altera: Sed v - pq ad breve intervallum carbonem ardentem, Vel ferrum candefactum tenendo, irediit subito aequilibrium cum virga calida. Idem observatur si virgae fuerint ex auro, vel argento, vel quocunque alio metallo, nam oblato carbone ardente lanci a parte superiori, haec adscendit, posito carbone a parte inferiori Lanx descendit. Non ideo tamen aliquis nostrum fuit, qui credidit, simplicem calefactionem aliquo mOdo ordinariam metalli gravitatem alterare posse , scd nonnulli Ra A. unis pressionem Aeris in hoc Phaenomeno non minus quam quam-t.... taet aliam causam partem habere posse opinabantur.
bilis in sublimando liquore concluso.
Cum usque ad dimidium Spiritu Vini implevissemus vas
AB, cujus collum longitudinis erat cubiti 1ἱ cum duobus globis clausis aequalis capacitatis, immissus fuit globus AB cyatho olei positi ad ignem, Spiritus Vini solitae rarefactionis signum incepit dare adscendendo. Verum Oleo postea fortiter ebulliente, toties Spiritus sensim adscendit insuperiorem globum, omnino relinquens vacuum globum inferiorem , cum dimidia inseriori parte tubi. Ut vero hic effectus habeatur, necessarium est, ut praeter ignem vehementem, carbones qui vas ambiunt, perpetuo inflentur ; quod
469쪽
Ex PERIMENTA VARIA. Hynotandum ut fiat per foramen in asthre , qui munimenti instar sit illi qui inflat, pos quem observator etiam sit conspecturus per vitrum. Quoniam simulac Spiritus Vinii in superiorem globum pervenit, eum disrumpit atque ita non modo superior, sed etiam inserior tanto cum impetu deorsum mus en distractus est, ut cum aliquando loco cyathi Uitrei vas aeneum . ' ' 'adhibuisthmus, fundus illius disruptus fuerit, paritCrqUC la jej, uimina ferrea, quae erat crassitiei piastri, & discissus fuerit la- rumpitur. pis pavimeti Oleum autem Sc vitrum sumuntur , quoniam propter pelluciditatem melius hujus admirandi effectus pro- Sressum videre possiimus, nam cera, pix, lardum, Sc for- si tan omnis pinguis materia eundem producit est hctum.
Ut aliquid in gratiam Antigeri sis fieret, glacie minii
tissime trita implevimus vas plumbeum, cui immisimus Thermometrum graduum, quod quieti commisium fuit circiter ad gradum 13b. Tum immersimus id vas in catinum
continentem Aquam ebullientem, observanteS Thermom trum, an quo tempore glacieS circumdabatur a suo contrario, aliquod majoris frigoris suo descensu daret indicium. Sed ectus pa- quotiescunque hoc experimendum reiteravimus, ne quidem 10Vς' Thermometrum capilli quantitate mutatum VidimUS 3 quem Ahos sa- admodum quoque adscendere non fuit Observatum, qUandoseos.
contra vas Aquae calidae plenum immersum fuit in glaciatam :quin imo, tum citius descendere videbatur, prout per A- quam uuidam citius qualitas ambientis transibat, quam fecit in primo eXperimento Ope glaciei. Nec dici potest, omnem industriam a nobis non fuisse adhibitam , quoniam Aer circumfusus Thermometro, in immergendo vase plumbeo in diversa ambientia, non recepistat ab iis aliquam mutationem, cum dictum vas immisitim esset alicui axi, qui undiquaque amplificatus, Omnem communicationem tollebat inter Aerem supra, Cumque infra catinum, in quem vas erat immersum;
470쪽
geratio fiat ope intromisionis atomorum frigido
lida togita, psi ea sub Aqua aherta flatum
ri similis refrigerata A- quam in se absors it. Oleum V
13o EXPERIMENTA VARIA. Sed cum his omnibus nullum alium effemina, quam narravimus, Observare potuimuS.
Ut aliquam lucem haberemus , an refrigeratio corporiSoriretur ab introitu alicujus speciei atomorum particularium frigoris, uti ab atomis ignis corpus calefieri creditur , fieri curavimus duas aequales vitreas phialas colli usque in ultimam tenuitatem edudli. Harum unam hermetice sigillatam posuimus in glacie, alteram in Aqua calida, in quibus per aliquod tempus relicti sunt; postea rumpentes sub Aqua harum collum, ObservaVimus Phialam calidam quadam superflua materia repletam esse, nam eam aperientes, ebullitio A- quae eae vehementi flatu phialae oriunda, docuit eam esse apertam. Idem debere sequi cum frigida aperiretur phiala nonnullis videbatur, si aeris refrigeratio eodem modo ac prior calefactio facta fuisset, hoc est per introductionem , vel absorptionem atomorum frigidorum CX glacie spirantium per poros vitri inconspicuos. Sed omnino contrarium accidit, nam potius quam materia superflua exiret, apparebat quasi evacuatio quaedam vel alicujus rei jactura si forte non fuerit condensiatio illius, quae intus crato cum in ejus locum aliquantum Aquae absorbebatur.
Uitriolum, suo Spiritu orbatum, manet instar Tartari, aut grumi coloris ignei vividissime ardentis; ex quo diuturno igne lente destillat oleum, paulo minuS nigrum quam atramentum, VirtutiS Valde corrosivae. Hoc cum Aqua ad ce tam proportionem mistum, immediate calorem producit, qui sensibiliter absque excitata ebullitione, Vcl fumo, adeo increscit, ut vas, in quo mistura habetur, vix manibus tractari possit. Succedit idem effectus ipsum miscendo cum omnibus