Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

491쪽

31 P. III. CL. IV. CAP. L

. ARTAE CLASSIS.

CAPUT PRIMUM.

De Topicis in genere.

THEOR. Opieum est Medicamem I. I tum locale , quod singu- Iari Corporis Parti medetur, inione seu vi quadam ei Parti propria ἐν dicata. THEOR. II. Topicum igitur omne debet habere talem actionem sive vim, quae specifice emendet Solida & Liquida Partis illius cui dicatur. THEOR. III. Hoc vero praestat, vel quia mole sua tendit ad eam Partem; vel quoniam eo itura sic praeparat , ut, quando ad hunc locum delata susrunt, topice aganti. Hinc etiam duplex datur Topieum; scilicet, vel quod sua mole atque substantia Parti applica-xur , & ibi agit; vel quod praeparat

492쪽

De Topicis in genere. 433 alia quae ad Partem mittuntur . Sic , X. gr. Cephalicum dicitur illud quod Stomacho receptum, & ad Caput delatum , in idem operatur ; vel quod Sanguinem , alias ineptum , ita praeparat & disponit, ut Capiti prout ac

medeatur.

T HEO R. IV. Quicquid ad Partem aliquam vadit, vel eo tendit lege Circulationis universalis , vel per aliam vim quandam eo determina

tur .

THEOR. V. Lege Circulationis universalis nullum dari potest Topicum , nisi eidem in sint conditiones aliquae

mechanicie, ut universali Motu magis in hunc, quam in alium locum eat . Sic , V. gr. , si Globulus unus ex Mercurio & alter ex cera constans e Coris

de sinuit projicerentur, hisce Globulis

tales insunt conditiones, ut prior Versus superiora, posterior versuε inseriora seratur: quippe Mercurii Globulus, cum sit gravissimus re solidissimus , motum suum in linea recta diu conservabit , ideoque in Caput feretur rCereas interim Globulus , cum sit le- Viminius , motum suum sursum & in linea recta cito amittet, ac versus inferiora detrudetur . Hujus autem Ata serti veritas evinci potest ex doctrina Projectionis Liquidorum per Fist T las:

493쪽

P. IV.C. I. De Top. las : patet ergo talia Medicamenta da- i

THEOR. VI. Determinatio ad Aetiis lobtinetur Medicamentis Attrabentibus; de quibus vero superius actum est. THEOR. VII. Topica Specifica vocata , quae operantur uti jam dictum est aut ipsi Parti applicata , aut eo

itura praeparando , Omnia agunt vel laxando, vel stimulando, vel contrahendo, vel condensando, vel movendo, vel attenuando , &c. juxta doctrinam hactenus expositam de Medicamento rum operatione. THEOR. VIII. Hinc igitur clare patet, Vim Topicorum in determinatione ad certum Deum consistere. THEOR. IX. Adeoque tota Topic νum doctrina consistit in descriptione Causarum determinantium.. THEOR. X. Topica omnia, ab Esse

ctu suo, in calida dc frigida dividi s

lent.

Hisce porro praemissis THEORΕ-MATIBUs de Topicis in genere , superest ut de iisdem in specie jam aga

494쪽

CAPUT II.

De cephalicis. a. Dbalica dicuntur ea , quae cerebrum peculiariter spectant , non autem alias Capitis partes. Jam vero Cerebri Fiinctiones duae sunt, nimirum, οε Spiritus animales secernere,

ac eosdem postea distribuere: verum ut hae Functiones recte procedant, requiritur Uasorum adaptatio,& Liquidorum debita solutio ; hinc ergo quicquid Vasa adaptat, & Liquida debite dissolvit, Cephalicum est.2. Cephalica sunt autem duplicia ;Nempe, I Q. Calida , scilicet ea quae tenui oleo, sale , spirituque abundant romnia, igitur istienuantia huc perti nent, imprimis vero quae ssimul odore & sapore grata sunt; ut Abrotanum tenuisolium, Betonica, Chamae drys, Calamintha, Lavandula , Majo- rana, Melissa, Mentha , 'Origanum , Rosmarinus, Salvia , &c. Huc etiam

spectant Insecta quaedam , ut Aselli ;item Spiritus Castorei ; nec non Sal Volatile oleosum , Olea Aromatica ,

495쪽

436 P. III. CL. IV. CAP. III. odore grato n a res assiciunt absque calore; qualia sunt Lilium. vulgare , Lilium Convallium, Rosse, Violae, &c.

CAPUT III.

De Ophthalmicis, Odonta iris, Ota ieis1. Stomaticis. i. Functio est videre; &quic- . quid hanc impedit dicitur Oculi Morbus: ut sunt Palpebrarum Vitia ex paralysi vel tumore oriunda quae vero non disserunt a Morbis ejusdem nominis in aliis Partibus ) ;laesio vel inflammatio corneae , ejus dem phlyctaenae, hydatides, color non

naturalis, opacitas, exulceratio, cicatrix , corpus ei interne accrescens ;quae quidem Omnia non alia rationaconsideranda sunt , quam si Partem aliam quandam in se starent . Oculus porro non videt , qui in suis Humoribus aliquid habet mali, V. gr. Sussu sionem seu Cataractam, &c. vel propter Optici Nervi Vitia ; vel quando Lymphatica , per Tunicam Retinam largissime uti demonstravit a RNDLEYus dispersa, tument: in his a

496쪽

De Ophthalmaticis, O c. '3

tem ultimis casibus, cum nihil externe possit applicari , praecipuum Remedium est Mercurius , ad Salivati nem excitandam, ut par est, ex bibitus; non tamen quod in oculum specime agat , sed universali in totum Corpus operatione. Oculus etiam peccat quoque si Vascula Humorem A queum resorbentia , eundem reducere non possint. Ceterum , in his omnibus omittendi sunt Specificorum tituli; sed inquirendum est . quid vitii in Solidis &Fluidis haereat ; atque medela ex In dicationibus generalibus institui debet: laoc vero maXime videtur inculcandum; quoniam vel optimi Medici Sy cificorum titulos nondum omittere pota sunt, at semper existimant aliquid speci e requiri; cum tame A revera nulla sit proprie differentia , an haereat Inflammatio in oculo , an autem in Manu, &c. Hinc igitur Ophthalmica dicenda sunt ea , qzae sanguineas , ferosas seu θω-pbaticas nermosas Inflammationestoliunt . In omnibus enim par ubique

ratio datur.

497쪽

P. III. CL. IV. CAP. m. a. Odonta ica si tilia, quae Infammationes sanguineas artexto os, Infammationesque in Vasis lamphaticis , vetis 2 ervis, auferunt, oi hoc pacto Dentium dolorem compescunt. Hinc etiam Purgantia laxantia , ut & Optata quandoque Odoniastica fiunt. Otalgica sunt ea, quae Dolores Au-rium fedant. Haec autem rursus includunt omnia illa quae, tollunt Inflammationes istas triplices supra memo

q. Stomatico vocantur illla, quae Moseios oris curant.. Hi vero Morbi communes sunt ori cum aliis Partibus a adeoque Medicamenta nihil specifici ad hosce Morbos habent CAPUT IV.

De Arteriacis is a. Α Rteriae nomen' Veteres dedere

are Laryngi, seu proprie Canali

bus illis durioribus qui Pulmonem ingrediuntur a , quos Recentiores Aia peram-Arteriam appellant ; & v carunt Arteriata illa Remedia , qua

498쪽

P. III. CL. IV. C. III. De Arter. 439 Morbos Laryngis Bronchiorum tolludi a), in specie vero eorum Asperitatem: qualis in Tussi frequens est, oriturque a penuria vel desectu Liquidi quod ibidem secernitur; unde fit ut Filamen

ta Nervosa nuda & arida remaneant. a. Arteriaca igitur Medicamenta

sunt ea quae simile Liquidum suppe

ditant et ut I . Oleoo omnia blanda , lente deglutita. 2o. Omnia quae, specie blandi Vaporis , in Pulmones cum Aere recipi possunt; ut Decocta Farinacea & Emollientia: huc etiam res runtur Emulsiones, Line us, Syrupi. Succi in spissati ; imprimis vero' talia parata ex Amygdalis dulcibus, Seminitabus Papaveris albi, Seminibus quatuor

Frigidis majoribus,& mi Oribus, Nu cibus Coquo, Iuglandibus, Avellanistaque recentissimis, &Pistaciis; eg qui- bus Oleum , vel expressione , vel in Emulssionibus, educitur. 3 . Arteriacorum omnium princeps est quod quidem , titillationis senium auferendo, Tussim sedat: hac autem sedata, Liquores in Arteria-Trachea & Bronchiis secreti , ibidem commorantur ,

a) Idem, Libri r. De Compos Medicam. fee. Loc. Cap. I. Vide sis etiam CASP. HOFF-MANN. Insit. Med. Libra 2. Cap. IS.

499쪽

s P. III. CL. IV. CAP. V. eademque lubricantes , acrimoniani tollunt . Arteriaea proinde sunt omnia illa quae Tussim compescunt.

CAPUT R

iae Thoraeicis. a. Din nonum Functio duplex est , A scilicet Respiratio , & Sanguinis propussis in Ventriculum Cordis

sinistrum. Quaecunque porro duas hasce Functiones promovent, Thoracica solent appellari : sed revera vix ulla dantur Thoracica Specifiea proprie siedicenda ; ea quippe omnia quae hoe nomine donantur , simili plane rita agunt ac alia Medicamenta , nimbrum, attenuando, inspissando, stim lando, &c. Sic enim Hyssopus, Ma orana , Pulegium , Scordium , Suuphur , &c. quae Thoraeica Vocantur , attenuando solum operantur; tum Vero pro Thoraeicis habenda sunt, quuta Sanguis Venosus adeo viscidus est , ut per Pulmones vix fluere possit: ita quoque Pulmonaria optimum est Remedium Pulmonicum, quando SanguiS nimis acer & velox demulceri ac im

spis ri debet .

500쪽

i 2. Si quicquam autem pro Vero

Thoraelao sit habendum , Aer ipse est illud, quatenus stilicet Vaporibus qumbusdam impraegnatus intra Pulmonesi recieitur: itaque, ι'.Quando Lympha nimis tenuis & acris ex Vasis Lymphaticis niurium laxatis in Pulmones dilabitur, ut in Coryza, tum Sustumi gia ex Mastiche, Thure, Benzoe, sunt optima Pulmonica. a'. Si adsit Exha latio quaedam alcatina, & calefacientis acrimoniae, ut in Peste, Variolis, ac Febribus malignis, tunc verum Pul. monicum est Vapor Aceti Vini Rhenani, vel Pulveris Pyrii , per Arteriam- Asperam exceptus. Ubi Spiritus 'Vitrioli , aut Acquae-Fortis effluvia Pulmones invadunt unde saepenumero Peripneumoniae graves , dc Asthmata fiunt ) optimum Pulmonicum est Urinae putrefactae statim re receptus 9 a quo quidem Vapore ipsum acidum Pulmones in se stans co vertitur in Sal Volatile innoxium . 49 Si materia spissa & acris Pulmones Oc-

pet , eorumque meatus in farciat ,

optimum Pulmonicum est Vapor A quae calidae cum pauκ illo Salis Tartari de Urinae admisto, ut & cum He bis laxantibus dc stimulantibus . Quando nimia Siccitas atque lenim Crassities inest, tunc temporis diluenis