장음표시 사용
201쪽
cissima, distincte ac fideliter retineri. Distin-m dico, quia unius rei imago de species facile
ruinat alterius rei speciem,perinde,ut cum I o. homines simul intuentur unum speculum, fa-Gὰ imago ex vultu unius repraesentata obturbat imaginem ex alterius vultu repraesentatum. Deinde, quia muna eademque replurimae ac copiosis limae insunt imagines,sue co- sideratio nes, quarum una facile impediet distinctamcxonsiderationem alterius. Dico etiam fideliter, non posse omnia retineri; quia vcia imago alteram quasi pellit, ic dum iota vult occupare angustum illud spatium memoriae, alteram E possessione saepe elicio Accedit deinde, quod diueris sint temperamenta
corporum,atque adeo sanguinis,spirituum,Sccerebri humani, M quod propter corporum constitutionem rarimme felix memoria cum
felici ingenio reiiudicio eoniuncta sit, ut Plato monet.Nam ingenii acumen & dexteritas requirit iaperiem cerebri de spiritum sicciorem de vergentem ad melancholia. Memoriet autefelicitas requirit teperie humidiore,& magis lentam ac viscosam, siquidem lenta ac viscosa tantum sunt tenacia. Quapropter si duo sint vel tres, qui L. C. non egeant, quales quidem ego nullos adhuc noui tamen erunt mille qui egebunt. Consilia autem potius accommodari debet pluribus, quam paucis. Demum. si maxime sit aliquis tam felici memoria prae ditus, per quam possit omnia fideliter retinere, tamen nec ille idem, nec ullus hominum tam est felix, ut non sit obnoxius istis casibus, qui memoriam varie possint amigere , ita ut obliviscatur facile earum rerum, quas ad tem- pux distinctissime & fideliter conseruauerat; quales quidem calus sunt hi tres; I, curae Ecperturbationes animi.quae mirifice exsiccant cerebrui& memoriam obliterat. 1, morbi,siue interni, ut sunt febres calidiores,sive externi,vi sint ictus ic vehementiores percussiones capitis: s, est senectus,quae sua natur1 sicea est, oc ob id memoriae inimica, cum interim a nobis maxime requiratur,ut ea aetate proferamus ea, quae integra aetate didicimus. Concludimus ergo primum membrum, quod ab omni.bus studiosis L.C.colligi Ac notari debeant. Seris r ut detramus,quio in L . Gnorandum, sue quam varia ι ea, qo uorari debent. Primo ergo non omnia promiscue notariis da sunt,sed latum piaeclara.utilia, & talia, quae non sint nimis tibi familiari nec ea,quae quo tidie possunt occurrer . Ioannes Sturmius in ea est sententia, quod omnia si ut notanda promiscue,qualiacunque v MLOGICUM tandem in lectione occurrant; Nam ita inquit in libro quem scripsit De resoluenda lingua Lau-na: In congestioni bini sic vocat Locos Communes enomutendam, se non oportu sol in coobgeregemmastaedetram alios L iss.lec. Verum cum omnia in studiis mensuranda sint usu&fructu, dixerim tantum utilia & praeclara esse
Neque tantum sententiae elegantes de virtutibus di vitiis annotari debent, ut hodie plerunque fit a multis, sed etiam omnia alia siue sint sententiosa siue non sint. Omne ergo quod disci, atque.adeo etiam quod notari i n L. C.debet,vel ad certam disciplinam referri potest, vel non potest reserti. Quicquid ad certam disciplinam refertur, resertur vel ad disciplinam propaedeuticam, siue instrumentalem, vel ad disciplinam pae- deuticam,seu principalem, atque adeo est vel signum rei,vel res ipsa. Quod ad disciplina instrumentalem referiatur,id est. vel verbu,sive vox rei,vel norma rei. Verbum, sue vox rei, quae notatur, est vel
simplex,uel coluncta, siue phiasis ι vel est prin
eeptum de voce simplici di coniuncta: siue, ut planius dica, vel refertur ad praecepta Grammatica, vel ad usum Gramm . in verbis simpli
Quod pettinet ad normam rei, id est, vel
Primsi est omne id,quod ad Logica pertinet.
Quod autem ad Logicam pertinet. pertinet vel ad praecepta eius, vel ad usum. Ortum a primo, vel ad Rhetoricam pertinet, vel ad Poeticam. Et iterum etiam, vel ad praecepta harum disciplinarum,uelgd usum. Quod ad disciplinam principalem 'seupae deleuticam pertinet, hoc pertinet vel ad ali. quam contemplativam, vel operatricem. Et quod ad conreptativa, id per mei vel ad The μεγbram, vel ad Metaphsiuam, vel ad Pneumar,ram.vel ad Phasicam, & Mathematicam. Quod ad operatricem pertinet, id pertinet vel ad prudentiam, vel ad attem. Quod ad prudentiam pertinetinertinet vel ad religiosam prudentiam, seu S Theolog. vel ad civilem prudentiam, videlicet Ethicam, Oι
est micam de Piaticam aut Iuvrudentiam.
Quod ad artem pertinet, pertinet vel adti bersem.vel illiberalem, vel mixtam. De qua partitione disinplinarum, vide tabulam A. Porro, quicquid ad disciplinam aliquatri refertur, vel ad praecepta istius disciplinae refertur,vel ad commentaria praeceptorum.
Ad praecepta quicquid pertinet, id vel as
202쪽
praecognita praeceptotu refertur, vel ad ipsam p aeccptoruin sericin. Ad commentarios quicquid referturi id vel est explicatio praecepti,uci exemplum pCῆ-cepti.
Quod non referri poteth ad aliquam disciplinam, id est,indiuiduum N lingulare. Nam Dinnia uniueri alia ad disciplinas possunt re- ,exsi. Sed nec omnia singularia talia sunt, ut non olline ad disciplinas res ei ri: nam quae singuis ima fiunt exempla praeceptorum, illa omnia possunt referri ad disciplinas. Quae autem lin.
gularia non sunt exempla . ut, quanaeo iratas sit Gibiades, quando monuψ, clusinodialia, quae ad per senas rete untur, ad duci plunam referri non possunt. Nam singularia non comprehenduntur diiciplinarum methodo, nisi quaten us reducuntur ad uniuersalia,id e it, quatenus fiunt exempla disciplinarum.
Concludo ergo; quicquid legis & quicquid
om nino in L. C. referri deber, hoc ad certam disciplinam referri debet, exceptis iis singularibus tantum seu indiuiduis, quae non exemplis canI. Concludimus igitur, omnia ea esse notariis da quaecunque non tantuin legimus, sed quae Ctia in audimus quae vidcinus,quae ipsi propria meditatione inuenianus. Nam omne id ad certam aliquam disciplinam referri potest, exceptis illis, quae dixi, lingularibus non exemis plificantibus. Tantum etiam de secundo membro, videia licet, quidsit notandum: sequitur tertiu membrum, quomodo sit notandum, siue quo ordine, de qua distinctione. Iam de modo colligendorum Locorum communium nobis ult videndum ; quι qui Mem est vel solitarius vcl socius. Solitarius modus eli cum ipsi pro nobis se Iiscitu digna legimus Zc colligimus. Socius modus est, quai do Coniunguntur pere, tum in legendo tum in colligendo, id quod hac ratione maxima cum Utilitate fieri I, li coniungerent se tres itudiosissimilium in. seniorum de parium proscctuum. a, si isti tres eundem scopum haberent propositum, se essent vel studiosi Thcologiae omnes, vel Politicae de Iuris,vel aliarum etiam facultatum . . , , si sint aeque diligentes deandustrii. 4, sitimi ubi inuicem addicti de amicis ita,vtalici sine inuidia alteri suam ient en tam velit communica te. F. i. lint aliquem anagni uten. siue lecto. rcio, ut si non pollini alere lectorem, ipsi pervice, hanc operam Praestent. 6, Habeant v .LI .LαCIS COMMVNIB. 7 Flumina iam parata, in quibus ea, quae notatu digna stini, notent. 7, Notare autem poterit unus e numero per vices, sed ita, ut in dubiis aut obscuris, quando non ita itatim liquidum est, ad quem titulu referri aliquid debeat, sententias inter se conferant. 8, volumina illa communia deinde a lingulis describi poterui, vel etiam poterit hic modus commodior obseruari, ut duo qui non legunt, suis distinctis voluminibus sibi notcnt,tertius qui legit, postea sibi notet, aut si anagnos en alunt, singuli singulis voluminibus possunt nocare, breuiter, si opus si sicollatis sententiis. Vterque autem modus tum solitarius, tum socius tria rςquirit: I, ut cogites, quid illud sin quod legis, vel audis, vel vides. 2, ut cogites, in quo dc quali volumine sit annotandum. 3, tin illo voluminc cerxum ordine dedistinctionem titulorum serves. Et,ut de primo prius dicamus: Omne quod vel legis, vel audis, vel vides, atque adeo omne id quod notandum est in Locis communibus, id, inquam, est generale vel speciale. G cnerale. cit prunum prςcognitum de studiis, siue de disciplinis ,de eruditione, de ira l' tibus mentis, de scientiis&ars ibus. Qu bus generalibus voluminibus speciale. volu mendabitur, ut infra dicemus. Speciale. quod notari debet, est veli diractum, vel indirectum.
Duectum, pertinet vel ad res, vel ad rei signum Res,quq notari debet,est vel uniuersalis,vel singularis. Res uniuersalis distincte notari debet se cundum distincta di xplinarum systemata uic
nempe, ut notetur vel ut praeceptum, vel ut
Res singularis, siue indiuid a locor um,pcr- sonarum, dc factorum, eit uci exemplificians, vel non exemplifican . Exempli scans, refertur ad praeceptum systematis cuius est exemptu, ut post audiemus. Non exemplificans, notetur ordine alph
Quod pertinet ad rei signum,id ς si vel verbum, vel modus, seu norma ini. Verbum, quod notandum est, vel est timplex, vel contulici uni seu phralis δε notatur in volumi de Crammatico, ut suo loco dice tur. Modus, seu normat ei, vel est prima. vel or
Norma prima est Logica, atque ade mne id, quod ad Logicam pertinet; bi set peculia. re volumen Logicum, ut post dicetur.
203쪽
Norma orta est vel Rhetolica, vel Poetica, quibus etiam singula volumina tribrientur. Tantum de directo quod legitur, vel auditur, vel videtur. In directum est explicatio loci alicuius difficilis de obscuri in autore; e. g. in Sacris litetis in iure, in Aristotele,quae indire,cta, quomodo ad directa de eorum volumina referri reiste possint, infra dicetur. Atque haec omnia sunt quaecunque notari pollunt; plura ausim dicere, dari non possunt. Et se omnia comprehensa esse existimo, quaecunque notari post unt, ita, ut ad Certa capita prompte ac facile referri possint.' Sequi. tur,ut dicamus,quibus voluminibus quidlibet si notandum, atque adeo agamus de subiecto
Volumen autem, in quo quidlibet notatur, est vel sublidiarium Sc secun darium, siue succenturiatum, vel primarium.
C A p v T II. Demolumnsubsidiarrio, sim aduersario. Volumen subsidiarium, seu succenturia
tum iterum est vel aduersarium, vel alphabetarium. Aduersarium volumen est, in quo notamus miscellanea secundum ordinem dierum, quibus aliquid legimus, audimus, videmus. Ioannes Sturmius in lib. de ratione resoluendae linguae Latinae, suadet, ut studiosi halbeant duo genera voluminum . quorum primum sit ephemendes, liue Nam ephemerides, inquit. dctae sunt - τῆς ἐαιωt a die; propterea quod contineant res quotidianas. siue res singulorum dierum. Hoc genus etiam
vocatur a ' arra, quod contineat res quotidianas aduertarias, sumpto vocabulo a rationariis,qui in una pagina partibus aduersis scribebant accepta dc expensa. Vocatur etiam
Mονων, volamen memor te. Recentiores et . iam Comemnea vocant.
Modus autem seruandus in tali volumine hic est; et, ut incipias a Cetto aliquo anni tempore, de silic ferat occasio, ab ipsis Calend. Ianuarii,& pergas per totum annum usque ad fi, nem Decembris, proque isto anno unum volumen habeas, deinde anno hoc exacto volvamen id seponas, Ee nouum ad manus sumas.
Nam valde incommodum fuerit, si plurium
annorum obieruationes velis in unum volumen Congerere, cum volumina L. C. debeant
esse c*wi , id est, facile portatilia, fle com moda, ut Sturmius ait; idcirco addit, debereia
Calamira in adhiberi chartam et me fore m
Dicit quidem sturmius ibidem, quod volumen aduersariorum, veteres aliquando compleuerint uno mense, aliquando bimestri, ali quado trimestri, aliquando toto anno: sed nisi volumen nimis grade fierer, de incommodum peregrinanti, cupere postremu hoc seruari, Manno finito demum nouum volumen assumi L, Admodum utile est paginam istius voluminis certis numeris notasse. 3, utile etiam est addere nome loci,in quo tum fueris, quan
do illa annotasti, idque inprimis propter vitaec audita. 4, Expresse debet addi numerus. n5 tantum anni,sed etiam mensis Et diei: imo si rei circumstantia postulet, etiam horae.' Sed in frontispiciis semper debet scribi annus,me sis de dies. 1,Si domi ss ad Bibliothecam tu Am, ubi pollis habere volumina L.C. digesta. dc ubino nimis es occupatus.n 6 debes in aduersatia aliquid referre, sed statim in volumina illa primaria de digesta, hoe enim ad exercendum ingenium atque iudicium aecommodatius, ecsubleuabit te labore, ne necesse sit posteam minum laborem sumere, id exaduersariis b. seruata traiisscribere in digesta volumina. Quia vero Ope ita sumus occupati in ossiciis publicis, ut non ita romocle pollimus leti bere obseruationes in digesta volumina , id circo in aduersaria scribendae fuerint, sed ita,
ut statim, cum opus est. transscribamus eas indigestum volumen, neque materias patiamur cumulari in aduersariis. Peregrinantes neces-
o aduersaria usurpare debent i quia digesta
voltimina ei reumferre non possitnt, neque Ο-
portunitatem habet loci vel temporis, ut possi ut audita vel visa, de lecta ad methodicos titu. los referre. Itaq; in aduersimis suis sena per scri hent titulum istius prouinciaeδε sub titulo isto
nomen ut bis. aut pagi aut etiam domus,in qua aliquid obseruauerunt, addito anno, mense,
die. Quod si etiam velint pro singulis regnisic prouinciis nouum volume aduersarium facere,praesertim,si diu ibi morentur, id sane fuerit utilissimum. E. g. Aduersarium Germaniae Galliae, Italiae. c. Cum vero etiam volume aduersarium non
pollimus semper habere ad manus, ut nempe in eo calamo aliquid scribamus, idcirco studiosus nunquam debet esse sine pugillaribus, neque debet fidere suae memoriae, sed, si quid
egrestum audiat,videatve, statim debet annotate breuibus verbis, de deinde vesperi,vel mane transscribere in aduersaria. Nam ea res mirifice memoriam iuvabit, Sc per totam vitam
204쪽
tum tibi, tum posteris tuis proderiti si nihil patiaris elabi inter audiendum & videndum, praesertim in peregrinis locis,quod non statim
annotes. Nam si disterres annotationem ,facile effluet tibi aliqua circumstatia dc pars rei, quae deinde totam rem vel ingratam, vel obscuram, vel inutilem reddunt. Qui domi versantur, possunt non tantum unum habere diarium, nempe pro omnibus annotandis,tam rebus,quam rerum signis . sed etiam plura distincta; primum quidem pro re bus uniuersalibus Sc singularibus, leu exeptis talterum pro rerum normis, liue obleI uationi bus Logicis,Rhetoricis Sc Poeticis. Tertium, pro rerum vocibus Be verbis,atque adeo inprimis pro phrasibus elegantioribus. Qui vero peregrinantur,illi unum tantum volumen pro hu omuibus habere possunt de debent.
Q Equitur, ut dicamus de voluminibus L. C. Odigestis,idest, talibus,quet distincta sunt per
certos titulos in frontispiciis chartarum scriptos,& non tantum per seriem temporis aut locorum, sicut fiebat in aduersariis. Digestum ergo volumen est vel minus prin-eipale de tan perfectius, vel principale & petie
Ee hoe imperfectum iterum est vel tuum. vel alienum. Tuum,vel est alphabetarium,vel reali ordiis ne dispositum. Alphabetarium iterum duplex est: vel praeparatum,vel successivum. Alphaberarium praeparatum voco,ubi tituis i scribuntur ordine secundum seriem alpha Leti 1 ita,ut antequam incipias aliquid collige-Ye ,iam omnes tatulos ex ordine literarum disposueris, eo modo quo postea apparebit. Successivum voco,cum non ante collectioiam em tituli alphabetarii ordine scribuntur: sed prout quidlibet prius vel posterius a nobis legi tur id obseruatur, pro eo vel prius vel posterius scribitur. E .g. si hodie aliquid legas de senectute, scri- Das titulum, Seued , de relinquas spatia vacua. Si cras legas aliquid do bello, serabas titulum rastam; Ac sic dei nceps. In fine autem volumitiis facies indicem alphabetarium, Ze citatoriumetopaginae titulos, ubi opus est, requiras. Hunc modum magni aliquot viti hodie studiosis praeleribunt,de Optimum esse ce lent ιLLic. Loe Is COMMVNIB. 77sed quia magnam dissicultatem & varia impedimenta haee ratio habet, nec iudicium usque adeo illustrat, sed potius implicat in rerum ordine intelligendo: Et quia saepe disticulter etiam aliquid licet in tali volumine inuenire, ideo eam diu retinendum fuerit, donec melior ratio inueniatur.
In verbis de phrasibus eadem est ratio quae in rebus. . Nam in tali alphabetico successivo volumine, prout quaelibet phrasis primo occurrit , ita primo eius titulu in notispicio scribis,dcc. E. g. si legas epistolas Ciceronis, de in I. epistola legas phrasiri,Sibu bat aura. Scribis ergo primum titulum phrasium bibi. Legis deinde phrasn,praeclare mereri e Rep.ec facies titulum inermi, de sub isto titulo it miles phrases icribis, ta sic deinceps. In fine autem voluminis facis indicii alphabeticum,
eodem modo quo anteadiximus de rebus. De reali collectione phrasium idem senti mus, quod antea dirimus, de eius nodi collectione rerum.
Et sic de volumine impersecto alphabetarior Volumen imperfectum ordine reali digestum est quando ipse tibi pro tuo captu & arbitrio . siue iudicio ordinem aliquem rerum aut verborum instituis.
Id quod a multis factum est, & adhuc hodio
fit, qui cum ordinem alphabeticum non ita a ment, constituunt sibi ipsis ordinem aliquem realem, suo quodam iudicio, si non exacto, de ad Logicam conformato,tamen propterea cis grato,quod ipsi inuenerint. Idcirco etiam audiui a multis, claris viris, quemlibet roseo captuo iussitisῶbraesiti ordinem L. Cconfixere. Et an ferebant has rationes: i, quia poteris sic facilius assiuescere huic ordini, tanquam proprio.
1, quia sic labor tibi erit facilior, ic magis gratus, cum sequeris eum ordinem, cuius ipse es inuenior. Atque inde etiam manarunt tot rationes L. C. passim a viris doctis in lucem editae,cum nempe quilibet vir doctus tiro priuato iudicio sibi ordinem L. . prς scripserit, ut paulo post apparebit.
Tantum de volumine digesto impet secto tuo: sequitur de vol umine digetho i m perfecto
alieno, id est, tali in quo sequeris ordinem iudieii non tui, sed alieni iam in lucem edati, vel saltem scripto communicati. Quem ordinem sequeris pollisimu propter autorita&Iii prae scribentis. Ordo autem iste alienus, sue volumen ali num,est etiam vel in rebus, vel in x erbis. Volumen alienum in rebus est vel plenius, vel mutilum.
205쪽
Talem ordinem titulorum plurimi autores praescripserunt, qui dispositerunt titulos se sudum praecepta Decalogi , di in singulis praeceptis virtutes & vitia diget Ierunt, ut fecit 'trinu litem Argentinenses, apud quos editus est parum libellus de Locis Communibus, Hipperius, BGYσω. Plenior ordo alienus in rebus, seu volumen plenius. prau 'riptum est Zui ngero, m Thra-
ra visa humna quo ordine conatus est ille vir omnium rerum titulos comprehendere , ingenti quidem labore, sed nescio an pari fructurnam nee secundum Logieam accurate is ordo coastitutus est,nec talis,ut omnia ad eum po
sis referre 1 nec denique talis, ut sine difficult te magna possis reperire id quod cupis , nisi
confugias ad indicem alphabetarium. Pr ter Zuingerum plen um etiam ordinem conatus est constituere Nomin Helius in suo Oceroniano, de adhuc pleni rem autor ille, cuius typus nobis ex Hollandia est allatus, ita ut existi metur esse Culacii.
Sed in his ipsis etiam desideramus I, regu Ias Logici iudicii: a, plenitudinem; siquidem plura nominare possumus, siue plurimarum
rerum necessariarum titulos qui ibi non ex tant, neque ad istum ordinem possunt reuocari. Nimirum, sicut ille tibi vanam promissio εnem proponeret, qui diceret se vel se unico systemate omnium rerum doctrinas tibi trade ire; ita non potest fine ista promissio valere, si quis promittat se cibi una ierie SI collectione
ordinis velle optimos locos communes conscribere: nam ordo locorum communium,sequitur plane ordinem Systematis. Interim. si quis id quaerat, quod qualecunque est, non. vero quod plane perfelium est, iudicarim istam designationem Culacii non fore inuti
Ioannes quoque Stum , in ιι. de residati m gua Larina, valde anxie in eo laborat, ut praescribat regulatum ordinem Locorum communium. Et multa sane vir ille vidit prae aliis in hoc genere, ut neminem plane habeam auistorem, quem unquam viderim, qui Sturmio praeferri possit. Sed tame dum ad decem Prae dicamenta ordinem situm reducit, etiam a tu dicio regularum Logicaru declinat, & seriem valde imperfectam, mutilam, & subinde admodum confusam delineat: talem ramen in
terim quam utiliter quoque sequi possit is, qui
meliorem non desiderat,aut Inquirit. . M LOCI E MEditi quoque sunt L. C. Ioannu Stebai, -- iusti aut oris, qui una cum PoMnuea recen dita, ad hoc utiles omnino esse possu ni, ut qui nondum perfectam colligendorum locorum communium rationem reperire potuerunt, ad marginem, vel chartam puram insertam Sto. baeo vel Polyantheae annotent ea, quae ibi via
Tantum de volumine alieno quod ad resisequitur de volumine alieno quoad verba ta
verba, ut notum est, sunt vel simplicia, vel comm ela, seu phrais. Et verborum quidem simplicium volumen partim alphabetarium
princribitur ab autoribus, partim vero ordine rerum digestum. l.
Alphabetatium volumen verborum: simplicium digeritur secundum ordinem Lexicorum diue Dictionariorum. Volumen autem verborum simplicium secundum ordinem re rum, quomodo digeri velit,ostendit Sturmius dicto de resolutione Latinae linguς libro,nem pe secundum ordinem potissimum m. Plaedicamentorum per certas classes disciplinarum distinctorum, ut nempe sint vocabula Submtiae, Quantitatis. Qualitatis, A chionis, Passi nis, Relationis in rebus diuinis; posteactiam in rebus humanis,prout ibi videri potest. . IVerba coniuncta,seu phrases etiam duplici volumine alii autores disponunt; laempe vel alphabetatio, vel reali; quamuis nonnulli estiam plane fortuito ordine di sponunt, sius potius coaceruatione, quod potest esse tertium volumen phrasum, quoad ordinem alienum. Alphabetario ordine phrases disposuit si benin ne amM, in suo Lexico linguae Latinae, Se Faber in suo Thesauro, quem quidem ordine nos utilem iudicare, in sequutibus dicetur. Rerum ordine phrases disponere instituit Ioannes Sturmius,secundum Io, nempe Pra dicamenta in rebus diuinis & humanis, quos eius titulos videant studios in dicto libro. Tertio & fottulis ordine, prout scilicet inter legendum quidlibet prius vel posterius o currit, phrases Latinas plurimi disposuerunt. Vt sunt raram Viam, tia sanatu, M aliorum ι inter quos ego plurimi semper feci phrases D theri, quibus titulus est, This-- conscribemia. rum visatiram. Qui ergo non volet hunc laborem suscipere, ut eo modo quo insta suasit rus sum, phrases colligat, ei utile fuerit Di therum lia usurpare, ut chartas puras singulis paginis interserat, & Dietheri istas phrates tu auge*t i quado nempe titulum repcrit in Die inero, tuuium que non reperit, addat, di istius
206쪽
tituli phrases scribat in charta ante , 8c post Diet heri volumen ligata. In Graecis phras-bus colligendis prolixam operam nauauit Posis bus, qui plui es habet titulos quam ullus alius, a quo viderim Latinas phrates elle collectas.
minuum oraeue voLmiuem Log. Rhetoricis in Poeticis. V X plorauimus itaque omnes modos alieni iti Locis Communibus colligendis consilii: sequitur,ut nostrum coci si lium explicemus; Guius geminus scopus est: nempe, ut studiosis
monstremus Locorum communium viam, i. magis methodicam de planiorem; 2, pleuiorem, id est, ratem, ad quam non quaedam saltem aut multa, sed omnia lecta,audita, visa, vel propria meditatione inuenta reduci ac reserti polJint. Primo ergo.oportet distinguere intergeneralta volumen Locorum communium,& i ter speciale. Nam primum volumen tuum sit vo lumen generale, de omnium disciplinatum anticipatis de praecognitis. De hoc volumine sunt hi Canones: Volumen generale, siue generatissimorum Praecognitorum, potest esse omnium volumi
Titulus volumini huie praefigi potetrit
Partes huius voluminis duae diuersae esse debent ι una principalis, altera minus principalis Pars principalis maiorem & priorem partem voluminis debet occupare, bc continere titulos rerum ipsarum.
Ρars principalis huius voluminis hos oratne titulos continebit: I, De perfectione humanae mentis x voluntatis,atq; adeo omnium virium hominis. 2,de Contemplatione. 3,de Actione. 4, de Factione, seu artificio. s. de
diuersis vitae generibus 5c institutis, seu professionibus hominum. 6, de habitibus mentis in genere. 7, de habitibus voluntatis. 8, de studiis liberalibus, siue doctrina Sc eruditione , atque adeo de viris doctis. 9, de studiis rerum. io, de studiis exemplorum,seu historiarum. ii, de Sapientia Sc intellectu . ia, de Scientia, deque scientiarum ordine Sc connexi ne inter sese. I3 ,de Prudentia, quatenus nepesumitur prudentia pro habitu mentis,non pro LLIC. Loers C M MYNIL 79 virtute morali stu Ethica. Iq, de arte. Is, de philosophia in genere, de de philosophis. is, de facultatibus superioribus, de harum studio
sis. i , de exercitatione, siue usu studiorum. is, de peregrinatione. 49, de Praeceptoribus.
io, de libris. 2i, de Musaeis. Minus principalis pars voluminis primi, eontinebit autores, siue nomina de catalogum autorum, qui de studiis in uniuersum, siue fletalibus generalibus praecognitis ocantici P. z sdisciplinarum scripserunt, dc qui nobis videre vellegere contingunt obseruatione digni.
Primo ergo scribantur veteres autores Hebraei, Graeci, Latini. post addantur recentes autores, tam domestici quam externi, nempe Itali, Germani, Galli, Hispani, &C. Notentur autem tam illi, qui ipsi aliquid scripserunt pro se in hoc argumento, quam ii, qui commentationes addiderunt in aliorum
Omnes vero notari possunt ves eo ordinci, quo eos contingit videre vel audire i vel etiam ordine nominum alphabetico. Sic de primo volumine Locorum Communium, quod est generalissimum: Iam porro ad specialia de particularia veniendum est. Cum autem speciale volumen si vel rerum vel signorum , dc ssna sint vel normae, vel verba, normae autem propter mentis nosti et imbecillitatem debeant praecedere ipsas res, idcirco de voluminibus Locorum communium, quom ad normas. prius agemus. Cum ergo normales disciplinae sint Logi. , Rhetorica, Sc Poetica, idcirco secundum volumea L. C. adornabitur pro Logica. Sed hoc volumen propter Commoditatem diuidi debet in duo volumina ; quorum priussit piaeceptorum Logicorum, alterum sit volui nen Gymnasii Logici. Prius volumen L. C. Logieorum, non ne cesse est ut hi, quibus haec communico, pecuatiate sibi adornent, sumant Systema nostrum magnum, εc interserat chartam puram, inquaea, vel etiam ad marginem ipsius textus breui. ter notent,quae apud alios vel lecturi, vel audi. turi sunt de praeceptis Logicis. Et,si maxime non statim incidat, ubi de aliqua materia Loiagica in Systemate tractetur, luplex index consulendus est,nempe anterio qui habet disposta capita Systematis, de posterior, qui habet res Ee verba Systemati .
Si quid ergo legatur de Logica in genera inempe de eius utilitate, dignitate, annotetur
ad primam chartam tibi Systematis, ubi Leti-
207쪽
ea definirio extat. Si quid autem legatur de prae ceptis Logicis in specie, id annotetur ad sin
gula praecepta vel seriem capitum ,& tabula rum praefixarum. Nam tabulae nihil aliud sunt, quam tituli Locorum Communium Logic rum,quoad praecepta. Alterum volumen L C. Logicum, erit vo lumen usus, quod illi lidem quibus haec communicamusi peculiare ut conficiant, non magnopere suadeo. Sumant om fiam Logicam, Et inserta pura charta idem faciant, quod iam dixi de Locis communibus praeceptorum 1aciendum. Vel etiam . qissa plenius in priuatis praelectionibus omnia tradidi, sumant istas praelectiones, c vel ad marginem vel in charta pura inserta notent quς notatione digna sunt. E.g. Si quid legatur de L. C. apud alios, vel audiant singularia, notent ad has ipsas nostras praelectiones. Si quid de ratione formandorum studiorum, siue discendi, notent ad nostrasTabulas nuper editas, quas tanquam patates Gymnaso Logico curent assili, vel praelectionibus hisce priuatis. Non vero tantum ista, quae de praeceptis hisee Ae canonibus Gymnasii Logici legent, annotabut in hoc volum ine, sed in primis seiant parari hoc volumen pro exemplis usus L oci. E. g. Si quod legant egregium exemplum tractati thematis simplicis persecti, notent ubi illud exemplum exteti sic de thematibus imperfectis, sic de acutis di sputationibus, sede
dextris resolutionibus autorum annotabunt
studiosi exempla praeclara, ut possint cum iis,
quae antea ibi habent,conserre. atque ita usum diuinae artis per totam suam vitam fouere. Vtrumque autem volumen hoc Logicum.
etiam distingui potest in partes, ut posteriori
parte annotentur autores veteres de recentes,
qui vel de praeceptis, vel de via Logicae scripserunt.
Sic de tribus voluminibus. nempe volumine generalissimorum praecognitorum, de Volumine praeceptorum Logicorum, de volumine usus Logici: sequitur quartum volumen, nempe praeceptorum Rhetoricorum, quod etiam nullum peculiare vobis conficietis. Sumite Systema Rhetoricum, quod Deo benedicente pertexemus, de si quid aliquando oc
Curret. quod ibi non exter, vel ad marginem, vel inserta puta charta adiicite,sequentes eandem methodum quani nos tenuimus.
Quintum volume uerit Gymnasi,siue usus Rhetorici, seu exercitationis eloquetiae, quod vel sit oratorium vel epistolare. . . G sesu Moratorium voco, in quo notari debentea, qu et ad stilum orationibus conuenientem perv
Et hoc volumen iterum duplex esse debet, ita ut prius sit volumen form uiarum Oratori rum, de quibus inRhetoricis, Deo dante. plene dicetur. Posterius volum e duas debet continere partes, quarum priori notandae sunt descriptiones, hypotyposes, itemque laudes de
vituperationes, tam rerum quam personarum passim ex autoribus collectae. Posterior pars corinere debet exempla pulcrorum exordiorum; item pulcrarum perorationum, passim etiam ex autoribus collectarum. In fine vero debent annotari nomina oratorum veterum& recentium, qui de diuersis matellis orationes scripserunt. Epistolicam volumen erit,quod a Commod tum est ad Epistqlas scribendas,atque adeo e iam ad familiarem sermonem , vibetque ita subdiuidi,vi oratorium volumen. Vtrumque autem tam oratorium , quam
Epistolicum distincta paginarum latera, siue
spatia continere debet, lic ut in uno spatio dimidiatae paginae annotentur ea, quae ad Asiaticas orationes & epistolas pertinent. In altero vero spatio ea, quae pertinent ad orationesti epistolas magis iam Atticas de Laconicas, atq; adeo breuiores de neruosiores: de quibus mmnibus alacrius videbitur in Rhetorico Syste
Poeticum volumen etiam vel ad praecepta accommodabitur,veI ad usum, eodem modo quo Rhetoricum; qua de re nihil necesse est apud eos prolixius agere, quos scio Poetas
T O s r adornata volumina L. C. pertinentium ad normas rerum vel intelligedarum, vel eloquendarum, accedi debet ad adornanda volumina Locorum communium in disci-rinis res ipsas docentibus. Tot enim esse vo-umma debent distincta, quot sunt disciplinaei quod etsi ab initio praesupposuerimus, tam crahie iterum admonemus. Est autem volumen Locorum communium realium vel ordinatum, Ee digemim naturali methodo remin,vel ordine alphabetario Cori-
208쪽
De priori hoc loco agimus, & ad illud pertinet hoc quod modo diximus .debere pro singulis disciplinis singula Locoru communium
volumina parari. De alphabetario autem tum dicturi sumus, quado absoluerimus primariam hanc & secundum naturae ordinem tactam locorum communium designationem. Est ergo omne volumen disciplinae realis, vel contemplativum vel operaLluum, prout
omnis disciplina est vel contemplatrix vel
Inter volumina contemplativa primum est
quod ad primam disciplinam pertinet,nempe ad Theori hiam, siue primam 1 apientiam, quae
est de Deo, tanquam essentia prima ic simplicissima. Ne cui mirum videatur, nos distinguere in tabula edita, & hoc etiam loco Theosophiam de Theologiam, idcirco breuiter nostrae sententiae rationes exponemu . Prima autem ratio haec est.quia Dei notitia est generalior, tua ut in Theologia sipdcialiter die .i, sola S per se
tractari debeat; cquidem non tantum ad bra num spirituale, quod solum Theologi x, tanquam linc suum proprium spectat, notitia Dei Pertinet, sed etiam ad bonum naturale id mo-xale. Ita ut nemo possit esse vel Phusicus vel Ethicus perfectus, cui ignota sit prima essentia, di primum principiti rerum naturali uic mois ratium, videlicet Deus. Cum ergo pariter ad Philosophiam dea heologia notitia Dei pertineat. de eum principia dilaiplinarum Philosophicarum nominus pendeant a primo bono , quam praecepta Theologiae, ideo necessario aliqua disciplina generalis supra Philosophiamee Theologiam specialiter dictas,constitui debet, qua Neosephium dicimus. I, Theologia D.
era5ter iucta, per se & sua naturae ih operati ix: habet enim pro fine assecuti orie v Itae aeternae,
quod Apostolus testatur ad Philip . r. inquiens: O reamini state vestram. & latius id deinostra-xa imus ab initio Sustemat s Theologici. Curri ergo sit operatrix disciplina. non potest tota versari in contemplatione Dei. sed potius de. bet versari in illis mediis quae Deus ordinauit, ut nos ad salutem ducant; ut est agnitio miseriae: Item, liberatio per Christum facta, de regeneratio nostri ac bona opera. Dei autem no riti a est tam am pia, ut peculiarem plane disciplinam 8c integram requirat,&Omnis pera trix disciplina mutuatur sua principia ab ali. qua Contemplatrice. Cum ergo Theolygia sit Operatrix disciplina,vtique etiam mutuabitursu iam principium,videlicet doctrinam de Deo
ab aliqua superiori de contemplatrice discipli-
na nempe a Theosbphia. Si quis dicat, Deum
non poste aliter cognosci, quam ex Sacris lite aris. ideo istam doctrinam pertinete ad Tl e OIologiam: respondeo, plurima esse in sacris lit ris, quae no pertinent ad Theologia specialiter dictam, sed ad alias disciplinas, quod etiam in GymnasioLogico latius exposuimus,circa dometrina de vis methodi. Si quis porro di Graia hos nihil vi rede Deo, Musa tem ni habere seu notitum Dei, ideo ad Philosophia ista no pertinere Resp. l. nec id me velle,ut ad Phlosophia
specialiter lic dicta, ista tractitio pertineat,1 dconstituere Theolophiam supra Philosophia,
quod ex tabula apparet. Nec sequitur: Eιόnici Pkil uti lac disciplinam n. baburaunt: Egara tangitur non debet. Nam constitutio diiciplinaeno ex holninu imbecillitatibus,sed ex rei u natura aestimari debet. Deniq: si quis dicat,ipsum nome Thea is, indicare.quod de Deo ex pro . fello ibi sit tractandu. Respon. vocabulu The lutae,inde natum esse,quod philosophi vera de Deo doctrina olim non tradidistent, nec supra Philosophiam tale aliquam disciplina constitueret: ideo doctores de ductores aeternae salutis necessario in se recepisse duplex onus: I, ut de principio primo aeternae salutis, videt de v ro Deo homines crudiret, post eo media mota strarent quae Deus ordinasset te proposuisset hominibus ad salute consequenda. A priori etiago illo, nepe a principio aeternae salutis priminorium estTheologi nomen, hueuiq; semper reccium, neq; nos Cepimus illud abrogare .s d tantum ea distinguere,quae dilinguendas iiii C,
sura ualis diceretur, denominatio fieret ab ipse nne dc medias. Propono mea sententia; qui ea non vult amplect ,poterit sua retinere. Quicquid facio, facio propter methodu & oidine. Paties huius disciplinae duae constitui possunt: i, de Deo: altera, de patefactione Dei. Tituli primae partis sentat, De Thoosophia. 2. Dei essentia. 3, Modus existedi in essentia diisum a qui dicitur'Vom S Tristrat . Ibi ergo de
Trinitatem genere. η, Pater. 3,Gignere. 6, FI-lius. 7.Gigni ab aethrno. 8, Spiritus S. 9, Pro cessio a Patre te Filio. Io, Proprietates Dei in
genere. It, Independetialc priniitas. Id, Simplicitas. 13, Immutabilitas. I Jnfinitudo. II.
idaea perlectionis Lic, Idea intellectus perseiactissimi. II, Idea voluntatis perfectillimae. Et hae sunt proprietates Dei assolutae: s
quuntur proprietates Dei relatae ad creat raS. I, Omnipotentia: 2, Praescientia. Benignitas ec misericordia. 4, iustitia. s. lus absolu- tu Dei in erea uras m Veritas de infall.bilitati
209쪽
tio in genere dein specie, per linc dies creationis. Io, Quies , creatione. 1l. Providentia. 2, Conseruatio creaturarum. Is, Rectio, seu gubernatio creaturarum. 14, Dctensio aduersus Sathanam. Is Media in genere consulera ta, Der quae Deus detendit creaturas.
Hi sunt tituli prioris par tis: Posterioris partis tituli sunt: Patefactio Dei in genere. Patefactio Dei extraordinaria. Vilio. Inspiratio. Pate notio Dei ordinaria in genere. Verbuin Dei, seii factae literae. Verbi diuini sussicientia, seu perfectu, Verbi diuini perspicuitas 4 c. tus testamentum. Libri Canonici. Libri Apocryphi. Nouum testamentum.
Haec in priori parte voluminis Theosophi
ci disponenda liinit posterior pars contineat autores,qui de his omnibus scripserunt. Fuerunt loci communes Theosophiae; quae est prima omnium scientiarum: sequuntur loci communes secundarum scientiarum.
Secunda autem scientia eli vel generalis. vel specialis. Generalis scientia tractat de Ente creato, quatenus Ens est. dc dicitur UMmphν o. Eius duae sunt partes: prior de Ente primario , siue de substantia; posterior, de Ente secundario, siue accidente.
Tituli partis prioris sunt: De Metaphvsica.
Deente improprie dicto in genere. De imagine Entis. De opposito Entis,seu denegatione de non Ente. 3, de Ente proprie dicto. c, de substantia. 7. de principiis substantiae, dc pii mo quidem de dependentia a Deo, tanquam
prima essentia. 8. de compositione, seu concretione. per quam Ens dicitur. 9, de principiis internis: dc I.de clientia iubstantiae. Io,de existentia substantia . D, Modi Entisingcne G. I 2, Modi Eritis instar lualitatum. Is. Vni. ras. Iq. Veritas. is, Bonitas. is, Perfectio de
plenitudo. Ir, Pulcritudo, I 8. Furitudo, seu determinatio essentiae de existentiae. Et hi sunt modi instar qualitatum primi.Is,
Modi orti in genere. 2 o. Caulatio. 2I, Prio ritas N posterioritas. ar Necessitas. 23,COntingentia. 24, Possibilitas. 2s, Facilitas&dit ficultas. 26. Identitas Sc couementia. 27, Di-
uerlitas. 28, Pugna seu oppositio. 29, Modi instar graduum in genere. 3o. Vniuersaliras. 3i, Singularitas, seu indiuiduatio. Post modos substantiae, sequitur diuisio eius,quod sit spiritualis vel corporea. Spiritua lem si1bstantiam sumit sibi Pneumatica. CDrpoream generaliter delibat Metaphysicus. 3 2, Totalitas. 33, Partialitas. M LOCI CVM . Secunda pars Metaphvscae. de Accidenre. I, de accidente in genoce. 2, de acc iden N per rfectiori, siue abstracto. 7, de quantita C. ε, de qualitate. I, de actione. de passione. 7. de accidente imperfectiori in genere. S, dc λccidente concreto. 9,de situ. Io, de habi Lucili, de Vbi. I 2, de Quando. is, de accidente per similitudine dicto, videlicet de relatione post hos titulos in postroma parte vuluminis no tentur amores Mesaphysici. id
Dost volumen Metapitysicum, ponendum
1 est volumen Locor na communium Pneumaticorum, id est, pertinentium ad iis pli. nam tractantem de Spiritibus. Cuius quidem
disciplinae duae sunt patres; prior est de Spiritu in generei posterior, de Spii itu in specie. Prioris partis hi sunt tituli: De disciplina
Pneumatica. De Spiritu de eius natura. De simplicitate spirituum, de quomodo dicantur esse expertes spirituum. Dei momii: rate spirituum a quantitate. De circulanscriptione spirituum, atque adeo de illocalitate respectu loci continentis. De qualitatibus spirituum. &quomodo eos in se rccipiant. De actionibuslpirituum. De motu locali spiritu uiniquomo do ex uno loco in alium moueantur. De Pa
sionibus spiri tuum, seu quomodo possunt pati spiritus. De modo intcsligendi, icii iurelle bis pirituum. De modu volendi, sitie volitiones pii Ituum , atque adeo etiam de ad. otibus de cupiditatibus spirituum. De potentia spiritu um siue essicacia, atque adeo de robore. Doei sectibus spirituum rei pectu Dei. De esse ti-bu, spirituum inter sese. De cilec bu spiri
tuum ad corporeas creaturas. Dc velocitate spirituum de penetratione per corpor De C' habitatione spirituum cum corporibris, siue cum materia, atque adeo det obsessione. quomodo spiritus possit corpus cibsidet c. De v
riis apparentiis spirituum. Hi sunt tituli prioris patris: pars posterior Pneumaticae, ne inpe de spiritibus in specie. iterutri dii plex est, nempe vel de spiritu persecto de completo, siue de separato, vel de sp u itu ciato, siue vel de angelo, vel de an uua ratio
Tituli posterioris partis, i cpe de Ail elis.
210쪽
DE ADORNANDIs ET EO adeo doangelo in genere. De angelorum creatione. De angelorum numero. De angelorum potentia de viribus. De angelorum statu, antequam nonnulli ex iis laberentur. De angelis bonis in genere. De angelorum bonorum confirmatione in suo statu. De angelorum bonorum ministeriis respectu Dei. De angelorum bonorum ossiciis ad se inuicem. De angelorum bonorum officiis respectu creaturaria. De angelorum bonorum certamine, iam malis, pro defensione glori Dei di conseruatione
Creaturarum. De angelorum bonorum ministerus, respectu terrae,caeli, aquae, acris & aliorum Corporum naturalium in animatorum.
De angelorum bonorum innisteriis circa Corpora viva, di inprimis circa hominem. Demini sterio angelorum circa pios in genere, atque adco de bonis geniis. De bonis geniis Circa natiuitatem hominis, atque adeo circa sestationem sextus in utero, te circa partum.
eangelorum bonoru minilleriis circa Π- seruationem vitae&valetudinis humanae, atque adco de comitatu bonorum angelorum &oefensione in periculis itineris, maris, belli. De ministerio bonorum angelorum circa hominis agonem. De gestatione animarum pix rum porangelos in linum Abrahae,atque adeo de defensione istarum animarum a Corpore separatarum contra insidias diaboli. Demini stetio bonorum angelorum circa bona nostra, videlicet circa domum,&quae in ea. Deapparentiis bonorum angelo i um. Deformis de corporibus quae augeli assumunt, quando hominibus apparent. De consortio bonorum angelorum cum piis hominibus in altera vita,
quat e illud sit futuru m. De malis angelis ingenere.. De malorum angelorum p Cato. De Poena peccati in malos angelos. De corrupta intellectu malorum angelorum, atque adeo de perpetuis dubitationibus, victiacum Certe aliquid sciant,non tamen sciant. De corrupta volutate & appetitum maiorvanglorum. ει quod illa etiam oderunt quae vellent amare. De Inalotu angelorum odio aduersus Deum. De malorum angelorum odio aduersus angelos bonos. De malorum angelorum odio aduertus caelum de sydera. De malorum ange .lorum odio aduersus elementa, quae omnia cuperent turbata & mixta. De malorum angelorum odio aduersus corpora mixta inani mata,vi metalla,gemas. De odio erga plantas. De odio erga animalia etiam bruta. De odio, erga hominem inprimis. De numero de ordinibus malorum angelorum. De angelorum
culo temporario, nempe de acre, cuius sunt prinei pes. De illorum nabitaculo perpetuo, videlicet inferno, deque eius igne&aliis adiunctis. De angelorum malorum ministeriis; quae duo praestant, tanquam carnifices quidam tum aduersus seipso tum aduersus homines malos. De subiectione & serii itute qua angelus malus bono stibiicitur. De effectis malorum angeloru quoad homines bonos. quos permissione diuina vexant interdum. De effectis illorum, quoad homines impios in hae vita. De effectis illorum in hominibus impiis, quoad alteram vitam. De effectis illoru quoad alias creatutas, nempe quoad tempestates, pluuias, tonitrua,ventos, quid & quantum ibi possint. De malorum angelorum coniuratis, nempe de strigibus 5c veneficis de necroma ticis, de sortilegiis,&c. Deceremoniis Muibus adiurantur mali angeli, quibus item retinentur & adiguntur ad aliquid praestandum. De
malorum angelorum apparentiis, siue,quoad visonem, siue quoad actionem, atque adeo despectris variis, tam domesticis, quam iis , qui
extva domum apparent. De angelorum malorula, apparentiis in actione, siue de praestigiis
Hi sunt tituli de spiritibus sepalatis: restant
tituli de spiritu sociato, siue de anima rationali. De natura Ac simplicitate animae rationalis. De cius nexu Cu corpore,sue de appetitu,quo cupit necticum materia. De creatione primae animae. De infusione, ut vocant, siue de copulatione animarum reliquarum cum Corpori bus hominum. De distinctione animarum rationalium; de,an sint ordines animarum rati natium. sicut sunt ordines angeloiu. De actione animae rationalis in corpore, siue ea anima
distinctas habeat actiones ab iis, quas in toto composito, seu homine producit i atque adeo
de actione animae in somno. Derapru animae.
siue de Enthusiasino. De praesagus animae. De affectione animae circa id tempus quo debet ,
corpore separari. De statu animae extra Corispus,sive post mortem. De statu animarum pia rum post mortem. De reuocatione animarum ad sua corpora, atque adeo de resurrectione mortuorum. De statu animarum cum corpore in altera. Post volumen L. C. Pneumaticorum, Coniasticitendum est aliud volumen, nempe Phlam
eum, cuius describantur tituli ex Systemate no
Et quia in Systemate doctrina de metallis, succis, lapidibus, gemmis, plantis di bestiis innutum stricte de breuiter tradita est, ideo qua