장음표시 사용
221쪽
82CONII LivM LOCI CUM P, Decretum. 2. Decretorii ex cutio. 9, Creatio in genere di in specie, per inc dies creationis. Io. Quies a creatione. Il, Pseudentia. 2, Conseruatici creaturarum. ty, Rectio, seu gubernatio creaturarum. I , Dctensio adii ersus Sathanam. I s,Media in genere consulera ea,per quae Deus detendit creaturas. Hi sunt tituli prioris partis: Posterioris partis tituli sunt: Patefactio Dei in genere. Pate factici Dei extraordinaria. Vilio. Inspiratio. Patefactio Dei ordinaria in genere. Vel bum Dei, seu lactae literae. Verbi diuini tussicientia, seu perfectio verbi diuini perspicuitas. Ve. tus testamentum. Libri Canonici. Libri Apocryphi.' Nouum testamentum. Haec in priori parte voluminis Theosophici disponenda iunt: posterior pars contineat autores,qui de his omnibus scripserunt. Fueruntiosi communes Theoi hiae; quae est prima omnium scientiarum: sequuntur loci communes secundarum scientiarum. Secunda autem scientia eli vel generalis. vel specialis. Generalis scientia tractat de Ente creato, quatenus Ens est,& dicitur emetaphysica .r
Eius duae sunt partes: prior.de Ente primario, siue de substantia; posterior, de Ente secundario, siue accidente.
Tituli partis prioris sunt: De Metaphysica.
Deente improprie dicto in genere. De imui. ne Entis. De opposito Entis, seu de negatione di non Ente. 1, de Ente proprie dicto. ε, de substantia. 7. de principiis substantiae, de pri mis quidem de depeli lentia a Deo, tanquam
prima essentia. 8. de compositione, seu concretione, per quam Ens dicitur. 9, de principiis itaternis:& I.decilentia substantiae. Io,de cxistentia substantiae. ii, Modi Entis in genere. 12, Modi Entis mitarqualitatum. I s. uni. ras. IA, Veritas. II, Bonitas. Nς, Per tectio depi nitudo. Ir, Pulcritudo, I 8. Fmitudo, seu determinatio essentiae&existentiae. Et hi sunt modi instar qualitatum primi.I9, Modi ortim genere. 2o. Causatio. 2a, Prioritas de posterioritas. 2r, Necessitas. 23, Contingentia. 24. Possibilitas .iis, Facilitas&dit ficultas. 26, Identitas 5 couenientia. 27, Diuersitas. 28. Pugna seu oppositio. 29, MOdi instar graduum in genere. 3o. Vniuersaliras. 3i, Singularitas, seu indiuiduatio. Post modos substantiae, sequitur diuisio eius,quod siti piritualis,vel corporea. Spiritu tem substantiam sumit sibi Pneumatica. CDr- Secunda pars Metaphysicae. de Accidenre.
I, de accidente in genere. 2, de accidente PG, sectiori, siue abstracto. I, de quantitat C. Fide qualitate. y, de actione. Qile pastione. I. de accidente in persectioitan genere. 8, de asci dente concreto. 9,de situ. lo, de habituQIlide Vbi. ir, de Quando. is, de acciden e prili militudine dicto, videlicet de relatione post hos titulos in postrema parte voluminis nia
est volumen Locor m communi iam P 'eu.maticorum, id est, pertinentium ad duἰ psi. nam tractantem de Spiritibus. Cuius quidem
disciplinae duae sunt lini tes; prior estile Spiritum generei posterior, de Spii itu in specie, Prioris partis hi sunt tituli: De disciplina
Pneumatica. De Spiritu Geiux natura. pelimplicitate spirituum, & quomodo dicantur esse expertes si ri tuum. De immunitate si .i tuum a quanti ase. De circun scriptione si rutuum, atque adeo de illocalitate respectu loci continentis. De qualitatibus spiritu uiri, α quomodo eos in se recipiant. De actionibu spirituum. De motu locali spirituum, quom Bdo ex uno i Din alium moueantur. De pas-poream generaliter delibat inta physicus. 32, Totalitas. 33, Partialitas. spiluti uin , arque adeo ctiam de .id et ibus ς cupiditatibus spirituum. De potentia spiritu u in siue e sticacia, atque adeo de robore. De essectibus spirituum rcipectu Dei. De et se bux ip ratuum inter scie. De cilectibus ipeuum ad corporeas creaturas. Dc velocit. spiri tuum N penetratione per corpora. Dem habitatione spirituum cum corporibris. siue cum materia, atque adeo de obsessione. qimis modo spiritus postic corpus obsiderc. De is-riis apparentiis i pii ituum. Hi sunt tituli pricita partis. pars poste 'PPneumatica: , nempe dc spiritibus in speciterum duplex est, nempe vel de spiritu percto de completo, siue de separato,vel de spirsociato, siue vel de angelo, vel de an una rati
222쪽
DE ADORNANDIs ET COLLra. LOCI s COMMVN . adeo deangelo in genere. De angelorum creatione. De angelorum numero. De angelorum potentia & vitibus. De angelorum statu, antequam nonnulli ex iis laberentur. De angolis bonis in genere. De angesorum bonorum confirmatione in suo statu. De angelorum bonorum ministeriis respectu Dei. De angelorum bonorum officiis ad se inuicem. De angelorum bonorum officiis respectu creaturaru . De angelorum bonorum certamine,cum malis,pro detensione gloriς Dei & conseruatione
Creaturarum. De angelorum bonorum ministerus, respectu terrae,caeli, aquae, acris & alio
rum Corporum naturalium inanimatorum.
De angelorum bonorum ministeriis circa Corpora viva, & inprimis circa hominem. De ministerio angelorum circa pios in genere,
atque adeo de bonis geniis. De bonis geniis
circa natiuitatem hominis, atque adeo circa gestationem foetus in utero, te circa partum. De angelorum bonoru ministeriis circa con .seruationem vitae N valetudinis humanae, atque adeo de comitatu bonorum angelorum 6coefensione in periculis itineris, maris, belli. De ministerio bonorum angelorum circa hominis agonem. De gestatione animarum piarum per angelos in sinum Abrali ,atque adeo de defensione istarum animarum i corpore separatarum contra insidias diaboli. De ministerio bonorum angelorum circa bona nostra, videlicet circa domum, & quae in ea. De apparentiis bonorum angeloium. De formis recorporibus quae augeli assumunt, quando h minibus apparent. De consortio bonorum angclorum cum piis hominibus in altera vita, quale illud sit futurum. De malis angelis ingenere. De malorum angelorum peccato. De poena peccati in malos angelos. De corrupto intellectu malorum angelorum, atque adeo de perpetuis dubitationibus , octia cum Ceriste aliquid sciant,non tamen sciant. De Corrupta volutate &appetitum maiorvanglorum.& quod illa etiam oderunt quae vellent amare. De malo tu angelorum odio aduersus Deum. De malorum angelorum odio aduersus angelos bonos. De malorum angelorum odio aduersus caelum & sydera. De malorum angelorum odio aduersus elementa, quae omnia perent turbata & mixta. De malorum an iam lotum odio aduersus corpora mixta inani mala, ut metalla,gcmas. De odio erga plantas. De odio erga animalia etiam bruta. De odio,
erga hominem inprimis. De numero & ordinibus malorum angelorum. De angelorum
malorum habitaculis i de i quidem de habita.
culo temporario, nempe de aere, cuius sunt ptineipes. De illorum habitaculo perpetuin videlicet inferno, deque eius igne & aliis adiunctis. De angelorum malorum ministeriis, quae duo praestant, tanquam carnisces quidam tum aduersus seipsos tum aduersus homines malos. De subiectione x serui tute,qua angelus malus bono subiicitur. De effectis malorum angeloru quoad homines bonos, quos permissione diuina vexant interdum. De eis ctis illorum, quoad homines impios in hae vita. De effectis illorum in hominibus impiis,
quoad alteram vitam. De effectis illorui quoad alias creaturas, nempe quoad tempestates, pluuias, tonitrua,ventos, quid & quantum ibi possint. De malorum angelorum coniuratis, nempe de strigibus & veneficis,de necroma dicis, de sortilegiis,&c. De ceremoniis Huibus
adiurantur mali angeli, quibus item retine
tur & adiguntur ad aliquid praestandum. De
malorum angelorum apparentiis, sue,quoad visionem, siue quoad actionem, atque adeo despectris variis, tam domesticis, quam iis , qui
extra domum apparent. De angelorum malo
rum apparentiis in actione, siue de praestigiis
Hi sunt tituli de spiritibus separatis: rellant
tituli de spiritu sociato, siue de anima rationali. De natura Ac simplicitate animae rationalis. De eius nexu cu corpore,siue de appetitu,quo cupit necti cum materia. De creatione primae animae. De infusione, ut vocant, siue de eopulatione animarum reliquarum cum corporibus hominum. De distinctione animarum ra
tionalium: &,an sint ordines animarum rationalium .licut liant ordines angelotu. De actione animae rationalis in corpore, siue ea anima
distinctas habeat actiones ab iis, quas in toto composito, seu homine producit , atque adeo
de actione animae In somno . De raptu animae.
siue de Enthusialmo. De praesagus animae. De affectione animae circa id tempus quo debet,
corpore separari . De statu animae extra corispus,sive post mortem. De statu animarum pia rum post mortem. ne reuocatione animarum ad sua corpora, atque adeo de resurrectione
mortuorum. De statu animarum cum corpore in altera. Postvolumen L. C. Pneumaticorum, Constituendum est aliud volumen, nempe P seum, cuius describantur tituli ex Systemate no
Et quia in Systemate doctrina de metallis, si1 is,lapidibus,gemmis,plantis&bestiis tan. tum stricte di breuiter tradita est, ideo quae
223쪽
84 CONSILI V. Mcunque de his rebus leguntur, ad generales istot titulos in systemate propositos sic debent
referri, ut tamen interim spatium ampl1us subistis generalibus titulis relinquatur, quam sub aliis titulis specialioribus. E. g. Si iit titulus de gemmis, ibi debet relinqui multorum soliorum spatium,ut quicquid de aliqua gemma legis notatu dignum, id ad illum generalem titulum scribas. Sic etiam de herbis, de arbori
Inter Mathematicas disciplinas primo lo
bus discipluus, L. C. vobis non valde prode
Tertio loco occurrit ita bonomia, qua methodice tractauimus in Systemate nostro Astronomico, ad cuius marginem si illaadscri pseritis quae voletis annotare, utique opinor sufficiet; siquidem pauca annotaturi in hac materia estis, qui Politicis rebus operam nauabitis.
Post Astronomiam sequitur Astrologia, siue taetra de rebus fututis ex astrorum positu cognoscendis i quam disciplinam etiam no magnopere , ut existimo, curabitis. Et, si quid mmnino hic notandum foret, possit annotari ad titulos dispositos in ephemeridibus Otigant. Deinceps sema itur scuntia Geographica, quae admodum utilis est Politicae Et Historiae stu. diosis, ita ut omnino debeant in ea multum annotare, quae vel vident vel legunt, vel audiunt, de variis mundi locis & regionibus. Est autem Geographiae pars duplex; generalis nempe tu specialis. Generalis partis titulos omnes methodice dispositos habetis in nostro Geographico systemare; S quia ad generalem illam doctrinam non multum estis notaturi,latis est si ad marginem note sis.
In speciali vero parte,ubi de singulis mundi partibus & regionibus in specio est tra cladum,
ista sunt assumenda adminicula: r, Theatrum Onesii, vel Oft er Ioris. & ad istas tabulas seu descriptiones tabularum, annotandum de singulis regionibus quod vis obseruare. Sed quia non urbium ibi est descriptio, ideo comparent sibi Studiosi Theatrum et lium, egregium sane opus,& ad marginc, vel in charta pura inserta, notent ea,quae obseruant,ita ut ibi annotata esse non videant.
Sed Ee Lexicon siue Dictionarium Hii oricu ac Geographicum valde ad hac rem proderit, ut nempe ad nomen regionis vel urbis an
notes ea, quae annotare cupis.
Post Geographiam sequitur optica, in qua etiam non multum notabitis: si quid tamen
L o G I C V MOccurret, poterit notari ad marginen nostri Compendia Optui.)In Mnsicis non video quid sit magnopere notandum. Sequitur Getas a. siue scientia de moti aran dis rerum dimensionibus, ubi etiam notatione magna no cst opus; Si quis aut omnino aliquid notatu dignum iudicabit, poterit annotare ad
marginem alicuius libri de his rebus scripti, ut sunt inprim mechanica Hulpi, qui perspicue scriptit de mensura longitudinum, latitudi.
num,sive agrorum altitudinum, ut turrium,&profunditatum,ut puteorum.
Deinceps sequitur architectonica, in qua
subinde aliquid occurrere solet studiosis Politicis annotandum. Itaque breuiter possunt aliquo paruo volumine hos titulos Architectoni cos notare : De Architectonica in genere, atque adeo de architectis ta principalibus, quos Ingentarios vocant, quam administris, quos fabros dicimus, qui sunt vel ferrarii, vel lignatii, vel caementarii. De Architectonica aedifica. toria in specie. De materia aedificiorum in
genere. De ligniis ad aedificandum aptis. De
Camento, nempe tu: o, Calce,lapidibus,lateribus. De forma aedificiorum in genere, & qui dem primo de forma pertinente ad necessita tem & commoditatem. De aedificiis publicis. De aedificiis pertinentibus ad habitandum, si ue de aedificiis togatis & tempore pacis praecipue valentibus. De aedificiis sacris. De curea. De aedificio Scholae. De granatio publico. De aula magi stratus,seu Principis. De stabulo publico. De aedificiis priuatis De aediliciis ad
bellum pertinentibus in genere. De arcibus. De munitionibus urbanis. De sosta urbis. De moenibus. De vallo. De propugnaculis ad val. Ium. De armamentario, & quae ad illud.ADe aedificiis bellicis extra munitionem, siue de castris. De aedificiis nec ad necessitatem, nec de- sensionem perti iactibus, sed ad amoenitatem. De ornatu & splendore aedificiorum, siue quomodo aedificia extruenda sint, non tantum ad necesti talem & commoditatem, sed etiam ad splendorem dc ornatum.
Altera pars voluminis Architectonici est
organica, siue mechanica, de instrumentis, seu machinis vatiis, in qua parte hi tituli sit iliciet: De machinis in genere,dc de machinatoribus, seu machinarum fabris. De automatis, siue machinis per se &intus mobilibus ;atquaad eo etiam in specie de horologiis. De machi
nas externe motis in genere. De machinisse sortis, seu quae scandendo m ouentur. De ma
chinis spiritalibus, id est, talibus, quae vel ven to, vel alio fiam, nempe tollibias impellunturi
224쪽
De machinis aquaticis, id est, talibus, quae a. ua impelluntur, atque adeo etiam de aquae-uctibus,& demolis. De machinis travoriis, id est,us,quae trahuntur vel ab equis vel ab hominibuS.
Demoluminibus Locorum communium in aescipimu reabbus operatricita . VOlunnen indisciplinis operatricib.est vel
prudentiae,vel artis. F t prudentiae iterum vel teligiosi,vel ciuilis. Volumen L. C. prudentiae religiosae, siue quod idem est, S. Theologiae,quae est prudexia ad salutem animae peris ueniendi, disponi debet eo titulorum ordine, quem monstrauimus in L.& 3. libro Sist. Theol. Nam primus liber habet titulos partam Theosephicos partim Pneumaticos. Itaque aut poterunt transscribi illi tituli in peculaare volumen, aut quae notanda sunt, ad marginem notari pos Iunia vel in pura charta
Pliadentia ciuilis est vel generalis, vel specialis.
Generalis prudentia, primo est Ethica ; cuius titulos etiam disposuimus in Syst. Ethico. Itaque inde vel transscribi possunt i vel, quod magis suaserim, ad marginem latiorem notemur ea , quae in Ethicis notanda sunt. i Idem suadeo de Oeonomicu. cuius titulos omnes disposuimus specialibus tame exceptis, ubi quilibet pro condicione eius loci, in quo familiam habiturus est, notabit ad usum suum accommodata peculiari ad id volumine facto, in quo tituli disponen rue eodem plane ordine, quo dispositi sunt in generali Oeconomi--,fincipiendo nempe a perlonarum uocietate
de progrediendo ad pollestione domesticam. E. g. Si quis in Germania familiam habere
vellet, institueret volumen peculiare, in quo secudum ordinem titulorum generalium Oe- .conomicorum notaret speciales obseruationes quae ad Oeconomias in Germania pertinent, ut de uxore ducenda in Germania, de liberis educandis in Germania, de famulis in Germania conducendis, de possessione acquirenda in Germania,de agri culturam Gerinariis,de mercatura in Germania, dic. t Volumen Acomm Palmeorum sequitur, quod etiam esse debet vel generale, vel speciale. GeneraIis volumio is titulos iam disponimus in adornando Sustemate Politico . quod
ubi benedicente Deo fuerit absolutum, ha ibunt Politicae studiosi titulos methodicos Sc
plenos, secundum quos possint res politicas
Speciale Politicum volumen emn quo distponuntur L.C. speciales Ec particulares pertinentes ad Rei p. statum in ista regione vel vr-he,in qua victurus e S.
Quod volumen tam varium esse potest ερ multiplex, quam est forma Reipublicae: si enim vivas subabsoluta monarchia,habebis titulos de absoluta monarchia ordine disposiatos, sub quibus notes quae ad tuum usum pertinent. Sin uiuas in tali regno,in quo sit mixta Aristocratia cum Monarchia, habebis titulos de mixta illa Monarchia dispositos. E. g. st
quis vivat in Polonia, habebit volumen locorum communium pertinentium ad Armam regiminis in Polonia, quod volumen distinguendum erit in duas partes.
In priori parte specialis istius voluminis dic
ponentur tituli de regno Poloniae in uniuerso. E. g. I, de Rege Poloniae. χ, de electione regis, atque adeo de interregno. 3, de comitiis electoriis. 4, de iuramento regis. F,dein- uestitura regis. 6, de Senatoribus regnia,tque
adeo de Palatinis, Castellanis , Cancellario, Marescaldo,Capitaneis.& C. Alterum volume erit de singulis regni prouinciis,primo quidem deprimariis,nem pede Polonia maiori, minori, Lithuama, Rustia, Vulinia,Borussia,Livonia,&C. Volumen Iaristrudentia, etiam debet esse vel generale, vel speciale. Generale volumen disponetur secundum istos titulos, quos quidam exauditoribus nostris nuper in tabula delineauit. Speciale volumen iuris debet continere titulos accommodatos ad ius speciale eius loci, in quo vivimus. E. g. qui vcllet vivere Dan. tisci, deberet secundum generales titulos notare ea, quae nostro iure municipali sunt recepta. Sic qui vivit in regno Poloniae, notabit titulos iuris generalis, sed ita, ut quae specialiter in isto regno usitata sunt, non vero quae in Romano imperio vel alibi,sub istis tit. notet. Et sic de voluminibus Prudentiae: volumen artis, est vel artis liberalis vel illiberalis,
Ars liberalis vel est generalior, siue est de rerum normis εἰ signis; & sc supra docuimus, quomodo ibi sunt colligendi L. C. vel est specialior. siue de rebus ipsis, ut est Medicina: Zesic quomodo colligendi sint L. C. id non magnopere pertinet ad studiosos Politicae. In terim, si qaid vel in diaeta, vel in morbH illis,
qui us es ObuOXlus, obseruare cupis, potetis
225쪽
8s CossILIul Acile facere, paucis aliquot titulis, vel in seliola Salernitana, vel in institutioitibus Medicinae Fuchsit,aut pernelii dispositis.
Illiberalium.& mixtarum artium volumina illarum artium studiolis relinquamus. Et sic de Locis communibus rerum uniuersalium methodo Iustematiun d 1 gestis: Metho da alphabetica disponentur L. C. duplici ra
Prima ratio est,si ad vocem rei istius de qua aliquid vis annotare in magno Lexico Cale.
pini,vel ad ira. lginem,uel pura charta inserta, quod notare Vis,annotes. Hanc ego rationem minus incommodam
existuvo, tum quia minux laboriosa videtur, tum etia in quia non facile aliqua res occurrit, cuius recem non possis statim repcrire. E. g. obseruas aliquid de horologiis,tantum quaeris vocem horo tu, 6e ibi ait cribis. Item legis aliquid de sipuιtura, quod cupis obseruare, tum quaeris hanc vocem. Si ibi annotae . valde autem utile est puram chartam inserere lingulis paginis Calepini, de ne fiat nimis crassus liber re incommodus, potest compingi in duos tomos. Quod si vero etiam hoc incommodum videatur, alia via adest, ut nempe ordine alphabetico notes res, di titulos alphabeticos duo. bas voluminibus describas, quorum unum sit ab A .ad, L. alterum ab Lad finem alphabeti. Notabis autem ordine ad talis voluminis
constructionem has cautelas: I, Nomina tan tum notanda sunt verba mittenda. 2, Nomina adiectiva omit rcnda sunt Sc tantum notanda substantiva. 3, Nomina appellativa tantum notanda sunt, de omittenda propria, 4, Concreta referenda sunt ad abstracta, de derivata ad prirniciua. F, Synonyma ad unum titulum reuocanda sunt s. Si nouaru rerum vocabula, c. g. arborum in India,&c. quae in Calepino non extant,ad titulos referenda sunt, inserantur In seriem liturarum. Specimen aliquod
demus in litera A: Abbas de Abbatia, Abdieatio, Abdomen, Abies, abiuratio, abominatio, abortus,abrotanua ,absentia,absynthium,absolutio, abstinentia, abstractum, abundantia, abusus,abylsas acalanthys,aCanthas,acceleratio, cubi adde svnonyma, festinatio, properario accentus, accidens, acceptio, accipiter, acclamatio,accola,sive finitimus, accommodatio, accretio, accubatio, accuratio 8c accuratus, accusatio dc aceusator, acetum, acer, acrimonia,ace rbi tau acerra, aeeruus, aceruatio, acies, Ecc.Conferant haec studiosi cum Ca. lepino, de videbunt quae omissa sint,quae vero v M LOCI CUM non; 8c ad horum imitationem vocabula ordine colligant. PHucusque de di spositione rerum uniuersali. um: restat agamus de dispositione rerum lia.
Singularia.sue induridua, quaenotamus,set vel aliena, vel nostra. Aliena singularia sunt vel exemplificantia, vel non exemplificantia. Singularia exemplificantia voco, quae sunt imagines de excpla alicuius rei, siue praecepti uniuersalis traditi in certo aliquo Systemate disciplinae alicuius supra enum ratae. Omne autem singulare exemplis cans per. cinet vel ad contemplativam aliquam discipli. nam;vel ad operatricem. Inter contemplatriccs disciplinas quatuor sunt, ad quas exempla liue singularia exemplificantia referri possint, nempe Thrase ira, eumatica, Physiua, o Archιtectonica. Nam ad Metaphysica, itemque ad Geometria, Atithmeticam, Geodesam, dec. singularia exemplificantia non poteris referre. Quς ad operatrices disciplinas referuntur. vel referuntur ad prudentiam,vel ad artem.
Et ad prudentiam quidem vel religiolam,
siue S. Theologiami vel ciuilem,eamque vel generalem, nempe vel Ethicam, vel Oeconciis micam, vel Politicam: vel specialem nempe Iurisprudentiam.
Inter artes liberales sola est Medicina d qu1 singularia exemplificantia possint referri. Atque ita plane statuant Auditores,errare Modinum re alios, qui peculiaria volumina
historica siue,quod idem est, singularium exc-plificantium volunt constitui, cum tamen imis possibile si singularia notari methodice, Iusi quatenus lunt imagines uniuersalium, que adeo quatenus possunt referri ad titulos Syst malum de rebus uniuersalibus dispositorum. Ita ut volumen Locorum communium historicorum sit volumen tuum Theolophicum, P neumaticum, Physicum, Architectonicum, Theologicum,Ethicum, oeconomicum δέ liticum, luridicum, Medicum. Ad istorum autem voluminu titulos opo
tet referri omne id quod in historiis legis, legis historiam aliqua de spectris, prout mul. tae tales leguntur, non debes alibi notare qua in volumine Pneumatico. Legis historum miram de cane vel equo, non debes alibi notare quam in volumine Phylico Legis historiam quae acciderit circa aedificia, vel arces, viam stra, notabis in Architectonico. Legis historiam aliquam aeram de martyribus & eorum
226쪽
UE ADORNANDIS ET COconstantia, notabis in Theologico. Legis historiam de exemplum singularis temperantiae vel sortitudinis notabis in volui ne Ethico. Legis historiam de amore coniugali, de fausto vel infausto coniugio, de filio male educato, de diuitiis mire acquisitis, Ecc. notabis in Oeconomicis. Legis historiam de principis inauguratione, coroatione, de tributis oc exactionibus, de mutata Reip. forma, de tyrannide, de bello, dec. notabis in volumine Politico. Legis speciales casus de haereditatibus, de testamentis,de actionibus in iudicio & foro, notabis in volumine Iuridico. Legis denique historia de exemplum de mirabilibas morbis,aut mirabili cura. notabis in volumine Medico. Et nihil etiam cit quod Bodinus dicit, esspeculiariter notanda tonsilia, dicta. ofacta. Nam dicta proprie ad uniuersilia pertinebunt, si sine sententiae notabiles, ut de contilia: haec enim vel erunt canon, vel dabunt canonem nouu in disciplina uniuersali. Et si forte dicta, vel consilia sint lingularia,pertinebunt tamen ad uniuersalia praecepta,perinde ut facta,sic ut penitus superuacaneum futurum sit peculiaribus voluminibus ista distinguere. Iustus Lipsius in centuria epistolarum 6 I. vult quatuor volumina locorum historicoruconstitui, ut nempe primum sis memorabilium,
Sed quod ad memorabilia attinet, existimarim nihil esse notandum quod non sit memorabile : siquidem supra praecepimus in Locos Communes reserendum esse id tantum quod dignum est memoria. Itaque memorabilium erunt omnia volumina L. C. quaecumque enum rauimus.
Si quis dicat. Lipsium per memorabilia intellexi si e semme memorabuia dc a ιranda in primis, ut quidem se etiam explicat, respondeo,
talibus peculiare volumen methodicum posse nec tribui, necesse necesse. Non potest tribui, quia memorabilia sunt in omnibus supra enumeratis disciplinis; quale autem illud methodicum volumen est futurum, in quo decem ad minimum disciplinarum tituli sunt disponendi. Nec necesse est memorabilia peculiari volumine cloquor de methodico,non de aduerissario notari. sed possunt ista memorabilia &summe admiranda aliqua nota in volumine insignita,ut nempe tinctiata rubella, aut viridi, manum cum indice appingas, aut etiam sole ee Ianam, Ecita facile poteris summe admiran
da 1 minus admirandis distinguere, sub quoli
Nec probo sententiam Lipsit de rituali vo
Iumine, propter eande causam; quia oriretur magna titulorum confusio dc disciplinarum, si omnia ritualia peculiari volumine notanda forent. Sunt enim ritualia, pneumaticat, ut ritus & ceremoniae,quae Obseruantur in adiuratione Daemonum, &c. Sunt multa ritualia
Architectonica quae ad aedificia pertinent. Sili tmulta ritualia Theologica, ut ritus sacrificio
rum, expiationis peccatorum,&c. dc Omnes Ceremoniae.Sunt Ceremonialia Ethica, E .g.ritualia ciuilitatis morum, ritualia liberalitatis de hospitalitatis in conuiuiis. Sunt ritualia oeconomica, ut nuptiae, vestes; item supellectilis domesticae, S plura alia. Sunt etiam ritualia multa politica, ut ritualia regum & inaugurationis eorum, spectacula, triumphi, funera. Sicut ergo omnium istarum disciplinarum titulos in unum volumen velle digerere, non est methodicos locos scribere: ita etiam ritualia ista omnia uno volumine methodico comprehendi non possunt.
Quod de ciuili volumine, seu politico dicit Lipsius& de morali, id recte monet ; sed non relie facit,quod oeconomicam,quod Theosophiam,quod Pneumaticam,quod alia Cinit Iar, quae ante enumerauimus, ita ut plane sim
in hac sententia, Lipsium, si proprium suum consilium est secutus, potius aduersiaria volumina historica, quam methodica habui fle. Porro, quaecunque legis lingularia exemplificantia, ea sunt vel virtutum Ad vitiorum exempla,in istis nempe disciplinis, ubi de virtutibus de vitiis agitur,vel lum exempla cano num. Ita ut oporteat eum, qui historias cum fructu notare volet, canoncs quoque habere
dispositos in omnibus disdiplinis, ad quas historias diximus esse reserenitas. Et se de lingularibus exein plificantibus: Non exemplificantia singularia. vel ad pcrs nas pertinent, vel ad loca. Quae ad loca pertinent, poterunt vel ad Geographicum volumen notari,vel,si ibi non
possint, ad nomen istius loci in Lexico geographic Quae de personis legunturnon exemplificantia ad nomen istius personae, in Lexico etiam notanda sunt. Et sic de singularibus alienis: singularia tua sunt ea,quae nec legis nec audis,sed in persona tua re rebus tuis experiris. Eaque etiam sunt vel exemplificantia, vel non exemplificantia.
Exempli antia ea sunt. quae singulariter obseruas in persona tua, vel domestici tui ali-
227쪽
M CONsILI Vcuius vel familiaris aut consanguinei, quae quidem etiam reserenda sunt ad distincta volumina, perinde ut ista quae luis in historiis. Neque enim in alienis diligentiores esse debemus,quam in propriis annotandis exemplis. Non exemplificantia singularia tua pertinent vel ad rationes, siue calculum acceptorum & expenserum domesticorum, vel perti- nent ad qualitates, actiones,aut pastiones, vel tuas,vel alicuius domestici tui. Liber, seu volumen rationum domestica. rum disponitur secundum annos, incla ses&dies,ita ut in una facie paginae acceptae. in altera scribantur expensa. Qualitates, actiones & passiones personarum de rerum domesticarum. e. g. quado TXorem duxeris, nuptias celebraueris, quado tibi natus sit filius, qui susceptores fuerint, peculiari volumine notentur, secundum ordinem etiam temporis. Atque haec sunt Omnia volumina,vi spero, dc simul etiam omnes Locorum communium species,quibus res omnes tam uniuersales quasingulares utiliter a nobis notari postiant. M LOCI CUM
T Tveusque de Locis communibus rerum. I. tam uniuersalium, quam singularium: se. quitur ut agamus de Locis communibus ver-
Loci communes verborum vel sunt simpli. cium, vel coni unctorum,siue phrasium. Loci communes verborum simplicium dic ponuntur, vel ordine rerum,uel ordine alpha.
Ordine rerum disponuntur vocabula sim.plicia, quando ad titulos rerum per singulas disciplinas dispositarum primo omnium monetur de nomine, seu vocabulo rei, ita ut primo eius proprietas indicetur, deinde synonyria eius praecipua colligantur id quod in praecipuis rebus breuiter fieri potesti ut non ne .cesse sit conficere vocabulorum simplicium volumen distinctum a volumin erum. Ordine alphabetico ita disponentur L. C. vocabulorum simplicium, ut si quid singulare legas de aliqua voce, breuiter annotes ad Le. xicon Calepini. Tantum de locis vocabulorum simplicium: sequuntur loci vocabulorum Coniunctorum. siue phrasium, qui etiam dupliciter disponi possunt, vel secundum ordinem rerum,uel f cundum ordincm alphabeti. Secundum ordinem rerum L. C. phrasium
sunt vel laxiores, vel contractiores.
Laxiores L. C. phrasium plane sequuntur
Ordinem ipsarum rerum uniuersalium. Nam signum sequitur ordinem eius , cuius est si .gnum, non secus ae umbra sequitur corpus a quo spargitur. Itaque aut tot sunt confiseenda volumina phrasium, quot diximus esse conficienda rerum uniuersalium, aut in aliqua parte paginae voluminis rerum relinquendum est tantum
spatii, ut quae de re illa sonant elegantiores phrases, possis ibidem Micribere. E.g. in voluismine generalissimo praecognitorum titulus realis est de studiis literarii; bi in aliquo chartae spatio elegantissimae phrases possent annotari sub titulo stud αδ i ut est : MMObrare. Mentem
ingere sacra doc ranarum, ecc. Sic in volumine Theosophico titulus est deprouidentia Dei. i bi breuiter pollen t annotari elegatiores phrascs, quae exprimunt Dei prouidentiam. Sic involumine pneumatico titulus est de cura angetira de qua elegantiores Phrases essent ascriben. dae.& ita per reliqua omnia volumina. In volu mine politico titulus est de luatione or braris. ubi phrases elegantes separato spacio annota rentur, ut legationem obire B quae sunt simules.
Contractior ratio Locorum communium in quibus phrases annotantur, hoc modo POL set institui. Quia quicquid homo loquitur vel scribit, id omne eo pertinet, ut vel res aliqua declaretur, vel ut aliquid quod in ipso homune inest, significetur. Et vero declaratiore-ruma rerum ordine pendeat, dctam sit varia quam res ipsa; ideo Omissis phrasibus persnentibus ad declarationem rerum, constituendum foret volumen phrasium, quibus ea significantur quae sunt in nomine. Quicquid autem est in homine,id pertinet vel ad mentem, siue intellectum hominis, vesad memoriam,vel ad voluntatem & affectum, vel ad loquelam & scriptionem, vel denique ad risum & fletum. Haec ergo omnia uno volumine possent Comprehendi, quod volumen certis partibus distingueretur. Prima pars esset de phras bus significantibus mentem hominis. Et quia mentis humanae tres sunt functiones,nempe relissessim .plex ententra &d cursia,ideo alter titulus esset
de phrasibus pertinentibus ad apprehens nem simplicium,cuius hi essent tituli: Cogitandi. Indagandi. Nostendi. Explicandi.
Phrales uniuersitatis. Phrases particularitatis. Singia
228쪽
DE ADORNANDIS ET COSingularitatis. Causationis, siue autorem esse. occasionis de opportunitatis. Impulsionis ad aliquid agendum. Vius. Abusus. Productum este, seu, profectum esse ab aliquo. Destinatu esse. Deilinandi. Capacem esse. Accidere. Proprium esse. Integrum esse. Mutilum esse. Partem rei esse. Adiunctuin esse. Obiectum esse. Circumstare. Comitari. Anteccdere. Consequi. Describendi. Defintcndi Diuidendi.Cognatum& simile esse. Distinguendi. Pugnandi. Ad secundam mentis opcrationem, siue sententiam pertinerent hx phrases: Categorice proponere. A is r mare. Nogare. Cum conis ditione proponere. Limitare & restringere. Proprie proponere. Figurate proponere. Tertia mentis functio, siue discursus,est vel syllogi linus, vel methodus. Ad syllogismet nah, tituli pertinerent: Ratiocinari. Probare. Inferre de concludere. Confirmare dc conuincere Refutare. Approbare id assentiri. Improbareb diu entire. Te stati ει testimonium dare. Vtrinqtie constringere. Opinari.Certo scire. Ad oculum demostrarci. Disputare. Coniectare. Auercari. Sophisticari ec argutias mouere, atque adeo fallacias struere. Argutias animaduci tere dc d loluere. Ad methodum isti tituli pertinent: ordi. nare & disponere. Rem totam complecti. Quae ad rem pertinent explicate. Abbreuiare.
Euagari.Perturbare ordinem rerum.
Isti tituli praecipue sunt phrasium pertinen tium ad mentem; tituli phrasium pertinentium ad memoriam hi essent: Bona memoria esse. Meminisse. In mente venire δc recordari. Imm more esse obliuisci & Obliuiosum esse. Sequuntur tituli phrasium pertinentium ad voluntatem dc affectum, qui latissime omnium patent.
Tituli phrasium pertinentium ad animi lcvoluntatis affectiones, sum vel generales vel speciales. Generales tituli sunt: Affectum esse. Com.
moueri. Non commoueri. Velle.Nolle. Mira
ii. Constantem esse in affectu. Levem esse in affectu. In specie assectus sunt, vel primi vel orti. Primi affectus sunt vel quoad nos,vel quoad aIium.. Affectus quoad nos iterum vel gratus, vel ingratus est. Tituli gratorum affectuum sunt: Laetandi. Placendi. Sperans. Cupiendi. Exoptandi. Affectandi Fiduciae. LLIC. LO cIs COMMvNIB. 8s Affectus quoad nos ingrati, habent hos tit.
Tristandi. Sollicitudinis dc curae. Irae. Poenitentiae. Desiderii. Expectationis. Displicetiae. Indignationis. Desperationis. Affectus ad alios etiam est vel gratus vel in
Grati affectus sunt hi tituli Amoris. Fauorisic gratiae. Reconciliationis. Consolationis. Gratulationis. Blandidiarum. .
Assectus ingrati ad ali Iabent hos titulos:
Odii. Contemptus. Terroris de minarum. Accusationis de reprchensionis. Suspicionis. Laesionis. Insidiarum. Criminationis. Assectus ortus vel est ex virtute dc vitio, vel ex virtutum unione, vel dissensu. Affectus ortus ex virtute dc vitio, ves in imperfectior vel per sectior. Impet sectioris sunt hi tituli: Misericordiae.
Immisericordiae. Immunitatis ab inuidia. Inuidiae. AImulationis. Neglectus laudis de aemulationis. Poenitentiet Impinnitetiae. Continentiae. Tolerantiae. Incontinentiae. Obstinatiae. Mollitiei. Immunitatis a suspitione. Suspirionis. Persectiorum affectuum tituli sunt: Prude-tiq. Imprudentiae, atque adeo praecipitantiad temeritatis. Iustitiae generalis. Iniustitiae. Temperantiae. Abstinentiae. Voracitatis. Sobrietatis. Bibacitatis de ebrietatis. Castitatis. Libidinis. Contentum esse rebus suis. Nimiae cupiditatis. Appetentiae honoris de modestiae. Ambitionis. Neglectus honorum. Magnanimitatis. Superbiae. Pusillanimitatis circa res magnas. inquabilis animi. Insolentiae de lasciu iae. btuporis. Sedulitatis S diligentiae. Nimiae diligentiae. Ignaviae. Infidelitatis moificio. Animositatis in rcbus aduersis x inperferendis doloribus. Impatientiae de abiectionis animi.Fortitudinis in rc bellica. Audaciae. Timiditatis. Iustitiae distribuentis cuil quod suum est. In iustitiae nemini tribuentis quod suum est. Obseruantiae erga superiores. Obedientiae. Irreuerentiae. Inobedientiae. Grati tuis dinis, atque adeo agnitionis beneficii. Memoriae beneficii. Contestationis beneficii. Compensationis benescii. Ingratitudinis non agniti, nec redditi benescii. Nemini detrahe-di. Calumniae de conuitii. Laudis nimiae. Boni contractus. tali contractus & scaudis. Ossieiositatis,atque adeo ossicii deierendi. Inoisei-ositati: de osticium denegandi. Liberalitatis. Prodigalitatis. Auaritiae. Magnificentiae. Luxus. Sordium in magnis opibus. Eleemosynae. Durities erga pauperes. Hospitalitatis. Inhospitalitatis. Comitatis, atque adeo humanita
229쪽
DE ADORNANDIs ET COIis nutari. Brachia vibrare. Verberare. Percutere. Vulnerare,&c. Saltare. Dcambulare.
Ad respirationem de pulsum pertinent hi
tituli: Respirare. Attrahere in pulmones. Refrigerare cor. Expirare. Dissiculter respirare. Plane non respirare. Micare seu pulsum habere. Dilatatio pulsus. Contractio pulsus. Pulsius vehemens. Pulsus renusus. Pulsus aequalis. Pulsius inaequalis. Tituli de ortis affectionibus animalis,nempe de vigilia, somno dc insomniis sunt hi: Vigilare. Vigilantem est e. Vigilare interdiu. Visi- Iare noctu, seu lucubrare. Propendere ad somnu dc somnolentum esse. Leuiter dormire. Altum dormire. Cubitum ire. Somniare. EX-
citare a somno. Surger cubitu.
Tituli qui pertinent ad hominem, qua homo est ante sunt expositi. Et sic de phrasibus ad methodum reuocandis: phrases sorte alphabetica disponetur duabus rationibus, prior est, ut inserta charta puri in lexicon Calepini. ad voces simplices addas phrases, seu voces coniunctas. E.g. ad voce ri, in Calcpino poteris omnes phrases ac scribere elegantiores, ut est,fat ungι rebus humanis eximi,&C.
Altera ratio est secundum ordinem alphabeti ex Lexico isto eas voces, ad quas phrases, tanqua ad titulos reuocari postunt Ze debent. in peculiare volumen deseribere, hoc modo:
Abbreviandi. Abdicandi. Abducendi Abeundi. berrandi. Abhorrendι. Abileienssi. Abiudicandi Abiugandi. Abiurandi. Ablactandi. Ablegandi. Ab- figuriendi. Abluendi. Abnegandi. Abominadi. Aboν-tunae,. Abradendi. Abripiendi. Abrumpendi. Ab cedendi. Absicindendi. Ab consionis. Absentiae. Absolutionis. Ab brianssi. Abstergendi. Abstinendi. Abstrahendi. Abundanae , dcc. Qui modus ut recte teneri possit ad exemplum iam datum in literase; eae cautelae notandae sunt: i. Omittis in serie vocum omnes particulas seu omnes partes indeclinabiles, α tamen sumis nomina Sc verba. Saepius autem verba,quam nomina. 2,In nominibus omittis omnia propria. 3, Cum abstractis coniungis concreta, atque adeo sumis sola subs antiva nomina, nulla adiectiva. 4, Deriuata rediminutiva resers ad primitiva. F, Verba non includentia certi nomi*s fgnificationem non sumis. 6, Generalissima & maxime ambigua vocabula no stamis. 7 Inusitata etiam omittis.
S. Figurata item reducis ad propria. 9, Composita sub simplicibus pones, scilicet ea quae eandem cum simplici habent significationem. Io, Synonyma ad synonyma resers. iliLLic..LOCIs COMMVNIB. 92 Saepe unum tantii est vocabulum quod phrases plures non admittit.Vt Pandiculari, Oscitata, S c. I 2, Gradus resers ad absoluta. Vt, Vehementer dolere; refers ad Dolere.
Estat nobis tertium membrum consilii A. nostri, nempe de subtitulis titulorum,in
Subtituli illi vel sunt titulorum realium, vel verbalium. Subtituli realium quomodo disponi debeant,accurate docuimus in methodo formandorum studiorum, tabula G : ubi tamen hanc addimus Edmonitionem,utulum omnem essemel perfeci ii et impera i thematis. Si titulus sit thema perfectulo,subtituli disponi debent secundum cxplicationem persecti thematis. c. g. si titulus sit homo, disponis sublitulos secundum canones mactandi hominis in Cymnasio Logico traditos. Si vero titulus sit tauundus, disponis sublitulos secudum canones thematis imperfecti collachivi,&sic etiam in accidenti
Sunt autem subii tuli isti vel pleni, vel contracti.
Pleni explicantur in dicta tabula. Contracti subtituli sunt, quando tantum duos de quaque re subtitulos ponis, quod iudico esse utile propter breuitatem, quorum
prior cotinet rei explicationcm :Ε.g. sub titu-io , poneres statim explicatio mundi. 8e s criberes omnia quae huc pertinent, causo, effecta, cognata, hec. siue subtitulis. A lter titulus esset Guaestiones,sive Controuersia dere: Vt, uaestionesia infundo &C. Sic de sublitulis reriim:Subtituli verborum
d inprimis phrasium, sunt duplices. Primi subtituli indicant an phrasis aliqua sit Asiatica, an Laconica, quod notari potest per litera Adc L. ad phrasin addita, εc potest capi iudicium de hac re ex autore in quo phrasin legis. Alterum genus sublitulorum in phrasibus est,an phrasis sit familiaris Ec epistolica, siue
humilis de mediocris; quod notas perFan vero grandis, quod notas per G. Grandis vero iteruest vel oratoria, quod notas per in vel historica qynotas per H,vel Poetica, quod notas per P.
E t haec quidem sunt quae de Locis Communibus hoc tempore potuimus per diuinum tiauorem auditoribus nostris communicare.
230쪽
Pparatum hunc Traeticum auaum Ut cum o cinae Tnographis transimisi. Nec aliter credebam fore,quam Ni Disputationibus Practicis praeiret acem velut quanaeam praelaturus es lucem re itidi. Haec rem, in Thesibus Politi cupaulo aba quam in lassem te. Nimirin ecundae hae in Practicis curae es cogitationes postero res quibus a tutius G pleniim dysesita omnia, casti mihi mutevidear Di methodo Practicarum disiciplinarum diuino benefici. mediocritersatisfecisse. De quo nobm nuuepluribus, qui Usabemaro ut morum istam apudie excuse qua Esinoi mes ab Uminis,quas .lsis. His neutrum suere Tabulae, u iam vidisti Ar quibus nouas has nunc addo. Sta6ccinmores, squastri Dori intuitu totam Philosopb Priaticae Ideam ponant ob oculos es animum. 6 oncinnavit
eas auditor meus es si Natriola David Schun annus; cuius in pinu ingeniumst . quod Deus firmet, is operosa. Testis esse queat Disputatio quaesub calce est, Politica extra ordinaria prima. In ea nouum nobis institutum, Usiquidi dico, prudentiae Pol ticae sulsi innisu viιle. De quo imbisi praefatu . Menarentiam Hur a nota se rem. bzb ecimina, ,isset absique morbo meograui spericu o,cum cuius qotia diu visumfuerit ' Domino Deo, cuius manum ac castigationem pateream, Nisiensi a
Ioui ita ab Musidem paterno ac potatbropo pectores ro is exopto omnia, quaepossint esse avi
mae es corpori meo salutaria. Interea hoc tractanιiarum Jecialium materiarum Pol ticarum exemplar in Regno Persico inrueantur ciuilii prudentiae flMaes, Ustuantur tum eo,tura toto hoc nostro Friatico apparatu. Qi quidem quati labor fuerit,probembisam consimis,o. testabitur res ipsa apud aequos aestimatores. Ossi nuda Videbuntur nonnullis ti congesti tituli. AEvero taba haec ossi sunt,e quorum medulia totum corpus jacile nascipossit. Verbo dicam, Forma
ibia haec est , velut esentia Priaticae Philosopbiae. Sensii e es experrus sium quantum in pia Lia lumen hi muli dederint nonnuω Nobilissimu es forentissimu iuuenibus quibus ista
priuatim communicam,quique consilio meo Locos Communes Pramcos sibi hac orma ω siodo concinnarunt. Si cui titulis ipsis connexio in ordo non itastatim apparea Niis qui hae
ex me audiuerunt, huic paratum seu dium ira tu in hunc finem aes situ. Sia 9 ALrahabetarii succenturiare feliciter posse quos in UM uumruatum Ludabili diu
oentia confecit iuuenis eximius Clemen, Colmerus, hostes es auditor meus. Cui acceptum seres Lector squi ex tu tibi ad Locos Priaticos fucrit commodi. Et Nessivo sit montii D pographum, ita indices hos excuderet , Nisi pararaps t sad cui que Disic lisae Pra ea Locos, siue volumen annem ab his qui Nit oliuet. Sic enim numerumpaginarum cui que luminis Practici titulis inditum impresrummemagno labora ea studiosi Auibus id animitus a Deo precor is opto,W in ' dicis studusfacitas nunec dexterius versen tur cum Reipublicastuctu atqu cmorum uto. Damisici, propridie Idus Dι