Michaelis Angeli Giacomelli Prologi in Terentium ab Antonio Matanio illustrati

11쪽

nere summo recte in eo censeas Tuam esse positam voluptatem, si bene de litteris ,

earumque cultoribuq merearis . Cujus rei

Gia mellius ipse, nisi acerba fuisset mo te praeventus, testis esset luculentissimus: Efferret namque laudibus amorem in Gra cas, Latinasque litteras plano singularem sui ipsius familiaritate Tuo in animo aetate nondum provecta excitatum . Haud aliter sentiret qui jampridem perspexerat si praeclarissimum naturam ipsam in Te parasse domicilium scientiarum , quarum semina ad maturiorem deductus aetatem vidisses in ubcrrimam virtutum omnium me sem erumpere. Commendaret illo quidem ,

si loqui posset, morum suavitatem, lanitatemque mirificam, ac benevolentiam illam, qua semper se ipsum , ac reliquos liberalium disciplinarum fautores perhumaniter excipere non eg dedignatus. Neque sincero prorsus exsiliens gaudio dissiletetur Te Christianae religionis , atque scientiarum bono natum per varios sapientiae gradus alacrit te mirabili transeuntem, gravissimisque postea muneribus egregie functum d ignum

12쪽

fuisse redditum , quem pius vi. P. M. sacro PP. Augg. senatui omnium gratulatione sapientum adscriberet. Nec immerito Telaudatum a laudato viro , cuju* in aeternitate memoria est , ipse arbitrarer, plane conscius magnum olim Alexandrum Achillis gloria permotum ejusmodi fortunatum censuisse incomparabilis exempli hominem , qui Homerum scilicet prcpriae virtutis praeconem invenerit. At severIores, quibus ornas ris, virtutes, & in quibus heroum vestigiis in- si siens excellis maxime , nemini dubium i quin ex avita gloria haereditario veluti j re prosluxerint, atque ab singularibus animi, ingeniique Tui dotibus morum disciplina, scientiarumque acquisitione nobilia taliq incrementum acceperint . Meministi profecto quantopere Tuorum gloria majorum qua divinis, qua humanis rebus excellentium , quorum egregias laudes aemulari non desinis, adaucta fuerit , quantumque BoNCOMPAGNIAE familiae splendoris ,& dignitatis accesserit quando Philippcs vidit , Jacobos , Franciscos, Hieronymo in

sacrum Purpuratorum PP. Collegium meru

13쪽

to CC optatos . Neque ulla unquam oblivi ne deleri posse cumprimis agnos Cis Communem Italiae nostrae, ac universi Christiani populi voluptatem tum eXcitatam , cum in nobilissima , vetus issmaque progenie Tua unus omnium floruit maxime,

qui Omn ps quum verae pietatis, fidaeque sapientiae partes impleverit , relicto tandem Hugonis, inditoque sibi Gregorii xitI. nomine ad summum sacrae dignitatis fastigium ascendit . Tanti certe Pontificis auspicio , imperioque sancitum , ut quae

tumultuarie quondam ad communem utiliatatem Gratianus ei legerat opportunae subiicerentur emendationi , omnis ut deinceps obstrueretur aditus ad erxCres , quom rum caligine interpretum antea mentes ossundebantur . Quin & provido eiusdem regimine factum, ut si quid ad promovenda scientiarum , artiumque studia ubique terrarum esset excogitatum Roma susciperet,& dignitatem pene illam , majestatemque praeseserret , quae latissimum dum haberet imperium a Tulliis , Scipionibus, Caesaribus. siue profluxerat . Atqui primaevam mul-

iacim

14쪽

( X to magis instaurare, & longe Iateque di fundere divini gregis conatus est disciplunam , quae visa ibi fuerat eo rempore potissimum inclarescere , quo urbem ipsam Christiani orbis Principes Petrus, & Paullus

glorioso sanguine consecrarunt . Taceam vero tot praestantissimos domi, militiaeque viros, ac reliquos bene multos, qui doctrinarum gloriae quum magnanimitatem aequaverint , & nihil in summo gelacris splendore de benignitate sibi propria remiserint , rursusque antiquius nihil habuerint, quam doctos habere homines in deliciis, ea celeritate ad honores , dignitatesque progressi sunt, quae acquisitionis famam pene prae- s

eurreret. Id non satis me confirmasse a bitror si e praegressis retro temporibus ad nostra haec mentem , animumque Con er-tens Cajetanum taceam parentem Tuum

antiquae prudentiae virum , Tuarumque virtutum artificem, & longaevitate digni simum, in quo commemorando prae gat dio verba vix suppetunt, quum illustriora, quibus refulget ejus animus, ornamenta pietate sola superari videantur . Satis sit di

xisse

15쪽

xisse eum dignitatibus fulgentem amplissi- l

mis, sed tamen vultu, sermone, consuetu- ildine amabilem, noscere neminem, qui non si diligat, neque adire unquam , qui non adu ire iterum concupiscat, neminem illius ex- iperiri mores, qui non admiretur , & pra dicet . Hoc vero vel magnum ,& perquam honorificum familiae Tuae ornamentum silentio nusquam praetereundum, quod pro- Pria nimirum in potestate ditiones habeat antiquitatis decore , opibusque inde pro- i fluentibus, ac liberali, splendidaque ratim ti ne quaesitis valde spectabiles . Verum prae n Caeteris aliquae multo censentur spcctabili reS, quippe quae viris originem , ortumque hi pracbucrint sapiontissimis , quos ad praeclara quaedam natura produxerat. Quis rems animo reputans nesciat cx Aquino prodiis se Thomam illum, cujus admiramur ing latum in scriptis, sanctitatem veneramur in templis e Soram natalem fuisse Baronii lo- eum, ejus nempe viri, cujus annalibus cedro dignis abditi sacrae his horiae recessus mirifice reserantur e Natum, atriimque vineC- lae Muratorium tam bene de dixinis , pro-

16쪽

cogniticnibus , rarioribusque ditaverit Quod si oculos ad tempora vetustiora retorqueamus , ultro fatebimur ciceronem ipsum Latinae eloquentiae parentem Arpini natale solum fuisse nactum; apud Venusinos itidem Horatium lyricorum facile principem . Jamque locorum ejusmodi fama per orbem percrebrescit in dies: Erigere nam ique incolarum potius animos , quam con- 2 citare solet nativae gloriae inter finitimos iaemulatio. Eam reapse sibi sortem merito

gratulantur , ut non modo BoNCOMPAGNIAE

5 familiae aequo possint animo famulari, per v quam splendidum , pacatumque Cbtinent a

dominatum, verum ab summis etiam antia i quae , recentiorisque sapientiae portentis magnum sibi dari arbitrentur decus, quo paternos lares commendationibus dCbeant esserre luculentissimis. Ejus sane rei gratissi

ma recordatione CC mmcvetur adhuc ob

sortem memoriae prc ditim lac bilissimae familiae ardor, eoque de se ipsa triumphans ad fovenda littorarum praeccnia , doctio

rumque

17쪽

( XIV. 3rumque hominum faustissimis Minervae auspiciis inclarescentium promovendam industriam incitatur alacriter. Quod quidem vel

in Te ipso, quippe qui e Bononiensi .urbe,

veluti e musarum gremio, prodieris, earumque aliud Romae sacrarium inveneris, non modo detexerat olim prae Caeteris Giaco-

mellius, verum etiamnum norunt om DES,

qui sapientiae desiderio inflammati, & litteris egregie exculti quum fuerint, non publicae tantum utilitatis assertorem , & vim dicem, sed fautorem in Te liberalem, patronumque conspicuum invenisse laetantur. Quam vellem ut Glacomellii dum prologos sapientissime quidem exaratos excipis perlibenter, illustrationes quoque meas, qualescumque sint, erepto e summis occupati nibus otio legendo percurrens illarum tenuia talem aequo animo serres, nihil ut esset Cur me oblati muneris poeniteret i Et si autem majus ingenium , majus eloquentiae flumen desiderant, minime dubito quin siminus fortasse placuerint, ab innata humanitate Tua veniam elicere possint. Quoniam vero ad cuncta haec Tibi libenti animo con-

18쪽

secranda me ipsum jamdiu sentiebam impelli , ad confugiendum modo in clientelam , fidemque Tuam me valde excitatum agnos eo , quo perjucunda, atque tantopere exoptata declarandi obsequii in Te mei non praetervolet opportunitas. Ceterum illud

tantum , ne multus videar, curandum si

perest, ut quae faustissimis EGNATI BONCOMPAGNI auspiciis jactantur in vulgus benigni- tate, atque beneficentia CARDINALIs Am PLIssi,si , atque optime de re litteraria meri- AA ti tueri glorientur . Mihi vero optandum Tae maxime, ut Te splendidioribus auctum digni- n talibus, atque adhuc aetate florentem Ita v fortunet Deus, suoque numine Tuis prae- εsit laboribus, incolumis ut diu serueris, at- que superstes ad perenne Christianae reipublicae emolumentum, ad praesidium , & dulce decus scientiarum , atque ad veram si l pientum felicitatem. Te interim obsECro, obtestorque, ut me non vulgarem Tuarum virtutum,& dignitatum aestimatorem ea,

s qua soles, benevolentia prosequaris .

Disit ipsed by Coos e

19쪽

AE ate hac nostra si non tam multi in studio litterarum versantur, certe qui ei se penitus dediderunt parem cum veteribuS , autetia in superiorem facultatem sunt consequuti. Quo in genere Michaeli Angelo Giacomellio primae mea sententia deferri debent. Cui quidem ego homini minu, , quam sim , amicus habet i vellem, quo magis testimonium hoc de illius excellenti facultate meum non a benevolentia , sed ab iudicio profectum videretur; rursusque magis, quam sim, eruditus , ac talium rerum intelligens existimari percuperem , quo minus errare me in iudicando posse hinmines arbitrarentur . Sed de viri elariis mi praestantia non ex cujusquam testificatione, sed ex illius ieriptis, quicumque recte , ac vere iudicare poterunt , ipli per se semper amplis

20쪽

LECTORI BENE UOLO ANTONIVS MATA Nivs

st Erentii eomoediat, lector benevole . eum obse- lectiores . quibus scatent , sententiaI , ium e mat ob eximiam . qua pollent , elegiantiam verbo rum , neminem latet tanto semper in pretio Dipse hab,

ras , ut per illos. qui earumdem utilitatem , nit oremque calluerint . nutio , non tempore illustratae , atque ad Latinae linguae addiscendae rationem accommodatae

videantur . Ouum vero iis , qui scriptorem Ousmodi plurimi semper fecerunt , Giacomellius quoque sit ae censendas, quippe qui eloquentiae ab ria quis aureae se ut vocant , aetatis scriptoribus sibi uberrime eomparatae dignitatem amplissimam , venustatemque miri amalanxerit ex Terentii fabulis depromptam, mirum videri nou debet si eas dum impensius evolverit nonnihiIessicere in animum induxerit suum , quod ad eas maxime pertineret stuare ad ejus comici normam versiculos condidit amoenitatis Flauos , atque leporis , quibus nimirum cultiorem auireret populum ut ad Latinas spectandas fabulas, quae Romae, ubi vitam pene omnemiue traduxit suam, agebantur . certatim conflueret . Atque idipsum vel imprimis fuit caussae cur aliquos iis etiam adjecerit pro eos . paraim ut fabulae exponeret urgumentum , partim ut iuvenes discendi cupidos ad persectioris incitaret studium latinitatis , partim ut Terentii instar invidam malevolorum astutiam venusta scriptione leniret . At quoniam tam versiculi , quam prologi est potissimum tempore , quo fabulae agebantur , modo ad manum , ut inquiunt , conscripti , vel idipis

exeo sejunctis distribui soliuis consueuerant ,. modo in