장음표시 사용
51쪽
, haec inspectio, ut penitus recognoscatur Diploma. Quamvis enim non inficias eam. quod quemadmodum periti aurisces aurumsincerum asalso nonnunquamsolo tactu discernunt ....
se in discernendis authenticis instrumentis o fiam , experientia necessariast, ut inquit Mabillonius cu), & bac experientia qui pretix 4 fueriς , gulas rei objectae circum
stantias uno intuitu percipere possit: siepius tamen sola prima inspectione plerique minime sentiunt instrumentorum vitia , quae prodit, di nudat alius, qui omnibus vestigiis imdagat errorem. Habent & ipsi aurifices lydium lapidem. Nec deerit indagatori Diplomatum, si non acri quidem, sed intemto sit animo, quo plenius & apertius illa intueatur. Nihil eum
praetereat. Omnia rimetur, scripturae formam, stylum, cha tam , notas Chronicas, stubscriptiones, filum, sigilla&c. Huc
pertinet illud Innocentii III decretum cx): Qui literas Ap stolicas ). . . receperit, eas in Bulla sis, coarta in diis L mminis . cripturae forma, N aliis in quibus notari, mel deis prehendi fastas potest, circumspiciat diligenter. Hanc Regulam sibi, & aliis proposiverat Invocentius III, ut enim, inquit Bosquetus o ) : controversam quet vertebatur inter AI Holanensem Archiepsopum, re Abbatem de Scogula super burisdictione N portu de Sexto, cum honore, disrictu, ND- effictione praefati loci, Casellanis, hominum quoque, qui habitant in Banenogratia, Carpunco, Hesripeno, Caniem- pleno , Insula superiora Bal altae , ae Lilia , mirabit terierminavit. Nam cum diu, multumque super his coram di- tersis judicibus delegatis fuisset a partibus litigatum, S t fles , ae instrumenta producta: ipse habens iitrumenta suspecta, pro eo, quod cum cerasgi Ili ab interiore parte , qua si ad conservationem Igilli , recens erat, ρο mollis; fal
talem taliter inde arguens, praesentibus partibus cum omni
bus adetocatis, in conspectu omnium frangi jessit Ailla, U
s reperirentur vera , re incorrupta , renovari faceret iu-
strumentum sub resimonio Buuae Dae ,s mero invenirintur corrupta. vel falsa , volabat quod praevaleret fastas ver
52쪽
tati. Quod cum factum fuisset, certo certius es compertum, quod sub vetus gillo charta fuerat perforata, ae per glutinum novae cerae, quae posta fuerat exterius, quas ad conservationem sigilli, ditiose fuit ibi charta conjunctum. DA,fastate comperta, contra Monaserium sententiam promulgavit , omnabus admirantibus, quod mirabiliter deprehenderat vitium falsitatis . Quam diligenter expensium fuerit Instrumentum, ut quaqua versus inspectum, docet
ipsemet Innocentius Libro II Decretal. Tu. XXII de Fide Insrumentorum Cap. VI, ubi sic Archiepiscopum sodiolanensem alloquitur : Contra privilegium donationis a procuratore tuo multa fuerunt objecta. primo , quia ibi maxi me apparebat consumptum , Didelicet in annotatione Indictionis , ubi potvisset faDas facilius deprehendi . Secundo
quia cum Uarta vetusissima videretur , recentior apparebat Scriptura , tanquam non illo tempore facta fuisset. Tertio , quia falsum sigillum vitiose videbatur appostum, eo quod a media parte sigilli apparebat quaedam imago non
cum Mitra in capite, sed cum pileo, nec induta Ponti mlibus , sed regalibus indumentis , tenens in manu non bac tum pasoralem, sed quas sceptrum regale, esus facies non apparebat integra, sed dimidia, tanquam in illa mediet
te respiceret aliam mediam, quae tamen tota Dacua remm
nebat , sed quaedam imago videbatur ex ea fuisse deleta: quia
cera in ea parte, nec in colore, nec in planitie reliqua pamii similis apparebat et unde non Discopi, sed Imperatoris videbatur fuisse Igillum , quia in una medietate Caesaris
imaginem exprimebat, ae in altera medietate praesumebitur, vel Ilii , vel conjugis imaginem habuisse : nam in ipse si tu nullae aliae literae apparebant, vis qua nomon proprium cum hac alectione , Dei gratia, designabant. Sed cum proprium nomen ipsus Discopi fuerit Luit ardus, ae in nomina proprio , quod exprimebat folium, deletae Derans duae literae ; secunda , quae erat inter Iae t. ae s ta ,σα
fuerat inter x S u, ita quod I fecunda o, ae sxta fuisset i,
53쪽
proculdubio non Luisardus , scd Loibarius legeretur et quod etiam inis convinci poterat , quod secundum Hispostionem aliarum literarum inter I S t non erat spatium , nisi quod potuisset unam literam continere, cum secundum integrit tem hujus nominis Guardus, inter ι re t duae literae sunι diversa; praeterea inter r θ' u tam modicum erat spatium, tit in eo nec haec liter a d, quae majus occupat spatium, sed haec liter a j, quet minimum occupat, videretur formata suis. Rurses cum cera igilli ab interiori parte vetustissima esset, cera, quae posta eraς ab exteriori parte quas ad conservati nem sigilli, receni erat, mollis . Quod cum diligenter investatum fuisset, certo certius es compertum , quod sub oetuso sigillo coarta suerat perforata , re per glutinum novae cerae, quae fuerat posta exterius quas ad conservationem
sigilli. vitiose suis ipsi chartae subjunctum. Eadem falsitatis specie ,per vitiosam videlicet adpossionam sigilli, cetera fere
privilegia Romanorum Imperatorum prater privilegia H n-
rici, velfassa reperta sunt, vel falsata. Sed N ipsum H n- rici privilegium ad Mem ius endam non vlibatur fugi-
cere, quia nec erat publica manu confectum, nee Igillum habebat authenticum, eo quod erat ex media fere parte eou- sumptum, nee plut is nomine proprio , is ultima messistas : Didelicet icus , nee de ceteris literis nis haec adjectio,
Dei gratia, adparebat, ita quod ex literis ibis non.magis poterat comprobari fuisse Ilii um Henrici, quam Lodovici. Instrumentum quoque sententiae multis modis iuveniebatur suspectum, tum quia in ipso quaedam adparebant liturae: ttim quia subscriptio Notarii videbatur manus alterius fulse, quam subscriptio instrumenti, cum tamen Notarius in Jubscriptione prostetur , se infrumentum mam propria cou- scripssse. Litera quoque recentior videbatur quam charta,
es aqua videbatur encavsum infectum, ut antiquius a pareret. Ex hoc uno exemplo de reliquis facile conjeAu
Re XXX. Secunda Regula: Hel in modo dictaminis, vel is
54쪽
Ρ R IE F Α T I o Iiu forma scripturae , vel qualitate chartae, fallitas cornoscitur. Sic definit Innocentius IIl Lib. V Decretal. Tit. XX Do criamine fas Cap. V. Considendi Mabillonius G, & Eminentissimus Cardinalis Petra , qui varias hac de re Decisiones Sacrae Rotae resert a . XXXI. Tertia Regula: Defectus literae non vitiat Referiptum . Insertur ex Epistola Decretali Honoris III, quae '
legitur Lib. II Tit. XXII Cap. XI, ubi haec habet. Qui Rescriptum Apsolicum pro eo , quod in hac dictione: Spolim
runt et haec Mura o deerat, a Feritur vitiosum, mandamus, quatenus hoe non ob ante in negotio ipso ratione praevicinprocedas . Hoc oraculum aemulatur Innocentius IV Consi tutione CCLCI pag. 2I4., cujus haec verba et Cum Literanofrae, quaι super negotio h ess, in Lombardia, Marchia Tervisana, re Romaniola, extirpandae, nuper a Sede Apo- solica Fratres vesri ordinis reportarunt, praeesserint,scus accepimus, in aliquibus propter nimiam festinationem incor rectae: discretioni vesω per A solica scripta mandamus, quatenus, incorrectionis non obsante dispendio, quod ex su
perfluitate, vel diminutione L ITERAE, Au STLLABAE e
DlCTIONIS unius, vel plurium, inducatur, in memorato negotio procedatis juxta earundem continentiam Literarum. Haec Tertia Regula valet in illos , qui usque eo dissiciles ac morosi sint , ut ipsis nec satisfaciant accur liora . Extitit qui literas insimulabat falso, quia punctus deerat. Cum vellent dicta testum publicare Procurator ...,
inquit Innocentius Iu Lib. I Reges. XIII s. LIV y , qui
tenerat ad aliud peremptorium, quod assignaverat, anc, lavit, literas arguens Distatis, S Bullam volens Uruere,
quia punctus deerat , se fassam. Quia Agillum erat possum
ex transverso, quasdam alias literas eodem vitio falsitatis raborare, contendebat quidam, de quo loquitur idem In
nocentius Lib. II. Reges. XIV Epist. LXXXVII e dicens;
55쪽
Ex parte ... Fratrum Fontis Glardi in modum exceptionis extitit allegatum , quod literae praemisse UDillelmi Cenoma
nen. Discopi erant falsae , pro eo scilicet, quod sigillum ejus
erat postum ex transverso , petens, ad id probandum judices sibi dari r quam exceptionem , quia frus toria videbatur, nullatenus duximus admittendam . Adeo pullulant ingenia in causis falsi confingendis, inquit Mabillonius d . Hinc notat idem Mabillonius se , unum, aut alterum desectum, modo essentialis non si, legitimis Autographis obesse nou d
bere . Id autem non Autographa duntaxat , sed etiam, immo multo magis exempla , seu copias, ut loquuntur,
spectat. A udiendus hae de re Mabillonius f : Magnum dueserimen, inquit, interfalsa S interpolata Exempla: falso enim nullo pacto excusari possunt,sed interpolatio, ut plurimum venialis es. Haec alectione, immutatione, ae errore feri potes: Scilicet qui chartas authenticas Ecelota, Det Monisterii in unum corpus , quod chartularium vocant, redige bant, scuti annos duntaxat Pontificum, Re m , aut Impcratorum antiquioribus instrumentis appostos deprehendebant, de suo annos Incarnationis, vel etiam Indictionem adiiciebant, ut tempus dati Instrumenti accuratius disingueretur. Qua in re non raro peccabam in Chronologiae re
gulas , sed non contra jusitiae leges: re haec es interpolatio, quae sit per adjectionem. Alia sit per immutationem, cum
scilicet unum vocabulum alio redditum, vel temere emendatum es. Quod accidit nonnunquam imperitis, qui se peritos putant, ut qui suum in antiquis illis infrumentis legebant, forte subsituebant fodi vocabulum, quod priscis illis temporibus necdum in usu erat. Denique ex scriptoris errore saepest, ut vel in authentici docilis lectione non satis exercitatus , vel fallente oculo, aut unum versum transtiat, ara unum prae alio vocabulum , plura De describat, atque iude oriuntur transumptorum variae lectiones, quarum diversitas authenticorum auctoritati obesse non debet.
56쪽
PRAEFATIO. LV XXXII. Quarta Regula: Rescriptum non censeturfalsum, R' aut suspcctum ex eo, quod in facti narratione, re loco non ' suspecio Durae sunt abrasae. Ita docet Alexander III Lib. II
Decretal. DLXXII Cap. III, cujus haec Verba et Ex literas mestris acc imus , quod cum causa , quae inter Magisrum A. . ., UR .... stuper Capella δε Ambitoria vertitur, de mandato nos susceperitia terminandam, praefatus R. . . literarum ibi copiam seri posulavit. Qui cum eas arggeret fa, statis, quia in narratione facti abrasae sunς, ubi scripxumes dura paraecialia: infra : dicimus, quod propter abro sonem illam judicari falsae non possunt, nec etiam haberi suspectae , praesertim cum privilegia tu posessionibus ab dantur, ρο literae in narratione facti si erratum es possunt incunctanter abradi. Idem ab Innocentio Iu sancitum legitur Lib. V Decretal. Tu. XX de crimine fals Cap. IX, ubi sic loquitur Summus Pontifex: Literas i as, quae redam gulae fuerant fastatis, diligentius intuentes, nullum in eis
falmatis foum, vel suspicionis invenimus, nisi paucarum
literarum rasuras, qvet nequaquam sapientis animum in stabitationem vertere debuerunt; quia nempe, cum sint in linco non suspecto, ab ipsisimet S. Sedis Ministris factae judicantur . Secus autem, si locus abrasus substantialis esset, tunc enim opinio praesumpta in ipsos Diplomatum latores videretur , & vitiaret Rescriptum. Hinc illud oraculum Innocentii III loco mox citato Cap. V. . . Quinta species salsitatis est; cum literis bulutis, est redditis, in eis aliquid per rasuram
tenuem immutatur. Sexta; cum scriptura literarum, qui bus fuerat adposta Dera Bulla, cum aqua, vel vino univer faliter abolita ,seu deleta, eadem charta, cum calce S aliis, juxta consuetum artiscium, dealbata, de novo regeribitur. Septima; cum charta, cui Derat adposta vera Bulla, i
taliter abs tae, vel abrasset , alia subtilissima charta ejusdem quantitatissscripta cum tenacissimo glutino conjungitur. XXXIII. Quinta Regula: Soloecisnus vitiat Apostolicum Rescriptum. Iu a Lucio G sancitum legitur Lib. I Decreta Tit. III de Rescriptis Cap. XI, cujus hic tenor . Ad audiemtiam nosram, tes scante, pervenit, quodH. . . Sam
57쪽
cie uidebatur Apossicas praesentavit : Quibus quoniam manifestum continent in confractione peccatum, Idem te nolumus adhibere . Eadem de causa videlicet propter Ἐλtium , re corruptionem Grammaticae artis ) SS. Pontificum Zaebariae & Leonis Rescripta reiicit Alexander III apud In
nocentium III Lib. XI sola CXXVI g . Cavendum ta
men, ne nimis in judicando praeceps, aliquis insimulet falsa latinitate Diplomata, quae hoc vitio non laborant. Ea fuit te. meritate quidam , quem mordacem & impium vocat Gouea- Iez Telmez li), ut omnia passim SS. Pontificum Rescripta ha harisimis, & 1bloccisimis scatere somniaret. De vocibus illis, quas barbaras vocant, dixi Numero VI. De Qloecismis loquens Gongrio2 mox laudatus, Scipionem, invido, superboque dente Diplomata Pontificia petentem sic alloquitur: O impia Scipionis Derba, qui ita audenter in sacras Costitutiones irruistes enim aliquando ex incuria pographi , aut bibliopolae irrepsi mitium latinitatis, ideone arguendi, re increpandi sunt Religionis nosrae Summi Praesules, qui saluerunt, adeo nitium latinitatis alienum esse suis literis, ut re eas Ditiare decreeterint i Omitto cetera, ne sit infinitum. Unum duntaxat hic recinam exemplum , quo monitum velim lectorem , ut singulari moderatione sit, dum vel falsa latinitate, vel menis dis postulantur Diplomata Pontificia. De sciolis nihil moror. Magnum illum Balugium norunt eruditi. Nunquam interituram sibi certe peperit famam, vir de re literaria optime meritus . Quis sibi non timebit, si doctus ille hallucinatus hac de re fuerit i Fuit sane. Quoties, inquit Balvetius co occurrit ins-nie aliquod mendum iu Bulla cujusdam Romani Pontiscis, non satim judicandum es, eam esse falsam. Exemplo esse potes Disola Iunocentii III ad Archiepiscopos Narbonensem, Arelatensim, Ebreduuensem, Aquensem,/Viennem sem, cujus paria exemplaria, mutatis mutandis, m/ssa sunt
etiam ad Archiepiscopum Lugdunensem, ad Philippum Regem Francorum , N ad Comites es Barones per Regnum
58쪽
ejusdem Innocentis Dis. XXVI, XXVII, XXVIII, XXIX.
utrobique autem ita legitur de Petro de Cas novo : Iam, ut credimus, miraculis coruscasDt, uis hoc illorum incredis itas impediret, de quorum,imilibus in Ezaugelio legitur, quod Jesus non faciebat ibi virtutes multas , propter Iu redulitatem eorum: quia quanquam linguae non fdelibus sed infidelibus sunt in Anum , Saletator tamen Sc. Cousat autem molem LINGUAE in hoc loco esse mendosam , quod intelligens Odoricus Raynaldus eam sustulit , re propria
auctoritate reposuit: MIRACULA r ne monito quidem lectore, se ita mutasse. Attamen in Regeso diserte seriptum es: Linguae: itemque in variis exemplaribus bullatis, quod tum missa sunt in Gallias, ut patet ex Petro monacho Uab Litim Sarnai Cap. VIII Idisoriae Albigenses , ubi referens DL solam illam, descriptam , ut apparet , ex aliquo illorum exemplarium, Linguae vocabulum exhibet non solum in editionibus , sed etiam in veteri Codice sis. Bibliothecae Cossem tinae. Atque ita etiam legebat Arnoldus Sorbinus in Libro veteri reo. Id probat, & concludit : Legendum itaque Signa
pro Linguae. Idem patet ex Epistola LXXIII ejusdem Liabri XI scripta ad Conmentum Monaserit Corbejensis in Smxonia : ubi Pontifex scribens adetersus Abbatem HeDDorde densem, qui absque Romani Pontiscis auctoritate ad Combejense Monasterium migraverat, θ' inconsultis Apostolicae Sedis Legatis, qui tum erant in Germania, ait; cumque Northusum advenisset regalia recepturus, iidem exsem tes ibidem , ut contemptus ejus manifestor appareret , ad eos accedere non curavit: Certum es heie legi debere; tisiem
existentibus. Verum in Regesto legitur C lidem exsentes; itemque in Authentico monaserit Corbejensis, cujus exemplum ad me olim mist cellii mus , N eruditissimus Princeps Ferdinandus Fursenbergius, Episcopus Parii bomenss, NI Ionaserienss. Haec fusius ille, ego, quasi praeteriens, Latii
Ut igitur mendi, quod in Diplomatum Pontificiorum Autographa potest irrepere, statueret exemplum, Balazius
59쪽
inquirens in haec Autographa, ostendit duo, duo proponit in signia menda. Primum est istud: Liuguae nonfritibus sed in-sdelibus sunt in signum. Secundum illud est: tidem existentes ibidem. Consat, inquit Balvetius, motam linguae in hoc loco esse
mendosam. Dicendum tamen, vocem livguae hoc in loco apposite scriptam. Hic enim locus oraculum dicripturae est, non
Pontificis. Paulus ibi laudatur, & Doctoris gentium testimonio, quod legere est I ad Corint. XIV. aa, firmat Innocentius, quae dicturus erat. Linguae, inquit, id est donum linguarum,
quod utique miraculi plenum est, linguae nonfrilibus , scdio libus sunt in Anum: Salvator tamen praesentatus Η rei , qui tcsto Luca valdil gaissus est, viso ipso, pro eo quod fgnum aliquod ab eo feri sperabat, ta facere dedignatus est Agnum, re reddere interroganti responsιm, friens, quia
incredulitassignorum, non credulitatis inductio, sed vanitatis illum admiratio delectabat. Ac si diceret: Albigensum incredulitas impedimento suit, ne Petrus de Castronoeto miraculis coruscaret, sicut incredulitas Judaeorum impedivit, ne Jesus faceret virtutes multas, sicut etiam incredulitas Herodis obfuit, ne Jcsus redderet responsum , licet Herodi incredulo donum linguarum in signum esse potui siet. Ad secum dum nunc Veniamus. Certum est, inquit Balugius, hele legi debere: Isdem existentibus: Uerum in Regesto legitur: iidem exstentes. Utrumque bene : Primum elegantius quidem ex Ablativo casu, quem dicunt absolutum, aliud autem ex figura, quam Grammatici vocant ElliUm, non caret elegantia. Sensus est: isdem existentes ibidem erant. Exprimi quidem potuis let illud verbum erant, uti dicitur mimere et itam, peceatum peccare Junt aliqui hiestantes, sed elegantius suppletur, quia participium eci istens illud ex sese denotat. Hac de re si suctuas, consissendi Grammatici. Ex alia figura, quae Antiptosis nuncupatur, respondebunt certe, quod hic nominatiDus casias pro ablativo substituitur. Utrum figmentum sit
haec figura, qua nihil imperitius, ut Sanctius dictitabat χ),
an optima sit, non laboro; verum, ut intimos animi sensus 1
mel aperiam, non in Baludium, qui non peccavit in hoc, sed
60쪽
in nonnullos alios : dic, amabo, quamam est ista miseria r Si reperiant epigramma in corroso quopiam saxo, ineptus licet, di paganicus senius plerumque sit, quamvis insignes ipsum ubtiunt soloecisini, ut observat auctor Dialogi Ciceroniani, mi
rantur, exosculantur lapidem , Verba venerantur, torquent
ingenium, ut aliquid excusationis habeant antiqui, & demdent Apostolica verba: nec ex usu, qui, Sca gero teste, AIagi res, S dictator loquendi, nec ex Regulis, quibus Grammatici Prisca menda purgarunt, leviora quaedam condonant, si ob findant illa in Pontificiis Diplomatibus. XXXIV. Sexta Regula : Si tenor Diplomatis post esses 'q
suspectus , iat couatio de falsa Bulla id est sigillo plumbeo
cum vera. Id totidem verbis decernit Innocentius IN Lib. I Epistola Data Romae apud SPetrum XIV KalendasJunii Pomtiscatus Anno Primo. Eadem Regula usus est Alexander III apud laudatum Innocentium III Libro XI isola CXXVI, ubi de quodam privilegio Leonis Papae sic loquitur : Prioil gium autem Leonis propter mitium, re corruptionem grammaticae artis, quod de tam literato viro absurdum est existimare , quod tam idiotas scriptores habuerit, est propter BuLIam , quae a Bullis ejusdem Leouis, quet coram nobis producta fuerunt, omnino comparebat dis uis , eum illae iu-ter se comparerent per omniasimiles, suspectum, res te, non dignum judicavimus . Quanta porro diligentia fieri de
beat haec utriusque Bullae, verae ac fallie, collatio, docet Inno
centius III in Epistola Decretali, quae partim legitur Lib. UTit. XX De Crimine fals Cap. V Licet in IIIo dicta
minis, S forma scripturet , inquit Innocentius, auquantum coeperimus dubitare, Bullam tamen veram invenimus, quod primum nos in mehementem admirationem ivduxit, cum literas ipsas sciremus de nosra con firmia nullatenus emanase. Bullam igitur hinc iude diligentius intuentes in superiori parte, qua sis adhaeret, eam aliquantulum tum uintem invenimus, re cum flum ex parte tumenti sue miolemtia qualibet aliquantulum attrahi ferissemus, Bulla in Jlo remanente , flum ex parte alia fuit ab itfι sud diss-