장음표시 사용
251쪽
supradiximus. Dum nul Ium fastidii genus in quo uirtus enitesceret:ereuiste Romanum imperium: Nuiros ex omni parte orbis ostendimus Romae uisos esse: non ciues modo milites*8c senatores: sed consul est qua urbis&rerum cumunione factum sit: ut ne dum Romae genitid cohabitantes infinita di in diuersi generis hominum multitudo:nedum italicigeneris praestantes uiri: sed hinc ad caucasum montem: inde adtanaim aut ad gangem geniti. omanam paria siccitu rempu. amarent:defensar triuerenturraugerent. Similem itaq; praesentis rei statum csse hinc dicimus: quia pon, rificem Romanum colutis. Cardinales: Senaro': eges: Pricipcs: Duces: Marchiones:Comites: dc alios chtistiani orbis nobilcs: legato': quaestorum: tributorumrmis litum:praesectorum praesidiis: centui tonuec decurionu: officio sangi ita resipondere uidet Episcoporum uero Matiost ecclesiiasticorum multitudo Romanam frequetas curiam magistratuu obtinet locum per quos aut reipu. ossicia:aut singulae prouinciatum dioceles administratur. Et pontifices Romani olim originem assiaticam habue, re. Petrus apostoloF princeps. Anicetusi: Iohannes quintus. Sergius. Sisinius. Costantinus: Gregorius tertius: Graecia pariter suos habuit: Anactetui Ihclosphoru ginium: Eleutertur Ancheronem: Sixtum: Eusebiu: Zosimur Theodorum: Ioa Dcm sextum:&septimum: Zacharia: dc nostris diebus ex creta quintum Alexandriae Nec suis caruit aphrica p5tificibus rex qua uictore. Melchiadem.&Gelasium habui. mus Caium Dalmatia: ti Iohannem quartu habuit. Damasium hispania. N Ioanne primum vigesimumrnuper Calistum teritu. sardiqi siet ut Hilarius ec Symmachra
Agatho aut Leo secundus. N Stephanus ici lius fuere Siculi.inaiorem in nrimcrum gallia nobis dedit Martinum primu :Romarium quocp:NSiluestrius cun dui Stephanu nonu: dc Vrbanum secunditi Catillum s cci indiu i banum qua itu: Claemci rem quartiar Iohanem iccundu uigesimu: Benedictum duo dccliniuc laemcntescatur
ec quartus Gregorius secudusq; Claemens suevc saxones. Damasus uero secvidus. Vi istor ex norico geniti suntanuc baucitar& Lconc ni quincia Gregoi tu i sextum. at inania dedit Hadrianum quartum anglia quintii lii nocentita. burgondia. Vt trina Ppemodum diuisione paulo plures praedictis I oma: totidem Italia. Turba uero cardinaliumcpiscoporumst alios in rc. p. ccclesi:illica praestantistimo': quaasia apbri. ca .ec pars earopaea barbaris nunc oppi xlla habuit. iii itu sucrit recensere. Satis in pulchrum erit nunc superstites 1iuinci arcpiaetcr Calistum tertium pontifice:ex Hispania citeriori Valentinum:qui proximo obiit anno: quinq; Cardinales utraquc habet Hispania Iohannem de rus re cremara sancti Sixti: Iohannem de caruaial: qui logationcm actu ipso apud panona sintvrchos cxcrcet: Iohannem Zamorcnsciti titu/lo sanctae Pris eae. Ulterior: ec Rodericu uice cellanum sineti Nicolai in carcere tulis liano Ludovicumquancto' quatuor coronat ORCalisti nepotes citcrior habet Hispania. 8 suum alia Bessationcm pontica trapc tunda graecum cpiscopum tuscula/num:& alterum item habet graecia Isidorurn ex Constantinopoli episcopum sabincnssem. Tresce nunc habetgallia Cardinales. Guliclinum rothoiuagens in titulo sancti Martini in montibus: Alanum auinionensem titulo sanetae Prasidis: Ne duensem. Germania autem unicum Nicolaum de cularitillo sancti Petit ad uincula. Non ita,q; iniuria dixis leuidemur. Romanae olim reipub. si1 nulcm csIeccclesiasticam 1 cm Ronaanam.quae haud secus uilla ex uiris coliciatur: quos omnes orbis terrarii in pro uiricias mittere consigerit digniores:&sub hac ic nothao incs nomena profestos cristianum uelint noluit regio gubernari oportat. Nequc enim regia aut alia potestate: tic
252쪽
& morum ordo mi intendimus ad uillarum aedificiorum te orum diser tionet nos trahit quam in nonum sequentem librum destinauimus.
MONDI FLAVII FORLIMIENSIS T IVM pHANTIS ROMAE LIBER NONUS INCIPIT FOELICISSIME.
ENTUM Est Beatissime pater rad ea operis nostri uillarum
aedificiorumque priscae urbis Roniae partem equam diu in m nibus habere desideraui. haec una cnim me plus caeteris fatigaere consueuit: dum uiris nostri saeculi do stioribus resisto contedentibus eas quae alicubi in uibe praesertim in montibus cernutur ruinas aedium suisic: quas prisci stantis rei publicae δι scelicitatis Romanae uiti omnium praestantissimi inhabitavere. ostedunt enim singuli passim nullas in eis suisse partes: aut ordine dist inctast alit ornatu aliquo expetedas. Unde summorum ex cellentiumque 5c tantae maiestatis uti orum habitandi imperitiam socordiamque volunt arguere. Quin incidi in nonnullos qui ea fuerunt audat cia: di temeritator ut nostram huius tempotis habitandi in urbibus Italiae ditioribus lautitiam: dc ut dicunt magnificentiam priscae Romanorum cosuetudini anteponan. Nec satis hactenus aliae profuerunt: quas ad defiensionem attuli rationes: nec illa ipsa notior. Ea Squae nunc.cernuntur murorum pinnasci diruptas in montibus domos suisse ducentorum X trecentorum ab hinc annorum habitationcs: quas mutata summorum pontificum a lateranensi palatio in uaticanum sedes deseri secerit. fuerat alis quando Romae orator Franciscus barbarus tibi quod scio amicitia coniumstissimus: uir non eloquentia magis: quam moribus humanitarcec grauitate conspicuus. is cuquo annis triginta solidam: bc ueram animorum colunctionem habuis Ic gaudeo agetem Venetiis me cuni de Caeteris Romanis priscae scelicitatisrcbus: tum ctiam dchae una aediliciorum parte uariis per dies quaestiuncialis agitabat. Necesse poterat non in eam procliuis opinione in quam perambulando ut fit praesentem Romam ab huiusmodi rerum imperitis alioquin doctis imis uiris imbiberat: quem cum exquisitis ibicrationibus: ec argumentis in cnretitiam ducere nequirem: praecibus tacitum reddidi ut tanqua per constitutas inter nos 1dutias tamdiu quici creti quoad destinatum et' considiotas uatione hoc opus ab statuisse nu&ne ambiguum esse post eliquid nobis in contentionem ueni fictrad hanc responsionis sormulam me oblipaui. Nec piaesciitis lxeporis oma: necUenetias: Genua: Floretia: Mediolanu: Neapolim:Senas: Bononiam iditiores mostris eculi Italis urbes ciuem queni piam habere:cuius aediuin supel j lectilis familiae Napparatus omnis lautitia splendor munditia:&quando dicendum sit luxurios N magnificentia aequiparari possit uiginti milium prisci temporis Roma inoruda ciuium apparatuirtot enim Romae a periam plures d fuisse: selecto ascnoM, stri temporis ciue ditiores: lautius spledidius ii habitas Iecofidebame spodebaq; os lecst'. praecessit breui post: noster barbarus sedc in coelis meliorem habiturus: cuius fa/ imae per ora uis uolitantis amicos rot num cro quot eloquentia studia delectant: hac me a diuersione a proposito ucti in admonitos cili respo fionis quam hoc in nono u luminc sum facturus. Tu quo piissime potis ex non magis omnium pater 8 domin'il eloquentiae nostri saeculi princeps N patronus arbiter eris: 11uned coi amico ec caete
253쪽
r Sin eo propositae quaestioni sati, potueriin facere. lSed ad priscapraeserti in uillam:
quae in manibus erant aedificia reuertamur.
EDIFICANDI Prismin Romanoriam eo cludinem dies urum diuersam aedium urbanarum ec uiIlarum rationem hab rc oportet. Scd cum multam ornamento utriusque fuerint c5
inunia:ec alia uillae habuerit plurima utilitatem deleel attonti simul afferentia: uilla sita describemus utpars quaeq; nota fiatquae particulari narratione aedibus attribui possit. ipsarum uillarum prius situm ec dispositionem deinde copiam rexu lautitiam id luxuriem ostendemus: quia desci ipta rerum opulo 'tia facilius ante oculos ponere potorimus aedes ipsas ciuillas
in quibus priccos multa di admiranda habuisse constabit. Varro de agricultura: per dialogi uicissitudinem scribens inseascripta habet: in quibus etiam tanquam per aliatim de se ipso dicit per magni interest: ut bene sin t positae uillae: quantae sint:quo spe . itae
ctent porticibus:hostiis ac fenestris. Annon ille Hippocrates medicus in magna pej stilentia:non modo agrum sed multa oppida scientia scruauit c Et Varro noster cum Corcyraeesset exercitus ac classis Nomnes domus repletae essetit grotis ac laneribus admisso senestris nouis aquilonae 3 obseratis pestiletib':ianuaq; permutata:wtcraq;cius generis diligentia: suos comites ac semiliam incolumes reduxit: ec infra sene uosior est certe tandus propter aedificia: si potius ad antiquorum diligentiam: qadhoviuxuricm dirigas dificationem. illi cnim faciebant ad structuum rationem. hi faciunt ad libidi1ies indomitas. Et item infra. Cum enim uillam homincs opere te storio: testinorae pauimentis nobilibus lithostrotis is rectandam parum putastent esce niantus quoq; litteris cxornatis parietes cssent. Cato autem dc rerum e uillam urba nam pro quopiam aedificato in bono praedio. Si bene aedificaueris: bene posueris: si recte habitaueris: libentius re saepius uenies: sundo melius erit rminus peccabituri fructi plus capies:k5s occipitio prior: uicinus bonus esto:familiam ne si ueris pecca/rersi te libenter uicinitas uidebit facilius tua uendes: operas facilius locabis. Si aedificabis operis iumentis materiae adiuuabunt. illam uero quod Cato dixit urbanam idem ethsurbi piopinquam: utpote in propinquis urbiItaliae locis sitam non ultra praedia uxmare Naspes prout multitunc possidcbant remotam. Vlpianus enim in uerborum bana signi. sic habet. urbana petaoia aedificia accipius nos lucaq sunt in oppidis: sed et si sorte stabula sunt uel alia meritoriai uilliso in uicis: dc si pterea uoluptati tin deser. uictia. Nite Var.inronc capiedistuctus sies ager finiuia opportun 'aedificada est taberna diuersoria vcnatiocsetiali bus agris dipiscatio sce possunt: pter delectationc afferetes utilitate: φ Vlpia. de fundo instru . inuit si in agro uenationes sunt: puto Meatorcs quot: educi igatores cancs: caercra q aducnatione sunt nec staria istria, meto eotinerivnaxime si ager ex hoc reditu habuerit:& si ab aucupio rcdirus suit: au/ vehalide, cupes: o plagae&limbi gratia inst ruinctii:instrumeto cotinebunt laccinisectio apes S piscatio excplo auita cotincri Sabinusta Callius putauer t. et Martiatius instrumeto piscatorio cotineri nauicellas 3 pisciu causa capi cdope paratae stant: scd N piscatores cotineri pari, iutierius est. Et Pau. inuet bos signifi. fundo legato uti opt1us maximus citretiad cae Cianaria teraueatioisistrumctacotinebus Fucrutile uaria sudo uocabula loco 'Nistrumetosqduxius exponeta Var. deliri. laci.pauariu ubi pane fuabat grauatiuubi graua
254쪽
In quo aliqua conduntur horreum: sar: quod in pistrino fiat: pilum quo par pissiunt rubi id fit strinum. Cella a Cellando: quod conditum esse uolebant. Et Aulus Gellius penus appellatum quod esculentum aut poculentum est :quod ipsius patriflami/lias: aut liberorum ec familiae: quae circa e vita aut liberos es :ec quae longe usionis sui
recondita: dictumq; ex eo quod non impromptu est: sed intus 9 penitus habeantur. Paulus p scribit penu non contincri instrumentum pistrini ritem univcrsa uasa coq/naria. Et Vlpianus penori.acetum quoq; accedere nemo dubitabit: nisi extinoucti di ignis causa fuerit paratum contineatur quaeritur. idem : de caeteros in do mcuicum usua, paratos contineri lcgato scribit: dc unguentum & chartas epistolares:&chartas
ratiunculas . Multa item es uaria sunt in stando uocabula quae legum latores iandi in si ructi uim legati declarantes sic ostendunt. Vlpianus instrumcnta sundi hominos:
qui agrum cosunt: N qui cum exercent: pi aepositique sunt iis: ut uillici monitores boues domitirpecora stercorandi causanias aquae utilia culturae sunt: aratra: ligones: arcula:ialces putatoriae: bibentes dissimilia congii reorcularia: corbesi sal cestria cssioriqfalces: sectiariae: quali vindemiatorii exceptoriique in quibus uuae comportantur. Coseruandi causa dolia licci desos Ia non sint: οἱ cupaeqtubusdam in regionibus acre lutinstrumento si uilla cultior citatricia sesserui: scoparu sed etiamsi uiridaria sunt topiariusi fundus saltus pastionesque habet greges porcorum pastores saltuarii: instrumeta si uetus consciuandi canu ueluti granaria: quia iii his fructus conseruatur: urceos capsellas in quibus fructus componuntur: quando de fructuum cons exuatione in.cidit mentio: sumendum csta Plinio. Cados in quibus oleum sit ponendum amurca definiri iussisse Catonem ne ligna oleum ebibant: item areas terendis messibus subiagine sormicae rimaeque obsint.item parietesrectet tortata pauimenta horreorum frumcnti: uestiarium quoq; contra retredines &noxia animalia amurca a 'ci gi lora Mont aliuaxiV ciamenta omnia arii ornamenta contra crugincin*rotam supelle stili ni ligacam ac uasa fictilia. Sequitur in logibus. Sed ec quae cxportandorum fructuum causa pa/ratitui instrumenti esse constat: ueluti tu incnta: Nuchicula: Nnauos: occuppae: con, statque cos sciuos qui agri causa ibi sunt instruiminato contincri. Saltuarium etiam. Labeo contineri putat: qui studitium scrvandorum gratia paratus sit: non etiam quis nium custodiendorum causa. Trebatius amplius etiam pistos cita ec tonsorem: qui familiae rusticae causa parati sunt. Item fabrum: qui uillae conficicndae causi paratus sit: dc mulieres quae panem coquunt quaeque uillam seruan . Irem mollitores: si qui ad usum rusticum parati sunt: soratiam tau illicam: si modo aliquo Rcio uirui an adiuuant. Item lanifices qui familiam rusticam ucstiunt:& muliercs quae pulmcntaria r sticis coquunt. Cellarium quoque idest qui ideo propositus est ut rationes sesus sint. liδxiv Iteni hostiarium multotienique instrumenti esse constat: dc molas dc machinas: sernustipulastasinum machinariuim: machinam frumentariam: uas aeneum in quo sapa coquitur:ut defrutum fiat: ec aqua quae ad bibendum lauandumque familiam paratur cribrata plaustra quibus stercus uehatur. Vlpia. ite si fundus sit instruetuslegat' di suppelleYcotinebit':quae illic fuit usus ipsius gratia: ta uestis no solum stlagula: sed galbi uti solebat. Mesae quo eboreae: uel si a aliaeue mirrhina: Mauru&argetur in tra quoq; siqua ibi fuerint.ite Cel. ait: N supelle sticarios Ncςteros hoc genus scruos cotincri .i. minis hecia buserat instructus in eo fundor extra cos si libertate accepat
tarare morari solebat si istrumeta sudi lcgailectapoedagogia qibi nebat cu ibi uetisset
255쪽
presto essentiti triclinio legato continentur. Contubernales quos seruorum: idest uxorestagnatos:& bibliothecam eclibros qui illic crant: ut quotiens uenisset uteretur.Sed si quasi apothcca librorum utebae cotra erit dicendum .imagines quoq; solgi gatae uident quae in aliquo ornatu uillae fuerunt. Et paulus eodem titulo in irameto cauponiae tabernae legato etiam insi itores continentur: tabernae instrumenta: doliaria uasareali sta trullae: quae circa coenam solent traiici. Iteiri urnae aeneae:&cogiaria:sextaria r &similia. Alfeniusque codem titulo instrumcntum uincae palos: pcr ticas: iastros: ligones. dc Martianus. instrumetopictoris legator caerae: colores: similialtem penniculi Scauteriae Sconchae. Et labolenus molas manuarias: quidem supellectilis. sed potius instrumenti putantcsserquod uerum puto. Sed ad Vlpianum cst redeunda. instrumentu inquit domus si sit legatu id erit quod tempestatis arcendae: aut inccndii causa paraturi non quod uoluptatis gratia. itaq; ncc specularia: neq; u la frigoris causa uel umbrae in domo sunt. debeti CalIius dicebat.inter instrumcntur Nornamentu multum inrerest instrumenti enim ea esse: quae ad tutelam domus pertinent. Ornamcntiquae aduoluptate scuti tabulas pietas. Vela autenat tacilicia in/ Instrumestrumenti esse. Cassius ait. quae ideo palantur ne aedificia uento uel pulucre laborent Acerum quoq; quod cxtinguendi incendii causa parat . Ite conrones: funes: perticas quoq;: scalas: harpagones:&spongias: hamos:&scopas:pleri q3ocpegasos aiunt. Dcticiis quae in hipetris cxtendunt utem de iis quae sunt circa colunas. Cannales aut: Nharpagonas N hamos instrumcnto contineri costar. Item porticae ibus araneae detexguntatem spongiae quibus colunae: pauimenta: podia extergunturi alae quae ad tu minai ia admoueantur quia mundiorem domu reddi it: sigillata statuae assiae instrv. mento domus non contincnt: scd supellcctili caec pio hos ologio ac reo: quod non e affixum. HB ulae aut S crateres N canales:& siqua sunt alia ad quassalicuic s. Item se. rael claues magis domus potiioqinstrumentia sunt. Specularia quo ir astixa magis puto domus es c partem dc in emptione domus id specularia &pegmata cedcxe: can/cellos quo litis frumento cotineri puto. Destitiam hoc libro utillaruniis alioritaediiciorii descriptionem aliqn supra inchoare adnisui ab ostendenda prius rerum quae iii ipsis uilliseiant copia tardati sumus. Et multa ob id a iureconsultorum titulis fundi instructi: Npei totis legati sumpta attulimus non edem imis ostendcndi quod longe nimis a nostro abest pioposito intentione: sedulucre solido constet algumentor cain uillis 6 domibus priscorum sensic: de quibus iureconsulti in irim legum disIcrue 1 int. Sed prius item qaedificia attingamus: oportet existimat nus uocabula a te dictorum ivrcconsultorum exponi: quibus: minc partitia omnino exolctis :paltim multis nostrorum hominuimininus cognitis: lcges supradictae abundat. Aucs cxemplo auium de quibus supra in aucupuinstrumento dicit Vlpianus: a uita cadauera sunt: clui bus culiceratis stuppa ir: aut palea in sarcinatis in arca ututur aucupes: ut uiuc ad casaduolates aviculae retibus inuoluantur. O i aliquos uindimia tolibus cxccptorios
Vlpianus facit: paucis initalia locis id aut proximum retinctii uocabulii: sicis uasa sutuiminib'canistic cotexta: ibus ut plurini ucistis cistelli succst appellatio. Inseruis uero enumeradis: qii illςpei fit topiarios: si uiridatia ibi crurcu dicit cos significat qPcta X:is ii Mimetis palis pricisq; tuadi solis arbores ilites et susterent di putati Iar. I 'lurimis. n. l Oratia
1 Italiae locis toppas appellat eiusmodi arbo M suci iniera. Et saltuarii sesiii p io madio Liseruat nonacra, agris iaci inlinia publice Pponui .imulierib'uillsiiucco . soratiani
256쪽
simul eues uillica posui t. Ea enim mulier res fruetuum uillae uenales: pomar nucestagnum: hedum:pullastros: pipiones. desert in forum. Unde& ratia appellatur. Id Cellarius cyperi trutiam seruat nome. Cellatium es e ora cellae 8c simul uillae reditibus sit praepositus ipse. Vlpianus iurisconsulius infra exponit. De uesta stragula inscuus dice Tmlla inus εἰ demit illinis. Tapedagogia omniuimapctu iri supellcctilem intelligi debere uteria existimo. Inullae in uasis uinariis sine aquariis magnitudine alia superat: sicut inaedi Dςς i/οδ ficiis quae extera superant trullae dicuntur. Cautetia inpietotum instrumento sun rq bus bitumationes:&soniores quael conglutinationes conquoquunt'. specularia idomus ornamento fuerunt. quae nunc per urbis ccclesias praesertim ad umbone : siue pulpitum lectionariis paratum videmus: mariDoradivcrsicoloris ita expedita: ut speculi uices reddantiquibus:priscorum domus de ipsis in Arnicibus d porticibus ornabantur. Hamos dixere maiores siue ex aere fuerint:11ue cxligno instrumeta in cubiculis: aulis&repositoi iis quibus capitis tegmina: ecuariae res aliae melius appensae: qiacentes seruarentur:uerbo a piscatorii hami similitudine trafato. Pegasus diuersa ab M hamis forma:& prope a simili ratione:& causia in domibus erat: super quo tane iumeto uestes res limitia tenerentur suspensara pegaso poetico equo tradustione nominis excogicata:de qua duriore sorsam translatione minus mirabitur:qui infra uidebit. cu dii ripos: nilos a similitudine dicta suisse parua in domibus aquarum cannalia: uela quae Nili in hipetris iureconsultus adbiberi solita dicit ea suerunt quae soli in aperto apponebatur: nec satis scimus utrum a sole id uerbum habeat translationem: disici bant enima uelis quae inter columnas aut ad senestras:&hostia soli uentos apponcsatur: quae quidem hippetrum uela si fuerint consueta papilionis nomen obtinebunt . Canales
noti sunt per quos aqua derivatura sontibus aquisve salientibus cades siue aeneisne siue marmbrei. Ethai pagoncs nota si mr retinacula semper ferrea diuerssulibus: di, uersis' in locis in aedibus stequentia. Horologium: quod iurecosultus aci cum dicit nequaqnostiis simile fuit aetatis nostiae: quo prisci caruerer sed homicycloacrat cochalineis debita proportione distincta:cui plugus ex aere: aut ligno baculus soli opposiatus supereminebat Seius umbra in lineas incidcns horas ostendebat: quanigre aliasti his, habuerunt prisci horologia uasa .f. aenea aquis plena:quanti ini in aliti duas cecidiL Iepsydra set aquarui cudistincta inspexitisent signatquid teporis clapsum cssct intelligebat: casq; a perserati uasis similitudine cic psydras appellaru t: ut Pliniu oratorem dc Cornelium Tacitu saepe tudeamus seliberet ibus aut quatuor clepsydiis dicendi lepus prae fixu oratoribus suisse.haecq; duo horologio' genera Cicero de natura deo' sccudosin indieat. A ut cum solariti uel deseriptu raut ex aqua conleptare intelligere declarari horas arte non casu. Aquae salientes quadoq; ex uiuo sonte: quadoq; ex uasis superne pedentibus fistulis deductae: quo magis coarctant ' co seruetius prouolsit in subiis
me. Pegmata Fcstus esse uult aut ex aere aut marmore ornamenta: quq ut plurimum Iatriis: quadoq; in porticibusatilisq; assigunt maiorum aliorumqisortium uiroruin gec iniit sta certius a pictui arcerte solidius ostendentia:&l amcnaltcrius generis pcgmata in serius in triumphis ostendemus. Cancelli apud priscos sere semper fuerunt aerci. quorum inulti extant in urbe per basilicas distributi rad lieti orum similitudini in sabrefactuquorum lineolae altrinsecus in quincuncem superpositae Gramilia linquunt:qλbuscum aer aspectusque admittatur in locum prohibetur accessiis. Qilancto autem ornamenta uillarum attingcre ccepimus supelle et illam quoque ostendamus i cuius
257쪽
solidum m aximumque lundamentum: sicut insuperioribus a iureconsi liis sumem . Supel Ira Celsus sic habet iureconi ultus. Supillcctilis oligi in insulsi Labi o ait: q, olim i, sqin legationem proficiscerentur: ligari pellibus so crent: cruae supellcctilis usui solent. Tubero hic demonstrare supclleetilem tcnrat quo da inst, umento pati ista milias roFad quotidianum usum pat ata' quod in aliam speciem non caderet: uoibi gratiar pe
cuniam:argentum: ucstem: oin ararint inaruis rumcntum agri:aut domus: nccnritucsticum motibus ciuitatis ex usuretum appellatione eius mutatam csse. Nam 1ictili aut lignea: aut vitrea: aut aerea doniqi supellectili utuntur. Et Papinianus. Supellc et ilis mensas cssse cuiuscunq; materia icthcet uel argenteas: uel argc nto inclusa S pla/cct. Nam Sargcnteost cetosntari, argcntea candelabra supcllectili cedere posterior aetas recepit: cum lc Vlyxem ex auro ec argento lectum inuentis arbos trucis peditiscatu ornasse. quem Penelope recognoscondi uiri signum a cpitrui voluit Homei'. Et Pomponius eodem titulo. Supcllectili legata haec continentur: mensae: trappa tamphora: delphica: Lbsellia: scamna: leeti:ctiam margaritae: culcitra: ecoralia. In pe rialia vasa:pclues:aquiminalia candelabia: lucernae:&trulla. Item uasa aetica uulgaria:idest: quae non proprio stetit loco altilbura: praetera capsae: armatia. Scd sunt qrcete putant captis N a: maria si librorum: aut ucstium: aut armorum gratia parata
sunt: non esse in supellectili: quia ne quidem ipse res quibus atlibutae epent supelle
ctilis instrumento cederent: uitrea: scaria: θ potoria: in supellectili sunt i seu ritetistia:nec solum quae in praecio magno sutar. Nati pelves argonicas e mensas Nicetosi argetatos: oclinauratos at geniat os in supellcctili ceno dubitat usq; adeo ideiuiis sit & si tota argcntea uel aurca1 iit. De miti hinis dici istallinis dubitari potest an do. bcant adnumerari supellectili: propicr eximium usum eg piaecium. st d ci at irem aspe/tcum hodie propter usum non esse ius pellectili: nec ullum uasai scriteum secundia seculi seueritalcm nondum admittentis supellcctilem argenteamrno dic propter usu imperatorum si in argento relatum sit candelabrum argenteum argenti essi: uidetur:
Neri orius facit. hedae ac sellula ita supellect ili adnumciari solent: de tapetis quaeiapor. Subsellia tacat Ecdralia quibus instein i lcnt utria in in stes ne stragula an in tapellcctili sint sicut oralia quae proprie singulorum non sutir. Dc tapetis aut cime N liri lcisqbus insternunt ' uehicula dubitari potest: an sint in supellc etili: sed di educ si potius instrumeti uiatorii caesse: sicut pelles quibus inuoluune' ucstim cra. Lora quolqbus hae pulles costringi solent. Et labolcnus stipellectilis noni ncta asiaenea salietis
aquae polita. Item siquid aliud naagis: deliciaria: lusus causa paratum csset Labco trebatius i putat mirrhina aut uasaecvitrear quae ad usum edendi ec bi hcndi causa parata. Ad ea quae superius iurecosultis sumpsimus: uillarum aliorum*ςdificiorum ornam tira: supellcctilemq; ostendentia:addenius multa non magis a tui is consultis: q ab aliis sumpta: quibus ostensis N postea ubi caepedire iudiccnaus declai atis consuetudo apparebit inagni centiae omanoru qua uillas N urbanas domos ditissima splendi. dillimaq)rcru omnium copiar se retas habuerunt. Poponius iureconsultus Argen/to es cario legato id iotu debet itur: qiuod ad epuladum in ministerio habuit: idest ad
esum N potum. Vnde de aquiminario dubitatum puto contineri: nam &hoc propter escam paratur. Ccrte si cacabos argenteos habebatuci miliarium argenteum uel sartaginem: uel aliud uas ad coquendiar dubitari potes tranescario cotincat :&hae
magis coquatorii istrumeti sui. Et paulus auro facto adlaumerasgcimae anulis iesulae
258쪽
quippe amulorum haee sunt cimbra argentea crustris aureis illigata Margaritae quae
ita ornamentis muliebribus coia textae sunt:ut in his aspectus auri potentior sit. avio faeto annumerantur aurea emblemata quae in lapidibus: astidibus argenteis cssentre replumbari possent:debcri Gallus ait.idem iureconsultus in uerbolum signisi a. tioite. Cambos inter ecaenum: quod supra focum pendet non multum interesi hic aq
bus ad potandum calefit. in illis pulmentarium coquitur: ec Vlpianus cantaros esse dicit per quos aquae saliunt:&Nonius cantarum uas cise dicit manu gestabile: quo uinufertur aut aqua. sed obscuriora iam e supradictis declaremus a mirrhinis incipient res quod supra polliciti sumus soluamus. Plinius sic habet. Oriens mirrniam mittite is hi inuenitur ibi in pluribus locis partici regni:humorem sub terra putant calore densa Miridia ri.amplitudine nunqrparuos extendunt abacos. In praecio est uarietas colorum: sub inde circumagentibus se maculis in purpuram candoremq; dc tertium ex utroq; ignescenter ueluti per transitum coloris purpurae:aut rubescente lacteor qualis in coelini Oraria arcu. Oratia sunt quae ori oc genis Scapiti supponunt dormituri.Stragula uestisquethri da insternitur. Aquiminaria uasa sunt omnia aquis deserendis deputata. Et abaco quiti, paulo supra a Plinio est triplex: significatum suisse videmus quandos enim totam si Abacua gnificat vasorum in apparatu coenae collectionem cui a nostris credentiae est appellutio. Sicleo usus suisse uidetur poeta de codro dicens Vrceoli tres. Ornamentu aba/citquandoq; vas unicum est: caeteris in apparatu maius: quandoqi item alia est uaso' mensalium collectio in uase portatili aliquo facta:quibus in domo cardinaltu gabas sis est appellatio:hunci tenemus fuisse eum:eui supra Plinius mirrhie magnitudine comparauit: dixi paruos ad maiorum enae apparatuum credentiatum scilicet disserentiam.Candelaura ex corinthiis fuisse dicit Plinius. deorum templis primo post iducta tricliniis. Sed nullum maius praeciosiusq; habuit Roma cadelabrum: co quod Cicero sexta Verrinarum dicit aetione. Verrem A ntioco regi Romam ituro in Sicistia per iniuriam abstulisse his uel bis. Candelabrum S gemmis clarissimis di opere mirabili perfectum. Candelabrum Letum ex gelumis quod in capitolium misi uius erat Habeis item Plinius: placuisse Alycnos pensiles arborum modo poma serentium lucentcs. Sensim uero iam ab aedificiorum ornamentis:ab ipsas penoris:& supclle, istilis copia dc magnificentia ad luxuriam rerum omnium ostendendam uenirc coepimus .Quare libet dicere a Liuio tempora quibus Roma non opulcntia magis ec abudantia earum rerum si luxuries immigrauit.ptimumq; cst a Liuio. xxy.li. Marcellus captis siracusis: cum caetera in Sicilia tanta fide atq; integi itate composuisset: ut non modo suam gloriam sed etiam maicstatem populi Romani auxisset: ornametat signa urbis tabulasqr quibus abundant siracusae Romam deuekit: hostium quidem illa spolia di parta belli iure. Caeterum inde prinium initium mirandi graecarum artium opc
ra licentias sacra prophana quoq; omnia uulgo spoliandi facta est. Et Liuius item li
Yuiis, bro. Al. Lu uriae. n. peregrinae origo ab exercitu asiatico in urbem lueeta est. Inde pri/origo mum lectos aeraros: uestem stragulam praecio iam.plagulas d alia textilia:&quae tum magnificae supelle stilis habebatur. nopedia&abacos Romam adduxerunt: tum psaltriae sambucistrae ecconuiualia ludorum ornamenta addita epulis. Epulaequc ipsae N cura &sumptu maiore apparari coeptae:tum coquus uillissimum mancipiuest antiquis estimatione es usu in praecio esse 5c quod ministerru suerat ars haberi coe,pta:uix tamen:illa quae tum conspiciebantur semina: erant suturae luxuriae. Et Livii
etiam decade tertiadecima est. Metellum suorum temporu principe uis in Hispania
259쪽
aduentus suos thure ξc aris excipi:parietes contegi uestirique auleis N attalicis epti, las immanes 1 quis lupi interponerenturi palmata ueste c5uiuia celebrasse: coronasique aureas laquearibus dimitti .ecerat hostis sertorius: fuerat Metelli adolescentiae temporibus frugalitas: ipse senex inchoauit:& uidit luxuriem. Macrobius autem insaturnalibus: de eodem Metello haec ex Salustio funapta sci ibit uiri triumphales qui orbem uicerunt a luxu sunt uicti. Metello in ulteriori Hisipania quaesto r. Gn. Vrbistius cognita eius uoluntate illum ad coenam 1 uitans exornauit aedes paulea 8 1signia seruis ad ostentationem histrionum fabricatis: sicut croco sparsa humus: dc alia inmodum templi celeberi imit cum sederet in trasenna edi iussum uictoriae simulachru cumachinato strepitu coronam ei itia ponebat:tum uenieriti quasi deo thure supplica, μbatur: toga picta piaruque amiculo erat accumbenti : sed praeter Liuium N SalustiuPlinius de luxuita haec addit. Asia primo deuicta luxuria alui ut in Italiam: Si quide. L. Scipio transtulit argenti caelati pondo prope infinita. pariter diluxuria natu est:&Carthago subacta confruentibus fatis ut liboret amplecti uiciar hinc aliqui modulia cxcessere. Et primus.c Marius post uictoriam cimbricam cantaris potauit liberi patris exemplo ille arator arpinas: ta manipularis imperator: post haec luxuriae in urbe inuectae tempora quo sit modo in ea progressum nulla a nobis ccrtior noticia astetari potest: et si uillarum urbanarumq1 aedium apparatus ingentos lautissimo' qui ad illa erant: cum caetera uiuendi conluctudine ut coepimus dicere pergimus: Plinius scribit antiquis thorum destramine Missie:qualem in casti is postea habuerunt. Et testudinum marinasyputamina secari in laminas: lectos rata repositorium his uestire. Camuliuiri potionem instiruinc prodigiessagacis ingenii luxuriae instrumenta deinde uasa ex argento uariasse inconstantiam humanam. unde uasa coquinaria exargeto fieri caluus orator si quaestus. Et lectos totos operiri argento. triclinia quoquc ilbus argentum addiderit Carvilius equaestris ordinis: Corneliumque nepotem tra .dere: ante syllieuictoriam duo tantum triclinia Romae argentea fuisse: quae postea fuerutfrequentissima. Et repositoriis argentum fuisse additum suis temporibus tra. didisse senestellam: qui obiit Tiberii tempore nouissimor Lucium quoquc Crastum
oratorem habuisse duos seiphos manu mentoris artificis caelatos centum pondo tui minus posica i tradum fuerit: Poppe a Neronis principis uxorem delicatioribus tu. mentis suis solcas ex auro induis Ier quati notu citiqngentas quoq; asinas quocunq; iret cuiluxisse:quai lacte in balneo lauaretur. Et reuei sus ad CrasJum oratorcm. Pliniusteum dicit multa triclinia uendiditIe: aere facta cum cortinis tripodum nomi nc: certiora uero luxuriae signa fuisse uidetur ea quae Cicero coram praetore dc iudiciabus causim agons populo iapectante: ita in Wrrem dicit: ut uana: ecconficta esse nequiucrint: cu poena mendacem calumniatoremque maneret: Quinta enim actione sic habet rostendam in aedibus priuatis uerrem longa difficilis uectura columnas singulas ad impluvium nummis quadragenis milibus non minus magnas habuisse locatas. Et sexta actione. De hocucrum dici si habere eum perbona toreumatari his pocula duo quaeda quae eraclea nominantur: mentoris manusium mo artificio facta. Duo pocula non magna uerumtamen eum emblematis . hic quasi festiuum acroma. Nec sine corolacio de conuiuio discederet: ibidem conuiuis inspectantibus cmble/mata ausi cnda curauit. eademq; actione ad summum Cicut o tantum auri N argenti contrectasse Vcrrem ostendit: tarum abstulisse emblematum ut tribus saeculi nosti ieegibus satis superii in apparatu sacturuna crodamus:cmblematis nam i cx omni Si
260쪽
tilia uasis ablatis: Verres artifices omnes caelatores t& vascularios conuocari iubete Nipse suos coplures habebat. Eo conducut magnam hominu multitudinem menses octo continuos opus his no defuit cu uas nullusuerit nisi aureum. Tu illa ex patellis
thuribulis quae uellerat: ita scite in autet poeulis illigabat ita apte in seiphis aureis includebattut ea ad illam rem nata esse diceres:iste cum aliquot abacoium faceret uasiano laborauit. Nam ut singula conclauia quae iste non modo Romae: sed omnibus in uillis habet:triginta lectos optime stratos cum caeteris ornamentis conuiuii qua re. retinimia multa comparare uideres, nulla domus in Sicilia locuples fiuit: ubi iste n5 textrinu instituerit. Iam uero lectos arratos :&candelabra aenea num praeter istu sim casis per trienniu facta existimatis. Vti Verrem Cicero praeter auri argenti iaspidata supellectilis exuberatiam in caetera uita luxuriosum ostenderet sic hibet 1 septima aettoe. tia ut mos fuit bithyniae regibus ilectica apta foro serebatur. Iliqua puluinus erat perlucidus: inileiensi rosa farctus:ipso autem coronam unam habebat in capiter alteram in collo:reticuluinoe ad nares sibi oponebat tenuissimo lino: minutis macu, sis:plenum rotat ut minus ruisse luxuriosum uideatur: quod ide Cicero philippico rum secundo de.M. Antonio sic scribit. Vehebatur testendo tribunus plaebis: lictores la ureati antecedebat:iter quos aperta lectica mima portabatur: Sequebatur rheda cum temonibus. Maior tamen praedictis luxuria fuit. L. Catilinae: quam item CDeero secunda in illum in vectiva sic scribit . Quod proprium e Catilinae de eius dele Metu:immo uero de amplexu eius ac sinu: quospexo capillo nitidos: aut imberbes aut non bene barbatos uidetis unanicatis ec talaribus ec tritis tunicis: Velis amictos notogis:quorum omnis industria uitae: de uigilandi labor in antelucanis coenis expri/mitur.In his gregibus omnes aleatores omnes adulteri: omnes impuri impudicique uersantur cinoegi. Saltatores: ecpathomimi. Gaute aliqua urbis pars uacaret luxuria innuit Seneca epistola primaec unquagesima: Romanos in lybeii cymbis uis fuisse ornatissimisrde quibus nauigantes proci in porticibus hincindolat in mais: c5 cupitas inspicerent mulieres cum tamen iniciam cymba pcr tybctim rosis densiatu in lentior laberetur. Sic enim habet Soncca habitaturum tu unquam putas suis le 1 ima ciuitate Catoncm: ut praenauigantes adulteros dinumciaret recto igcncra cymbarutot uariis coloribus pictaidi stultaurem toto lacu rosam: ut audiret canetium nocturna uicia.Suetonius autem est auctor Galliculam pricipem sabricassc de cedris libur. nicas gemmatis puppibus vcrsicoloribus . Et Cornelius Tacitus dicit Neroni inachaia nauigaturo ut fidicinam artem ostentaret: naues auro ec ebore distinctas fuisse. Alias ite plurima luxuriam noratia omanam Seneca habet: quae duximus adnotanda. Cum enim uillam laudast et Scipionis A phricani superioris non magis qapalchreqquia modestis i me aedificata erat: aliarum e contra delitias sic damnati subhoe ille tecto ra cordido stetit: hoc illu pauimentu tauile sustinuit. At nunc si quis equi sic lauari sustineat pauper sibi uideretur: ac sordidus: niti parietes magnis ecpr ciosis orbibus resulserit: nisi alexandrina mamora numidicis crustis disti eta sint: nisi illis undis operosa: N in modum picturae uariata circum lutio praetexitur: nisi uitro ascenditur camerat nisi tophus lapis quondam rarus in aliquo spectaculi templo pissicinas nostras circvdedit: in quas multa sudatione cor pa exinanita dimittimus r nisi aqua argetea epithonia suerint :&adhuc plebeias fistulas loquor quid cii ad balnea libertino aperueneror quantu statuaru :columnas est nihil sustincntium esse in ornamelup sit Fimpetae carquatuquas aper gradus cum fragore labentiu. Eo dclitia' peruenimus