장음표시 사용
221쪽
Illi enim eadem cura cumbant semina qua tractabant bella: Sed iam culturae agri ue. gri tustate &dignitate sitnul ostensis:eius instituta dicamus quae tris in partes diuisa suehisci ' seminarii curae: una.pecuariorum lc pastionis secunda: tertiar uillarum. agri seminariipars ideo breui a nobis eaepedietur:quia partim de ea nuper aliqua diximus partim multa in duabus aliis partibus dicentur ad eam spectantia. na nihil aeque ags reddit seracemia aratoris diligetia dc asIid uitas.qualem Cincinnatu. Fabriciumqtie Curium paucis arandis iugeribus adhibuisse diximus: cum econtra uineti pedes: dana manusnnscriptiq; uatus:oia in peius uertant. Stercoratioem uero de qua Marci duo Varro ec Cato multa dicunt:agris plurimum prodesse non negauerim. Iinprimis tame agricolatoris diligentia plui imu ualere uidetur:ut non iniuria agrum male Quessint colere suerit nota censoriami castigatio item centaria suerit minus uertere e arare. 8 uera suerint quae templorum sacerdotes prudenter a sc dicta oraculo Apollinis salso attribuerunt. Nequam agricolam este quisquis emeret: quod praestare etiandus pos set malum patremfamilias quisquis interdiu iaceret: quod noctu posset:nisi intempestate coeli.peiorem qui profestis diebus ageret:quod seriatis licereri pessimu qui sereno die sub tecto potius operareturea in agro. Potuitq; ad omncm huius agricolturae partis institutione satis essetquod Plinius do. G. Furio Cresino habet. Cum cnim in paruo admodum agello largiores multo fructus perciperet:q examplissimis uicini: icientiu uidia mapna erat: ulruges alienas pelliceret ueneficis. Qua ob rem a Spurio Albino curru 1 die dicta metuens damnationemrcum in suffragium tribus oporteret irce instrumentu omne rusticum in forum attulit: ec induxit filiam ualidam atq; bene cruratameac uestitam:terramenta egregie sectar grues ligones: uomeresponderosos: boues staturos: postea dixit ueneficia mea quirites haec lunt. Nec possum uobis adduc re insorum lucubrationes: uigilas: θ sudores: itaq; omnium sentetiis absolutus est. Eiqn non detur liculturam propriis N filiorum manibus sicut Cresino exercere: proximum es quodpias ci in proue iis habuerunt attendere:optimum omnium cssie fimum:quiexfroquenti uestigio domini in agi um cadite adsimilitudinem traducerersicut equum ita agrum impinguare domini oculum. Ad alias agriculturς partes
oeuiu, duas pecuariae pastionumq; simul: oc post uillarum ueniamus: quarum inter se diuisadni Uin rumiprincipes quoq;:qui eis praeponuntur diuisos est inquit Varro: q, unus uillic' is, alter uocatur magis cr pecoris. Isq; ut habeat oportere scripta dicit Varrorq, sine littestio ναο iis idoneus non esset. qui rationes dominicas pecuarias conficere posset. hac uero petis cuariae&pastionum partem secundam cum uillatum adiacentiis simul tractare cogi, mur. l licet Vat.noia principib': ut appellauit eas diui a dederit. Vna in ta eade simul cura eos here oportuit: ut duiuillicus non solii aedificia uillae Ged coluncta illis uiuatia: ornithocs: leporariarec sera' claustra curat: mage uero pecoris no magis oviure bou alior ut aialia q cicuse clusio' siue aialtu siue pisciu pastionis: hetrone patrissamilias res rustica bene succedat. Et qdem 1 pecuaria. postq Varro lavdcs ouis supi a pediti a dixerat:de bobus secundo loco cribit: quom auctoritatem in pecuaria maxima esse uult oportere praesertim in Italiarquae a bobus nome habere existimatur. potuimus hoc in loco: quae supra in uectigalium partibus sunt a nobis dicta repetere: de oviu: de pascuotuqstu qui in Appulia di sanitium montibu&a Roanis fiebat:& de uacaruiequarum: caprarumque gregibus alendis r cx quibus magna uillae: Zc patrifamilias accedit utilitas. Sed haec N similia prout a Varrone ioc Catone aliisque uel praeposte/re habentur referre oportet: primumque pecuaria appellasse maiores: Omnia cx
222쪽
quibus podulus stomanus haberet edditus1quia diu hoc solum uectigal χomais
fuit locupletes s loci idest agri plenos. Adiuisione tamen rei rusticae qaam Varro posuit incipientes omnia praeterd uillae aedificia in ipsias tres partes conferemus: tia a cς LocupIeteris sci iptotibus excerpenda. usticae disciplinae: inquit Varro genera sunt tria. Ox res nithones: leporaria: piscinae: Ornithones dico olum alitum: quae inter parietes uillae solent pasci. Ex qua quidem alitum pastione maiores aliquando fiuctus captos ceas firmat Varro uex toto sendo capi consueuerint. Aliquado enim uidisse dicit si eges magnos anserum:gallina': columbarum:gruu: pauonum: nec non glirium. Ex qui bus rebus scriba librarius libertus cius in annos singulos plus quinquaginta milia capere dicebat. Et in eodem dialogo Accius a Trivat. Certe nosti marerterae meae sun. dum in sabinis: qui est ad . xxiiii. lapidem uia salaria a R oma. In hae villa qui est Ornithon ex eo me qiuini milia scio uenisse turdo' denariis ternis. Quid autem proprie sintdc unde habuerint originem ornithones sic habet Varro. primus ille gradus maiorum nostrorum erat in quo essent aviaria dumtaxat: in plano rcohors: in qua pascebantur gallinae: Nearum fructus erant oua Spulli. Alter sublimis in quo crant colui hae in turribus: aut summa uilla. Columbarum duo genera. Vnum agrester quod ha/ Cois haedhetur in turtibus ac culminibus uillae a quo appellatae columbae. Alicrum genus co duo gnalumbarum est claementius: quod cibo domestico contentum intra limina ianus solet pasti: ekhis duabus stirpibus fit miscellum tertium genus fructus causa:ats Cocedui Aularia in locum unum quod alii uocant peris laionar alii pei istero trophion in quo uno saepe
vel quinq; milia sunt inclusae. Nihil celerius sescudius. contra a arena aviaria sunt D mine mutator luocantur ornithones:in quibus stabulatur turdi &pauones. Aviaὸ M. LeImς
ria scribit Plinius primum instituisse inclusis omnium e enerum auibus . M. Lelium Strab. ut Strabonem brudusii equestris ordinisi haeci eadem suilla uiaria quε dicit Varro nomine mutato uocata esse ornithones in quibus stabulatur turdita pavones. Et inflade ornithone qui fructus causa fit non nisi pingues sumunis turdi: igitur testudo. aut petistyllum tueri debet uirgultis aut rete ferreotin qua milia aliquot turdorum et aut merularum includi posssint: praeterea alias quoq; aucs:quae pingues vcneunt carer ud turtures aut cotui niccs. Resert autem Plinius Cornelium nepotem scripsime turdos pauloante A ugusti aetatem impinguari coepissse. Et ciconiam magis placuisi ea grue. Et insuperaddiripse coturnicibus ueneni seme gratissimu esse cibit: qua ob causam uas danauerint me simulq; comitiale ppmorbum:que sole animalium sentitit praeter holem sequitur Varro in hoc tectu aqua uenire oportet per fistulam: dc ca per can Qitu obnales angust os sc cre: illacile abstergi postini. De pationibus nostra memoria inqrr tam cotura greges haberi coepti re veniere magno. Ex his. M. A ufidius ludio supra sexaginta mitianumos in anno dicitur capere. Paulus iureconsultus de legatiS. Auibus legati S. Atilaria Anseres: Phasianugallinae: Mamaria debentur.phasiana iii aut&pastores anses a no alexactricontinens. Alexanara seuc'imperatoi e matarea genitu christiana laudibus a nobis RVς saepissime celebratu: hoc loco supra uiros extolle reges ius. de quo habet Helius spartianus:habuit sane in palatio unum genus uoluptatis quo maxime dei celatus est: in quo sollicitudines publicas subleuauit. Naaviaria instituerat pauonu: phasta norit m gallinast anatu:pdicurinarie palubo'r quos huisic ad. xx. milia phibete ne catu pallas prauaret annona seruos huit uectigalesqeos ex ouiso pulcenis N pipioib' aleret. Et noster Cicero ad Papirium petum. Plures. n. pauones confeci tria pullos colubinos.*xima fuit alitu pastioni alendas apta idustria de qua multa dici possent a
223쪽
irgilio sitimenda: satis erit pauca ab eodem Varrone uel trunca accipere. bcrrios qui inde prouenerunt fruct usquaestus ost endentia. Au storem Varro 1quit habeo non se tu ques alvearia sua locatahabet quotlanis quinis milibus pondo mollis. Sed fratres ex agro fialisco locupletes: quibuscum a patre relieta esse parua uilla Sagcllusa non lane maior iugero unothos circu uillam totam alvearia secilIc: qui nihilominiis stione utpei aes dicerent: dena milia sexicitia cx melle recipere se solitos .apes cum exameu Hic nonuI exiturum est quod fieri solet cum educatae prospere lunt multerac progenitas a Colo 4ς niam mittere uolunt: ut olim crebro sabini factitarunt propter multitudinein liberor tum. Sed iam ueniendum es ad secundatra proxime diuisionis nos rae partem lepora tia:cuius uerbi uim sic ipse exponit Varro leporaria te accipere uolo non car quae tritavi nostri dicebant: i soli lepores sint. Sed omnia septa ac affixa uillae: quae sunt:l habentiis clusa animalia: quaepascunturta infra in leporario pater tuus Acci praetci qlepusculiam nihil uidit. neq; enim erat magnum id septum quod nunc: ut habet mul
tos apros ac capreas: compstura iugera maceriis concluduntur. Aulus Gellius uiua, ria: ueteres quandoq; leporaria clixei crin quibus omnia cluderentur animalia: quan
doq; roboraria amodo claudendi roboribus: ficut praeclaruni uirum Cosma inmedis usuamea cem in triuio mugelli uilla habere videmus. Et Plinius uiuaria serarum primus Ro- de quaeIe mae instituit Fulvius Lupinus: nec diu imitatorcs dcsucre.L. Lucullus:*Quintus, ini, Hortensius. Var aurein sic habet. Quintus Fulvius Lupinus dicitur in tarqnien, Viuitia se si habere scepta iugera quadraginta:in quo sint clausa non solum ea quae dixi sed etiararum oues:praeterea in eode cosepto serae habere solent: de animalibus codiceria ex arbori i hi sui aluealia:ari etia dolia ubi habeant coelusos glires. Tettiu est genus de hae quod in Galliae Hispania nascite simile nost rolepori: quem cuniculum appellant.
sonitu in Apros postea habuere in leporario I1cc magno negocio ibi exceptiuos N cicures:Da-
tibi et bis Usundu cmit in tusculano hic Varro a. l. Pippio pisone. Vidisti ad buccinam is a-
uenisse certo temporc apros eccapi casCoucnire ad pabulum:cum e supcriore loco e pablestra apris effunderetur glans: capi cis uitia aut quid aliud. Ego uero inquit ille apa. . Hortensium cum inagio laurenti est cinibi illuc magis magnificum uidi. Nam silua erat ut dicebat supra quinquaginta iugerum:maceria septa: quod non leporasi um sed teritrophion appellabant. Ibi erat locus excelsus iubi triclinio posito conabamus apud quod Orphea uocari iussit qui cum eo uenis Pleum stola&cithara:&cas creessetius Ius: bucinam inflauit: ubi tin circuinfluxerit mox ccruorum aprorum&cqterarii quadrupcdum ultitudo: ut non minus sermo sum mihi uisium sit spectaculumu in circo maximo aedilium: sine apbricanis bestiis cu fiunt uenationes. oeiando aut Prisco de contigisset comoditas uenationibus delectati sunt prisci. Plinius orator Cornelio ta ς t Π' cito. Apros tres equide pulcherrimos coepi: ipse inquis ipsem6n tamen ut orio abiliorid ertia mea quiete discedcrem. Ad re scdebam. crant mihi proxima. non uenabu/Depisti lum: aut lancea: sed si illus: V pugillares:meditabar aliquid enotabamque t ut si ma/nus uacuas et picnas tamen ceras repotarem. Et Macrobius in saturnalibus scribit: uenatores aprorum fi noetu captos deserobant acutum infigebant alicurim: ut a pu/tredine seruaretur. Tertiae tandem parthi piscinis intendamus: de quibus Vatio. Sit militer piscinas dico cas quae in aqua dulci aut salsa inclusios habent pisces ad uillatii: ad quas tres partes commode dc utiliter haben das: parari oportere uul t Varro tria artificum genera. aucupes scilicet: venatotes: Npiscatores a quibus matur ca quae ser
uorum diligentia tuearis.Is tribus generibus priscorum frugalitatem bener posteliorum
224쪽
riosum luxuriem male usam fuisse dicit . aquam enim nisi dulcem habuisse priscorii piscinas scribitrin qua dutaxat scaros ec mugiles pisces alercnt. sed breui post. L. Phi, lippus ec Hortensius tam reseretas piscibus habuerunt pisicinas r ut Cicero cos piscianarios appellauerit. M. Cato uticensis heres a Licinio relictus: pisces qui in eius piis scina erant. xl milibus uendidit sed sua aetate luxuriem propagaile leporariose piscinas proferendo ad mare:& in eas pelaῖios greges pisciurcuocassic: propter quas δp-- pellati sitit Sergius orata:& Licinius Murena. Nam uiuaria coclearu ictibit Plinius a Fuluio Hirpino instituta suissem tarquiniensi:paulo ante bellum Caesaris οἱ Pompeii: distinetis generibus: ut separatim essent albae quaeia reatino agro nasciatur . Separatim ill irim:ebus magnitudo praecipua: aphricanaeqbus saecuditas . Solitana u. hus nobilitas. Sine saginaea' comentu se apata farre. C.quoq; Hii rus uno terripore Caeseri sex milia murenaru mutua dedit i pondus eg propter pisciti multitudine quadragies sextertio uilla eius ueniit. Et pollio eques Romanus ex amicis Augustitutuariis murcnaru 1 misit danata mancipia. Antonia uero Di us uxor murrenae quadiligebat inaures addidit: cuius fama multi baulos uidere cupiuerunt:i balatio stim cetu ab urbe milibus semotos. Murenas uero a steto ficulo scribunt Gellius ec Macro. bius sutas suis te habitas: Sic dictas q, fluitat et pinguedine: eca sole torrefactae. Fue/x ut aut apud maiores 1 precia dc delitiis pisces aliq: quoi v aut1mutata sunt nomina: aut periit specics. Scribit na li Plinius nullustiis tcmporibus suisset honore et quoruunus scpti mi allibus lacritemptus:cum tamen nullus unqinuentus iarq excederet
pondor Et Scucca quarta decentesima epistola: Mullum gemis formae J ibet ius Cς sar missum tibi: cu i maccitum deserri lc uenite iussi et: amici inquit. Oninia me sal δlunt: nisi illum inultu aut Apicius emcrit aut. P. Oetauias quinqi sexrciciis Apicius emit piscem que Caesiar u edidcxat. Et accipetister q squamma L sscr inucisa i magna pa/riter existimatione erat: de quo Macrobius. Scipio aphricanus cum accipenser piscis ec rarus ec precio carus sibi esset allatus: unum ec post: alium ad coenar ut resert Cicero)inuitaDat: Pontius quidam inquit uidcquid agas: accipenser iste paucorum hominum est. Lupum piscem Plinius multi sactumeila dicit: praesertim si inter duos potes esset captus ubi stercora amberet: Vnde non magis proprie tunc Caius Tacitus: qnos nunc ganeocs 5c alcatorcs lupos iter duos pontes appellare possumus. Sed tatis nostrae docti: lectione Plinii delectati :cum accipensetis e mulli nullam adinvenire possint inter nostri lcmporis piscissimilitudinem: lupum csse contcndunt quem uulgo sturionem api cllant: qui in tyberim N ad pontes nunc cara res optimus capi
tui .i .inodaute cx Plinio supra diximus Ciccionem Philippum ec Hortensium piscinarios appellasse sumptum e a Plinio ex epistola Ciceronis ad Atticum: ubi sic e. Mihi uero ut inuideant piscinari nostri. Trinus rusticae disciplinae generibus explicatis alia ad agi iculturam ad ipsaque eius disciplinae gcnera uariis facientia modis dice.
inus. Eritqucate diuina initium Agrii in sillustrauciis inquit Cato: curos lustrare ianum Iunonomi uino: praefaturus sic dicito. Mars pater ic praecor quaesoque ut scies uolens propicitis, mihi sis: domui familiaequc nostrae : Boues seriis coniungere licer. haec licet facere: aduehant ligna: fabalia: frumentum: quod non daturus crit naulis: equis: asinis seriae: nullae nisi in fami lia sint: partem uero hanc in pecuaria es Ie so quic arro quae non paratur ut ex his capiatur fructus. sed propter a ut fructus ex ea sint nihili scilicet:canes: dc pastores. uotum pro bobus ut ualcante Cato sic docuit facetc.
marti silua in silua interdiu in capita boum singula uotum sacito: farris pondo tria
225쪽
laridi pondo quattuor M dimidium: N pulpae idem in uniim licet coniicere Eam rem
diuinam seruus uel liber iacitor mulier ne adsit.postrem diuinam: iusticam discipli . nam sie edocet Cato. Ager quando instiuitur. cccl. iugerum millicum uillicam topei rarios: bubulcostac salinarium:bubulcum: opilionem cdccina boues risinos asinos clitellatu,s. molas alitiarias unas:truatiles uuas: hispanienses unas rabacum unum: leetum in cubiculo unum: lectos loris subtentos quattuor. Et sic rit centum iugeruager: A linarios plostorarios duos: Asinum molarium unum: Abacum unum: arcaui stlapiam unam: armarium promptuarium unum: Oinamenta bobus: Nasinis in strata tria. Loiam bibat familia menses tres: mense quarto: qnto: sexto: si primo roeta,
uo in dies sextarium idest inmensos congios quinq;. Vestituenta familiae tunicam pedes tres dc semis. Saga alternis annis:quotiens cuique rhanicam: aut sagum dabis pri, iis ueterem accipitor undecentones fiant familiae. cibariarqui opus iaciunt:per hye UiIliei os tritici modios quattuor. per aestatem modios quattuor εἰ dimidium. compedi
cium tis per hyemem panis pondo quattuor. Vbi uineam so dere cceperint panis podo qnque: usque adeo dum ficus est ecceperint: deinde ad pondo quattuor rodito. Villiciossiciatmquae cini pararique oportet: tuae cibaria:quae uestimenta familiae dari oportet:eadem uti curet: faciatque inoneo: dumq; dicto audiens sit hoc amplius ruti ante aduentum domini quae opus sint parcntur: curenturque diligenter. Villicae quae sutofficia: Si eam tibi dominus dederit uxorem ea esto contentus: ca te metuat facito: ne nimium luxuriosa fiet. Vicinas alias que mulieres si minimum utatur:ne ue domu ad se recipiat. Ad aram nequo eat: neue ambulatrix sit. λem diuinam ne faciat inius su domini: aut dominae. Scito dominum facere rem diuinam pro tota familia: naiada siti uillam conuerse mundeque habeat hanc uillicae disciplinam nostri temporis Dirbii per Italiam proponi oportet: se non seruos sicut maiores nostri: sed rusticos habis. mus semipatronos: uxoles suas frugi mulicrest sibi ipsis utilissi imas habentes . pars tamen unica fortassis fuerit memoranda agricolatoribus Romam incoli titibus quarum uxoreS pcrpetuae sunt ambulam cs: ad aras urbis sitiquias pene singulis ambulant diebus. Sequiturque in uillicae disciplina Cato kalendis Maiis fessus dies teum crit coronam in socum ardcat: per eos deniqrdios lari familiari pro copia suppIiret. obum tibi di familiae curet:uti coetu habeat. pira arida: iba: ficos ruuas pastas sera uetiti sapa: dc pira Ec nuces in doliis.mala. uas in nuceis:& myi icis in rerra obrutas:& nuces praenestinas recentes in urceo in ii rra obrutias habeat. Mala stantinia. na in doliis. Haec omnia quotannis diligenter ita condita habeat Farinam bona mecm.-j. sursur subtile sciat facere. Vnum aurem hac in re. M. Cato utili caereris sapientussimae
hilos, scripsi. humanissimum: Mutilissimum forc mi diligat uicini nec familiae tuae sint mar instituit te. Traditquc Plinius in duodecimo tabulis nusq dici uillum: sed ortum. gi primia Athenis ab Epicuro fuerit institutus. usque enim ad Epicurum ortos no siserat mopudicabbi, ris haberi in oppidis additque Plinius Romae quidem per sic ortum pauperis urum rurapolli/ suisse: qui r&subiungit per aetatem suam ortorusti nomine ingentia in urbe Itomam ω Pni suisse palatia. Sed quantum specitat adortos qui s usuillasi re rustica ha bt ntur. cot mendat Plinius haerbas nonnullas his vcibis. Fert inteplo Apollinis delphici adeo
caeteris haerbis praelatus aphanus: ut ex auro dicaret rheta ex aroero : rapam ex plubo sic. M .Cutius rapum tot ren Sin soco aurum a lamnitibus o attina lupudiauit. Et altu secepas inter deos: Niusiurandum habet aegyptus. Brastica in medicina po/,
pulus R'i'nus sexcentis annis est usius Refertque Plinius. Marcum Catonem ibium superiorem
226쪽
Ium siuperiorem omnium bonai una artium imagi strui D: diu dumtaxar paucarum Iin barium noticiam attigissse .uncc libet aliqcia hiloarta Si se in uni irocabula allei ica Nonio Marcello sumpta. asparsgus nunc etiam notist uncis. 4 isatisqucr Nic patia Nasturtiu & sinapi.portulaca dc ocimum semen uiciae simillimum. Scd dc uocabula codem loco Nonius caeponit quorundam ex agri fructibus: qtios supra Murcum Ca, tonem a villica parari debese ostendimus uoluisse. Loracs potio conficeta cx ordeo. Sapa cuius S ucrbum dc usum retinc mus: si obdulior den ultim: si liquida cst nitrio. la de qua Festus miri ilia genus potionis hac muliercs miriola uocant: a Vi erciaua dicta quidem putant: dc Plinius apud priscos uina erant miro odoro condita: qui :ec alibi addit quosdam uiuis unguciata addidisse. Plautusi perta eccalamum uino addi iubet ridi uinum mirina appellatur. quo itcnasivocabulo dulcia melle condita dicta sunt. Vlpianus tui ecostilius uin Li liqs logaucrit omnC cotinctur qdcximiea natum cst uinu quiae permansit: sed si mulsum factu sit uini appcllatione lio conta iubitur: iidsi sorte putoi ni initias ctiam de hoc lontit. Cui te Zicumqd inqbuic: a prouinciis extutico: ocor sco uel ex pane conficit no cotincbitur: simili mor nec cantiam: ni ccci uilia continebitui: me hydromclli quidem conditu . Nec laoc pacto nisi aliumcs c staso, ris fuerit . Oeno mcli plane idest dulcissimum uitriino: 5 pastu nu&dcssu tu i ioco tincbitur. quod potius condit uiae Iocosuit Accinaticu culti plane uino coli in rur. Passum uua decoctae sole sicata .Furuda genus panis ex sane cuin stit cibus. Pliutinus scribit primum in lacio cibu pulic na fuiste no panc arguine tiroqi ad id eskqdpulmentalia pi o cibis sua ct aetate dicci crur. N panci laurillimi 1icii o . inde subdit pistores Romae non fuisse anic seci sinu bcllam auis urbi: cotidita tum qu ii ero Soctoginta. ipsos qui ires panc fecissct Mid opus muliciti suis c. pistolos uolo uultrixi dictos illos qui far pinsebant. Exinde in riistui amdclapstis modum narrat quc in plusendo hetrusci tenuerunt. male nunc intelligibilem: tria stirmat maiorem Italiae patrate nudo usiam pilor&quosdam rotis quas aquauci faret: silaut eco es pridom Iroto or besccerunt: qua aedificia cuinst rumcnto appellant moledin a. piiscos aure sis ut ipse uult Plinius pilo videmus usos id singulos patres familias: singulas domos frumcntum sibi in farinam attriuisse qdossicium stuprat initi sui licte attribuir: dic molarasinariae scilicet ad pistrinum cuius pastini in urbe ec uillis suit lassiis. Et qn uocabula aci/tingimusrci rusticae: finitores csse uolucrut: quos ecastimesoic suppellant: dcccpp. dam ii uirgultu uel ha Jaquae metiendis agi is adhibes Singrata terraequantia arduo iuncti boves unci dicaranr: haiam posco,ellabul Libulina aiatii cxriiniam pane. Stitiam uero manubria qbus sustenrarui a bubulco at atrum di mutilae: lcgona dic cmus laurentum: qua sancitui strtit ponati cx alictio togatur in armum idcit c. uod humeri onus sit. Nulla per latium lex pagana fuit: ne mulier s pcr ititiora ambulantes torq/rent suscum: aut omnino dcroci tim sei ieiir: quoniain aduolsetur Onatii frugum spei. Arborem platanum habuci unt in uillari in delitiis maiores quas uino irrigass. Hortensium sci ibit Macrobius: nostra non habet aeras p cssertim co recognitas uocabu/io: sed frequenti salicubi haber Italia cedros: ibus eam caruis Ic scribit idcira Macro, hius Fencstclla tradit non fuisse olcati, Hispania Italia di Aphilea l arilii imo pi i-sco rognarer an noui bis pertio oci ogi simo cciitcsimo coras a Iaacussus in Icalta p imui anno urbis si xagcsimo octogesimo e ponto tulit. nuces dictae: l, foris dui a : sic ut glans nunc solo nucis uocabulo appellata. A ucllana quo: N cor illis: allaticata: ny δosa: nea .mala uero dicta sunt sitioilia. Florentinus ivrcconsaltus inquit: seu gu
227쪽
osculum darent Uini graeci bratia
pro redditu appellarimon Blum quod frumentis aut leguminibus: uerum etiam qd ex uino uel siluis ccduis c sodinisque lapidicinis capitur CVlparuult Festus Pompeius Dinum esse nouum quod ex dolio demitur sacrificii causa anteqgustetur: Iouicnim sua uina libabant: quae appellabat festa uinalia. Mos fuit latitus quo dic quis primo
gustaret mustum: dicere: ominis gratia. VetuS nouum uinu bibo: ueteri nouo mori bo medeor. A quibus uerbismesitricae dcae nomon conccptum:cuius sacra retro meditrinalia appellata sunt. Habet autem Plinius de uino multa g diligeter duximus alserenda: primum prorsus dici posse in quit neq; uiribus corporis utilius aliud neque aliud uoluptatibus perniciosius si modus absitIvitii uero usum Romae et perita iaper regu bc crescentis rei. p. lcmpora suisse rarum multis in locis iuenio. L. Papirius imperator aduersus amnites dimicaturus uotum secit:si uicistet Ioui poculum uini. Et inter dona seriarios lactis datos nunq uini Plinius assierit. Et prolibare diis uel onetallum fuisse: praeter imputatae uitis: fulmine tactae: quamq; iuxta homo pependis, set laqueo:aut quae uulneraris pedibus calcata esset. Et Romulus lacte non uino li bauit. Vnde legem tulit Numa: uino rogum ne quis spargeret: quod sane secisse illuuini inopia constat. Eadem lege cx amputata uite libari uina ne phasin dictu. Van roq; est auctor Mezentiu fictruriae regom auxilium rutvlisco uti alatinos tulisse: ubni mercede: quod iam in latino agro Eabcri coepisset. Vnde iocus ille prodiit uiri excellentissum Cineae regis Pyrrhi oratorcs: cuius a Romana legione ad regem suum redeuntis serui : dc familiares cum apud Ariciam urbem nunc tunditus dirutam: ui/no immoderatius hausto ut solet ebrii capitis dolorem r& nauseam ab aeris grauitate causarentur:quin inquit ille: uini hoc essecit austeti inhumanique malignitas: unde iter agens inspectas altissimis in ulmis quod etiam nune fert regionis naturabuit siliis ostendit:matremque dixit uinorum a quibus tantum acceperant incommodum in tam alta cruce merito pendcre. Non licebat etiam Romae foeminis uiri uni bibere: quod quidem multis postea saeculis seruatum fuisse videmus. Nam dotale nos instrumentulegimus: ante annos paulo plus minus treccntos adstipulatum et quo genito,
ri sponsae maritus promittit:quotiens peperissct uinum illi octo primis dic bus quantum deceret bibendu dare: ecpaliter do consilionae dici quamdiu aegrotasset: in supcrfesto quoquo solemni die potu illam unico oblectare. Sed ad praseos: Cato consior c5stituit: ut propinquisiccininae osculia darent: quo scireDt illi ante metu ol cret. Exci plo eni in id saetii uidet ' Egnatii Metelini quem constabat uxorem 'i, uinii e dolio bibis Iet fuste oceidiste: M sutile a Romulo absolutum. Gneosque Domitius iudeae post Catonis legem pronunciauit mulierem uidcriptus uim bibit cuiro inscio qualitu.
dini expedirct:& dote mulistavit. anno auicni urbis conditae tertio iii simo si xcenotesimo uina coeperunt in apothecis diu servari. Vndc a consulum nominibus conse/hantur:&tunc transmarina&phalcrna nosci coeperc. P. Licinius Crassus M. L. Crasar censores anno urbis. cccccclxy. statuerunt nequis uinu graecum plus octonis aetis singula quadrantalia uenderet .Tanto aurcin uino graeco gratia crat: ut singulae po/tioncs in una coena darentur. L. Lucullus puer apud patrcm nunq lautum conuiuiuoiditri quo plus semel uinum graecum darctur. ipse cum rediit cx Asia congialium diuisit amplius centum milia caciorum. Caesar dictato i in triumphi sui cana uini pha, ieini amphoras centum: chii cados centum in conuiuia distribuit. Idem Hispanicn si triumpho inium r&pKalernum dedit. Epulum uero in tertio consulatu phalernuhabuit:chium:ksbuim: cretium: quo punivim tempos genera quattuoi uini coepta
228쪽
apponi postca omnia in nobilitatem uenere. Haec anno urbis septingetesimo. ibo institutario postea pi incipe institutum ut ieiuni biberent. potusq; uini ante deici cibos. Externis id altibus o medicoralia placitis se nouitate aliqua comm cudauri Um Pu ikt Cicerois fi
Vti rescia c quod Plinius post supia dicta habet. M. Cice. filiu: i bi ictati dedistri luis cbrie binos consios simul haut ii e sblithun. Sed quod dicit Plinius hanc gloriam nimirum
auferte uoluit interscctoli patris sivi. M. Antonio. Is enim ante cuiDauidissime aps hendetat hanc cbrietatis palina in:edito ctiam uolunt ine de sua obsietate:quo patrocinari sibi est austis. Eliguo tempore ante bellum acciacum id uolumen cuomuir: Liber.M. quo cile intclligatur ebriu in iam sanciuinem ciuium si1tiuiise . Natu :&haec Decclti . antonii deras uicium comitaturi ut bibendo consuetudo augeat auiditatem. Et Macrobius in ebrietatem procliues erunt multi imitationet latonis ut dicebant inuitati:a quo ferebatur pietiam esse: sontem :& incitabulum ingenii esse uirtutis cli si mens: ec cor pus hominis uino flagrarent. Idemquecssaliaetor. Mulieres raro inebriari : cicbi ossenes: ude Augustus octauitis prudenter respondit: Qui quaei cudem de inopia uiui populum Romanum suauissima coercuit uoce: fiatis dicens prouisum a gcncro suo Agrippa: perductis in urbem plurimis aquis ne populus sitiret.&dcI cs nio nigro spera rore cribit Holius Spartianus. hic crga milites tanta suit conseru: ut cum apud aegyptum limitandi uinum peterent resipondoiit. Nilum habctis Nuinum petitis: si e iubia nquidem tanta est aquae illius dulcedo ut accolae irinum non quaerant. I cm rumultua ivilites ribus iis qui a su raccis uicti sucrant: dc dicentibus uitium no acccpimus: ec io pugnareno posimu Rcii ibos citc inquit. illi qui uos uice tui aqtimularit: iustit uitium ex μpeditio sic non ilic biberc. Agrorum cultui a cum iis quae iiitae homiliti in sustentationi atque ei iam dulceditionis iue gignuntur in illis sui indullita a patri fata ilias dili λgentiorc comparantur ost custarii axit nos quorundam ex pris is ipsas iam i Ut uin prae fertim uini abusus ad ebrietatis corum desci iptionem: unde non in dcccus csse duci A ιν λά- mus:conuitiiove coenarum: quae caste&sbbric fierent eccarum quae opiparcae latire pararentur exinde maiorum antedictis cbrietatum ec habitarum essulius commos i couisationum immoderaras consuctudines ostendere. Et sicut obrietati damnandae ini,. tium Cicero filius dedit:ita honest loris in acuando uerbi rationem a genitore sumenuis: qui Papirio peto Ccribens inquit: Sapictius uollii: u graeci: illi simposia idest oci.
potationes: nos coluiiuia: l, tum akime lunul uiuirtu appclla tuus: uidi s utic phi/ .. losiophando reuocare coiici ad c ias: Non multi cibi hospitem accipi 's: multi ioci. Certumque est ch tunc p r iocum scripsit icero uel uni sui sto: cum in cibo potu que Citan o 1 cit operatissimu fuisse: I robatio enim sciit, nsi iret uir. Ctumio rapio barcarmenon Lia
Ierc quia febrem nota haberem fugi 1 tusculai uinueti in quidem biduo ita ieiunus suis 'sem: urne aquam quid na gustarem . ital cgoquii ollii ista murenis sacrile abstinebitabcte etiam Ac uulua. Icccptus sum: ec linapulo puro: Hiiciundi ego: dc Dolobcllam liabeo dicendi discipitios: c Luidi magistros: Nectamcu casccinas quaero rut magnae reli linae fiant ictu oci erat maonum: sic ec laurum. N ius a . Solcbam enim anica doli μctari locis: e lactucis tuis. Ego tibi unum sumptum asseram. q, balneum calcfacias oportebit: proiit de par a: cum hominc odaec tibi rcs er i cduid audaciam dictiam 1 Iir. cio coenam dedi sinc patione. Nonius Marcellus accubationem dicit opularem anni, corum quia uitae coniunctionem habeat cosmiuium Dorminari J Aulus Gellius δὸ CHuius uiuarum numerum inciperea gratiarum numero scilicet ii tum d consilier in nouc mularum nuni cro Constare etiam ex quitiei bellis hominibus: lccto loco: temporc :
229쪽
- loqv cibus:necp mutis conuiuis r sermones habendos in hii iucundos:& bellaria pro secundis mensis. De quibus Macrobius in saturnalibus siepiandui habe Bellaria ecfecudae mensa: idem: mellita placenta toc similia. Coena Festus uult
ab antiquis appellatam quod postea fuit prandium. Vespernam quae nunc coena appellatur. Et infra:pradium ex graeco est dictum. nam meridianum cibum coenam uocabat. Et inferius Vesperna apud Plautu coena appellatur. N Nonius dapalem coe/na esse vult diuersis amplis dapibus plena: sobrior autem/ccena ec omnis uictus inueniri nequiverit ea i qua gloriosus ecclesiae doctor Hieronymus contra Iovinianuhis uerbis describit. Dicearchus in libro antiquitatum digraeciae descriptione refert: sub Saturno idest in aureo saeculo cum omnia humus: sunderet: nullum comedisse carnes: sed uniuersos uixisse frugibus&pomis: quae terra spontcgigncbat: scd quando talia melius dici et laudari pol Iunt: si seruari Antonini pii meratoris coenas iiDitari laudabile suerit: de quo scribit Helius Spartianus: Vietum eius talem fuisse ut:&esset opuletia sine reprensione ipsimonia sine sordibus.*mensa cius p proprios sera
uos aucupes piscatorcs ac uenatores institueretur. Et seuerum pertinacem scribit Capitolinus nouem libras carnis per tres missos posuisse. c minus sobriam cinna Plinius orator Scptio claro parauerat: cui in haec uerba scripsit. Heus tu Pinittis ad coena nec uenis: dicitur ius ad assenu pendia reddes nec imodicu .paratae erant lactucae singulae:cocleae ternae:oua bina: balnea cum mulso ec niue. Hanc uero di strictio
rem in canis uictu disciplinam prisici legibus seruare iusserui. Nam seribit Gellius parsimoniano domestica solum disciplina sed legibus quos custodita est. Gn. Fanio Lege, de N.M. Valerio messala consulibus haec it sanctio: pridipes qui ludis megalensiibus:
conuiuiis matris deum mutua inter se conuiuia agitarent cere nos uiccnosi aeris in coenam e
cepto oleo sarreta uino quod patrium esset: Nargenti ne plus pondo scxsania: ludis Romanis:plaebeis tacircensibus: θ saturnalibus centenos aeris in singulos dies: cae/teris diebus denos: lex liciniae ut in praedietis&nuptiis ducentenos:&caeteris tragista Lucilius legem tulit: halendis:idibus nonis diebus ludorti: ecferiis quibusdam inccena fratcretos tricenis: Caetcros diebusn5 amplius. xxx. astes. Aemilia lex ciborum modum in uarietate correxit: A ntia nequis maoistratus ad coena alicuius propiquo. ru iret. Lex tuliaαCaesaris augusti diebus profestis ec seriatis trecentos . nuptiis Icis. reicium milies.Tiberius Nerua patrecentis exterciis usque duo milia in coenas. Plinius uero scribit priscos non habuisse coquos in seruitus: eost cx macello conduxisse. Et lege. Gn. Fannii consulis decimo ante bellum tertium punicum: ncquid uolucrum proponeretur praeter gallinam una: inuentumque diuerticulum in lege: quod in fraudem earum gallinaceus quoq; pasceretur lacte. Idcin quoque scribit. Extat ce/oias. Brix leges gallinaria in coenis glixeis: ic alia delicatiora apponi uctantes r aliaeque
lex subinde repetune leges. Orchia quam tulit orchius tribunus plaebis de senatus senorentia tertiorquo ano Catio censor fuerat: rus Ieratis apertis tricliniis ec domo patetectaenari:pscripsit lex numerii quo*coutua'. Fannia dei depostanos uiginti duos anno urbis. ccccclxxxyiii. pleriq;.n uino madidi in senatu ec comitium ueniebant: quae fecit modusuptibus denario 'cetu. Lex didia post . xix. anis secuta: qitalicos eade poena pu R5anis urbais astruit e poenas addidit N pradia coenis c5iuxit. Licinia lex a licinio consule lataqsupiores 1nouauit affimnauit addiditq;: noli rc nisi nouis nudinis Roanis Culsi dies. xxx.dutaxat astes cosiumere.Caeteris dieb' carnis aridς pondo
tria:saliameloypodo ec ex terra: uite arbor nata Lucius illa lege tulit nosia modu
230쪽
sumptibus daret: sed plecta minueret. Vt pluribus luxuriose uiuendi facultas ester Sylla mortuo Lepidus consul legem tulit cibariam prioribus simile in . Et in eadem re principes pollea laborauere. Caius enim Caesar lagena pcipuc sumptuariam exeri cui dispo itis circa macellumst odibus:qui obfbnia ementium retinerent deporta xeniq; ad se sun1missis aliquando lictoribus atl militibus:quisqui custodes seselis sciat ia apposi: a a triclinio auferrent. Modestia uero Hadriani ciuibus .p lege fuit coi
uiuiis nam amicorum intcrfuit. Ad conuiuium suum uenientes senatores stas Hadrisis pit. sompeiq; aut palio tectus discubuit: aut roga summissa. in conuiuio in semper modestia Itragcedias. comoediasratellanas: sambucas:liet orcs:poetas presemper exhibuit. Ad Convivii
quam bonorum principum imitationem: ciues quoq, modestia recenis postea sunt. usi. Plinius de Calvi sio sputino. A pponitur coena no minus nitida ' frugi: in argeto puro N antiquor fiunt m usu oc cori tithia quibus delectatur: coena distinguite ut uoὸ luptates quo ii studiis condiantur. Inde ilic post septimum:& septuagesimum anuli a aurium oculorumq; uigoriinde agile diuiuidum corpus. Et Macrobius insaturnalibus. Saturnalium dicbus Romanae nobilitatis proceres cogrcgantur : dc tempus sol. lemniter celebrai um deputant colloquio liberali: melioremi diei partem seriis dis/.
Putationibus occupantes: coemae tempus sermonibus conuiuialibus agitant. Et de auuculo Plinius orator.studebat tu coenae tempus super hanc legebat et adnotabaturqdem cursum. coema hyeme intcr prima in no stis. Et Catulo se uero scribes ipse Plinitus. Ucniam ad coenam sed iam paciscor sit cxpedita: sit parca. ocraticis tantum ser monibus abradet:in his quoltcucat modum. lua incpistola: Catonis nota in coe otiis scripta es Caium enim Caesarenota Catonum dicit rcprehedisne in anticatoibustat laudarit. Eo s. n. 'bus obuius fuerit cum caput ebrii retexi Ilent: c ι ubuisse dicit: deinde adiicit: non ab illis Catonem: sed illos a Catone reprehensos. Tamen scripserit quicquid uoluerit Caesare Catonem alii sici ipscrunt cum 1 Hisipaniam nauigaret: uri de cum triumpho rediit: non aliud uinum bibis Icq rem est nisi serte hoe de supcriore Catone scriptum sit . Et ut aliquid publicae moderatiois dicamus scribit in problematibus I lutarchiis. Mensam uacuam tollit, on sinebantpiisci: sed cum aliquid
super sici. Inrcrpreta res aliqiaibscmper insuturum sic:rtrandum: Spropter scruOSt uaeua reclegans putantes abstinere a cibis: nec omnes o in ino consumere palum uero ualini se uidentur tot loges: ciuolsopr il aras scitisc dicitiuus: collibenda multo tum ac ' OEMAinis ebrietatibus ii inti mperantia: quoi uiti notas a Seneca cordubensi sumcdi facie, o mus initium:qui epistola vertia oe uageIiiiaa sic habet. Marcum Auton tu magnum Distre ivntino b isque alia rest didit: ec icxternos moros ac uicia no Romatia transii cit icbrictastnec minor uino Cleopaciae amor. haec illunares hostem rci. pu. haec hostibus suis imparcm aeddidit haec crudelem fccitr eum capita principum crvitativcoenant1r serrentur: cum inter apparat illimas opulas luxusque regales :ora ac maus proscriptorium recognosccred: cum uino grauis sitiret sanguinem: intolerabile erat: quod faciebat chrius: luanto iii tolerabilius: quod hoc in ipsic brietate faciet, it: seresia1nper uinolentiam crudelitas sequitur uiciatur eras cratorque sui itas mentis .Dissiciles oculos sacturat diuturni morbiNad minimam radio immossiensionem habetes
ita ebrietates continuae onerant animos mana cum faepc apud se nonsilit: consuctu νdo insaniae durata uicia uino concepta:ec iam sine illo ualent. idemque Marcus Atii tonius quem Asconius pedianus fecunda actione in Vellem ex Salus ii sententius'
dendae pecuniae genitum: b Macrobiusi saturnalibus citrini luxu pcrditissimu fuisti: o iiii