Aureli Augustini Milliarii ... Selectorum ex lib. 4. institutionum juris canoni a Lancelotto Conscriptarum, compendiosa explicatio

291쪽

aggpellari poterit. Ulterius autem partibus ad reprobationem Testium aspirare minime licebit .

Adri Publicatis.

PUblicatis igitur attestationibus , nonsitum ad inultitu dinen testium debetJudex respicere, sed etiam pensire testium , sidepositionum qualitatem, ex his animi sit motum insermabit . Quod si dictum alicujus testis sit obscurum, Iudex iterum eundem examinare sexpoterit. Et gen raliter udex usque ad sententiam interrogare poterit super facto , quoties dubitationis aliquid occurrerit. Testis quoque, si erraverit,ibypoterit incontinentis non ex intervallo, dietum suum corrigere, cap. praterea' est,cet. Et quando Testis dicatur dietum suum corrigere incontinenti erit Iudici arbitrarium considerata qualitate persenae,in quantitate intervalli, colloquio partium , reliquis circuit stantiis , ALin cap. praeterea inbinum ratae TectuaPNon solum autem obstua ponentem poteritJudex repetere sed etiam testea itenim o interrogare poterit , si adversarius a principio illos interrogari super certis capitulis postulasset, idque maliti seu vel negligenter fuerit praetermissum c Scio suo, non ad instantiam partis, oblimremsubora

tionis a

e Monstudine. Non tamen debet tectis docere de errore. Etiam adpetitionemproducentis, chria publicationem, cap. per iam 8-dere Omem

Ad S.At si partes, Tritio contingit quid probari instruinemorum produ

ctioiae. instrumentorum appellatione hic continentur scriptura , quae in judicio exhibentur. Eisossunt hae ri usque ad conclusionem in causa. In causa autem 'conclusum esse tunc dicemus , cum a partibus omnibus probationibus renunciatum fuerit. Non tamen. omnis scriptura insu-

Nn a dicio.

292쪽

dicio producta fidem facit , sed illa solum, quae publica (Mest , aut authenticolla sigillo munita . Exempla quoque s lemniter bisumpta fidemid faciunt . Et etiam fidem fructum instrumenta, quae ad petitionem eorum ad quos pertinetu, permissu Iudicis ordinarii in publicam formam redacta fuerint post mortem Tabellionis. Creditur ergo Instrumentis publicis non cancellatis , neque ablitis, nec ulla parte sui vitiatis , aut aliquo paeto de falsitate suspectis omisesio tamen unius litterae , mitratio in loco non suspe is, non vitiat Instrumentum l . .

Ad S. Quod si usque ad .Judicis .

arto contingit quid probari jusjurancti religione.Igi tur si nec Testibus,nec instrumentis intentio iem suam aetor plene probaverit, poterit Judex deferre actori juramentum ad supplemias probationes, dc causam terminare. Sed, si pro Re praesumptiones fierint , eidem erit deserendum iuramentum ad suam tuendam innocentiant , nisi inspes is personarum, in cause qualitatibus, illudJudex actori deferendum censeat. Et hoc juramentum, quod Uudice desertur ut supra Actori , vel Reos nuncuparer necessarium, siquod aJudice illud omnino deferri partibus ax

oportet, quod rite delatum, ab eisdem recusari non potest nisi cxutis is causis, ut puta, si altior sibi non plene cognitam rem ipsam asserat. Aliud ei juramentum, quod a parte(c parci, approbante tamen Iudice, defertur Et appellatur voluntarim , quia scilicet pars nonnisi volens defert,&ab eo, cui desertur, licito recusari ac .deferenti referri potest. Non tamen potest Reus in famosis(H aetionibus

Di amentum agentirebrae ,cum piauor , sed ipse Reus ,

293쪽

a 83 sectiae propri conscius esse debeat.

Etiam nonpetentibus, g hic. Iaee non inferiar heridi, quia verisimiliter ignora ver, talen aregotii CP para, qua de jurabit, Priaper canunnianet non d

in Amon ires. Si ergo Actisfamosa miratis, a qua accusaur, se amor potes se iambea, in maius, quam reus, potes refer ouramentum , ut si accuso te, quod intuleris mihi injuria QVinto Itidicis inspeetione consistunt probationes, ut puta, cum pro termitiandi inium quaestionibus Iudex ditarentiae locum propriis oculis subiicit . Et etiam aliquando mandat Iudex a peritis, ut ejus nomine inspiciant, ut cim adprobandis virginitaem ab obstetricibus injici(H inulierem iubet. l: a Eidebeati peritissurare de credauiau. Aitaneat rinunia, an ivragnani,

SExto contingit quid probari notorietate rei si enita,

quid notorium fuerit , alia probatione a non indiget Debet tamen Iudex advertere, ne quod dubium est recipiat pro notorio. Id igitur est notorium,quod notoriiun,

est per sententiam , Q seu per consessi iem laetam in jure uata per evidentiainac reis quae tergiversatione aliqua cela .ri non possit, cap. Misi a uiuatimor milier aut per praestimetonem , ut comitigit inred paternitate, pater eum per prae-umptionem is est, quem nuptiae demonstrant , hquia semper

s. Vis in jus et ocando. Est tamen not. quod licet notorium relevet ab onere probandis non tamen relevati ono e proponendi, Mallegandi. a Sen emtia tamen elytrecessi ris

294쪽

ta condemnatione , vel absolutiones Sententia condemnatio ipsa, vel absolutio, ii de re iussi Et animadve lites, quod est constituenda differentia inter rem iudicatam e sententiam transire in rem ivilicatam Naim ressi, dicata dicitin , ut supra , v ante appellationem, post. Sententia autem dieitur transire in remjudicatam, idest, assumere auctoritatem rei jussicatae, quando est elapsusteriri nus decem dierum ad appellandum licet enim prius esset res judicata , tamen post decem dies sententia transit in auctoritatem rei judicate , quia tunc juris auctoritate essicitur irretractabilis Iason in I. i suo nam. 8 in ne de re judic. Est igitur sententia a nihil aliud , quam controversiae

propositae 1 judice rite facta definitio. Et dicitur rites non autem, mes: quia verbum, reste, respicit justitiam ex cau- se verbum, , justitiam exordine omissi; autem justiatur ex causa non reddit sententiam nullam, , non sententiam, sed onrisuo, vel de iis iustiti eordinis, ita ossicit, ut pronunciatum non sit sententia , b hie is em,

a Dicitur autem finieritiae, quia judex secundum quod mi , declarandestim , ct determina lites , H dubia inurpartes, Asb Rab. sensiore i - '-m.

Ad S. Sententiarum, cum duobaeq.SEntentiarum duae sunt species , aut enim interlocutoriaeca sunt, aut definitivae Interlocutoria est illa , quae interprincipum, di finem causae fertur super his , quae incidunt, velemergunt, qualis cum judex dandam, vel nega tam dilatis nem ad examinandos esses, vel exhibenda in- strii utanterloquitur . Et dicitur interlocutorii, vesquia judex non definit causam, sed loquitur inter principium,&finem causae, vel quia judex intc partes loquendo sin solemnitate scripturae pronu iaciat. Abb. in rab. de sent. Re ue parum. 6. Definitiva vero sententia , est definitio judicialis, quae condemnando, vel absolvendo principali controversiae finem imponit . Et dicitur definitiva quia imponit finem controversae, init iudicis ossicium . b. ubi Apra

295쪽

288 supra a. Non tamen ut sententia valeat condemnandi, Ib vel absolvendi verbum necessario continere debebit, sed satis erit, quod verbum aequivalens contineat. Differedefinitiva ab interioratoria Primo quod definitivarum nicii His si in opportet, non item e interlocutoriam . . Secunqvi quia decitis principale negotium definit, eique finem

imponit Interlocutoria non quia tantae Srtur bdiernii, quae inter principium,in finem cauta incidunt, vel emergunt, ut supra dictum est . Tertio quia interlocutorio alim te definitivam quandoeunque judex revocare poterita a Definitivam simul ac tulerit retractandi copia Iudici dea gabitur. Et etiam aliae plures sunt differentiae inter sententiam definitivam, anterlocutoriam , de quibus videras m est se Rebus in liquod jussi, , de re judic versicapiamus h--------s si que genere sement rediebus ni Unde alii ius de iis, quilias aluere, O pravere prenunciata, Regulariter misi tamen iMersecutoria an scriminui

ut appareat in Actis

Vide Vallens in Di Decr de sente rejad. a. ma,c e Uide assim ius'. is es. Ad S. Vocatis. Vocatis igitur partibus loco, tempore congruis, Iudex ipse sedensaid sententianc de scripti recitatione proseret: alia, sententia nulla erae Epist istamen, instarpersonarum illusti quin semetitiam per alium recitare potest. Sed si plures(DIudices snt, vela vi, umista tum poterit sententiam recitare usus plurali nutario, caeteris

praesentibus, ac mandantibus. ri

a Altissententia lata sine citatiois esset ipso jure miles etiamsi esse laia in FaGorem non citati. Anima enim sedendo, lasimendo Aprudemur sive ordinarii, suo delebit

296쪽

Milduq iussi es diverses strant sententias, si sint

ordinariis tenet propeo, non pro Actore lata sententia nisi Actoris causa sit fauorabilis , ut putata, libertatis, dotis matrimonii. Si vero sim delegati, utraque ex delegantis pendebit arbitrio . Quod si sint arbitri voluntarii , neutra tenet. Quod si unus tantum ex pluribus judicibus talis pronunciaverit, si nientia nubia erit.

a Si Murseuhis fenientia i ivo matrimonii NAn in dubio sudicandum es pro matri , Vide glaucia ob Ita uipospin iram probare. Ad S. Sed sive . SEd sive ordinarius sit, sive delegatus Iudex , non debet juedicare contra leges, aut canones alioqui senistentia erit ipso iure nulla. Et etiam in causis, quae Summi Pontificis judicio deciduntur,mordo sex uris, xvigor rexaequitatis est subtiliter observanduar nvisi cum ille aliquid causa necessitas by utilitatis dispensative duxerit statile

a Uitaintrauia uiam uiparm. Vide bunca in causis, de seni. O rejud inprisc.es fine, b Sic legitur in cap in caus ad nnest rejud. disium uiuitatis F.hic Ad S. Si tamen . . QVamvis autem sententia contra ius constitutionis expresse aJudice lata , ipso jure sit nulla, veluti cum defunctus, minoris . annis fuisse a geritur , Testamentum jure fecisse pronunciatur Sententia tamen lata contra jus litigatoris, iure tenet, per appellationen

o erit

297쪽

erit retraetanda , veluti cum minor Id arulis, murum qua

tum decimum implevisse, ac per hoc Testamentum iure eae asseritur. SI quis autem Iudex Ecclesiastita, ordinarius, aut etiam delegatus , in gravamen partis alterius inin iudicio aliquid contra conseientiam , contra Iustitiam re

cerit, vel omiserit per gratiam , vel per sordes , suspendendus erit per Ainum ab executione exossicii, aestimationem litis parti laesae condemnabitur. Et si suspensiqne dura lite divinis is te immisuerit, irregularitatem quoque in- urret, a qua non poterit , nisi per Romanum Pontificem

absolvi Salvis aliis Constitutionibus, quae iudicibus male judicantibus poenas ingerunt, aniligunt, cap. r. Si quin autem, dri uti desint. rejud inj. a Fallit hac in Epimpiis qui aliqua suspensim a canone in acta non comprehenauntur , ni de ipsis caveatur miliarim Inae iracunu missurioiacp-a cam habet. , Hu, an exire ira ad beneficum Scilice ficus, non .eneficiis

. Ad Lata. LAta tamen sentetia,nisi per appelIationem intra decem (a dies suspei fuerit, transit in auctoritatem rei judicatae sed amplius revocari pynon poterit . Excipiuntur tamen multi id casus, iiqnibus nec post decem dies sententia assumit firmitatem rei judicatae, veluti cum de matrimonio est quaestio, aut servata sententia salus animae in

discrimen adducitur, alii plure, de quibus per Iasim in Repet in mundi, unum. s. Osee. de jurejura a Noa excluditur a numero dies tua , in qua D laia fisus

ita, sed tempus curru de Amnumo ad momentum,

Vide supra ad hanc rub. Via silicis ordinaria, sape supplicatim ramis in integrum remi nanem praviqua iam pererit,

298쪽

uri Hispoierii se M. Per viam, Meia patera is tale, senientia revocari, nec, est adiri judex appellatuinis, quia per lapsis dicti temporis uuirer remediam devota litium et sic Adri. Ultimum. DE eo quoque admonendi sumus , quod etsi sententiae,

transierit in rem Iudicatam , praeter eos, inter quos dicta fuerit, regulariter neminem laedet. Et ideo si ex dum bus heredibus debitoris , alter condemnetur , alteriunt

gra desecto est , etiam si cum eo erede suo ei scierit ,

pe 63. . de re Dixi regulariter , quia haec regula, quod res iliter alios itastata aliis non noceat habet multas eo ceptiones de quibuspergi in Ain cap. et ramosas. Asent. eritiae Nam si quis de ea re, cujus amori vel defensio primum sibi competebat, sustinuit sequentem agerc, aut passus est eum, a quo causam ha6uit , experiri , ipse quoque sentiet ex re judicata a praejudicium , d. cap.quam- Cis. Veluti si creditor experiri debitorem passus sit de proprietate pignoris, aut maritus socrum , vel uxorem de proprietate rei in dotem acceptae , aut possesiis venditoren ces prietate rei emptae, AElf 63 ere jussi' a Cur aistem his ira m fieritia noceat, veriuersias ae rara rea Vide in dicta phos rem cartalaum, Arriud.

De executione rei judicatae Tris Ure in XVI.

Executio rei judicatae subsequitur sententiam, &rem judicata, ideo postquam vidimus de sententiis, cre judicatas videamus de executione rei judicata'. Si igitur sententiae latae legitima appellatio non occurent, si in reali actione lata fuerit, statim executioni mandabitur,

si vero super personali , post quatuorib menses, qui tamen O ta ex

299쪽

ex cause nonnunquam, hae lauri siprorogari possint. Et non appellanti currit hoc tempus a die sententiae appellam ii vero a die confirmationis sententiar, Let umre i die. Sed qui ab initio terminum recipit sponte breviorem is

sibi id imputare debebit. Sed quaeritur juxta praedicta nunquid indistinete intra quatuor menses reus nullam molestia patietur e Dic quod post condemnationem , si vult uti illa dilatione , tenetur satisdare desolvendo in Termino, Abb. in cap.quadad consultationem sub num. a, defent.&-jud.Quod

tamen intelligendum est , si talis sadisdatio petatur a parto, alias ipse non tenetur nota ad Abis ibid. - . Aa hoc tempus dandum si s his, arui a principio coa Benia debitum , tam hic ninferamur nientia: sed flum race um de siluenda e . ni per glaicu Nispissideat immutua . Non in fata ad Au in cap.quod ad O . aristarem c. alanna et defeni. O re tuae

Ad s. Sed si ordinariu S.

Delegatus autem a Principe, nonsolum potest executionem propriae sententiae ordinario demandare , sed etiaper se illam intra annum executioni mandare, &resistentes

Ecclesiastica sententia coercere. Qu'd si Princeps propriam sententiam per aliquem executioni mandari jubeato circa negotium principale us intervenisse dicatur,puta, quod fierit obtenta sententia per filius teste , vel perlalsa Instrumenta, poterit executor,admittere exceptionem, noli vis per ea pronunciet, sed ut negotium ad Superiorem , qui judicavit, transmittat Et quia regulariter contingit, quod executio sententiae ordinario demandetur , Not quod ordi- Irarius executioni mandareia debet sentcntiam delegati a Principe ad eius mandatum , etiam si ipsam (hyinjustam esse cognoverit, nisi ab eo impertare valeat, ut ab hoc onere ipsum liberet. Sed, apud eundem instare poterit,ut executionem tandiu dictui patiatur, donec principi veritas in

a Sed an havrocedat etiam in causa criminalis bifauentia

300쪽

Adri Sed quid .

EX ba S mn quod quando Papa ex certa scientia committit causam appellationisinterposits a sententia lata auctoritate literarum suarum, in quibus inhibita fuerat appellatio, non solum appellationem videtur recipere sed etiam priorum judicum jurisdietionem suspendere quoad

executionem sententiae, donec appellationis merita plenius discussa fuerint Adb Dantur. DIisertur etiam executi selitentiae, licet traiisierit tria rem judicatam, si non protelandi causa in integrum, restitutio petita fuerit, hin pluribus aliis casibus , de quibus per DD. in cap. quod ad cansaliationem , de Senio, j.dic.

De Appellationibus.

TITULUS XVII.

SUpra visum est de sententia, ejus effectu, sed quia

Appellatio est remedium contra sententiam , meritis, subiicitur de Appellationibus. Est autem appellatio provocatio ad majorem judicem ratione gravaminis illatis vel inferendi. Et dicitur ad maio- xem iudicem quia de substantialibus appellationis intere Wra est, ut appellatur ad majorem non ad minorem, vel ad