장음표시 사용
151쪽
i 8 Itir Arvae lib. IV. m. XXXIX. cap. V.Cm,max ea claro via convenim non 8tatim condemniansid est is solium, m. S. i. Morae Atimatio iante Sententiam, golatia ex nata, spud nos quovis tempore admit titiam An eaputila merre licerit Z S. Geta. , in Geta. A sententia contumaciali amellare licet: sed conmmare litia expenso S it, - - vis in meritis absoluarum S. GT . . . Coninmax in exhibendis acus litis petere podest, ut Iudaeae demensionea gram inviciat ea instrumentis ci ersarii. S. 6 S., et G 6. Pelians obtinere potest, licet nullaa amellationia coimS reddat, nec nova ivra alleget. S. 6 I. Actore confiamare, reus absolvitiar ab observantia fuaecii; immo et desinulae, si retis exc tiones stias Probet. S. 6 B., et G s. 13. - i Conl--ra non Actbenerar, qta per pro ratorem maeicio sist et, nisi aliud judex
praecipiat ex simiaiari Cratiam. S. Mo. . . nitimax damna omnia adversario restittiere ilibetur. S. 68 i. ExPensarum contumacialium nomine qiad penicit Z S. Met. Diamna intrinseca tantiam conflamam reuere delet, non extrinsecet. S. 683. Pensae Coninmciciales ex a Mo, et hono in Mae gunt, Actiata ratione necrat, talis, non pota talis. S. 68 . . . Ouid si litigantes intra statuta tem rci probationes, vel rex tisma tum em
nitimax in judicio summario Statim condemnari potesι in rebias levioris momenti, licet aetor nihil probet S. 636. Contumax in Ddicio fiammario exo limes /-a coram eodem judice, colatis rem Pensis. allegare potest, si actor non Priaαυerit. S. 68 ., et GSB. Otiid si iti x εententiam tulerit Post editas ob actore prohationes p S. 6 . Sententis reum absolvens ab obsereantia judicii inlatoria est. nem definitim p S. 6sol An sententia conismacialia MPothecam Pariat P S. 6si., et sis a.
xplicatis regulis, quae servandae sinit, ut iudex de controversiis inter actorem, et reum sententiam serre possit, inquirendum est, quo ordine iudex cognoscere debeat, et quo modo litigantibus de iure suo diseeptandum sit, ut intentionem suam impleant; atque exordiendum ducimus ab ordine, quem judex ipse servare tenetur, ut-Pote praestantiori; tum maxime, quia et litigantes ei se se accommodare omnino
S. Gm.Ηic ergo primum dicemus de ordine, quo plures quaestiones simul incidentes definiri debent: tum demonstrabimus, actorem plerumque ad agendum non cogi, Praeter quam in judicio, ut aiunt, dissamationis. Deinde expendemus, quid iuris, si actor Plus Petat, quam ipsi debeatur. Postremo loco instruendi processus modum tum in contraditorio judicio, tum in casu contumaciae exponemus, qua occasione Positionum vim, et effectus investigabimus. S. Glo. Cum saepe contingat, ut simul a litigantibus diversae quaestiones proponantur, ita ut dubitari non immerito possit, utra primum desinienda sit, an omnes simul ad exitum perducendae, idcirco peculiaris in Codice titulus inscriptus est de ordine iudiciorum. Ilic autem generalis regula statuitur a Paulo hisce verbis: Per minorem catissum majori cognitioni Praeiudicium feri non oportet: mCor enim q ratio minorem ratissam ad se trahit ti=: regula haec naturali aequitate nititur, ut per se patet: atque plurima sunt ejus consectaria, quae summatim recensere Praestat.
152쪽
De judiciorum ordino, et modo. I ii
Si ergo de fundo, et landi servitute contendatur, in primis agendum est de fundi et
proprietate, utpote majoris momenti (i et prius quoque de statu Personae, quam de si . s bonis disceptandum: nimirum si, quaestione bonorum proposita, incidat quaestio, u- - - trum actor, vel reus filius sit, nec ne, de hac prius cognoscendum tu i cum ex huius quaestionis cognitione pendeat decisio alterius.
tui L. Si quaestio a. cod. hoc tit . S. Si a. Praeterea prius agendum est de testamenti iure, si hoc in controversiam adducatur, quam de legatis testamento relictis, ne alioquin praeiudicium testamento fiat sit; atque supra diximus, de criminali caussa prius cognoscendum, quam de civili, si criminalis caussa praeiudicium faciat canssae civili i S. id S., et seqq. 3, non contra: sicuti,
et civilis quaestio prius definitur, si criminalis ab illa pendeat s S. iso. , vel civilis statim desiniri possit s S. is i. , et Isa.
iij L. Si quia liberiatam et. c. de haereditat Aetition. ( S. 3.
S. Gi3. Non tamen judicati executio disserenda est praetextu petitae restitutionis in integrum, sicuti nec mora fieri debet iudicio restitutionis praetextu secutae executionis sit; cum unum judicium alteri non cohaereat, et ita utrique contrahenti consulatur; neque Pr visionalis adiudicatio favore alterius contrahentis, qui restitutionem petere velit advehaus contractum, interim fit lax Atque nil vetat, quominus, pendente lite coram iudice clesiastico super Ebsolutione a iureiurando, interim agatur coram iudice laico de
Quamquam adiudicatio fiduciaria, seu, ut aiunt pragmatici, provisionalis, ut obiter dicamus, fieri devet, pendente lite, propter alimenta, et litis impensas favore eius, quem certo constat, jus aliquod habere, puta filii, aut proximi agnati in haereditate, nulla praestandae satisdationis necessitate injuncta liberis, aut parentibus, ne inopiam, et vitam, et litem deserere cogantur: futurum alioquin, ui portio bonorum, de quibus contenditur, distrahatur si . iii Fab. cod. hoc tit. lib. 3. tae q. def. S., et I G. S. 6is. Sed quid dicendum, si mater, quae filii tutelam gessit, nondum redditis rationibus, pignorum dotalium possessionem per iniquam, vel collosoriam judicis sententiam nacta siti Placuit Sabaudo Sonatui, antea discutiendas esse tutelae rationes, ut sciatur, an et quousque mater debitrix, vel creditrix sit, quam pupillus tamquam spoliatus restituatur ii ; cum ita satis pupillo consulatur, nec non matri, quam debere non eo, stat, nisi discussae rationes fuerint laxi ii Fadi cod. hoc tit lib. a. tit. q. desinit. I S. sal L. Cum servus da. c. de condit et demonstrat (3S. i. S. Gi G.
Pauca haec de ordine iudiciorum dixisse sussciat: caetera suis locis notata sunt, quaedam adiicere praestat de judiciorum modo. Vix monendum, in poteAtate ac iuris ut Plurimum esse, an, et quo tempore actionem intentare velit sit s sicut nec quis accusare cogitur sat ), dummodo caveat, ne agendi tempora elabantur, atque Pra
scriptione ius suum amittati Coeptum tamen judicium prosequi debet actor, ne alioquin
153쪽
iso Iuris uae lib. IV. tit. XXXIX. mp. V.
. l. s. instantia deserta intelligatur, atque perempta declaretur, si agere desierit ante conelu.sionem in caussa; quamquam ex usu fori facilis est restitutio adversus peremptum litisui. g. instantiam; sed de his iusta dicamus.
sai L. Mniet cod. vi nem. invit. ασα. . vel accusam cogat ( 3. I. )S. Gi . IIaec tamen regula de actore non cogendo sallit in iudicio, ut Aunt, diffamationis, quod locum liabet, quoties constat, iactanter aliquem dixisse, se iura habere adversus alium sile cum Imperatores Diocletianus, et Maximianus rescripserint, ingenuum de statu suo disiamatum cogere apud legitimum iudicem Posse eum, qui jura se habere iactitat, ut ea alleget, alioquin perpetuo silentio damnandus sal, pragmatici idem ius interpretatione protraxerunt ad eos omnes, qui iniquis sermonum jactationibus alterius existimationem laedunt, quasi is debitor sit, alienae rei malua possessor, aut delicti alicujus reus; ita ut diffamator actionem, vel accusationem suam intra certum tempus instituere debeat, aut alioquin iudicis sententia perpetuum ei imponatur silentium icti equod aequitate suadente merito receptum fuit, ut securitati, et existimationi 'civium
si Fab. cod. vi nemo invit. etc. lib. I. iit. G. def. i. in prisc. tui L. Di mari s. coae de itissen. mantamis. ( . t . iiD Fub. d. des r. in Artac., mei in m. hoc tu num. as. Post alior qtiam Alare . S. 6.8. Si in ius vocatus distamationem a se factam neget, nec eam satis probet is, qui inius vocavit, vocato agendi necessitas injungenda non est ii s tum quia remedium hoci ex aequitate contra iuris rationem induetum fuit S. praeced. l; adeoque perperam extendi non debet (aj; tum ne alioquin potestas pro arbitrio reo pareat cogendi aci rem forte minua paratum, ut invitus agat, cum nulla imputari potest actori culpa.
S. GI Qui dissa mantem vocari curat, ut de jure suo, si quod habet, prout jactitat, experiatur, ab initio quidem actoris partibus fungitur, cum ipse a distamante Pelat: Postmodum tamen reus sit, cum adversarium cogat ad agendum ti et atque inde colligit F er, agente postea adversario, et rem evincente, dilationem petere posse ad litem auctori suo denunciandam: qua dilatione pendente, cogi nequeat, ut adversarii petitioni respondeat (a i quia ei imputari non potest, cur eodem tempore, quo dissamantem injus vocavit, auctorem non laudaverit, cum dubitare posset, tum an vocatus agere vellet, tum de qua re acturus esset
ii h. cod. Mi nem in ic etc. lib. I. tu G. dem S. in prisc.iui Fub. d. des 3. num. i. , ri Seqq. S. 6ao Si quaeratur, quo in loco dissamans in ius vocandus sit, respondent, in eo loco vocandum esse, quo sorum competens habet, secundum generales iuris regulas . ex quibus actor rei sorum sequitur, non contra sit: diffamans vero ab initio actor est, ut
modo diximus i S. praeced. , quippequi ad iudicium provocatitii L. Iuris ordinem a. eo . de Furisaeire Omn. DUM. (3. id.
S. Gal. Aliis tamen magis placet, dissa mali forum eompetens in hoc iudicio habendum esse,
quorum Sententiam olim amplexus est, o susco teste, Pedemontanus Senatus, Potissimmum si res , super quibus dissamans jactitat se jus habere, sint in territorio iudicis ipsius dissumati fi): nituntur autem hac ratioue, quod regulariter potius attendi debeat
154쪽
De judiciorum ordine, et modo.
origo naturidis' emissae, quam accidentalis: in speeta autem naturali caussae, igine i s. i. s.
distumatus est reus; atque ideo supra diximus, dissamantem in hoc casu contra gene- D I , rates iuris regulas ad agendum cogi s S. Gi . tit. s. iij inmet decis. is i. S, GII. Quia tamen provocans dissamatus ad iudicium vere actor est, quamdiu dissamans iura sua non ullegat; immo et post allegata a diffamante jura, quatenus provocans postulat, dissamatori perpetuum imponi silentium, idcirco si hic vocetur,coram iudice, cui non subjicitur, nisi actoris Partes sustinere velit, et plane nolit jura Aua allegare, iudicium continuari non potest ad id, ut perpetuum silentium diffamanti imponatur: quare longe tutius est diffamantem vocare coram suo judice si . si V. Protio legat pari. a. Iram. III. P g. 8. S. 22. et Seqq. S. 623. Quinimmo . ut dissumatus tutius sibi prospiciat, implorare debet remedia possessoria, seu coniugere ad interdicta adipiscendae, retinendae, vel recuperandae PosSex ionis, si res, de quibus contenditur, sitae sint in territorio iudieis, eui subest dissamatus; cum
sorum ex caussa rei sitae quis sortiatur si . Plane omnis tollitur controversiae caussa,
si dissamator coram judice distam ali vocari possit ex aliis fori competentis rationibus, de quibus supra diximus, nimirum indemnitatis, continentiae caussae, habitae adininistrationis, et similium sal. si L. MIL Coae tibi in rem actio (3. is.
Aliquando non certa persona in iudicium, vocatur, sed omnes illi, qui uctionem utiquam, aut jus sibi competere adversus aliquem contendere possunt; prout hodie pluribus in locis fieri solet, cum res praesertim immobiles vendere quis parat, atque metuit, ne sorte molestia aliqua emptori inseratur: apud nos iudieium hoc apud Senatum institui debet, ut ejus auctoritate tria edicta proponantur si , tum iu loco tribunalis , et ad domum venditoris, tum in urbibus, in quibus sedet Senatus (ai, interposito quindecim saltem dierum spatio sZj, ut ita ad omnium, quorum interesse Potest, notitiam facilius perveniat, et iura sua allegam Possint (i Reg. Constitvi lib. s. tae II. S. I., a.
Si bona vendenda ad pupillos, minores, vel universitates pertineant, quae absque justa caussa alienari nequeunt, caussae cognitio praecedere debet tit: atque ne aliquis ex iis, quorum interest, damnum patiatur, sorte quia ob metumo reverentialem intercedere non audeat, curator hisce a Senato datur, qui eorum indemnitati prospiciat ta).
13 Leg. Constit. d. lib. S. tit i3. S. I. ta Nerum Constitui ibiae S. B. S. 626. Si veniat in judicium aliquis, et venditioni intercedat, quaestio hare disterri debet,
donec de non iure actoris pronunciatum sit, dummodo aetor dominium rei sibi competere allegaverit, quoeumque titulo si et si vero actoris jus ex censu, hypotheca, redimendi saeuitate, alitiservitute nascatur, res vendi Potest, onero in emptorem
translato: si ex mora solvendi, pretii pars pro debiti quantitate deponenda est: si vero ex jure praelationis, hujus vi alteri cuicumque emptori praesertur, qui ea gaudet, ta . Qui auium creditores sorte fiunt, postquam iudicium hoc singulare dissamationis praescriptis a lege municipali modis publicatum est, si in ius veniant, Priusquam integrum
155쪽
isa Iuri mae lib. IV. tae XXXIX. cap. V.
pretium solutum suerit, quod sibi debetur, consequi possunt, dummodo aliquid auistari , persit, prioribus dimissis creditoribus (3j. De intercessionum, seu oppositionum caussis ut s. quocumque die non feriato in honorem Dei cognosci potest, et summarie definiendae sunt i sit Reg. Constit. d. lib. S. GL 13. S. D. ut Reg. Constit ibid. S. II. 33 Reg. Conarie ibiti S. I .s 3 Reg. Constre ibid. S. i 3. S. 6a . Non tantum ante venditionem iudicium hoc, de quo agimus, institui potest, sed
etiam postea, si ita convenerit inter futurum emptorem, et venditorem, atque emptori
potestas fit, si venditor moram faciat, elapso statuto die, iudicium hoc instituere, impensis venditoris iii: immo senatus, justa suadente caussa, potest illud permittere in aliis casibus praeter venditorem tu et quod si agatur de honis fisco acquisitis, pacto adjecto edictorum publice proponendorum, fisci sumptibus, horum cognitio curiae rationalium demandata est iJ . si Aeg. Confit d. lib. S. tu 13. S. 6. 23 Reg. Constit ibid. S. IS.
S. 628. Elapso sex mensium spatio a postremo edicto, quit, aliquis intercesserit, Senatus decernit, venditionem celebrari posse, vel impleri; atque instrumentum in primo casu scribi potest a notario, quem contrahentes elegerin (i et venditio autem ita celebrata oppugnari nequit, ne a fisco quidem pro poenis pecuniariis, et confiscationibus, seu bonorum fisco addictionibus, nec ab absentibus, pupillis, minoribus, universitatibus,ant aliis privilegio gauden ibus; quibus tantum competit actio adversus administratores, si eorum culpa, aut negligentia laesi sint; salvo utique directo dominio , et praestationibus inde dependentibus laudi, emphyteusis, aut honorum laudatium nomine, omnique ullo iure ad fiscum spectante saxi, Reg. Constit d. lib. s. cf. IJ. s. s. sa Reg. Constit ibid. S. Io.
Alicubi quoque obtinet, nec immerito, ut dissamationis iudicium in personas incertas Proponatur ab illis, qui delicti alicujus rumore, aut fama publica insimulantur, atque
Tolunt se purgare, et innocentiam suam defendere: vel qui novum opus facere desim derantes metuunt, ne Ticinus aliquis, novi operis facta nunciatione , aliove juris remedio implorato, eosdem turbent tit: an haec permitti debeant, magistratus est definire, singulis Personarum, et rerum adjunctis Pensatis saxtii mei in m hoc tic num. 22. in in. sa Reg. Constit d. lib. S. tit. 13. S. I S. S. 63o. Sed redeamus, unde paullisper discessisse videri possumus, videlicet ad agendi modum. Vetere Romano iure, actori cavendum erat, ne plus peteret re, loco, caussa, aut tempore, quam sibi deberetur; futurum alioquin, ut caussa caderet iij itanus utique petere non prohibebatur (23 3: jure novo actio in triplum data fuit reo adversus actorem, qui plus re, loco, aut caussa petiisset idi: sin plus tempore, induciae in duplum reo dabantur ( x
156쪽
De judiciorum ordine, et modo. i53
Sed usu sori hujusmodi poenae exoleverunt: atque, si actor plus Pelat, quam sibiel , debitum est, re, loco, aut caussa, reus liberatur offerendo, quod se debere arbi- iii. s. tratur lil: immo tradit Faber, eum, qui debebat quinquaginta, cum centum 'b rentur, si nihil obtulerit, condemnandum esse in omnes litis expensas propter moram; quia offerre debuerit, quae se debere non ignorabat (a ; utique si debitum liquidum sit; alioquin offerendum in genere, quidquid debitum esse apparebit 3, iij met in s. hoc sit mran. I S. in sim. Post cilios Plarra. sul Fab. coae de Pluris petit. lib. 3. fit. s. iusin. tiniet in Prisc. Ii Fab. d. destiti tinae. in A. S. 632. Non idem dicendum, subiicit Faber, idest impensas temerariae litis non serri ab eo, qui fundi partem injuste posssessam non osserat, cum totus tandus petitur, sed vompensandas esse, quasi mutua lata victoria iij; ideo sorte, prosequitur Faber, quia non sicuti quinquaginta petere intelligitur, qui centum petit, ita tandi partem Postulare videtur, qui totum petiit tandum: scilicet quia tandus res individua reputatur, pecuniae vero quantitas divisionem Per se recipit fax , sit Euh. cod de Plan Petit. lib. I. cf. s. d. mirariae. mim. et g M., ctetum.
Sed quid, si actor, pendente adhuc conditiosie, petierit, ea vero, lite adhuc Pendente , existati Quamquam, inspecto iuris rigore, reus dimittendus videatur, quatenus videri nequeat de luetum in iudicium id, quod post litem contestatam accidit, atque ideo nova interpellatione opus sit sit; aequitas tamen dietat, ne lites perperam inducantur , reum condemnandum esse, atque sententiam hanc non obscure Amplexus est Ulpi unus tax I ine, si debitoris obaerati bona sub hasta vendantur, ut creditoribus satisfiat, etiam creditoribus in diem solvendum est ta , deducis utique repraesentatae, seu citius factae solutionis emolumento.
opportunus hie est inquirendi loeus, an liceat agere de d bito in diem , vel sub conditione, antequam dies venerit, vel conditio extiterit. Sunt, qui negant freti auctoritate jureconsulti asserentis, iudicium nec in pendenti esse posse, nec institui de his rebus, quae nondum debentur si : alii tamen affirmant; atque, ut de debitis in diem Prius loquamur, certum est, obligationem statim nasci, saltem si dies certo sit exluturus fui (cum dies incertus, an extiturus sit, conditioni aequiparetur tal ): quid autem impedire potest, quominus actio haec in iudicium deducatur, non quidem, ut statim condemnetur reus ad solvendum, sed cum dies venerit iij L. Non quemadmodum 3S. s. hoc sit. sa) L. Cedere diem ui 3. c. de V. S. ( So. i6. s33 L. Dies incertus et S. st de condit. , et demonstrat (3S. i. asc. deris. i3in ratim. f., et i S. I S. GIS. Difficilius quidem permittenda videtur actio in iudicio ante conditionis eventum;
cum nulla intelligatur nata prius actio iij; sine actione autem nemo experitur; mu IURISPA. Iram. XII. Io
157쪽
isi Arimmae lib. IV. sit. XXXIX. cap. V. Tra xime quia, desectu conditionis, judicia illusoria redderentur, quod a legum sententia, e et judiciorum majestate alienum est saxi; . s. ij D. L Cedere diem a J. de V. d. a L. Si praetor S. c. hoc tit.
Si tamen futurum sit, ut, dilata sontentia lavore creditoris, cui sub conditione deis Lotur, hic in damno facile haereat, huic quoque prospiciendum rat: puta si debitoris obaerati bona publice vendantur, huic quoque jus suum praelationis, aut concursus cum caeleris ereditoribus conservandum est; quod exitum habebit, conditione exi- . siente sit; atque cautio exigenda a caeteris creditoribua restituendi, quod huic forte deinceps debitum erit, si conditio exista L
Ut ad debita in diem redeamus, recte deducuntur in iudicium ante adventum diei, non ut condemnatio statim sequatur, sed ut de iure actoris pronuncietur, cum de-hi tum in diem connexum est illi, quod iam vere debitum est, puta si agatur de usuris suturi temporis sive ex mutuo, sive ex censu solvendia (i , caeterisque reditibus uvinuis sa , nec non fructibua et quibuscumque aceessionibus fg, sil Argum. L i. coae de gentent, quae Sine cere quantitat. Profer. (q. f.
S. 638. Neque desunt, qui non inepte sentiunt, ob praesentem adversarii laetantiam de iure sibi competituro post certum tempus, aut conditionis eventum, eundem tamquam diffamatorem in ius vocari posse si , ut d eat de jure , quod tibi aliquando competiturum asserit; vel perpetuum ei silentium imponatur sul; prout supra diximus is si . , cum dissamatio aeque oriatur ex laetantia futuri debiti, ac praesentis. ij Ex l. Di mari S. coae de ingentiis mammis3. ( . iii vj met in s. hoc fit num. 2 . in P. . S. 63s. Quibus autem modis processus, ni hjunt, instruendus sit, id potissimum rendet ex legibus, moribus, et staelo diversarum gentium: sed inprimis distinguendum est judicium formale, ut aiunt, seu solemne, aut plenarium a iudicio summario, et minus solemni ( S. I S., et i*6.3; unde oritur distinctio processus in ordinarium, seu 3 lemnem, et summarium, seu minus dolemnem c S. t 3. : tum interest, utrum reus in ius vocatus copiam sui faciat, an contumax sit; diversae in diversis hisce casibus
S. 6 o. Ut facilius percipiantur, quae de hac re tum ex Romani, tum ex municipalis iuris
sanctionibus tradenda sunt, primuin agemus de iudicio, seu melius processu ordinario, et Solemni, tum de summario, et minua solemni: atque ita, ut inprimis explicentur regulae, quae servari debent, cum reus in ius vocatus se sistit, et desensiones suas allegat: deinde acturi de reo contumace in utroque iudicio, seu Processu.
Cum plerumque contingat, ut post litem contestatam de jure litigantium non statim constet, Probationes idcireo ab actore exiguntur, exceptiones a reo, atque, ut loquitur Iustinianus, roplicationes. triplicationes, et ultra sunt si , ut tandem allegatis omnibus, quae actoris intentionem firmare possunt, vel quibus reus se defendit, judex recundum allegata, et probata sententiam rite ferre possit.(ii sistit. lib. d. tit. ii. PrinciP. , ei SS. Ieqq.
158쪽
V De Iudiciorum ordine, et moAR. 3 S. 6 a: De probationibus in genere, earum modo, iure, et tempor , ut ordini institutionum subserviremus, alibi fuse diximus iij; nec non de praesumptionibus, quae aliquando a probationibus non longe distant sal: tum expendimus diversas probationum species, quae videlicet fiunt instrumentis s33, quibus proxime accedunt privatae scripturae ii ;testibus, et simul late pertractavimus omnia, quae ad testium conditionem, ius, modum , et numerum spectant sS3; iureiurando i6 , consessione adversarii set qua occasione de iuris, et facti ignominia , Pandoctarum exemplo, pauca diximus t 83. Exposito probationum argumento, exceptionum naturam, diversas species, iura , tempora, et eriectus explicavimus ol.
Speciales apud nos Praescriptae sunt regulae de processu instruendo, seu ordine, et modo rerum in iudicio Proponendarum sit, quas breviter exponemus; sed imprimis pauca dicenda putamus de positionibus, de quibus agendi magis hie opportunus locus
esti Positio definiri potest, dictum loco interrogationis positum sa=; atque in eo dissertpositio ab interrogatione, quod ponsens aliquid assimat, interrogans vero nihil affirmat: eo autem tendunt positiones, ut ab adversario eliciatur adseveratio, seu consessio alioujus saeti, quod merita caussae respicit: puta si Titius rationes postulans a Sempronio societatis inter ipsos initae, quam tamen neget Sempronius, ponat aliquod factum, ex quo societatis initae probatio, vel Praesumptio erui possi Lli, V. Reg. Constit. 5h. 3. m. 6. S. t. , ef SNq. sa3 Solet de positionib. Glos. i. num. 3. Pru. 363.
Poni autem potest . quin praestandum sit iusiurandum asseverationis a ponente, licet pars adversa illud exigat fit, seu affirmari factum tum proprium tuin alienum,
si modo reus holus notitiam habere pos,it, prout de iurejurando alibi diximus tui;
nec non factum in genere, puta merces, aut pecuniam in haereditate reperta, fuisse, aut in specie . mercium copiam, pecuniae quantitatem exprimendo: atque sub facti nomine etiam non, sectum Vontinetur, veluti rhum nunquam in tali loco domicilium habuisse, negotiationem a de iuncto non fuisse exercitam; cum haec omnia ad firmandam actoris intentionem prodesse possint.
iij Reg. Constit. lib. I. fit. I S. S. I. fa V Tom. XI. S. Ios . . et 3 q. v. 2s3., V. Ab Eccles. Obse,. m. S. 6 5. In hac enim re eadem regula ae in jurejurando servari dehel; videlicet ut reus ad ea omnia respondere teneatur, de quibus deserri ei potest iusiurandum sit; cum utrumque eo tendat, ut ex eonsessione adversarii Probatio eliciatur: atque hinc respondere non cogitur positionibus, qui intentionem suam probare potest instrumentis testibus, aut re iudicata sal, sicuti nec jurare tenetur id, iij Ab-raclas. Obserunt. 58. num. 26., et Iet , Oscisc. decis. go. , Sola de Hr uranae
159쪽
in. S 6 G. Non tamen de quacumque re respondere cogitur reus; puta si positiones ad rem non faciant, superiluae sint, aut iniuriosae; idest quibus reo crimen obiiciatur, cum tamen, eo etiam admisso, actor suam intentionem non probeti Ilinc cautum, ut positiones apertae osserantur, a judice examinandae, utrum admitti, an rejici debeant, quae quidem controversia intra dies octo definienda praescribitur iit: atque a iudicis interlocutoria sententia licet appellare tu .
Positionibus reus respondere tenetur intra
interim disceptetur, an admitti, an reiici debeant tu i reo non respondente, ipso iure pro confessis habentur, salvo tamen jure contrarium probaudi (Zi: prout etiam eonfessus judicatur reus respondens, qui scripturas non exhibeat, ad quas se refert s i, aut congrue non respondeat is): quod si interrogatus, an haeres sit, respondeat, se haeredem esse velle cum beneficio inventarii, pro haerede habetur, salvo iuventarii beneficio, prout ipsi competere poterit (Q. ti Reg. Constit. lib. I. tit. 15. S. a. Qiai sit dilationum terminM, V. Reg. Constitutlib. 3. iit. 6. S. s. , et Seqq.
ui Reg. Constittit d. lib. a. sit. I S. S. S., et t. ta) Aeg Constit ibid. S. S. s i Reg. Constit ibid. S. ii. Si Reg. Constit. ibid. S. II.
6j Reg. Constit ibiae S. 3 3. S. 6.8.
Porro reus ipse respondere debet viva voce, non per procuratorem, nisi sorte longius absit, ut vix reperiri possit, atque procurator de caussa instructus sit si , et quidem in caussis gravioris momenti coram iudice, vel relatore, in aliis coram actuario, vel scriba, a quo responsiones in acta reserri debent eodem tempore, atque subscribia respondente, vel signari, si litteras nesciat; alioquin nullius momenti habentur, poena etiam in scribas constituta sa). Clarae quoque, et distinctae responsiones desiderantur, ut nullus supersit dubitandi locus, an reus negaverit, an assimaverit s3 :assirmasse autem indicatur, qui responderit, fateor, credo: negasse, qui dixerit, nego, nescio, non recordor si . ii Thes. deris. I . ratim. 3. , eι .
Singulis positionibus sigillatim, et separatim respondendum est: nec respondens gereserre potest ad comparitiones, et schedulas advocatorum sit; quamquam tradit Ab- Ecclesia . Posse advocatum assistere responsionibus, et instruere respondentem, si hic sit persona simplex, et idiota, quae facile decipi possit, quod et alii extendunt ad rusticos, et mulieres (ai: non tamen praesens esse potest, qui positiones obtulit: quod si plures respondere debeant, a Singulis seorsim res usa uautur (3 .
160쪽
Quod si reus negaverit positionem de re, cujus notitiam habuisse probabiliter iudi- cetur, eaque deinde plene probetur alio modo, quam Per iusiurandum, duobus aureis iv. g. mulctatur sit, atque eadem Poena coercetur, qui mendaciter negaverit se haeredem esse, bona possidere, et similia ta . Qui vero positionibus, aut interrogationibus lamquam ad rem non facientibus, vel inutilibus respondere detrectaverit, atque conciem natus sit, expensas litis serre debet, non secus ac ille, qui negaverit capitula de facto Permanente, si deinde probentur tax si Reg. Constit. d. lib. 3. tit. I S. S. io. sui Neg. Constit ibid. S. I .
S. GSI. Pupilli, et prodigi, qui impersectum habent animi iudicium, ut plurimum respondere positionibus non coguntur; casus tamen contingere potest, quo indicium saltem ex eorum responsis colligi possit: universitates Per suos administratores respondent, immo et earum membra, quibus magis notum praesumatur laetum, de quo conir
vertitur; prout de jurejurando alibi diximus fixili V. Tom. XI. S. Io85. Pv. 28 S. 652.
Positiones negatas, si pars adversa consuetis modis probare velit, intra ordinarium dilationum spatium si , ex quo responsa data suerunt. eae ad articulos reduci debent, quorum copia non secus ac aliorum , de quibus praeviae positiones factae non fuerint, alteri litiganti danda est, si contrarios otierre velit sal: tum utrique successive idem temporis spatium conceditur, intra quod vicissi in articulos adiicere possint: quibus elapsis praes nitis temporibus, neuter adjicere potest, atque intra triginta dies interrogandi sunt testes, nisi de admissione articulorum controversia sit, quae intra dies octo definienda decernitur (J . Publicatis testibus, sacere positiones licet super materia
deducta, et ad probandum admissa in iudieiis summariis, non in plenario t j. An capitula unius partis admittenda sint post terminum alteri parti datum ad publicandos testes, expendit Osascus sSi. ii De quo V. Neg. Constitui lib. a. sit. 6. S. f., et SNq. at Aeg. Constit. lib. I. tit. 16. S. i. , et a. sai Aeg. Constit ibid. S. 3. , ., 6., et T.
Articuli autem non admittuntur, si res, aut factum, quod ad articulos deducitur, contineatur instrumento, aut scriptura, quae fidem in judicio saciat: aut ex legis municipalis sanctione, vel iure communi instrumento, aut scriptura necessario probari debeat, nisi articulos proponens juret, se nec habere haec instrumenta, vel scripturas, nec modum scire, quo inveniri possint, ij; quemadmodum nec admittuntur de iis rebus, quae per ocularem loci inspectionem demonstrari possunt (a,
Hisce explicatis, breviter exponendus est solemnis processus ordo, et modus: libello actoris edito , reus exceptiones suas proponere debet intra quindecim dies ii : actor vero replicationes suas dare intra praestitutum tempus, nec non reus, si duplicatione, vel triplicatione uti velit; alioquin petere potest unus, ut dies ferendae sententiae dicatur, quin liceat alterutri, altero invito, novas allegationes sacere (al, nisi ex iusta