장음표시 사용
41쪽
3R AH ruae lib. IV. - XXXVIII.
. . laetum sit, atque ex eo timeatur damnum, locum habet cautio, quam iureconsulti, damno insem vocant iij. Damnum dari dicitur, quoties alterius patrimonium diis in. v. minuitur: quare seripsit Paulus, damniam, et damnatio ab iademptione , et quasi ED d. x d. minutione patrimonii dicta sunt tet . ---- iii L. Praetor ait T. in princiR. o. hoc lic
s. i 38. Damnum vel factum est, atque eius reparatio pctitur per actionem legis Aquiliae, aliaque juris remedia (ij, vel infectum, seu nondum sectum, quod tamen laciendum timeatur tu ; atque hujus nomine praetor induxit cautioncm de eo reparando, si sorte deinceps datum suerit s33. si L. Praetor Gii I. S. I. c. hoc titia= L. Damnum a. '. hoc sit.
S. IJ Nihil porro interest, an damnum immineat ex aedibus, vel fundo, earumque parte, an ex arboribus, an ex suggrondis, protectionibus, aliave quacumque caussa, sive in urbe, sive in agro, dummodo ex vitio operis ac identali, non naturali, puta vi ventorum ti ', aut ex eo, quod quis iure suo aliquid tu suo fundo faciat, veluti aedifieet, et ita luminibus vicini ossiciat, aut pia teum sibi aperiat, atque inde rescindat venas aqueas vicini tui. Nihil etiam refert, an damnum extrinsecus immineat ex privato, unpublico loco (3 , si modo privatis immineat; si enim Publicam laesionem respiceret, Princeps potius, vel Magistratus, ad quos ea res pertinet, adiri debent i xiii L. Flamintim a . S Sed rit ne a. , ei seqq. c. hoc tu. at D. I. a . S. tili., ei li. seqq. 3) L. Eorum i s. S. i. s. hoc tit
Cautionem damni insecti itire postulant omnes, quorum interest is i adeoque superficiarii tui creditores hypothecarii (33, inquili ui ab extraneo, non a domino, adversus quem conducti actionem habent , fructuarii a vicino lsi, non a proprietatis domino, nec vicissim G : nisi fructuarius desideret sibi caveri de vitio soli , aut prietarius de vitio operia a fractuario laesi ( xiii L. Damni inseti id. q. hoc sic tu L. Oui bona fide i S. S. Superficiarium B. hoc celdi L. Ouod de creditore Ii. st hoc tituli j D. L i3. S. Vicinis S., et S. seq. Si L. Praeroris S. S. MIL U. hoc tussi O. L 18. S. Ei, cujus a. m. hoc tit
Bonae si dei possessori, utpol qui rem non tenet ex voluntate domini, quemadmodum tenent creditores, inquilini, seu etuarii su praeced. , jus petendae hujus cautionis datum non est si j: multo minus ei, qui illicite aedem extraxit, Qui damnum imminet ia .
iij L. Quod de creditore i I., L Otii bona II. S. Sed et s. o. hoc fit.
Neque socius a socio cautionem damni insecti nomine juste desiderat, licet propriis aedibus ex domo, vel pariete communi damnum metuat; quia rem communem suis impensis reficere potest, easdem iudicio societatis, aut communi dividundo recum
42쪽
De damno in o. asperaturus iij. Excipiunt leges casum, quo unus ex sociis in pariete Communi aedificet. lnis i. . atque ex vitio operis, puta quia Paries nimio onere prematur. damnum alteri tin ' inino at tu , nisi onus ab utroque impositum aequale sit (33. Eundem exceptionem vi. .. admittunt iureconsulti, si unus aedes pretiosiores habeat, atque ideo gravius damnum, i decidente pariete, passurus sit s i. e .. x ., - -
S. I S. Quod ad emptorem pertinet, ante factam a venditora dei traditionem, leges emptori denegant facultatem petendae cautionis de damno infecto; quia satis ei cautum ait actione ex empto adversus venditorem, qui cautionem hanc exigere debebatis ii, dum rei venditae adhuc custodiam praestat tu et si tamen emptor rei custodiam in se interim receperit, iure postulat, sibi de damno insecto caveri i3 . iij L. Damni infecti i8. S. henditorem B., et seq. c. hoc tit
Non aliter tamen eautio damni insecti a praetore decernitur, quam si eandem p stulans prius de calumnia iuret, seu praestito jurejurando assirmet, se non calumniae caussa cautionem Petere tii; sed quia damnum vere metuit, atque imminere putat: quod jusjurandum singulari ratione placuit etiam exigere ab illis, qui alieno nomine cautionem exigunt: ideoque de calumnia domini iurare tenentur tu . Iurejurando hoc praestito, cautio a praetore facile decernitur, cum grave onus caventis apud Romanos continere non videretur (3 . iii L. Praetor ait et. in princiR. c. hoc tit. .
ia j L. Qui bona 33. S. Si alieno i 3. s. hoc titta D. L i3. S. Qui damni S.
Damni insecti cautio praestanda ab illis est, quibus competit ius in re, ex qua damnum imminet, adeoque a dominis, nec non jus servitutis habentibus ti , si modo
damnum immineat ex ipsa servitute, veluti si tigna in alienam aream propendentia Tetustate corrupta sint, aut opus in alieno factum praedii servientis domino nociturum timeatur ta): quod si damnum ah ipsa re serviente metuatur, servitutem habens procuratorio nomine satisdare iubetur id,
si D. I. Qui bona i3. S i. c. hoc sit. sui L. Damni do. princiP. S. i. , et t. m. hoc tu. 33 L. me amplius s. S. Pentac, et tire, et L seq. c. hoc tu.s i 6. Cum plures sunt rei vitiosae domini, singuli pro parte sua cavent si et si autem controversia sit inter fundi possessorem, et dominum . uter cavere debeat, Possessor interim ad cavendum compellitur, repetiturus a domino, quod forte damni infecti nomine praestiterit sax
S. I T. Sed quid si vicinus, tiavere damni insecti nomine iussus , praetoris imperio parere detrectaveriti Qui damnum timet, mittitur in possessionem rei vitiosae, Seu partis Thtiosae ii , nisi pars una separatim possideri non possit, seu alteri, cuius vitio damnum
43쪽
o Iuris tiae lib. IV ct XXXVIII.
i. i. . imminet. omnino cohaereat sa : nec interest, hujus in dominio sit res vitiosa ; eum SA: missio decerni possit etiam in bona pupilli, vel reipublicae caussa absentis, si non
ut T defendantur ia,c . . . si L Si finis i S. S. Ex hoe edicto ii. s. hoc uesa D. t i5. S. Sed si ia. l l .
Quod si vicinum in possessionem ex caussa damni insecti missum a praetore alter non admittat, aut prius admissum postea ejecerit , Perinde omnia habentur , ac si cavisset; atque vicinus', damno dato, actione in lactum consequitur, quod ex cautione obtinere potuisset lo: sed ante damnum datum uulla ei poena iure Romano i igitur; quo sensu dicitur impunitum a Paulo factum ejus, qui nec promisit, seu cavit, nec in possessionem admisit ta3.
iii L. Si finita i S. S. iat. m. hoc titia) L. Antequam i G. m. hoc tit.
S. I s. Si autem in possessionem a praetore missus repulsam passus non fuerit, sed vicinus cavere detrectans eum admiserit, ex Primo decreto missus nudam rei detentionem habet una cum domino, quem non potest expellere , sed tantum simul cum eo m rari, ut dominus taedio communis possessionis, seu detentionis ad cavendum adigatur ti .
Obtenta possessione ex primo praetoris decreto ( S praeced. ), si rei vitiosae dominus per certum tempus arbitrio iudicis definiendum non caveriti ex secundo decreto missus Possidere iubetur, atque ex eo nanciscitur veram, et civilem Possessionem tit: adeoque dominum expellit illi, et usucapiendi facultatem nanciscitur i3j: atque alii etiam jus habentes in re puta pignoris, usu ruetus, illud exercere nequeunt in Praejudicium eius, qui ex secundo uecreto in possessionem missus fuit, si cavere detrecta
Neque obiiciatur, in possessionem missum ex secundo decreto rei dominum factum suisse (13; ita ut rem vindicare possit ia=; etenim dominium non proprium , et civile, sed improprium, et praetorium est, quatenus, si possessionem amiserit , Praetor eum usucepisse fingit , licet necdum usuceperit; eoque titulo vindicationem habet (3i; alioquin perperam diceretur, ex secundo decreto acquiri facultatem usucapiendi f. . Plane in possessionem ita missus iustum habet titulum, nec in mala fide positas intelligitur, cum auctore praetore , ideoque juste possideat i5 .
44쪽
Postquam vicinus in possessionem rei vitiosae ex primo decreto missus fuit, potest i ;''de possessione ejici oblata per rei vitiosae dominum cautione de damno, tum quod ii . et forte iam contigit, tum quod adhuc timetur, nee non de impensis, quas missus erogare et dicoactus suerit li): sed c utio nou sussieit, si vicino possessio ex secundo decreto data sit lax - - si D. l. Si Dira i S. S. Ita videamus 3 i. q. hoc titsu D. L i S. S. Posteaquam 33.
S. I 53. Si tamen rei vitiosae dominus paratus sit tollere id ex quo damnum metuitur; vel reparare damnum ab altero passum, eum nullum amplius immineat, possessio domino restituenda est si et tum quia praetor edictum de da inno infecto non proposuit, ut damnum metuens lucrum faciat, sed ne detrimentum sentiat sa=; tum quia perperam asseretur in possessionem misso usucapiendi lacultas (S. iso. , si dominus factus esset: dominus utique dicitur, sed dominio praetorio, quod sublata caussa revoca
ii met in s. hoc fit. num. iv. in medio.(ui L. Praetor ait et. S. I. L Damni infecti id. S. Penuli. c. hoc fit
Si ex alienae rei vitio pluribus damnum immineat, nec iisdem caveatur, singuli in possessionem rei vitiosae mittuntur; nulla temporis habita ratione; ita ut postea missi aequalis sint conditionis ac illi, qui primum missi fuerunt iij; atque omnes etiam aequaliter ex primo decreto in possessionem mittuntur; licet unus majorem domus, cui damnum imminet, partem habeat, adeoque majus illi damnum immineat sa): ex secundo tamen decreto missio fit pro portione dominii, ita ut majorem partem habeat, et usucapione acquirere possit ille , cui majus damnum imminebat s3i: Prout constit tum de creditoribus rei servandae caussa in possessionem misAis ( J.
S. iSS. Neque aliud tradit Ulpianus , cum ait, si ante hoc decretiam alius in Pos- gestionem misstis ferit, aequaliter ambos aedium seri dominos, scilicet cum iussisserint Possidere tirum etenim aequalitas a iureconsulto Praescripta Pertinet non ad pomtionem uniuscujusque, sed ad tempus, idest nulla lacta distinctione, an simul , an diversis temporibus possessio ex primo decreto illis data fuerit ( S. praeced. ): secus ac obtineret, si Titius sibi caveri desideraret a Sempronio , qui possessionem ex secundo decreto jam nactus sit; Sempronius Titio quidem cavere tenetur , uon tameuiu socium possessionis admittere sa3.
S. ISB. Neglecta ab eo, cui damnum imminet, cautionis petitione , damni reparationem obtinere non potest, si rei vitiosae, puta domus eversae dominus rudera , quae in alienum solum deciderunt, omnia pro derelicto habeat ii ; immo et totas aedes, quarum Pars decidat sal; si negligentia imputari non possit vicino, cur damni iniecit cautionem non exegerit (3,
ii L. Euenit G. q. hoc ceta L. Praetor ait et. S. tili. st hoc tit. 3 L. Quod forte d. , et L seq. s. hoc sit.
45쪽
a Iuri ruae lib. IV. tit XXXVIII.
e cautionem damni infecti nomino privatim postulare non sufficit, sed publice , et iv. u. apud Praetorem Praestandum esse tradit Amicanus ; futurum alioquin , ut damni r ', paratio obtineri nequeat si : nisi sorte adeundi praetoris potestas tunc non fuerit lax---- Sed ea apud Praetorem petita , licet necdum decreta Sit, damnum reparandum est 33; et potiori ratione, si a praetore decreta fuerit cautio, licet nondum praealita , vel praetor ob cautionem non praestitam in Possessionem ire iusserit (ι , licet admissus non sit (S .
iSi L. Praetor ait I. in P. Prisc., I. Si finita I S. S. titi. s. hoe Q.
Igitur cautio damni insecti non privatim ( S. praec. 3, sed apud praetorem, seu pro tribundii, ut ait Ulpianus, petenda est si): atque dies praestitis cautionis inserendus est, ne in perpetuum obligetur, qui cavit sa): quod diei adiectio per errorem omissa fuerit, praetoris auctoritate liberandus est, transacto die, in quem caveri solet (3j; immo praetor ipse diem praefinire debet, aestimatione habita caussae, et qualitatis damni, quod timetur, inspecta etiam longinquitate soli, et magnitudine operis iij.
sit L. Dies d. S. Noc autem S. V. hoc titia= L. Otii bona i3. S. tili. q. hoc cet Ii L. Si finita 1 S. Arincip., et f. i. c. hoc tae D. l. ia. S. tili , et t. aeq. c. hoc tit.
S. 15s. An vero nuda repromissio sussiciat, an datis idoneis fideiussoribus cautio haec pra standa sit, distinguunt leges. Cum quis Suo nomine cavet, nuda Cautio, seu repromissio sufficit: alieno autem, seu Procuratorio nomine Satis laudum est, seu cautio Praestanda cum fideiussoribus ti . Diseriminis ratio inde petenda videtur, quod suo nomine cavens dominium habeat rei, ex qua damnum metuitur; in cuius possessionem missus vicinus indemnitatem consequatur ta=; non autem ille, qui cavet ulieno nomine. Quod si dubitetur, an dominus hit, nec ne, adeoque an repromittere, an satisdare
debeat, satisdatio injungitur, sed sub exceptione, ut fideiussor liber fiat, si deinceps appareat, eum dominum esse (3xiij L. Praetor ait V., L mc avliui s. S. Penuit, et tili., L qui bona Me i 3.
c. hoc est. la D. L q. in Arinem. c. hoc tit Zi D. I. q. in princi . , L qui vim 3I. S. i. c hoc sit.
S. iso. Cautione interposita , non ille tantum , cui cautum fuit, sed illius quoque suceessores tum universales, tum singulares ad damni dati reparationem ex stipulatu age, possunt si , saltem si cessa actio suerit successori singulari, adversus caventem, ejusque Successores universalea sa); non vero singulares ex aequiori sententia, licet
alii sentiant, successores singulares caventis teneri (Zi: sed cum speciale huiusmodi jus legibus inductum perspicue non appareat: etenim leges, quae obiiciuntur, vel des successoribua eius, cui cautum fuit id), intelligi possunt, vel de illis setoressoribus , qui universalibus aequiparantur sS , puta donatariis omnium bonorum, is communi iure recedendum non est, ex quo singulares successores rei vitia non sustinent. i) L. Fliam intim et . s. i. U. Doc titia) L. Si quis missum i . S. Penuit. c. hoc est.
46쪽
Actione ex stipulatu lS. praeced. petitur reparatio damni, quod post cautionem interpositam contigerit ex rei vitio, non aliunde iij; dummodo datum sit rebus illis, quibus cum immineret, cautio postulata est sa=, nisi tamquam earum accessio considerari possint, veluti res illatae in domum, quae ex mina vicinarum aedium diruta sit (3,
sit D. 1 Flaminum et . S. Sed lit ne a. , et S. Quamquam G. c. hoc tu. 23 L. Damni i8. S. Si is, qui S. O. hoc tae 33 O. t i 8. S. Si autem d.
Damni porro dati non infinita, nec immoderata aestimatio fieri debet, sed aequa, et boni viri arbitrio si , ut puta ob rectoria, eg ob picturas; licet enim in haec magna erogatio facis est, Gitamen ex damni infecti stipulationa moderatam aestimationem faciendam; quia honestus moilias gemansis est, non immoderam climaqtae iuxtirici subseqtienis. Verba sunt Ulpiani tu): quare, licet quis in pariete communi pretiosissima tectoria posuerit, et paries vicini facto ruerit, damni infecti nomino tectoria tantum communia aestimari debere, Proculus respondit sax
S. i63. Damni ex hac caussa reficiendi exempla quaedam referuntur a iureconsultis ; velutiat is, cui damni infecti nomine cautum fuit, fulserit vicini aedificia, ex quibus damnum imminebat; vel cum ruina metueretur in pariete cominiani, aedificia sua fulserit ad relevanda onera, quae in illum parietem incumbunt (ix Idem est, subiicit Ulpianus, si inquilini ex justo metu emigraverint e domo, atque ita mercede conductionis camnierit is, qui cautionem postulavit, vel nemo domum conducere velit saxsit L. In hac stipulatione 28. m hoc eiciat D. L ad. in sin. , es t seq. . L Nam si non fuit Zq. s. hoc tit.
S. I si . Ilaec, quae ex Romano iure tradidimus, alicubi non per omnia servantur 1 atque recepta expeditior indemnitatis obtinendae via, nimirum is, qui damnum metuit rei suae, de damno infecto adversus dominum rei vitiosae protestatur si , qua protestatione emissa, quippequae ius potestatis conservat sa , perinde consequitur, ac si ipsi cautum fuisset. Quid protectionum, si suggrundorum nomine veniat, colligi potest ex respon,is jureconsultorum i 33; atque alibi diximus agentes de servitutibus praediorum urbanorum.
iii. as. r. l. 3. iit. I Cod. i. g. iit. i.
47쪽
I me testim, no vis fiat ei cometit omnibias in Pogressionem missi3, 3i prohibeantur, nec non reptiliis. S. 16S., et i 66. Iudex potest tueri elam, quem in Possessionem misit S is . od ρi, aut clam factum est in Aristiniam restitui debet, licet jure facetum alaci M. Qui infestigitur is, aut clam furere Z S. i ., et I o. Interdictum, quod is, aut clam, ad quae vera Pertinest, quibo covetat, vindpetatvr Z S. III., et i a.
uae in thoe titulo expendenda suscipimus de interdictis, generalia sunt, e L communia plerisque interdictorum speciebus, quas hactenus explicavimus; quare consultius nobis visum fuit, de illis postremo loco summatim agere. Interdicto ne vis fiat ei, qui in possessionem mimus erit, praetor tuetur Possessiones omnes, quacumque ex
caussa, et quocumque titulo decretas fi : ideoque competit illis omnibus, qui prohiabentur, licet a praetore missi, ne in possessionem veniant ta , adversus Prohibentes, ve suo, sive alieno nomine (33. iij L. i. Prisc. S. i. , et a. , et L MIL p. ne pia sat eis. ( a. . sa D. I. i. S. a. , I. a. s. mae tit(3 D. I. a. S. i. S. I M. Nee tantum illis, qui in possessione admissi non sunt, haec actio competit, sed et admissis primum, tum expulsis iij; atque petitur, ut prohibens, vel expellens damnetur in id, quod prohibiti, vel expulsi interest saxti L. i. S mec actio 3. B. ne vis fiat ei. 23 D. L i. S. mec verba S. et S. tile. S. I . Quod si is, qui prohibitus in possessionem ire, vel admissus quidem , sed postea expulsus fuit, praetermittere malit hoc interdictum, reu hanc in lactum actionem, postea extraordinaria executione uti sit; atque obtinere, ut ejusdem iudicis, qui in Possessionem misit, auctoritate in eam inducatur; cum etiam judicantis intersit, ut decretum suum executioni demandetur (a, iii L. Pentili. S. i. p. ne pis sae etc. sa D. t Pentili in PrinciP. S. I 68. Interdicto quod vi, aut clam, ita dicto a primis edicti praetoris verbia si , praetor occurrere voluit calliditati eorum, qui vi, aut clam quaedam moliuntur; atique ideo ea in pristinum statum restitui jubet sal, quocumque in loco sacra sint icti, etiamsi
ius faciendi quis habuerit, si contra prohiDitionem fecerit, cum sibi ipsi jus dicere non debeat si . ti L. i. in Prisc. p. quod is, aut clam ( 3. ad.
48쪽
S. i .m facere iudicatur non tantum ille, qui per vim aliquid facit, licet ei denunciatum non fuisset, ne faceret, sed etiam, qui sine vi secit, Postquam ei denunciatum fuerat,ue faceret si et tum et qui, eum sciret se prohibendum , per vim impedit, quominus prohiberetur aj, sive armis adhibitis, sive ianua praeclusa, ne ad prohibendum veniens ingredi posset ia . si L. i. S. S. Quid /it pia, et seqq., I. Prohibere 3. S. I., ei Passim q. quodpi, alie clam.
set D. I. I. S. Sed et Aristo d. fJ D. 1 i. S. uae, L Vi faciet dio. P. eoae fit.
Clam vero facere intelligitur, qui alteri non denuntiavit, cum denunciare deberet, forte metuens, vel metuere debens, ne prohiberetur si . Nec interest, quod supina sorte ignorantia non timeat, eum timendum est; ne melioris conditionis sint stulti, quam periti sui: item, qui aliter saeit, quam de nunciavit; vel sero denunciat, et comsulto , cum scit, alterum amelius prohibere non posse (3, Immo fieri potest, ut Paditim vi, partim clam aliquid in eodem opere fiat s x
ij D. L Prohibere 3. S. Pentiti. '. quod es, alii clamsai L. Servilia d. q. eo . titiai L. Aut qui aliter s. eoae ces V. L D, qui ii. S. Inter ictum S. st eoae tit.
S. ii l. Interdictum quod Ti, aut clam pertinet ad ea tantum opera, quae in solo fiunt ti): atque competit illis, quorum interest, opus vi, aut clam tactum non esse, licet non possideant sa=, neque domini sint, dummodo ipsorum intersit, puta colonis, aut usum
fructuariis (3j adversus eum, qui vi, aut clam fecit, vel fieri jussit 3; aut fieri passus est, cum prohibere posset, et deberet (S ; licet quis putaverit, locum, in quo vi, vel clam fecit, alterius esse, quam cujus revera est Q. iii V. l. Si alius et. S. Notauimus S., et ieqq. , I. B., s., i , D. P c., et E. seqq. p. quod vi, citii clam. aj l. Competit ita c. eoae titis, L. Quamquam ia. , t Interdicrum t s. c. eo . siti L. Aut qui aliger S. S. meo perba B., et seqq. , I. 6. Im eoae sitisi L. Semper i S. Princi , S. i. , et a. m. eoae ut
Petitur hoc interdicto, ut res in eundem statum restituatur, quo fuerat, priusquam opus vi, aut clam factum esset; adeoque ut lucrum praereptum praestetur, damnum illatum resarciatur si . Non tamen privata auctoritate licet demolire, quod alter vi, ut elam fecit in suo, nisi ex magna, et necessaria caussa; sed ad iudicis auctoritatem confugiendum est ici : utique vero, si quis opus fecerit in alieno ( S. I id. iii L. Semper i S. S. mo interdicto ., et aeqq. st qαOd pi, alit clam,
49쪽
tis nemo regulariter sibi iurare debet S. i a. Adicium, est legitimae caussae durassio, ac desinitio coram judice. S. I d. Otiae sim miliciorum diuisiones p S. I S. sidietum plenarium quo disserat a summario p S. I 6., et IT .
Process- est Ordo rerum in fialeio Proponendarum et atque Ordincirilis eat, uel flammmitas. S. I 8. si arie definiramur caussae levioris momenti, et quae dilationem non Patiuntur. S. 1 f., et I M. OMid si certo statim constet de actoris petitione, Mel rei excutione. S. idi.
Si lis Principalis summarie tractanda sit, eodem ordine talendum in gracestioniblia incidentibus. Quid de jαdicio appellationis P S. ida. Ad ita ictam fiammaritim confugere potest, qui ordinarium Prius e Sit S i 83. CD te, utit criminale rudicium quale dicatur ' S. Id . Iudicio criminali ex tisti fori prius plerumque agendum est, q-m Cipui. S. I 85. Quis si Titius vat ea instrumendo, qtiod falsum dicatur, nec criminature vere pelit. S. Ire., et i 8 . De falso ciuiliter vi non Potest. S. I 88. Civilis qnaestio potest ante criminalem de iri, si huic non proteiudicet, pel crim, nati s ciuili pendeat. S. I 8s., et iso, id si in pro tu eo stet de jure alterius litigantis in caussa civilip S. is l. Eodem iudicio ciuilis, et eriminalis quaestio de lentia est, si utraque Simul e e- diri possit S. is a. id si criminali, et ciuili judicio ex diversis factis laetis sat Z S. io3. quae sint iudicia tiniversalia, generalia , singularia: realici , personalia , et misis Pret aratoria, Principalia, incidentia: Arabsim, popularia, et priuatae post 1 ira, et Pectoris. S. is . , et is5. Personae iudiciiam constituentra aliae Prinomatis stine, aliae ciccessoricte. S. Is6. Quo ordine de miliciis agendum ait Z S. is .
um recta reipublicae administratio uequaquam patiatur, ut quis propria auri ritato sibi ius dicat ti , ex quo rixae, et tumultus lacile orirentur, idcirco iudicia linstituta sunt; atque decretum, ut civium dissidia definiantur a viris probis, et doctrina Pollentibus, quorum nillil interest, uter ex dissidentibus vincat: perpaucis casibus si gulari ratione exceptis, quos tamen hodierni lari aequitas vix probat, si demas, m dicam in filios coercitionem patribus concessam teti, atque facultatem vim vi propulsaudia natura ipsa rei butam, utique servato, ut aiunt, moderamine inculpatae tutelae s33.
50쪽
Iudicium describi potest legitima caussae discussio, ac definitio inter litigantes coram xxx. 6.judiea. Iudicium dicitur tum discussio, tum definitio; praecipuus judicii finis utique est uti caussae definitio, sed iudex sententiam rite ferre non potest, nisi diligenti prius adhi- c. i. a. hila caussae cognitione, atque discus one: legitima requiritur caussae cognitio, et de- sinitio, idest servato iuris ordine, et legum praescripto: caussa , seu controversia, de qua disceptatur inter litigantes, videlicet actorem, et reum: a iudice discutitur, utroque audito, nisi alter per contumaciam absit; a judice, inquam, qui iurisdictionem in personas litigantium habeat; nec enim per Parem condemnare, aut judicare potest si .(ii L. Si cons enerit i S., et t. tali m in iurisdiction. (a. i. S. I S. Multiplex assertur ab interpretibus, atque pragmaticis iudiciorum divisio. Imprimis iudicium aliud est ordinarium, ni iud extraord narium: ordinarium non uno sensu ab omnibus sumitur. Alii iudicium ordinarium, quod et solemne appellant, illud dicunt,
in quo judex Secundum consuetum iuris ordinem cognoscit, et pronunciat: extraordinarium vero, et minus solemne cum summario confundunt, quo Acilicet judex εummatim, sine strepitu, et figura iudicii procedit, praetermissis consuetis iudiciorum soloenanitatibus, sola facti veritate inspecta si . Alii vero ordinarium judicium vocant, quo iudex pro ordinaria sua iurisdictione cognoscit: extraordinarium, quod exercetur in vim iurisdictionis extra ordinem concessae sax
S. 3 6. Sed omisga nominum quaestione, certum est, recte distingui judicium summarium ab ordinario, seu solemni, et plenario: in summario judex dicitur summatim aestimare iij cognoscere fa . Distat autem, ut obiter moneamus, summatim iudicare, et judicare
de Plano: summatim judicat, qui solemnitates judiciorum, seu processus iudicialis insuper habet ( s praec. : de plano autem iudex pronunciat, cum e tribunali in planum descendit.
s i Iline licet aliquando promiscue usurpetur iudicare summatim, et Pro tribunali, quam tenus iudex in ea sis summariis non pro tribunali, sed, cum jam in planum de- scenderat, ossicium suum imaertiebatur. Vere tamen distinguuntur, atque constat, plura negotia , quae summatim expedire licebat, pro tribunali tamen definiri debuisse, veluti abolitionem si , possessionem bonorum ex Carboniano edicto (2,
Proponendarum processus dicitur: ordinarius quidem, Si solemnia serventur, flammiarim vero, si ea solummodo custodiantur, quae ad iudicii substantiam pertinent, posthabitis ita, quae respiciunt modum, et figuram, ut aiunt, seu solemistatem. S. s. Summarie definiuntur caussae Ieriores, idest exiguioris summae, vel levioris momenti, seu quae grave praeiudicium assene non possunt veluti de possessione praesertim re braenda: quamquam adversa pars plerumque vocanda est, ut iura sua alleget si : actione