Rhetorice, Placidâ quam Pierís irrigat vndâ, grandia Facundae reserans Praecepta Loquelae haec etiam Logicae praeludia docta sagacis, strictaque Grammaticae compendia digerit Artis Authore P. Petro Iosset, è Societate Iesu

발행: 1650년

분량: 457페이지

출처: archive.org

분류: 시와 노래

21쪽

c RHETORICAE

MagnM hab 1,Probitas has nobilis incolit des Hic felix quoque Fama habitat sublimis ibi har iGloria, secretas Honor aurei intrat in alas. Huc , Iuvenes, properare it Isai, uua rure per de ,

P rque ampla secreta domus, sed demus horror Nesci quis timidus ira moras pudor iniicit, ct me Detinet , incensumque sacris malus adibus arceti

Compa Posti assuetis agris . Gisiaque minori, iatio postoriciis tanti m mappalibus sim

iusti eo rari sticus , ancipiti diibi: Vormidine longum verecun Haret , insolito inretia limina gressus do desu humiles inferre pedes non audet tu amplapta Membra domιs algusta, aliis hunc proxima Diuis Mai as, hunc sanctus honos , hunc gloria sceptri Arnnorsimque freqMens strepitus, ramiusque satellirTerret, ct ingentes Lmpara vetat ire per ades. Vos propter tamen i vobis quo tester amorem, chara Phalanx,Pubesque meis ira crescis in imia se omnes reserab vias . ductώ uefideli Occultos aditus is prima exordia pandam,

Siva dos conueniat tantas adeuntibus cedes,

Etrique vel in primis cultus,prentur ephebiti Nascere magne Puer , nee Te nigra claustra parentii

Amplius aut arcti teneant pomoeria ventris. Ti que adesό Lucina . tuos immἱIte fauorei,

Et placidam pia confer opem, quippe ardis Drgis

Progenie , magni Ais orbi conceditur Infant. Si modosata sinant praeceptaque nostra Hantur. Caput a trimum ingenuos Iuveni , quem templa Suas de patet. Admissura aliquando patcnt exopto Parente ἰtibus o Nam quamuisfortes anima , ct corda inchra surgani. rator Is Ex humili quandoque eas , quamquam alba nigronto Lilia de radice fluant atqi ea Jera molles Elfundant vepreta rosas , ct iduma per arua Quo, de De vili sudenrfragrantia balsama trunco . siderem Magna tamen natura i sua magis . iuuat alis ingenuos , , Acceptum de patre genus; nam I=lendida erebro In prolymitaennam viri ι descendit Anor μ.

22쪽

, Gunis λα-ta cc volucris parit ardua pullos. Ergo velim meus Oratorgenti re decoro Gn deat, a gis species quem vivida frontis Corpore Ornet Mardentes ob irment c voris artus. Upportu Sin minus id liceat, saltem praetendat acumen nos

IV vii, ct valida teneat suffragia menii, ij ε2uid tro mores aut quid vintutis hones ingς ni Q. Commendabo decus ' non illum insana libido Corrumpat , non rixa pr mat . non impetu irae, Moribus Non multus vegetavertar de metita 1 Mi. coinodos amfuη tu enim patria cum sanguine dotes, Et vitia, assinemque sua virtutibus edit, , , Aut vitiis genitor . eleque in imaginefingit Usecunda Parens prole tumese e ventrem sentiet, o Detim ter latitare viriles, Saeptis orabit, erebrasque adsidcra υoces est det; Da magne Pater . a surgere prolem Faeundam i eat rores insperge fertoi. Quam Tu potes arguras infaηr m ess gere vρces sos II cI- unitasque poli devertie mittere lino s. tudinem Stilla tua velfla fluat virtutis in illam, exti be- Et sat erit; Tum quippe cadit velut humor in herbaι, b ii

Vt matutini veniunt in gramina rores, Oratio,. Prolis erunt ita verba mea . km pectora tangen , Ergo ades. ct coelo di sinum infunde fauorem. Sape etiam altarum gaudibit ima ne rerum,asagnaque secreto subpestoresensa reueluci;

o die strantes , quos ingeniosa diserto Cogit Lingua poli sermone , etenim eis sapie parem. λψRς Eloquii 'ecies, Suadaque recurret imago, Inclusam in prolem , maternoque aggere septam Vis aliqua, scintilla fi et quis enim ausit inanes

Pugnax phantasia materna dioere iees

Huic ergo inuigilet fudis, sed eligat esu. Elect o Infanti neque enim probet infans omnia Rhetor ne cibo Pabula: nola paren pingui se prona sagina xum

23쪽

RHETORICAE

obruat, ara duras legat in sua fercula carnes. ut languens sibi sumat lus , stagnisse colonos Has igitκ praegnans epulas tibi mater adepta;

ut Turd:ιmfacilem , aut renera Perdicis lamnum ut pullos tereres , liquidi vel Turturis alas, ut quas Phasis alit volueres mollesua columbos. ut vitulum frax rem cui nondum cornua lunant. Temperet unda stim modico dilutaetrao, Ne noceat tenerosue premat frigentior artus

die uini mi ilium exterior Lyecie , ct stantia ire iam eunda id rU' obiecta ct facilia prasentia rerum; refcep hmi, e plcctra velim , cantusque - ιἷ tion iat is piiti vereamigramine campos iniret, ct ambrosos sorvinfuretur odores. Laurea seris gerat ventura prascia prolis Eisbi ι viridi astum, in onat liua. At paratus iam tempus ainem, iam nascitisrtisans; u ς' ' 'Illum fida iuua Obstetrix , huic mollia membra, x ςς Hu e Deiles artus, atque Usasquacra sorma. Nam quamuis habitnm vultus, capitisquo guram, Membrorumque situm placida vis alma parentis Coh 'isti Fi'πςrit, inq e sero cuncto extruxerit artus, a. moi 3 tamen adde dec 3. melioraque forma Ornamenta adhibe is s forte inhonesta figura est.

Corrige, nam te cera instar, quocunqAe sessi et tur.

Caput et caput manibu solem compone , saturam

maxime ni rerum, tot opumque domηm , ne Aphaerica prorsus coponat illi adstforma, in iustum neue exeat orbem Illa quidem multo Hat congrua forma cerebro, Sed non ampla situ memore est . st longis ergo,

Inque cucurbitula sese producat acumen Posica de parte equidem tunc magna patescit la locusque rapax, bivis memor ampla quiescit. At friate Alf ons matura stati certi ma mentis Angustos nimium ne castigetur in orbes Indicium leuitatis at extendatur in aequor Sed tumidum . qua parte eomis ci crinibu haeres. Pracipue libi magna no ast cauti lingua,

24쪽

LIBER PRIV V s. s

atisne illam quandoquc obices e stricta coercen

Vincula, O intortis deuincta ligamina fbris. Tis ne forte υiam voci nocitura furura Impediant, celerique ferant obstacula i gua, Scinde audax , nec te , quam: is agitibus Difans .

Lugeat, ct querulos est unda gutture questus, ii simipi permitte cibices quin protinio omnὸ ' μδm Absumpas , fortique adimas retinacula nisu. Saepe tenim sacra vel qui tenuisset in aede. Grandia vel medio fudisset erba senat , bditus in mutas secedere cogitur umbras, Stulta quod infantis vitium sanabile tingua reuerit obstetrix medichneque vulperit arte. Hac υbo adoptanda ratio nutricis habenda est Capilla Infantem nisforte sui velit uberis havstis nutri- ipsasHere parcns e quem , dum clausus in aluo Nuti iit, eductum proprio quoque sanguine poscat. Et satius ictu id enim externae tua pignora cura elisis Credas inclamen φὰ, matris ab ubere pella, si mater, , ptiκ essectum , peperit qua causa , uetur ipsa. Ipse adeo Deus omnis bi membra omnia mundi Fecit, ubi magnos orbes, bi asa patentis nu Tornauit conue eapoli, arioque subinde Iix circuitu discrevit, ubi marefudit aperium, Et firmam solidavit humum . qua condidit ipse

Seruanda alterius num eredidit omnia cura Non ita sed qua cuncta manu produxit eadem Seruat e hac pius arte fouet, qua e Ondidit orbem Ipsa etiam duris animalia nata sub antris.

Ipsa ursae catHlos, Turesque barbara fatus Ipsa suos Elementa suent; qua figida piscem,

Luem preduxit, alit flamma Salamandra fouetur mia flamma Salamandra orituri; Tu mater honestum Cui pectu fabrica uit amor , mitesque sub vinar

Exeruit geminos facilis Natura canales,

Progeniem externafidei mandabis alendam Crudelis 'proprioquesnus privabis amore

si tamen assecta vel sauciis imbris Millae,

25쪽

1 RHETORICA

ira Iebri, insidiam venis, ct corporis aegri

Praua valetudo,magni vel culmin honoris . Imfe. rant, proti ne debita Ηnera mater' ' ' Praesto , ct inpropriis immitior educet ulnis V Culta inrc prima nistrix adhibenda pucll est. Non' c desertis semper latitauerit aruis Eligatur Gquam te rus Aa , nam qua rustica villam No cris, aut patrii vernacula iugera campi; ui Non aedestriuii educta, a vir pauper tecto , ' Plebei de more rudes experta loquelas L pyx Barbara verba trahat, vilique enuncia Ore; Non quae inter labes aut fornicis alta purindi Probra . vel in critis vitam cum duxerit umbris Obruta km nimio madeant praecordia vino Pollutos secum mores vehat, aegraque fundat Infanti eum lacte luem o nascentia foed a Semina , ct iunocuistirpes elida alumni Propterea integri deceatlpectare pudorem corporis, ct cassae plendentia lumina mentis sed cui Ei linguae flexu , purae philtra loquelae; ta sed Et quamuis patriis procul accersatur ab oris; Virtutis Accersenda tamen . raris visoribω hortos

ludiosa. Vt digesta seras variis pomaria planiti

us ab eois quaerεtω surcul a aruis: Tu nutricem char impositurus alumno.Q'am primum sors cumque feret discrimine nulla occipie dubiisque dabis Aa pignora mammisc t Puer insolitos gemitus tristisque querelas

Edidit en candens apparet marmor in re, Gemma ate disti icta , patentis eburnea puncta Incoepit dentire , dolor puerile palatμm Gingiuasque premit,tamen hunc quemcumque dolorem Haud aegre tolera Puer , hunc Tu quippe doloro Gaudebis subiis Olim , eum grandiapsen' Fundes virba sono, magnaque tonabis in aede. Non etenimfirmae solidis sine dentibus vllae Stare queunt voces aut rectis sermo loqueli .

Caput s. Ecce autemsensim resiens M ambulo , O iam

26쪽

erachia, nutricisque sinum indignatur, c ulnas

Desticit. ct propriis restit iam incedere lavit, de dΠ-Iamfaciles formare sonos, iam libera verba Fimore iam molles conatur promere voces in Iantis.

Iam quinta est , iam sexta aetas si me tamen audis NondumMusarum rigidas adhibebis ad artes: Tempora sm haec sacra iocis, aetatula ludo Caut θ Gaudeat, diura nondum Fringatur habena habcatur Iam tenero formare artus, tenuesque lacertos Curast,ct paruo nutrire in corpore vires, Ludere iam liceat nueulis i arundine longa Currere . iam timeas liceat compingere turres Sin aliterfacis , O Puerum a nutrice rem et continuo premis , atque ortas custode tueris: Si durum exactorem adhibes , studiique seu rum

Ecctorem, moresque ferox qui corrigat omne, Non du- imperiosaferat qui iussa, fagroque minetur τε

Inclemens ferulaeque manus consauciet ictu In aure facis omnis enim' reprimet ardor Infantis studium omne , libro . curasque sagacci Oderita ruitos ue animos ad Pall idis artes Deferet, ct blandas trepidabit adire sorores Nec euram Infantis depono, licentia detur,

Non effusa 'iuidem in sque coercita claustris Sed iust fraenata modo . quo norma pudoris, Elua recti quale esse potest , feruetur honestas.

crebro illi nomen virtutis amabile erebro Doctrinae pandetur honos . ultusque tremendi Numinis . t quamuis quid si Deus, altάμ virtu/Nes iat, atoliem nomen sciat invia crebro Mute ipsum improbitas , vetitaeque nocentia culpae Probra cruentato mactentur inusta fagello

Tradatur liber , ct pulchris depictas rii tui Pagina non quo scripta legat , discaturi, nec illud

Suaero, sed ut videat pictas ex arte tabellas, Et Ie-Miretur isas, iterumque videre requirat . ctionis Sie ardor sμdi sensim ambitusque librorum in Mile

crescet amor, Iusas que Oleni per seipse sequetur tur.

27쪽

I RHETORICAE

grς . Constia , penitis monitus infige medullis.

ρum 'fon inpia, atque imo inter consuescere seruos suetudi 'Vqum permitte Pater, non tetrior illάScrpere culpa νοtest, teneris vel acerbior annis deruitio quid enim nisi fescennina probanitar

Verba vel implacidis periuria debita poenisq& id iis fallacis Detus mendacia linguae t s si gnobilium sanies deterrima morum Ingenium quid iis loquar i quid natasaginae corpori quid velita Ilirantia pectora fraudes Inque nihil vitiarum habeant plebeiasaltem Lingua illis, atqueia triui collecta loquendi Caput . Fρrmula, sermo nocens, barbarus νι inhaeret de prὰ illi ergo inuigilare decet, per teque,tuosqVecentoρὰ sodire oculos, donec surgentibus annis

deliged praefectum animi , studiique magistrum:

Iamque decet, Hraque apta aetas, iam septimus illum Annus habet iam prima illis intilla relucet Iam fulget ratio . primaeque reptascula mentis..Ante tamen , qualemve leges qualemve reqκiram ccipe ; es etenim non parui plena laboris. cum magnum teneris praecepta immis sub annis Momentum .pondi que habea is similemque tenorem consituat sibi vita sequens, quo primo cucurrit. Hi color ille diu remanet , quem vellera primum Imbueri it, ut odor . quem testea vasa recenti Inclusere snω, non excidit, utquesiguram - Primam saxa tenent,sese vita omnis ad illas

T D Iustruit, a teneris quas,nguibus hauserit, artes xii Isti iri , Rectorem adhibe quem can id morum

L em non ira ferox, qtum non iolenta libido sit pru Non leuitas iuuenilis agat non Near ardor. dens. Ac eluti mercatori, opum cui multa supelleae Incerto commis a mari est . non ille cariuae

Compa Prasicui aruam indoctum , qui eata puppisna

28쪽

LIBER PRIMVs. 3

Ad saxa impellat, tumidoque absorbeat a jlu; Sed qra longaeua iampridem callidus arte Ingonium . faciemque maris , qui nautica nam o

Munera, cor oppost molimina vincere suci ιs. 'auta Ille breui quamat peritura tempore merces, Non tamen indocto velle committere nautae; Tui cu munus amam, Et aer , prolemque benigna Indulsis Natura manu , quam si psima formentPraecepta, primos decorent virtutibus annos, Tractaviem populos magnaque in luce loquentem

curia vel Superas delubra addicta videbunt, Nescio eui de plebe tro dubioque magistro committis Pater, O sobolis spem seris omnemrHaec ergo ante omnes Eectoris prima segetiae Non si e

Ineumbat Tibi cura, grauem Hem reddat honestat, seuerior Non importunum rigor immansuetus acerbet. Si rigidum praefectum habeat si fronte seuerum, Austerumque supercilio. vultuque minacem, Et saeuum sermone puer, qui crimina semper Puniat, ct poenά noxas examinet omnes, Implacidum virtutis iter planumque laboris

Reddetur magis atque magis quamquam os ero e sytet via , implicitis septa horreat undique dumis Lenem igitur praefeὶ tum opto qui affabile reddar

Dissicitis virtutis iter, praeceptaque vitae Mol at, aciles aditus ad pollinis artes Pandari, O ad Musas monitis, non verbere ducat. , Mancipii est . flagra dura pati , seruiti moueri , Verberibur plagisque peti, quem Rhetora fingo, , , Nil nisi lans .ms fama mouet nisi nobilis str. , Ad studium propellit honos, huic dedecus aufere. Desiam , aitque moras solus pudor excutit omnes. Nunc iterum Monides 'eque enim nis vestra fer tis uxilia, e vestra dabitis flaccedere monti.

Fas quidquam tentare mihi e 'irate sauorem,

Mittite Pierios in eaamina nostra lepores. Dicite quos cultus aetatula prima requirat.

Erat Irim in documenta Ictat. Mai salit artrii

29쪽

I RHETORICAE

Scui enim , nec vos civi quamfugit mus ibo,

ei. nij secur regitis sigia filo

opiit Grammaticae pracepta adeat , qua culta parantur de Gra Undame)ita. quibus numerosa scientia constat. matica . . ppe legere, aut puras e luere oces Lingua potest , nequesermo potest neque verba latino Elus ne Contex nplendore , nisι regat omnia ductrix cessitas Grammatice, poli sique sua ultis ima limά.

Imprimis Elementa notet , 3sorum Una vocantur

Dς Elc isti sui quae nullis per se stant tribas, ullum mςΠxis acies serbum formare queunt , is iuncta locent r i latus his Elementi idei vocalia dicta. Syllabis Bllaba fit, eum bini ut vel terna ligant' r. pollitis umenta modis , cum corpus in unum Sallaba multa coit, verbum formatur ab illis, Cogitur e multis constans oratio verbis.

Verba fuisstant iure Modis, Numerisque, ribi AGPers nisi Uinis etiam vis tota tenetur De Ver Temporibus, nis forte omnes anormia leges bis Contemnant,eano numque iugum, clatrosque refrino M. Suid multas referam oces Octitis Latini. Et Pasiluas Ocant, teponentia verba. Et de multiplici dicunt Communia sensu. Sex Casu , Numerique duo Romana gubernant Nomina; namque alias elegit Achaia mores, Des no non tot Casus equidem placuere sed unis,minibus. ηι idit ad binos Numerum , dixitq- Dualem Nominibus aria esse solet connexi Formae Et Generis quippe haec maribus tribu tur, at illa Memineae adiunges Tribui; sunt quae Geuiu Anceps, Non istuc non ellud habent : haec Neutra vocantu I, Haec Epicoena putes,haec Adiectiva feruntur. . yd Barbarus es Latiaque procul pellendus ab urba

cum Species forte impar Genus impare nectis, Si nomen verbo dissentiat e sua dis star Sit Herbo Persona minis,s debita quadra Regula. O appositis abeas a sinibus exlex gi Numera Unis Numerui, Persena nec impa'

30쪽

LIBER PRIMVs

Personae, Generive Genus, stet Omnia nexus, Nullaquesinitimum disse claedat amorem. Nec tibi fruticia quaecunque oceurrerit ori Dicti , tertim istersie delige voces.

Vicre, c Propriis,Propriisque subinde relicti, sti*dibus

Apposito assum Tropos Vetus illa scatur Dictio , quam prinaae veneranda aetatis honoriar Canities quae acra Patrum reuercntia vesti Antiquamam cos , veteresque , fui an Ennius authον ut Columella sene furtim inseruere libellis, i pretium pondusque ingens facit ipsa vela sar c veluti eum trita senis manalia teriti Mutata fodiuntur humo sisπὸ patescas

Anziquis detritum annis ex aere numi ma. Cui vel lexandri vel laurea Caesaris ora Impressistentsculpta notis , quamquam aerea num Materies sit habenda loco , tamen arre vetusta caelatum laudatur opus , dirisque metalli Instar in arcanas,quoniam υetus abditur arear Vocem etiam probo saepe Novam, Mam nostra tuleru Nou Tempora , quae veterumlingoam non nouit avorum. Cui praesens dedit sum aetas; nam verba vetusta Praetereunt marcentque Foetae rempore voces. , Nil oritur e fine, sunt quae prima iuuentus, . Extulit occasumque timet, qui viderit Ortism. Sic tiam conformis adest 'a vocibus acta , Sua voces pereunte abeunt, aliaeque subinde Succrescunt capiuntque locum, sedemque prior m. Si quando moriens annos robore truncus

Destituit virides fato cogent equus Hune cultor nequidquam alitum, frustraqMe tenentem Faeeundi stati ampla soli conamiue magno Delicis, rondes 9 brachia scea revellit. Postibi librata decussit membra bipenni Inseritur lecto de semine surculus insans In sedem seni , hic Ditis, O fore comatur Luxurian: auidoque parauisa poma colonor

SEARCH

MENU NAVIGATION