장음표시 사용
21쪽
ag LAVR. NALLAE excidio inibi repertum est.Sed adiectivum Ficulneo
Mum,pro materiato ex ista arbore ut a populus populeus,π a molas corseus er colurnus, et ab abies abiegnus,ab ilice ilignus dicitum.
De nominibus Diminutivis. C A P. V.
Nomina diminutiva exeuntia in talem vocem, qualis est pisciculus, si rite formentur, uera
sunt diminutivi ut, Pisciculas,Vermicula P σberculus, Fraterculus, Securicula, Lucubratiuncula, Virguncula, Sororcula, Munusculum, corpusculam, Tempusculum, Mendaciunculum, PIustulum. Sin mianu3 rite formetur, diminutiva non sunt,ut Aulinculus, cunicesus, Musculus,quando non est paruus mus, Pe diculus uel ut alij uolunt Pedunculus: er penultima Ionga Cuculli Cicercuti,nomen Ieguminis, Novacula culter raserius. Lenticula,vasculi genus. Alia mastutan alit foeminina non occurrunt. Seruius tamen super Donatum ait,acus acicuti Acus enim dicitur, qua ueristes farciuntur: Aescula,qua mulieres utuntur ad orae 'namentum capitis. Adicissua tria, Anniculus Ridicuae Ius,Vernaculus anniculus puer,annicula puella, graniaculum iumentum ioc est,unius anni kut Bimus, lim, i duorum annorum.Trimus trima trimum d est, trusi annorum. Quadrimus quadrima quadrimum,id est,quatuor antiorum, ν non amplius. Nec de animalib. mo αdosed de inanimatis,ut anniculum uinum,bimum oleu. De pueris tamen magis loquimur per diminutionem, bimulus,trimulus,quadrimulus, quia intra hos annos
adhuc parui sunt,ut bimulus puer,trimula puclla simialiter de bis,in quibus haec ratto habet locum: si anniaculas .
22쪽
ELEGANT. LIB. I. et 'eulus equus . Di militer in quibus Me rufio lacum noti babet sed dicemus,Mm s arie trimus porcus,quadrimum vinum. Ridiculus homo,ridicula res, ridicuislum caput,id est, ride sum. Est etiam epe neutrum,
signiscat. sermonem risus potius,quam derisus exciaetantem. Vernaculus, vernaculu,quod est domi nostrae uel in nostra patria natum:ut, lingua vernacula,quam uulgo dicunt linguam maternam.dictum est a Verna, qui estseruus dona nostrae natus,id est, ex nostra arriscilla. Praeterea neutra multa sunt x Vmbraculum,fainbernaculum, Spectaculum, Habitaculum, oenaculum, crepusiculum,Germiculum pro germine, crepitacuislum, Vinculum,amiculum pro amictus genere quodam fere pallio: curriculum pro cursu:σ pro loco,in quo certamen currendi exercetur,nonnunquam etiam pro eurru ut curtius libro 8. Aliorum turbati equi non in voragines modo acun ussed etiam in amnem praecipitauere curricula. ubiculum quod certe a cubili non
uenit, quum intra cubiculum cubile sit, cr eius dimiis nutiuuum foret cubiliculum. Pulvis er significatione, er formatione legitima diminutivum facit, scd genus mutat apud Hieron.ut vile puluisculum: musculine tuismen posuit Am in quod suo carmine,de quo meminit in apologia de magia: si ut petistio munditias
dentium, Nitetis oris,ex Arabicis frugibus, Tenuem, eundisicum,nobilem puluisculum, complanatore tum dulla gingiuula, converritorem pridianae reliqui
N e qua uisatur tetra Iubes fortium, Re strictis forte si
labellis riseris. Conuentus quoqVe facit conuenticulum. cic.pro Sext.Tamen conuenticula hominum quae ciui B a tales
23쪽
ao LAV R. VALLA Etates nominarunt. Baculas non terminat diminutium in hac uoce, quia sua talis est, tamen neutrum bubet Bacilium. Cice. 1 ι .De finib. Bacillum, aliud inflexum, aliud ita nutum. Reperitur tamen primitivum π in neutro ut apud Ovidium Ii. XV. Metum. Esse leti baculumca tenens agreste sinistra. Ne terebra quidem huius uocis est, tamen gignit diminutiuum terebellum, non terebella. Auricula uero rite formatur, sie signia ficatione dissentit: nanq; curi ilago illa est circum aurium concauitatem, non autem parua auris. Mentula
quoque, quae non paruum mentem significat , sed uiriophi se li Fidicit Apro sestrumento torquendi,quod un rite bro 1. & fornictur,nunc uictamus. Num fidis, inquit Priscian.
fucit fidicula. Num si esset fides in Me signiscatione,
quomodo Seruio placet,non sidiculascisset,sed βdecussi ,hu, Auitias Seruium Priscianus carpsit, utpote unam
Seruium rem non uno in loco reprehendens. Caeterum is stolli carpat, & tur,non Seruius. Nam nec fidis quemadmodum licteri
stet ute Rr,sidicolam potius, quam sideculum analogia exiisque uide . git, De a ctoritate satisfecerit Festus Pomp. ita feriarit. nam bens rides genus cithara dicte, quod tantum inter se chordae eius,quantum inter homines fides concordent. c. Aen. Assa Ut α θ Qq e ratio βdicula exigit a disses, brae Threicia dedicillia ab aedesse sicula a sedes, caedicula a caedes nos retus ci aedeculas locula, caedecula, sicut upes,de quo solo noumine facit ille incutionem, apicula fucit non apecula. notis sile si q arido apis snnominatiuo reperiatur, ut ille ait, Fidi- ait, Vcluti apud Oui .in YHI. IIctum. Non apis inde
tulit coilectos sedula fores.hoc per quam rarum est, er
24쪽
ELEGANT. LIB. I. arer dualogia apes potius: quam aps defendi, quia a pede compositum, ac derivatum putatur.Denique Mis bus, autein nominatiuo inauditu est, ergo fies disco μm cst, Pthii ubcuius diminutiuu fidiculua, parua cithara, ct choris haee fidij, L. In plar. tortorium ut dixi instrumentu ex duob. ut strie ut reor et obliquatis lignis copacta,uel ab extorque fide, ac ucritate: uel a nerucufunib Milictilis,Di ζ' , ET Laab illum modum homines torquendi alligabantπ.D lianc locum pertinet, quod nunc subi cimu3: A Nomina tertiae declinationis exeuntia in er, βα, ue masculina, siue foeminina, siue communia,
huiusmodi uocem diminutivorum fortiri:u6Pater materculus, stater staterculus, mater matercula, cuius quasi similis foror facit sororcula, cicercula a cicer tanqui a foeminino, pauper pauperculus paupercula. Quae sunt secundae declinationis tum adιectiua , quam substantiva, faciunt diminutiva in ellus masculinu, in ellu foemininu n ellum neutra. culter,cultellus Liber Itbclius: Puer puellus: Tener enera, tenerum, teticulus,teneta, tenellum:Miser, misera, miserum,mscssus, in eda,infestu: Sacer, cru,sacra, sacellus acessalacet Icti.unde hoc Sacellum,pro templo modico.Hincfuctum est,ut Deminina quoque substantivorum eodem modo, quo adiectivorum, facerent diminutiva. caper,capra, capella: Puer, puera, puella: Liber, libra,libelr licet multo aliud libra,quam liber signifcct. Haec diminuistilia in elius, s ella exeunt. Sunt quaedam in illus,illa. Inter ea autem priora Priscianus ponit Al , lit ligo c E deere diminutivum astella. Cicero ta neu intcr postcrio Oh, tora. Duo enim masculina, toti icinq; foeminina doliat pers.
25쪽
at LAVR. VA L L AEhoc genere terminationis: Palus,paxillus Τala taxillas: Mala,maxilla: Ala, axilla. Sunt tamen cr alia in
tionem potius, quam diminutionem significant neisque enim ea ratione dicitur oleaster, Pinaster, Apiastrum, Mentastrum, Siliquastrum,quod sit parua pinus , parsium apium, parua mentia, parua siliqvirm sed quod diluestria, oleam,pinum, apium, menilam, Ἐξε mit tu CRDo quidam utuntur, Filia ter, ' ' pro priuigno,non patruus filius est,sed imitans filium: er Parasitaster, nou paruus parasitus caliter enimno diceretur a comico, parasitaster paruulasses imi Citat Val tutor parasitorum: ut apud M. Tullium pro Vareno. la Tul. Eurucius hic noster Antonia ter est. Et ad Attici
Philetati. Fidi Ust; imitator. Et hinc Augustinus appelles philol. -. qui ea Νpbastrum non ut puto paruum pbiIosemused imiis morat i tutorem philosophorummisi dicas imitatione esse dimi
sse hueau tititit abaliud imitativa. Nec quispiam dixerit oleastrutem desita esse misWa oleam, Cr Pisastrum esse minutum pinu, deratur. qua Plin. t esse mirae altitudini etsi quida nune folle ibi, i m. ρ ψ - hqNim Vpemy, Antoniuster, I uciasterim h pol lars cuti Priscianu, qui praeter superiora, baee Quintil. adiit, se eiusmodi diminutiva adulationis, maxime et
ii .ca. a. puerorum,ut Calliaster, Antonia te Patriciolus, serct i 9 ς- giolus. Sed haec posteriora sunt uere diminutiva, ista Lib. is. Hictist 'o' vero eoqi nec adulationis quanquacap. io. omnia dimιΠΠtiua nou minus quam bee in oluc sunt
26쪽
epta adulationi,s sepe etiam coni tui ut,Homuncu Prish.li 3. Ius,Ηomulus, Argutulus sed ad rem reuertamur .Pullastra apud Varr. quae est parua adolescensi gallina, quod nec ipsium diminutionem significat. Nam mala iscula potius pulla, quam minustula est etiam si minorga risu est non gallinastra dicitur, sed pullastra. Duo tamen nomina sunt,quae diminutionis regulam seruant surdaster, et Recalvaster, quorum alterum significat diminutionem surditatis.Non est plane burdus Ardua iter, sed iacte dicam furdulus: recalvastetiqui stote caluus est non toto capite, quo recalautulus, quod est diminutivum n que modum nequeunt resolui nomina illa, de quibus supri disputauimus. Exim autem quae retuli exemplis, liqua non modo in aster, finiri haec nomina,σ esse masculinased etiam in astra foeminini generis ut Pullustra, Filiora apud quosdam propriuigna: Sili xustra pro piperite, quod non uideo quid ex siliqua imiteturis in astrum neutri lit, Api
strum, liquastru i siliqua arbore ferente fructum sui
nomini quod Graeci κεραπον uocant significat etiam siliqua fossiculam, ubi grana leguminum includuntur, siquid leguminibus est simile. Feres haec nomina arborum,berbarumq- diuersum genus habent in pria mitivis, a diminutivis, uel derivativis.
De nominibus exeuntibus in Rius uel Rium.CAP.VI.
' Abii arsen locus ubi tabulae, id est instrumenta, Cr Isterae reponuntur. Sacrarium,rcpstoorium fucrorum. Aerarium,repositorium aeris id est,numorlim, similianis rerum preciosarum, atque Opum. Armarium, ubi reponuntur libri, caeteras
27쪽
. huiusmodi. Armametarium, ubi reponuntur armameuta, Cr arma. Atramentarium, uastulum quod continet atramentum. Culumarium, quidam usu aut pro tbeca calaminia,ubi calami recoduntur sed quia hoc temporire pleriq e penna scribun potest etiam dici Pennuis rium,nisi malumus appellare thecum pennariam,tbeae eam calamuriam, Cy thecam graphiariam. Penarium, ubi reponitur penus:boc est,edulia, T ad uictum peristinentia. Viuarium, ubi continentur uel aues,uelpiae fccs, uel ferae qxae duntaxat ud uictum spectant. Pomarium,sem pomorum reponendorum: uel locus conssae Li. . Me tus pomis ut Ollid. t d mctuens, folidis pomaria claustistamorph. rut Atlas Moenibus. Quidam hoc Pomoerium vocant. L b *b Titus autem Liuius Pomoerium ait esse locum ad in αLib. t. ros intra, Cr extri,ubi aedificare non licet,quasti post moenia: ut dicimus Pomeridianum, pro eo quod est post meridianuin unde Lucanus, Longa per extremos pomoeria iungere fines. Pomarium igitur aut Iocus frequens arboribus, omi lae fructuum pomi repositorium: aut copia ipsa arborum pomiferarum. Nam boorum nominlim natura est,significare uel locum ubi ista sunt,uel ipserum rerum quae in loco siunt, copiam ut Alvearium. tametsi potest dici locus ubi sunt alaei apium, tamen potius accipitur pro copia alueorum eodem in loco ccllocatorum,uel apium mellificantium. Et Rosearium magis copiam fruticum uno loco rosas gigneriotium,quim ipsum locum,ubi bi frutices sunt,significat: quem locum ne Rositum quidem appellare postis,ci idem significet quod rosarium, nisi per contentum Iognscctur continens. Plantarium, non Iocus plantaurum
28쪽
sed ipsae plantae, etiamst evulse, aut non consitae fuerint. Nec me fallit Seruium separare plantaria a Ser. initi
plantis plantae fiunt raptae de arboribus,plantaria Maro quae ex feminibus nata cum radicibus cr terra pro ' i, pria transferunturiud quod sentiendum uidetur allea nero a xisse eum Vergilij uersus. Et uiasua plantaria teris scindens, ra.Seminarixm,non locus, ed semen imum d est,plan . tu . Parapinarium, non terra ubi nascuntur pampini, sed congeries pampinorum,id est,uirentium ramuscuae Drum uitis,ues ut ait Plinius palmes qμi e Dro exit, V. 11.ea. MateriamqI in proximum annum promittit, pampinuo rium uocatur: certe in hoc palmite multi sunt pampiani.calcearium,Vest iuriumq- pro calceis, ex uestibus: ut cibari pro cibis. Fustuarium,pro fustigatione. onarium, non locus,ubi curo salsa suspendιtur, sed caroi urnisi contentum pro continente accipiatur. Donari
via, non lacus repositorius donorum m ipse donaeliisere Seruius dicat,ubi dona oblata sunt:sicut Lector sερ. iniunia dicuntur,ubi homines sedere in templo consueueae lud 3.runt. Ita in caeteris adbibenda est in similium nomiis Ger. Imnium significatione accuratio. Et baec de neutris nam ii in culina, foeminina, π communi officia hominum, ta ad d qualitatemq- significant.Caprarius. Saltuarius, ampa naria &c.
rius,Horrearius,cla'arius: custos exercitor ue cais
prarumsaltus, campi, borrei, Iasiis. Sugarius, Linteaurius,Vntiarius uenditor fagorum,sinteorum,ucium. Proprietarius,Fructuarius, V rius: cuius est proa 'prietas praedi ,cuius fructus,cuius Uus: quae omnia stognificant actionem,posscssionemos, numero quidem incomprehensibilia Pauca autem quae passive accipitinu B s tur:
29쪽
26 LA VR. VALLAE tur Legatarius,commendatarius, Depositarius, BeneflcioiusFideicommissarius: qui legatum, commod tui deposituri beneficium deicommissum accepit, siqua sunt alia. Ex huiusnodi nominibus sunt etiam nomina quaedam rerum, calcaria, Sulphuraria: ubicula coquitur, Crfulphur sit. Atque haec a nominibus fere proficiscuntur . illa uero magis a uerbis,uel 4 ueris halibus in ori adiectiva in ortus,ori orium,actionem significantia, Accusatoris Petitorius, Defensorius,Fideiussorius, Institutorius, Exercitorius, Tributorius. Num Tributarius venit, ὀ tributum, Tributorius atributor,sicut Depositurius,a depositum. Depositorius ἀ depositori Significat itaque Tributarius, qui soluenado tributo obnoxius est: ut stipendiarius, qui soluenis do stipendio: Depositarius, qui reddendo deposito: ut Munerarius, qui dat munera populo,gladiatoribus in arena exhibendis. Ideos Vas escarium dicimus, vas potorium: quia hoc a nomine uerbali uenit, illud
non uenit. Praetor, Senator,Ηolitor, Licto non opianor descendere a uerbis sed quia uocem uerbalem obtianent,sicut censor,er Quaestor sic formauerunt sua denominatiua Praetorius, Senatorius,Ηolitorius, Lictois rius, censorius, Cr Quaestoris. Hotitor autem, est qui bonum bolarum exerce quem nonnulli bortula num uocant. Est er Holus,unaquaeque herba,quaueae
scimur. Nam sunt cr borti non holerum,sed arborib. consiti, et uoluptatis gratia comparati ut, Horti Salae Iustiani, Pompeiani, Lucustiani, claudiunt. Lictorminister constulis, proconsulis , praesidis, pr. etoris, qui fustem uirgarum alligatum, cum securi portat:
30쪽
ELEGANT. LIB. r. 2 funis lictores confulis duodeni, aliorum seni. His addere possumus meator, quod uidetur descendere a uerbo,quod nusquam reperitur.Non enim aliare diciamus,sed alea Iudere. Neutra autem in orium, locum plerunque significant, ubi aliquid ':ut Deambulatoarium ocus ubi deambulamus. Dormitorium, Iocus ubi dormimus. Repositorium, ubi reponitur aliquid.Tetorium, Iocus ubi tendimus uela, aut siquid instar ueloorum habet uel potius ipsa uelasue uelamenta contra iniuriam coeli.Au litorium ocus ubi audimus praeceriptorem, aut orantem non in uera causa, aut opus noαuum recitantem,aut siquid simile est:uel ipse turba,ntaque ipse coetus auditorum.Τectorium ilinimentum est, Cr quasi pauimentum parietis,atque incrustula. Amatorium,genus ueneni,amorem,uel infantum ingerenαtis. Portorium, vectigal portus, uelfuminum, uel laocuum,uelstagnorum.Nam π Portitor ille dicitur,qM traducit homines,ac uebit nauigio uel ad nauem de liolore,uel de naui ad litus,uel ad ulteriorem fumitis, acus agmuestu ripam, u litus: licet frequentius dicatur litus.Potest etiam accipi pro eo,qui portorium couduxit: id est, qui fructus pecuniarios ex portu condiις xit, er a uenientibus issos exigit quae ratio in caeteris huiusimodi discernenda est. Hoc etiam loco adda,quod quum dicamu3 Dumetum, vinetum, V retum, simi Itaq-,tamen dicimus Senticetum, non sentetum ANNOTAΤIO.' Et rosarium magis copiam initi. Si quis tamen diligentius mspiciat naturam & usiim huius dictionis, sacile animaduertet autores sere semper pro loco rosis