장음표시 사용
461쪽
valle quoties ab editiore loco profectι fumus,usitatius, probabilirach, quam Peruenimus in planum, Perueniamus in uastem. Ita Deueni in paupertatem, quasi descena di et delapsus sium in bumiliora. Devolvo,deorsum uoluo
ut, Deuoluere rogos,deuoluere trabes, deuoluere axa,
deorsum praecipitare. Despicio,deorsum aspicio sicut Sudicio, sursum aspicio. inde per translationem quum quis altum contemnit, ac parui facit, despicere uidetur, quasi infra se,Cr ad pedes suos proiectum aspicere:queae admodum σν Suspicere est uenerari, quasi supra nos aspiciam vi ilium esse collocatum. Num Dispicere est prouidere, Cr cιrcunspicere mente,tanquam in omnem paratem lumina mentis intendere, omnias discernere. Tquo Di picientia dicta est,circunspectio, π prouidentia,Cr consideratio diligens,atque discretio.
OCςπ rGest locum tenere, aut capere ui edapere: ut apud Liuium lib. XXXIII. N er ipsis uocantibuη urbem banc accepi, non o cupaui,tdest, non vi accepi, aut mea sponte accepi , sita aliorum rogatu.S e vero ante capere est, Cr ut aliqui loquuntur praeoccupare. Undeschema ita Occupatio appellatur,quoties qru dici ab alio poterant,ea ipsi praeveniendo dicimus in nostram partem, ne nobis postea oficerent retorquentcs.cte osse. lib. I. Sunt autem nulla priuata natur ed aut ueteri occupatione ut ij qui quondam in uacua uenerunt. certe primi illi,qui uenerunt in uacua,non potuerunt in aliena,ut isti aiunt, qui uolunt
occupare, utique in aliena re se possessorem facere. Proo
462쪽
4s4 LAVR. VALLAEprie est enim occupare,quod in medio,sive in medium,
atque in commune positum est, ante caeteros capere. Quod testatur Quint.inquiens: Musta nihilominus,quae Iibera fuerant,transeunt in ius occupantium: sicut uenatiris aucupatio. Inde Occupatus dicitur,qui ante negocio aliquo detentus,non potest negotio alterius operam dare. Cicero: Nemo adhuc me conuenire uoluit, cui Deis rim occupatus,hoc est, cui causarer me quibusdam aliis negocijs ante praeuentum. Atque binc vocatur Occlimatio,quum alicui necessariae rei,'cui ante omnia opearum dare debemus,cum diligentia vacamin.
Peto,Posco, Postulo,Flagito. CAP. LVIII.
PEtere est in bonum, π in malum:quod declaratur per ipsam rem,aut bonum, aut malum significanotem. Vt Medicu3 sanitatem aegri petit,pater Iuuadem filiuetu diuitias,ego uoluptatem peto. item, Multi βlij petunt mortem patris erui mortem dominora me dici longitudinem moria. Petere autem vitam alterius, itemq- Petere caput ulterius,petere famam, petere madorem accipitur in malum, quod ita in hominu perniis elem petes,me quod ea oppugnes. At quum non in rem, sed in personam refertur Peto, utique eum ablativo in malam partem accipitur uti Peto te gladio, peto te ueneno reo te inmiD. Nam illud apud Vergilium: Malo me Galatea petit Iustiua puella: idem est,quod mala me incessit,s pomorum iactu percutere me solet. Et ideo quast audaciae,culpaech sibi conscia, dicitur: Et fugit ad salices. Ab bac significatione absint alia uerba, Posco,quod est proprie rem debitam honestam peto. Inde Reposco,quod est rem meum, er quod mihi redii debes,
463쪽
ELEGANT. LIB. V. 4ssdebet,peto .Postulo,est quodam modo requiro ut res. tempM,Iocus,persona, calio postulat Cr tanquam rem iustam peto. urtius: Postulaba autem magis, qzam p tebat,nisi accipiamus, Vt Varro apud Seruium uult,bue militer petebat Ais enim aut Postere est, quum aliquid pro merito nostro deposcimus.Petere uero esse,quum aliquid bumiliter, Cr precibus postulamus . Expostulo, quod est cum querela apud amicos requiro,s quasi osteium amicitiae in alio desidero:ut Terent.in AdeL Qui ita putant sibi feri iniuriam,ultro si quam fecere ipsi expostulant. Sed stequent ιme post se habet ablativum, seruiente praepositione cum:u Quid babes, quod meca expostules Flagito uehementer, Cr plus quam postgla: ut Cic.pro Q inatio, Quanquam haec causa postulat π βpostulat ton tamenflagitat. Quint.ad Triphonem: Efflagitasti quotidiano conuicio,ut libros quos ad Marcessu meum de institutione Oratoria scripseram, iam emitreis re inciperem. Quae ueris etiam ciceronis sunt in epistola ad Quintum statrem.
LAbo, Cr Labor ita delerunt. quod Labure est
ruere, Cr repente cadere ut apud Verg. -Labat
ariete crebro Ianua. bi uero leniter, fenfinis deorsum ire: ut Labuntur umina abitur coelum, labiatur anguis utantur ab aethere pennae,labuntur dij a coelo,noti labat. Quint. Vt numen, deus delabi sideribus, Cr uenire de liquido,puroq- aere uidebatur.cic.Sicut aliquem non ex bac urbe missumsd de coelo detinum inis tuentur. Ideoch dcmones magμ e coelo labarunt, quamissi sunt Angeli uero assidue ad nos labuntur. Labi
Lib. 4. Serv. in illud. Verg. Aeneid. .
ad Q frae ait Ci.Epistola hanc
conuicio efflagit runt codiis cilli tui. Aeneid. as
464쪽
436 LAVR. VALLA quoque dicuntur,qui in lubrico imprimentes uestigia,
ad terram Ieruntur,non cum ruina,sed lentius, er cum aliqua mora:Tametsi nonnunquam Lapsius,pro ruina ac b cipiaturi. σ per translationem de corporeis ad incorpore de eo,Pι aut per infirmitatem animi, aut pcr ima
prudentiam deliquit, fictavi, Asius est, quasi pes aniami unus, ambo ue,qui sunt fortitudo,cr prudentia, in lui braco lapsi sint.Et Elabi quoque periculum fugere diciatur eo modo, quo anguis labricus uraenaue lut anguis Actesa... 'μp hcημυρμfugit:qubdest,e manu elabitur. Ita g e medio periculo euasti, Et μου dicitur.Verg. Ecee autem elapsus Orrbi de caede Polites.sed bic non est translatis,utpote in re corporea erit translatio in inacorporea. Quin.serui quidem Galbam miserationesim, qua non suos modo liberos paruulos in concionem dea
duxerat,sed Galli etiam Sulpiiij filium suu i se manibus
circuntulerat,elapsum estpsitim aliorum monumentis,sii Catonis oratione testatum est. cie. Hic isto fratre floth aes,. 'μγ,Pi proximus ante me fuerat,etipsius e accuaa. i. G. st μ ,Petsi presensentium munus effugit.Translatu,. quoque illud Terentianum est a labo,non a labori Labasci uictus uno uerbo,quim cito. Labo primam breuem habet, Labor primam longam. Hinc Labor laboris, CrLaboro laboras prima breui,quod an ab altero istorum derigetur,eπ ab utroque potiuUiberum opinaturis reulinquo.Ηoc tamen non omittens , Inelaboratum dici, quod non artificio satis excultum est: lilaboratum uero, quod sine labore uidetur factum. Illud uitio dari solet,io. hoc laudi. Quin de Ciceata est Quum interim haec onianu να uixsingula quisquam intentissima cura consequi
465쪽
τ BLEG AN T. LIB. V. 4 s posset,suunt illaborata π illa,qua nihilpulchrius audiatus,oratio praesefert tamen felici fimum facilitatem.
DEligere , er Eligere sic riserunt Deligere est,
tuod magis ιdoneum ad rem agendam est,cerneare. Eligere uero uel ad nostrum emolumentum,
uel ad illius, qui eligitur dignitatem. Delegit sibi
pe pop. Rom imperatorem ad bella,ut Pompeium ad bellum Mithridaticum. Imperator quoque deligit milites non eligit, ad rem uidelicet bellicam idoneos, cr inter eos agit delictum,qui cui rei sit magis commodus. Et agricola delectum agit inter tauro quos scindendo Dalo,quosq; procreandae soboli defitinet. Alsi ex multa daretur optio, quem sibi ueste eligeret, non deligeret. - Ideoqj semper fere dicitur in eodem sensu, Datur tibi, siue ofertur optio:σ Datur tibisue offertur electio. At Cic. Deligere,inqui oporte quam uelis diligere:de uxore loquens. Deligere dixit, quasi ad res domesticis administrandas. Nec inficiis eo posse stercut in aliquem cadat deliction8,er electionis nomen,ut in ipsum prinacipe quem ad honorem pariter,Cr ad remp. bene grarendam assumimus. Caeteram Deligo sine praepositione dia accusativum babere solet: ut, PopIlus Romanuου delegisci Pompeium imperatorem. Eligo alterum accusativum
fine praepositione, alterum cum praepositione ut, Idem populus elegit in principem sibi octoiu.cicer inquit'
Quos Cesar in senatum elegerat. Porro utrunque boarum uerborum tam insuperiores,quam in inferiores caritvit illud quod modo diceba Quos caesar in Senatum
466쪽
4sa LAURENT. VALLA Em episcopum. Rursus consul milites deligit, er milites
imperatorem,nautae gubernatorem, discipuli praeceptois rem sibi deligunt. Nam inter collegari parcis, clit fere pares dicitur cooptare. Lia. Dictatorem dici placet. Dicitur Μ.Furius canit M, qui magistratum equitum L. Aemγllum cooptat.Vt cic.in Brutor A' quo in collatagium augurum fueram cooptutus. Illud non est silentio transeundum: duobus tantum dici modis Diliger praeaeterquam per hoc uerbum imum. Vno Agere deIectum: altero, Habere desectum: nunquam Facio delectum.Qui
duo modi diserunt ab ipsa significarione deligendi,
quod Deligimuε aliquando unum tantum.Agere uero,
uel bubere delectam, ad multa semper refertur. Apud Quintil. legi Facere, pro agere,quod baudficis,an uicio librariorum factum sit, an etiam sic dicere liceat. Ita enim legitur: Proprietates ingeniorum d picere proris μου necessarium est. in bis quoque certum studiorum aineere delectum,nemo issuaserit. Nunq; erit alius hist ride magis idoneus,alius compositus ad carmen,atius utilis studio iuris, nonnuἷu rus fortasse mittendi.
Percontor,interrogo,& Sciscitor. C A P. LICI.
PErcontari, M'ificat interrogare, quamuis fuaripte natura spectet ad finem coarguendi: ut Quinti
lianus testatur dicens: Quid enim tum commune, quam interrogare,uel percontaris Quorum utroque ina differrenter utimur,quum alterum noscendi, alterum arguendi gratia uideatur adbiberi. Interrogo igitur ut ego interpretor noscendi gratia adhibetur. Percontoriacro arguendi. Scisciturι ut ipsa uox indicata sciendi causa interrogare est. A Nae
467쪽
Videre est Quintiliano tantum a nostro Laurentio tributum ut singula fere sua praecepta ad eius dicta tanquam amussim quandam dirigeret, adeoq; ex eius solius di istis non paucas latine loquendi normas elicere sibi permitteret, ut hic sola Quintiliani auctoritate fretus, discrimen inter percontari ac interrogari edocet.Sed si Ciceronis auctoritati staridum est, plane inuertenda erit haec praeceptio:&interrogare erit interdum arguendi refellendi ue, percon tari vero noscendi tantum gratia quaerere Cicero libro tertio de natura deorum: Sin me interrogare non tam intelliissendi causa,quam refellendi. vii una voles faciam. De peris contari. Idem in somnio Scipionis: Deinde ego illum de suo regno, ille me nostra repub. percontatus est, multisq; ver bis ultro citroq; habitis ille nobis consumptus est dies, Quinct idem Cicero nomine percontatio,non aliter est usus,ut de uniuers: rate, At primum quidem tempus salutationibus,reliquu m percontatione consumpsimus. Debello.O eκpugno. C A P. L XII.
DEbestare,est bello vincere,aut bello capere. Expugnare pIgnando capere, uel potius pugnando, ex oppsignando uincere: quod significauit Liu.
lib. X L V. Haud paulo s.cilius,quam ante, duae unam, tunc una duas naves expugn-t, cepitqSed Debelluamus potius homines:unde Debellatum esse dicimus, pro eo quod est bello certatum,bellos res parta est,aut peraedita. Expugnamus autem opera, molesque castra,ve urbes,ut callelti,ut naues. Quocirca miror ictud in UaLSaepe expugnauerunt me a iuuentute mea, dicat nune Israel, Saepe expugnauerunt me a iuventute mea etenim ' non potucrunt mihi.pro eo quod est oppregnaueruntine impugnauerunt me.Si enim non potuerunt mihi,proisfecto non expugnauerunt, sed oppugnaverunt tantam. iGrece autem ε Πῖλεμηζαν, magis est oppugnauerunt,
468쪽
46o LAVR. VALLAE siue impugnauerunt, quum expugnaverunt. Pro eodem tamen lignificato interpres accepit,nisi librariorum iritium est. De compositis a Re. C A P. LXII L
de Retego, quod tectum erat denudo. Texo, inde Retexo,quod erat textum,reddo non textum, Crquasi infectum,quod erat factum. Iaudo me clado, Recludo,quod clausum erat aperio. Velo, Reuelo,uelamentum tollo. Signo,Res no quod erat signarum,obsignao tumue relaxo, uel patefacio. Et multa alia huiusmodi sunt:multu non sunt:ut,repeto, reposco, renouo, reprαα
sento,revello,remoueriremaneo. Praeparo, si apparo. CAP. L. XIIII.
PR eparare,cπ Apparare ita differunt, quod prae parare est antea parare sibi quae utilia fiunt, aut
fore credit. Apparare,ad dignitatem quandam,ac verius pompa . Ideoq oratores praepararat,quibus obii nere causam posint.At prooemium apparatum reprehenditur,quod plus Pompae,atque ostentationis,quam uitiis tutis bubere uideaturi cic.OfM.Facili totius cursum uitae uidet,ad eums 4endam praeparat res necessarius,ut pastum, ut latibula, si alia generis eiusdem. Idem de Orat. I I l. Illa que in apparatu fori appellantur instignia. Quanquam Apparatu3 uidctur interdum signfiscare utrimque, Apparatu3 belli, quasi praeparatio. Sed ut dicimus naues non modo instructas,sed etiam orna. tus,quod quo res instructiores ad bellum,eopulabriois resfunt, ita Apparatum belli vocamus,ubi ιnstrumenta bessita etiam adornata sunt. Prca
469쪽
Praesum,& Praesideo. C A P. LXV.
petit a desideo Defies,4 restrio Refies. Ab illa uero iPraesens,quod a suo uerbo in significato recessit:de quo ante diximus. Praeesse ,est praepositum esse reicuispiam gerendae, atque administranda Praesidere, est ad opem praestanda praeesse,quam proprie praestant bomianes iniuriam quidem patientibu3,aut in discrimen adduis ctaedis uero beneficentiam fauorems in uocantibM. Aliquando tamen indifferenter.Sueton.de Tiberis: Praesta cap. ait cir Actiacu ludis.quasi dixisset,praefuit cic. pro vila: Noli animos eorum ordinum,qui praesunt iudicijs,offendere. Idem pro eodem: χuam ob rem ms,dj,σ pdistris penates, qui huic urbi, atque imperio praesidetis. Idem pro Milone: Vos inuicti,er in ciuis inuicti periculo centuriones,atque milites,vobis non modo in spectantibussed etiam armatis,eT huic iudicio praesidentibus,
haec tanta uirtus ex urbe expelletur, exterminabitur,eij eietur Quintil.in X. Nam beneuolam auditorem inuoacutione dearum, quas praesidere vatibus creditum est, er intentum,proposita rerum magnitudine,Cr docilem summa rerum celeritate comprehensa facit. lit non Ionage post:Quem praesidentes ijs deae propius audiret. , iVnde tum di,quem homines Praesides dicti sunt,illi quidem in Do quisque numine suacp ui:bi uero in sua quisoqge proliincia aut ab rege,aut a popula sibi commissa. Item Quinti Quod omnia sic egerit,ut genitum prae l, ude bellorum deo incredibile non esset.quasi cuius in matri est imperium bellorum, aut auxilium: ut apud Lis iam lιb sexto,Pibdears omnes,qui Capitolium incoa
470쪽
4sa LAVR. VALLAE Iitis licine uestrum militem,ac praesidem finitis vexori ab inimicus praesidem dixit pro auxiliatorem. ac defensorem ut alibi etiam sepe. Praeses ut desinit Ulpianus is est, qui maius in prouincia imperium bubet omnibus post principem. Hinc Praesidium dictum est auxilium principale. Nam ubsidium ii quod in auxilium succeindit dicitur.Et milites qui ad tutelam oppidi, castelli iamiliaris collocatisuri Praesidium uocantur .ut imposiatum est praesidium caletae. Num praesul antiquitas ιs diis centur, qui primus erat inter Salios,id est, Martis μαcerdotes,Romae duntaxat,i fallendo dicti in portandis ancilibus.
Asientor, Adulor,Blandior. C A P. LXVI.
sentari est insidio cer conciliandae alicuissutilitatis gratia,efu 3,π plerunque falso quepiam laudare adulari uero inseruire,s captare,ut fauorem emereamur quoquo modo uel uoce, uel gestu ests tractum ἀχ et δουλου, quod est seruus. Et sane adulari seruile est,non liberale, ingenuum. Blandiri proprie ad tactum pertinet, ex peν abusionem ad alios sensus
transfertur, nonnunquam etiam ad animum.Quin. Tu
non cogitas,quemadmodumsulpes manu sonantem blande cardinem flectus. Idem: Blandiar paulisper iudices, calamitatibus meis, ex sic agam, tanquam inuenerim utrunque fanum. Ideos idem quodam loco pene pro eoadem possit baec duo posteriora uerba.Τranseo oblatam nolenti munerum uacationem,π blandius,quum militia disciplina postulat,adulatum militi tribunum.Adulatum blandius dixit,ne aut blandius blanditum ua adulantius adulua