장음표시 사용
81쪽
ta minus,minime,magi maxime,quae tamen soli minsitivo adjcientur. Haec quae tres a ctores tradunt,Crimperfectasunt, nee omnino uera,ut ex eis datur intelligi, quae ipse praecepi. Dicimus enim Multo forti amus: er , Egosum tam te fortio quam nobilior: er, Τ m omnium sumfortissimus,quam nobilissimus. comparativa vero addi non oportere comparatiuis, ne praecipiendum quidem est. Quod autem posuit minime Cr maxime, Cr similia Sergius,non recte posivit. Nam minimi est proprium adverbium superlativum: Mianime vero pro negatione accipitur,quasi nequaqMam: ut, Hic homo est minimum literatus,id est: pauxillum literatus.uosum minime literatus,id est,idiota,ET Mhil prorsuου habens literaturae.
De proprietate quadain Comparativi. CAP. XIX.
ATpe haec hactenus. Illud ad extremum adjaciamus de comparatiuo, consuetiorem sermo. nem esse pir accusativum, quam per nominaritiuum in istis, quale est, Tu maiorem laudem assecutisses patre tuo,tuisq- maioribus: Vix audeis dicer sit laus est maior patre tuo.Τamen solamus aliquando sic Deela et D uti:ut Vergi.in VIII. Haud secus igni potens nec temporesignior illo. Et Quintil.deApibus pauperis Vnu Cap. g. rogo,ne cui minor vestra dignitate uideatur causa litis meae. Et in tertio Institutionum: Non debes apud
praetorem petere fideicommifumsed apud confides: maior praetoria cognitione summa est. Fortasse uideatur mollius in obliquo cast quod si ita non est,uolo tamen annotatum esse,qu)d inconsecta uox auribu3 Faec videtur eo: Maior summa pecuniaria est praetoria co gnitio
82쪽
ELEGANT. LIB. I. gnitione: pro eo,qκod est, Maior summa est, quam ut apud praetorem peti posiit Minor causa dignitate Misyrapro eo quod est, Minor,quam ut uideatur digna, quae apud dignitatevestram agatur. Et Vulcano non segnior ιllo tempore:pro eo quod est, Segniori temporire, quam illud fuit. A quo non disinule istud est: Ego sum maior uiginti annis pro eo quod est,uofum nrua roris Clatis,quam ea quae est viginti annorum uel maioris aetatis uiginti annorum. nam er hoe licet dicere: quale etiam est, Ego sum maior uiginti annorum d est, aetate tali uel, Ego sum aetatis maioris aetate uiginti aunorum. Frequentissime autem huismodi genere orationis utimur: ubi adest hoc nomen opinio ut,Sum ditior
opinione bominum non quasi opinio bominum diues siti cum sic accipi debea magis quam opinio bominum sentit, veI qaam homines opinantur. Cicero ad Bruat suum sic exorsicis est cum e cilicia decedens Rbois dum uenissem, ibis de Quinti Hortensii morte esset
actutum naiorem opinione hominum cepi dolorem pro eo quod est,maiorem,quam ille,quem ιn me homianes opinantur.Nec illud ab hoc multum recedi quum
dicimus,Nihil isto bomine peius nibit tuo patre abieinctius: noti hoc uino insuauiuspro eo quod est, N ullus homine isto peiori nemo patre tuo abiectio ullum uinum hoc insuauius.Rursus in Iaude, Nihil isto homine mel :nibit patre tuo generosius, nihil matre tua fauctiusmibit uxore tua uerecundius nιbiI boe uiuo Lais uius. Dictum est de cinnibin rebus,non totum de finis gulis. interdum etiam ubi nibu plus comprehenditur in uniuerso,quam inpgricu Nibilestte Meratia inil E hil
83쪽
s6 LAVR. VALLA Ebil est illo prudentius: nibit est isto humanius: nibit pluue significatur hoς modo, quam si dicas, Nςmo te si
tersior:nemo isto prudentior: nemo isto humaniora quoniam Iiteratura, prudcntia, bomanitasq; non nictis homines cadit. Quid ergo in neutro genere potius, quam masculino, er foeminino prolatum e nempe, quia nescio quid plenius, π suauius in neutro genere est. Ideos tali sermone delectuti unctores sunt,ut imprum erebra exempla documento esse possunt,quae Hoquirentibus notiora erant, quam ut i me huc a ferri
De Compositis a Somnus. C A P. X X.
a Somnus composita quaedam sunt sipundae sim. per circlinationis,quaedam tertiae. Secundae, ci Ach. . cero in Uerrem: Hic etiam quum semisomnus stuperet. Et caelius in Antonium. Ipsum nanqsse 'sectis dunt semisomno sopore profligatum. Et Sallustius it Iugurtb. Signo dato castita hostium inuadunt, semibomnos partim,auos arma fumentes fugant. insomnem,πLxsomnem draconem saepe legimus, oe fere banc dis
ferentiam eruatum inuenimuε. Haec admonui, ut in his nominibus,quae ancipitim in compositione declinati nem fortita siunt: tamen sciamus usum frequentiorem imitandum. Seneca autem de breuitate uitae ait: Quirinulti besterna crupula semisomnes, Cy graves
De Nominibus in Osus. CAP X L.
NOm 'ή qμα exeunt in mus, partim a nomine
dcscendunt, partim 4 verbo, partim ab utroinque. Et ea quidem quae descendunt a nomine,Dbιtioncmalue lichementiam, copiamve signiscunt, r
84쪽
ELEGANT. LIB. L όγκfectionemvit A nimosus, Ingeniosius, Lacertosis, Ner' uosus, Saxosus, Aquosus. Haec copiam, siue uebemenatiam,babitationems significant,quod habent in se uehementiam,ac copiam aquaeIaxorum,neruorum jacertorum, ingeni , animi. Uin μου, Mulierosus, Libidinoissus, Seditio , Factiosus,qui affectus est ad haec, crer amat uinum,mulieres,libidinem, seditiones,fumois nes. RRUM ea,quae a uerbo uti partim actionemsigniscunt,partim passionem, partim utrunque. Studiosus, Fustriosus, Stomachosius, Iniuriosus,contumeliosius,curiosus, semper active ab auctoribus accipi solent. Ociosum est in re aperta inculcare exempla, quae uulgo sunt plurima. Haec enim accipiuntur probis, qui operum dant studio, qui fustidiunt,qui jomacbuntur,qui iniuria contumeliamq- faciunt,qui nimis curant: nisi velimus haec a nominibus uenire ion a uerbis:ut Fraudulosius,qui staudem facit: quod a fraudula diminuti uidetur uenire potius, quam ὀ DudCquemadmodum Meticulosius, qui timidus est, a meticulo magis,quam a metu: er Somniculosius mugiue a somniculo, quima somno: er Siticulosis mugis a siticula, quam i siti ueonit. Τenebricosus quoque reperitur,eν tenebrosusilio, cet Paedam ab usu, regulaq- recedant, ut Montuosus
potius quim montosisSaltuosius quam filiosus, Tomtuoμε quim torto Q.Veruntamen qu istunt quartae de elinationis assumunt v,ut Vultuosus, Actuosus, Fructuosus Ideos illud in Psalmo: Oues eorum foetoμδεα gendum est fauomi foetus: sicut ediuerso plerique scrιbunt Monstruosum pro monstrofio. Luca. Monstro hominum part s. Nec modo in olus faciunt nomia
85쪽
62 LAVR. VALLAEna quartae declinationi uerIm etiam in uriu3: ut, satituarius, Actuarius, Fructuariuw:quum nomina fecima de declinationis careant u ut, Asinariu , caprariuS.
Odiosus, cr I nuidiobus pugiue: ille enim significatur qui odio babetur,er cui inuideturpion is qui odi σqui inuidet. Haec pugionem significant,utique quum a. uerbo ueniuntsecus quam a nomine. Nam Odium m
Iestium quoque antiquitus significabat. Terent. Nunae In Phor- quam tuo odio me uinces. Et iterum: Si porro esse ni Πς M' odiosi pergitis. id est,molesti. cice.ud Att. Sed quum homo fere dixisset,odio,σ strepitu senatus coactus est aliqgando perorare.Et in catone Maiore: In in s. alter u firmo corpore odiga est omnis offenso. Et de Orato θ- Rς' re: Uerum si placet quoniam haec sata spero uobis q*inhia' , dcm certe maioribus molesta, π putrida uideroad relib. . ' liqua aliquanto odiosiora pergamus. Criosiora dixit, Lib. 3. quast molestiora. Iliuidia autem praeter illam significationem notam,est uel dicto,uel fucto in ulterum maleis uolentiae conciliatio ut si quis referat, ostendat ue carilamitates fuas ut auctori calamitatum odium caetero rum concitet.Et hoc uocatur Inuidsfacere: uel Voca reinet adducere in inuidiam in de inuidiose res, o atrocitatem facti augens,inmifum illucuel illius auctorem facit. Et inuidia quasi atrocitas, uel detractio inquam significationem accipio illum uersum:
In cato di inui iam nimio cultu uitare memento.
mini diu latentem inuidiam, quia non deprehendo,Vitare nequeo: sed eam quae extrinsecu3 significatur uel uoce, vel gestu,cum popuIus indigne ferre se indicat in alia' quo nimiam, Cr insolentem corporis cultum . Idcoa
86쪽
6' ELEGANT. LIB. I. subiungitur: Quae si no Iedit,tamen bane suferre molcstum est.
Hunc sicilicet uci uoce,uel gestu,vel utroque modo deae tractionem. Quale istud quoque Terentianum, Ita lit In Ang. facilime sine inuidia laudem inuenias, cr amicos me act. i. sceres.Et illud Sallustis, licet e Demosthene sit umptum: anuidiam gloria superasti. Formidolosus, Laboriosus: operosis,pariter active,passives accipiuntur. Teret, iri Euri v. Egon formidolo M id est, ego ne qui timeam s Sa luae act. .sceastius: Regibus,bon quam mali suspectiores, sunt em na. 6. Inpers bis aliena uirtus formidolose est,id est, να foru ά .midatur. cicero: Videtis ut senectus non modo langui Mai. 'da non sit,uerim etiam operosa. id est, Quae agit, Crrebus agendis operam dat. Idcm pro Celio: Vos labo, riosios existimet,quibus ociosis ne in communi quidem octo liceat esse. Ouidius,-Moles operosa laboret.i.qIs L i. Me. ab aliquo operata est,non quae aliquid facit:uehuebeis
mentis operis, Cr multarlim sperarum. Ita res laborio . i.
a,uel quod in ea laborcin capiamus neccsse est uel, si quod plena laboris est.Voluptuosus quoque,Cr Rellagiosis, licet a uerbis non ueniant ,tamen istis βnilia sunt,ut affectionem signiscent, ex bubitionem, siue plenιmdιnem, si vis active ac tantur, π p iue. Voluptuosius homo qui perquam amat uoluptatem, Res uoluptuosa, quae in se habet uoluptatem: uel,quePlena est uoluptatis,m qua homo delectatur. Ille recta pit,haec recipitur. Religiosus bomo,qui amat religio nem. Sepulchra, monumenta religiosa sunt,i. babent in se religionem. Ille adorat, baec adorantur. Praeterei
Gloriosius,Fumosus, Imperiosus,nonnihil cr ipsa a Mo
87쪽
aldus, que alii inulti impenseditisti secuti sunt, inter quos ct Bud. in
pud Cic. in Piso. sumosas imagines, pro antiqui, simi gelie
o LAVR. VALLAE terΗ diserunt. Nam licet legamus Gloriosam uictoarii d est,plena gloriae: apud Iuvenale a r. VIII.
Famosos equitum cum dictatore magistros: er I mperiosos populos: boc est, latum imperium posidentes tamen dicimus ita Gloriosum hominem aste istorem glaris,lit Vinosum cupidum uini, π Mulieroasium minis appetentem mulieres: qualis Miles glorioa με apud Plautum Cr Terentium: π Famosum pro inis fumi,Cr turpi ut Famo a mulier, quae nocitur in uadica esse.Et imperiosius,ostentator imperj in exercenda aeuitia: qualis Torquatus apud Liuium,quifilium securi ob imperium contemptum occidit unde in earιosus appellatus est. Uerum imperiosus, Gloriosus,
quando bonestia significantiae fiunt pro gloriam, imperiumq- habente, babitionem, plenitudinems tignia sicant:quando inbonose aspectionem,ut dixi. similia ter Quaestuosius, er sumptuosius ab affectione metri
quam ab habitione, siue plenitudine ueniunt. QVxαstuosius, est homo auidior quaestus, 'lucri, undiquuin cella quaeritans. Sumptuosius, qui auidior est sumptus, quam quaestus,m immoderatum sumptumfacit.i.immoderatis impenses. Quae duo magis p unt accipi actiave,Dim pasitve,magni ad homines pertinent ut,Homo questuosius, homo sumptuosus Luctuosius uero maingis ad rem ut, Res luctuosi ioc est,hlena luctu. N escio an liceat de homine misero, cr afflicto dicere, homo
Iuctuosus, sicut fortuna huius luctuosa. Ab industria
autem nan babemus Indust tofus,sed industrius. Nec a virtute Virtuosius more Graecorum, qui ἀπο της ossens non demant Mopsi licet habeant at ετος,
88쪽
T LEGANT. LI s. r. τέ sed pro illo dicunt tum αγαθος, id est, bonius,tum σπουδαῖ',id est, studiosius. Arist tele quoqηe, ier alijs quibusdam testantibus. Quod Cice. ad Ilereri nium imitatus est,dicens: Ideos bonis uiris,id e fotuadiostis amicus erat. Morosius a more venit,non a mora. Primum enim habet longum , ut mos moris, signifiaeuis elli qui nimis exacte, nimisq- ad unguem fieri omnia postulat, ut aliquando ob id indignetur,uc tradscatur. Ut Sueto.de Caesare Circa corporis curam mora Cap. srosior, ut non solum tonderetur diligenter, sed etiam uellereturadem de Tiberio: Sed afellatione , r moro Capso sitate obscurabat fibum . cicer. e Sevect. At sunt mors, Cr anxij,π iracundi, difficiles fenes. E t i seni secundo de Oratore: Me quidem hercle ista uald noa
uent stomachosa, er quo submorosa ridiculamo Euna moroso dicuntur: tum enim non falsed natura rideatur. Suctonius accipit pro cupido nimis exactae diliis gentiae. cic. uero adiungit impatientium, Cr iracrinae
diam. In significato tamen illo uperiore posuit in Oratore: queadeo morosi sumus,ut trobis non fatis faciat irae Demosthenes. Denique sic dicitur Morosus a niamia diligentia, π seueritate,ut curios M a nimia cliara, quoties plus diligentiae,quam oporteat, impendiamus rebus uel nostris,uel alienae Nostris, qu&m minuo tifima quaeque disquirimus, π nrιssius frugis. A lienis, li. quum de rebu3 caeterorum occultioribus non fatis clim pudore perscrutuntur aut interrogamus. Sed non fama cura Curiosus uidetur deficendere, quam a curia,cIiuo compositum est magis in usu Incuriatid est,negligentia tametsi curia i cura dicatur. Atque ut curtoo 'H
89쪽
a LAVR. VALLAE fusa perversa cura uocatur, ita cerebrosis a Grebro peruerso. Unde Horatius: L l. i. Ser. Donec cerebrosius prosilit unus. id est, infantis, σμῆγr s' cerebra peruersi. Pannosin π imum aliquid diserenistia bubet: is enim dicitur pannosus,qui crasso patino, ac uili opertus est. Nec hoc nisi de paupere dicitura e exempla sunt plurima.
De uerbis Inchoatiuis also sic dictis. C A P. X XII.
GRmmatici uuctores uno ore uniuersi,qui debac rescriptum aliquid reliquerunt, aiunt illa uerba insco, ut culso, Frigesco significare iuctoationem,ideos Inchoatixa,illa in D,ut UAdsis derium,ideos DesideratiMA a in rio,ut taurio,mediationem, ideoq- Messitatiua appellari solent:in quia phic ii. s. M omlii Mob omnitas issentio. Sed Pristiano eruditorum nuperrimo potiminum respondebo,qui ut ora Adri. . ditum sequar itiquit in illo Vergit uersu, -Aegrosciis medendos nificari incboationem. Qualem mea dicum uoluit esse Priscianus,quo curante quis incipiat
aegrotares Quanquam quo modo curari quis ante pos',quam aegrotivisit Necesse est ergo,ut ante aegrotare coeperit:π quum dicitur rarescere, ut intelligatur inter medendum aegriorem feri. Et hoc de Turno Verg.intelligit:cuius augebatur aegritudo ad Latini a. i. ,. μωbria consilia. Sicut de Didone prius dixerat, Expleri mentem nequit ardesciis tuendo. Quid igitur attinet exempla repetere,quum nunquam
ne. ιΠualiscit. Aut illud Cic. Quanto plura ille miscebat,
90쪽
ELEGANT. LIB. I. Is tanto bis magis in dies conualescebat. Et illuss Eeeliis busticum: Qui sorde fordescat adbuc. Quo modo poistest quid quotidie incipere ualidum fieri, π quidem
magis,quod dicitur respectu praecedentis ut inchoationem nihil praecedit. Aut quo modo quod fordet potest incipere sordere s er sordescere adbuc,id est magis quid mugiss certe quum antea inceperat. Sed quid ibi disputamus,quum dicatur,qui iam sordet,sordesca dia hucs quasi sordidior fat,non autem sordere incipiat. quia iam sordet. Ideos Graece et bocer caetera huiusae modi uerba per uerba pastra explicantur: er illud Graece sordescat, nibit aliud est, quisn fordidetur.
Plaut.in captiui duo: Ego qIi tuo moerore maceror, macesco,consenesco, T tabcsco Inser. Pro eodem pene accipit Naceror, ex Macesco: nisi quod maceror ad
animum magis pertinet, quasi affligor: macesco magis
ad corpus.Videtur autem resto dici iιelle potius maincresco, ut nigresco, pigrasto,aegrescosed etiam dici potest macesco, ut acesco. C rebresto tamen potius dixearim , quam crebresco . Verum ad rem. Ediuerso Vergilius: -Maria incipiunt agitati tumescere.Ε t iterum: ζς0rg- Fluctus ubi primo coepit cς albescere ueto.Et iteru . sim in processu coepit crudescere morbus. . Vti quid opus erat dicere,quod incipiant res tumescere, albescere, crudesceres quum fatis, imo magis pronprium fuisset dicere, quod tumescebant, albescebant, crudescebant: id est,qubd incipiebant,siue inchoabant tumere,alberesilie crudere.Quid ergo significant uerba inchoatiuas Mempe ut breuiter inium quod uerba E s com