장음표시 사용
281쪽
n T LEGEM VEL LEAM. et 3 Postquam omnes species 5c casus ad Galli consilium spectantes deliba
uit illud in uniuersum admonet, quod ad testamenti caput attinet, quae est institutio, ut filius instituatur dumtaxat qui est in potestate. unde qui apud hostes est,non est necessario instituendus, si ibi decedat. reuersus enim rum peret. Rursus dumtaxat filius sit hyes institutus: id quod non esse necessa ripirio faciendum in captiuo,& in nepote certe,ec pronepote: quorum insatutionem numquam exigemus, si liberi heredes instituatur,liberi inquam, siue testatorum iiiij, qui primi gradus sunt: siue liberi nepotis aut pronepotis heredes instituantur, iuxta Galli consilium: dum tamen ut supra dixit) ne io pos praemortuus sit, ne successione testamentum rumperetur. eccongruenistius hoc posteriori modo intelligendum uidetur. uix enim est, ut si liberos pro filiis dumtaxat capias quod tamen hoc tractatu factum videmus ad Gallum hic locus pertineat. Sed ec quae hic de nepote Sc pronepote dicuntur si praecedentibus continues,congruens intellectus erit,in stilo qui apud hostes sit, & in nepote R pronepote qui item apud hostes sint, necessariam non est e institutionem, si eorum liberi instituantur. Ex aliqua autem parte institutum intellige, scilicet saltem . nam te in uniuersum institui potest. ecde institutione filii simpliciter Gallus meminit, Africano auctore. Ac de his xxxi demigre supra satis tractatum est. iod autem frustra exheredabitur filius post inor p pu de coth
tem suam, satis nostri declarant. nec noua quae contra adseruntur, ex Papini o scini responso deprompta, multum mouent. Eius enim teli multiplex est alio rum depulsio, que nequaquam ea ratione conuellitur,quod uerba, cum moreretur, in fauorabili materia post mortem intelligantur: summus autem sa-uor in euertenda e fredatione uersetur. praeterquam enim quod retorquetur argumentum,si in consesso est extisredationem odiosam esse, ut cons quens iit ea uerba uitae tempus complecti: sermonis etiam proprietas urget. Q uin θc cum de fauorum concursu tra fiamus,& odiorum, ut magis attendatur iuueti conseruatio testamenti, quam obstet extis edatio, propius est. Mor sit: Nec dubitatio de causa caduci hoc loco a pleris p excitata processit, uel quod 'D Papia lex substitutione uitaretur, uel quod pepercit de ndentibus in terti, - φ . iam gradu scriptis. Et haec Salii tradiderunt. Addi potestet illud, eam legem quae diui Augusti tempore lata est, minime Galli tempore metuendam si i a.., isse. Posse autem praeteriri nepotem ec pronepotem dicamus, si praemorian tur, aut capti ab hostibus non redeant: neq; testatori quasi adgnascantur. ex quibus praecisa illa uerba moderentur,numquam exigemus.
Nunc de lege Vellea videamus. Volust visis nobis naetos similcter non rumpere testamentum. Et videtur primit caput eo pectare qui cu nascerentur,sui heredes uturi es et Et rogo,si lium basea Cr nepote nondu natum tutum ex eo herede in tituas lius decedat' o mox vivo te nepos nascatur: verbis dicenda est,non rumpi te metu. ut non sola illud rimo capite notauerit, nepos qui eo tepore in
Liuuarur quos ius non sit:uerum et sui patre nascaturi quid enim necesse est tempus t Zamentisiciendi respici,cu Missit obserua sestempus quo nasci ures
Vicis,inquit, nobis natos uescit, scilicet lex similiter non rumper simi-x a liter
282쪽
liter ut Gallus uoluerat, docuerat*post mortem natos, ut supra explicata.
Primum autem caput eos spectare ait qui cum nascerentur, sui heredes iunxii essent: quod satis supra tractatum est. hinc nepotem nondum natum, attatum nasciturum,qui mortuo filio, tectatore uiuo nascatur, ex uerbis negat rumpere. ut non solum illud primo capite lex notauerit, si nascatur nepos, qui eo tempore instituatur quo filius non sit,hoc est non uiuat: uerum ociuiud si nepos nascatur,qui instituatur uiuo patre, quem tame patrem ponas mortuum ante nepotem natu. Nem uerba,uiuo patre nascatur, simul legas:
ut exponendum sit, uiuo patre, id est testatore patres iij praemortui. sed ocuuiuo patre instituatur, intelligas ut dixi) nepotem natum qui suus haeres fa inturus sit. hinc recte sequitur, non faciendi testamenti tempus, sed quo nasci
tur obseruari,nu suus heres futurus nascaturquaqua enim testameti tepore nepos nasceretur, no suus futurus nasceretur, nisi priori casu, quo patre mortuo institutus esset. Et istam equi sub testameti tepus uiuere patre adgnasceretur instituitur,ex uerbis,inquit dicedus est nJ rumpere. hoc enim caput eos strictat,qui cu nascerentur, sui heredes futuri essent . quid ni autem hiemortuo patre uiuo testatori adgnatus cu nasceretur, suus neres suturus est
Nam ersi ita verba sunt, Qui te lament Aciet, is omnis uir Iis sexus qui refluus haeresfuturus erit, cetera:etiamsi uiuentes rente vivo nascantur, sequentiparte succedentes in locum liberorum
non vult rumpere tegumentum. Amplius ait Scaevola, nolle legem testamentum rumpi per succedentes in locum liberorum quamuis primi capitis uerba id non exprimant, etiam si parente,id est testatore, uiuente, uiuo cuipiam filio nascantur. nam sequinti parte legis hoc haberi,ut succedentes in locum liberorum no rumpanti stamentum. Primum autem caput sic habere existimemus: Qui testamema faciet, is omnis uirilis sexus, qui ei cum nascetur suus heres futurus erit,insii tuendi potestatem habeto. Alterum autem sic concinnatum credamus licet: Si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit liberi eius occeteri in locum . suorum sui heredes succedulo: ne'ue ob eam rem, si instituti aut nominarem P heredati ad similitudinem post humorum sint, minus ratum testarn ear esto. Quamuis ergo prioris capitis uerba quadam tenus testamenti tempus demolirent, quippe qui testamentum,inquit,faciet: Verba tamen, in nasis tur,ec posteriori item parte, lauus patent,ut n5 selusi uiuente comuni par te mortuo, deinde filio nascatur nepos,non rupat: sed etia si uiuete hoc communi parete, uiuo ite filio eius nascatur, succedetes in locu liberoru nec rumpant . atq; hoc casu intelligas, testamenti condendi tempore omnes liberos iam natos & incolumes. quod proximis uerbis interpretandum testatur: ec
Gaius libro secundo Institutionum ad Velleam pertinere signiscat.
Et ita interpretandum est,ut si filium σ nepotem e pronem orem habeas mortuis uti psronepos institutus succedes in sui teredis
docum non rumpat. Et bene verbast habent, qui, ex suis heredibus suus heres esse de serie, ad omnes casus pertinetia, uos si plodosia Galli quilibententia diximus. nec solui nepos viso patre decedis , nec succedens pronepos auo mortuo rumpat: sed Uuperuuieta
tri ac decedat: dummodo haeresin titulussca ut oberedarus.. Garissima
283쪽
ET LEGEM VELLE A M. 24 Clarissima haec sunt,generalium secundi capitis uerborsi uim exprimentia, ut ad omnes casus pertinelli,quorum supra ad Gallum tractatu Iacia elimentio. Et quantum ad hunc qui filiu,nepotem, pronepotem habeas, Pronepotem ait institutum no rumperς, filio nepote uiuo testatore de medio sublatis. utim, inquit: quod est penitus et omnino ambobus mortuis.quoa locum habeat si prior decedat nepos deinde filius : siue contra filius prior, dum hic nepos institutus sit,aut exhaeredatus,nominatim uidelicet. quod legem exigere , supra testatus sum.
Videndum,nu hac posteriore parte M uis ex suis heredibusquusio haeres esse deserit,liberi eius et ceteri in Iocumsuoru sui haeredes succedunto, mssit interpretatione induci, ut si filium apud hostes ba.
bens,nepote ex eo haeredem instituas: non tantum si uiuo resiliu decedat edetiam post mortem,antequam ab hostibiis reuersusIuerit uccedendo non rumpet.nisil enim addidit quos scaret tempus, nisi , quod, licet audente pessis dicere,vivo patre hunc suum heredem esse desiis, icet post mortem decedat: quia nec redit, ne poteri redire.
Nouus casus ad Uelleam interpretatione adiecmn: ut nepos ex captiuo demum post testatorem defuncto succedens, non rumpat.nihil quidem ad didit te quo tempus hoc successionis significaret . itam uix a uerbis huius zo interpretationis argumentum sumi poterat. nisi quod dici possit, hunc captiuum uiuo patre suum haeredem esse delitia . proindeq; nepote ex eo in eius locum successisse,uiuente auo.quia iam ut euentus docuit redire non potuit.ac sii cum Ulpiano libro decimo ad Sabinum diceret, non creditur in re H drarus. re hiis humanis fuisse filius,cum in ea causa decedit. Audenter uero dictu exi. te. .
stimat Scaevola, quod fietione legis Corneliae suffragante, non uere hoc
''I EGO, A dyssicili eri Filium habeas, epotem nondum nata
in Zituas, Ab nascatur viso patre suo: ac mox pater decedat. non ιγ .nim Aus bdires eri tempore quo na catur, nec posteriori alijs-cce D dedo prohiberi uidetur rumpere, quam qui iam natus erit. Denisee superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt,permittit:posteriore capite no permittit institui, eduetae rumpirne ve ob eam rem minus nutu set,quod succedit. Porro pro cedere debee ue utiliter sis institutus: quod nullo iure potuit,qui non dum natus erat. Iuliano tamen uideretur, duob. quasi capitibus legis
commixtis, in hoc quo inducere heem,ne rumpantur te lamenta. Casus apertissimus est quod ad fare, attinet. sed in dissicultate iuris nomodica: quod neque priori, neq; posteriori legis capite Pcedere poisse indere γtur. ut utiliter institutus esset nepos nondum natus, qui deinde uiuo Patre o suo nascatur: cuius pater mox ante testatore sit mortuus. Cu enim supradi' xerit obseruari tempus quo nascitur: eo quidem tempore hic nepos no est suus haeres futurus,qui priori ex parte institui posset. Posteriori autem c
284쪽
aφs i AD G ALLUM, piae non permittit lex institui succedetem in locum sui heredis, sed uetalperii unc rum pi testamentum successione qui tame iam natus esset cum fieret testamentum. Porro, inquit, procedere debet ut utiliter sit institutus, qui non dum natus erat . quibus uerbis disticultatem augeri palam est. nullo enim iure id potuisse ait. Unde Scinterrogantis nota pronuntianda esse, uideri pollunt. neq; enim id contra uocis naturam est. Mihi porro, inquit Cicero in Uerrem,ut ego non dicam,quis omnium mortalium non intelligit quam longe progredi sit necesse oc de Oratore: Quid porro tam regium Sic Scaevola: Porro procedere debet, ut utiliter sit institutus qui nodum natus erat: quasi dixerit difficile est id procedere, quod nullo iure potuit. Sed Sc eodem in fere sensu ab scp interrogatione legi potest, ut intelligas utiliter institutu n pote,que dixerat posteriore capite uetitu rupere,ne ue ob eam re minus rata esset quod succedit, hic scilicet qui ia natus erat, de quo secundu caput habuit. Porro, inquit, procedere debet ut utiliter sit institutus: ide hic scilicet, quila natus succedit,l nullo iure potuit, scilicet procedere,ut utiliter sit institu tus qui nondii natus erat. Eade quippe obieetio ad casus dissicultate enucle-anda, ut dem v ex Iuliani sentetia comixtis capitibus re in tuto collocaret, doceretin sicuti priori capite nodii natus qui suus futurus esset institui posset, ac posteriori in locu suoru sui heredes succedetesn5 ruperent, si instituti aut nominatim exheredati essent: ita 8c hic ex priori parte nondu natus, poste roriore in locu sui hς redis suus heres succedens institui posset, institutus*nec rumperet . quid mirum nam hic germana quide adgnatione rupturus non
via. u. .L C t,sed successione,ac quasi adgnascendo.quocu* aut modo parentes praete. .. h. de uui cedentes in potestate esse desierint, succederes liberi si fuerint instituti uelis lifredati, non rumpent testamentu, ut Vlpianus ait. 5c alibi, Ita enim post lege Vellea succedendo n5 rupunt testamentu. quo loco nihil prohibet, oc de his qui post testamentu nati sunt intelligi, si praecedefia uerba recte ponderetur. Ex his la dubitari potest,ciuid sibi hoc loco uoluerit Scaevola,cu ait nullo iure procedere potui sie, ut utiliter institutus esset qui nondu natus erat. nam id si ab lute exaudiatur,euertere uideri potest quod supra scripsimus,pom se humu ex posteritate institui, aut exheredari Zc potuisse, di debuisse antiquo iure. Quo aute modo procedere hoc potuit, si nullo iure potuit si comixtis capitibus legis Iuliano uisum est in hoc inducere legem, ne rumpantur testamenta, ut utiliter sit institutus qui nondum natus erat ' ergo a nae legem non
potuit,quod uix comixtis eius capitibus receptu est Adde quod ad Galli similitudine lex induxit. Ergo 5c de posthumo Gallus induxerat, quod nullo iure poterat, post humos nepotes institui posse: quod principio statim Scae
uola exorditur. Enimuero contra nec sentesie penitet: Ac uero ia ostedimus,
ia posse institui si filius meus, Sc cetera. quae uerba institutionis specie et sor. mula introducta ostendui nem facultate data, sed demonstrata. Quod ide et
in primo Velleae legis capite facitu qui diceret, quid peccaret siquide licere eis permituis , et qus di serte prohibita no sunt, dici possunt. At nullo iure potit
Rinquiunt. sed ea uerba de legis capitibus loquutur,no de iure uniuerso, ut tradiatus ipsius cotextus indicat. nullo igitur iure, id est neutrius capitis iure 'intestigas: ac si diceret, neutro iure. si quidem di alias nullum pro neutro lagi
285쪽
ET LEGEM VEL DEAM. 247mus, apud M. lliu in epistola Pollionis,libro ad Plancu decimo: Cum uero non liceret mihi nullius partis este, quia utrubiq; magnos inimicos habel, castra fugi et apud Neratiu libro sexto mcbranaru, Superior pars h- δε aedilici j que nulli iuncta sit, eodemodo legitur, si recte animaduertimus. in GDe legis ergo capitibus credendum est Scaevolam sic scripsisse idq; dubita-do Gractando,quod tamen respondendo non tenuit, neutrius capitis iure potuisse utiliter institui ad legis praescriptu, hunc qui nondum natus erat. Iuliano enim,ac perinde et Scaevolat aliter uisum, d '
- - - D- --M- Mura uia iam, duobus quasi capitibus com
mixtis. At haec duo capita commixta duo sunt iura, quorum nullo proceis dere potuit,id est neutro separatim: utro* potuit. no quod ec prius non posset institui, sed ut institutus norumperet perlegem Vellea, per quam no institutus,aut nominarem exheredatus rupisset: id quod antea nequaqua ob. tigii let ut diximus. Ae post luliani sententiam animaduertere est, indistincte absolutes responsum,hos qui post testamentum factum in uita nascun tibis His rantur, ita demit per lege Vellea rumpere testamentia prohibitos,si nominatim tς i.xiij m. n. tint exheredati . quibus uerbis 8c Iuliani casum contineri nemo puto dubitabit. idem Zc de instituus dicendu: quod&auctoritatibus quarum supra 'D ε' meminimus , 5c Iustiniani c5stitutione constat. Ia uero ec si nullo iure potiisse nodum natum institui, permissiumques Gallo auctore, uel lege Uellea dicamus, sub condicione institui permitum intelligemus, qualis aut Aquiliana foret, aut ex ipsa lege formula.quod quidem usu ante receptum non esset. forsitan eg neq. permissum, ueluti supra ex iuris auctori b. disputauimus.
Qu*remtu tamen, si recepta est Iulianosententia, sinasiatur
nepos uiuo patre seo, deinde emancipetur, ponte adire possit hereditatem. quod misis probandum est. nam emancipatione ius heres si
ri non potuit. Eode casu continuato, recepta uidelicet, probatam ipsi Iuliano sentesia,
quaerit Scaevola, quid si ide nepos antequam nariis esset,institutus, natuscriuiuo patre suo,deinde emancipetur mortuo patre, mox testator decedat an
D adire poterit l, editalcm uoluntarius qui suus fuerat, ac sub condicione si suus heres esse desierit,& si nepos suus nasceretur aut si suus lis res in locumfri laceredis succederet,suerat institutus quaerit inquam, an sponte adire possit: quia iam dubium non est,ut suum non admitti, qui situs moriente auo testatore non fuerit. quare dubitatio fit, num sponte adire possit. quod ma. mst, α sis probandu ait. Nam em1cipatione suus heres fieri n5 potuit. si suus heres uia. etiatieri non potuit, ancipatione factus extraneus: reliquum est, hunc sponte institae heri aditurum. pro comperto enim habuit,ne institutionem uitiari, nem irritu piaetris. heri emancipatione testamentum . quomodo autem ne* desedia hic Nimpleta condicio fuerit,abunde a nostris tractatum est nam quantum ad Sca - uolae sententiam attinet, mihi eorum interpretatio placet, qui emancipatio- nem deinde mortuo patre nepotis huius facta existimant.quod illis uerbis recepta sententia, no obscure significatur. neq; enim otiose scripta sunt. Re- pta autem a Iuliano qus sententia est, nisi successione in ius sui facta nam Nox Pater decedat, ait.ut inter nepotis natiuitatem, e patris mortem nihil noui, net emancipatio intercesserit et constituta successio sit absin testamentio flensia: quibus receptis, deinde ponitur emancipatio, propter quam suus
haeres heri auo desuncto non potuit.igitur aditione uoluntaria potuit. '
286쪽
LAELII T AVRELLI Enarratis.l AVLV s culibro ii . ad Sabinu diuisiones stipulation si pol fuisset, quae in dado,et quae in faciendo sisterent: ite quae in danda quatitate uersarent partium praestationes admittere dixisset, quae uero natura diuisione no paterentur, minime: utcuuia iter, actu stipulamur:rursus quasda partis quide datione natura recipere, sed tame partium solutione satisfactione no sequi: ueluti si homine generaliter stipulemur, aut lancem, io uel quodlibet uas, Stichu ue aut Pamphilu dari: duo demu praecipue adgressus est. Primu, ut ostenderet qua ratione rmisiser,aut haeredes,aut etiam fideiussores eius in diuiduis teneatur, aut liberent: et quo modo stipulatoris hae redes agat. Sequens,quo padio in his quae in facto consistut, uno haeredum contra faciente, ceteri teneant,ab eodeq; repetat: quo ite modo uni haeredus intra fiat, stipulatio comittatur,tu in Ire Agere, tu in Dolum Abesse Qua . occasione inducit Catonis dieia, simul quae traclauerat distus surus, simul ex occasione declaraturus, quid si adicitia poena ex haeredib. smissoris quidam contra quam cautii est, seriisset: quem locu proxime tractiauerat, sed pinnae mentione praetermissa. unde ait, a
Eade dicemus er si Dolu Abesse a te haerede* tuo stipulatu sim,er aut promisior,aut stipulator plurib. haeredib. relictis decesierit.
Eadem, inquit: ut scissi cet*missere decedente,& uno ex eius haeredibus prohibente, omnes haeredes teneant. sed familiae herciscudae iudicio a prohibente repetat. uno aut ex haeredib. stipulatoris prohibito, distinguat pcena, adiecta fuerit nec rie: quod supra dixerat, ratione* ex Vlpiano Sedecim uiri addiderant, in Habere Licere stipulatione. Cu autem in Dolu Abesiae, ulterius uideri posset, nu ad eam inspectionem quid faceret uetusti Iurisconsilii distinetio, qua pariter determinaren e penates factorum cJcepti oes, ad diu
Cato libro quintodecimoscribi poena certae pecuniae promi a Psquid aliter factumsit:
Quam sicilicet prima imissione cosineretur, cuius exempla subiciuntur, Iter Fieri, Amplius No λυ, etsi aduersus ea factsi esset, pena certe pecunia
Mortuo promisiore lex plurisi eius unus contra p cautusiit, fece
riti. t ab omnib haeredib. poena comittiproportione haereditari et Non contra quemlibet in solidum , sed contra omnes simul. Aut ab uno tantu proportione sua. Ab eo stilicet qui contra seceriti.
Ab omnib. sit actu de quo catu est,individuusiit:. veluti Iter feri,
Quauis haec stipulatio factu simplex ut aperiri coplanari sterni, significa- re pollit ueluti et insula fabricari, fossam sodi, cui significatui sonet quod de facti stipulatione uerba sonansi id factu inquit,de quo cautu est: aliud uero est factu,aliud seruitute stipulari: tame Iter Fieri uerboru copendio idem esse at Ire Licere, aut Per Te Non Fieri, tacetera, quod ipsum ide sit, uinde suaderi potest ex eo quod in reddeda ratione differetie Cato prioris casiis cautione, iter nepe Fieti uerbis illis, per te no fieri quominus mihi ire agere rig. - - liceat,
287쪽
licea designasse uidetur.lllam inquit stipulatione, perte non feri, etc. quem igitur interpretem suorum uerborum eodem ipso meliorem quaerimus At dicent hac posteriori formula, Ire Agere leonius, qua ocaeius continea- LO σα mititur: prioribus, iter tantum. Sed uicissim prioribus adfirmativis facere quom iij xψμφη. in stipulationem deductum placere potest, non tantum pati: quod in post ' Ρrioribus negativis,ac sere in seruitutibus dici solet. Necp uero haec nimium adfirmanda, nisi sorte si princieio aperiri, complanari, reses stipulationem, quae dein seruitutem, arepadeo pati contineat,admittamus. Sed ne* capta da sunt prudentium uerba: ncipita emungenda ubera,ut sanguis manet Sa i .de ueri to tis abunde pest, si rei, qua de agitur, aptentur: nimirum ut individuum fa diu sonet stipulatio, siue illa adfirmaticis, siue negatiuis uerbis concepta sit: Na et paru supra cu formula expressisset, Quo Minus Ire Agere Liceat: mox sibi heredim suo agere licere, dixit: Ire
in sue iter, siue adia quo contineat. Naeis io Minus Ire Agere Liceat: mox sibi laute omisit. ne enim in hoc uis erat eo loco. quod & alibi cotra scriptu est, Ire Agere Liceat stipulatione concepta: mox, Ire Liceat, dumtaxat repetita. ς η. - . Constet sane Iter Fieri seruitute quide, neu tame minus fae de quo cautuest, tinere: quod scripsit Cato nostrim in seruituta stipulationibus pletio admittui. non desint qui reclamet: intra quos Paulus, in facio ait stipum θ. G. L, latione esse, Per Te No Fieri Quo Minus Mini ire Agere Liceat. raprop, ao ter ab omnibus haeredibus ec stipulationem ecpoenam committi placet.
Similiter iter intelligam:si tamen haec uerba recte uulgo habentur. conis .... nebunt autem saeti negati ut stipulationem, ad moderandam puta,uel remit μ' tendam seruitutem: aut etiam ad negatiuam seruitutem inducendam. quam alibi negat se Accursius inuenisse, Ire Agere Non Licere quod ad praesens institutum non pertinet. illud consta uerba haec in Florentino codice non ' ε' legi proptereaque nec habenda esse. Sive igitur negatiue, siue adfirmative co-cepta est poenalis indiuidui facti stipulatio, uno haeredum contra quam cautum sit faciente, ab omnibus stipulatio committitur.
3o Quia quod in parto diuid non poeterit,ab omnisius quodammodo
. Iurium videretur. Haec est Catonis ratio quam parum infra ex eiusdem uerbis proseqimur.
At si de eo cautusli,quod diuisione recipiat, ueluti Amplius Nasi, tu eum herede Pi aduersus ea feci proportiones soli oenac utere. Differentiae banc esse ratione, uod in priore casu omnes: misit se uidetur, uodnisiinsolita peccarin5 poterat,issa Zipulatione Per Te Nou Ficti Quo Minus Mibi Ire i gere Liceat.
Haec est qua dixi susceptio Catonianae rationis, ex illis uerbis desumpta, . . quia ab omnibus quo modo fructu uideretur .Enimuero eande prioris pla o citi diuersitatis ratione statuit, ab eo quod posteriori loco posuit. Si enim in in partes diuidi 116 potest, ab omnibus quodamodo iacia uideretur quod ..iphum ea clausula explicatur, quod nisi in solidum peccatino potest utio id sequitur,quod omnes in priori casu commisisse uidentur, illam stipulatione per te non seri. Nam hic ordo est, nes commisisse uidentur illam stipulationem Per Te, & cetera. nonnulli codices habent, praestare, uel praestati- non poteri ut in illa stipulatione. plane oc prolare oc praestari in ide recidit: .
quod praestari non potui ab uno, quod promissum luerat: nisi ec omnes
288쪽
a o AD CATONE Mpraestent: neva ceteris, quin unus contraueniens corrumpat implemen i a. Sequens uero particula,ut in illa stipulatione, planiorem &magis obuiam sententiam redderet: ac disterentiam demonstraret intereas stipulationes Iter Fieri ac Per Te Non Reti io Minus Ire Agere Liceat. quam Tusci codicis te Bo non patitur
Sed uideamus,ne non idem hic sitsedmagis idem, quod in illa fi pulatione Titium He redemp Eius Ratum Habituru. nam hac stipulatione Coolus tenebitur, qui non habuerit nurum: er solus agetae quo fuerit petitum. id p er 2 Marcello uidetur: uamuis ipfle dominus
pro parte ratum habere non potes I. io Pauli uerba haec sunt, Catonianum axioma ues supplenus, uel in dubia
reuocantis, ac determinantis, ut sere placere uideo. Quidam uero planam nia ec facilia reddita ex memorato exemplario testantur, ut perinde doce
mur posteriore stipulatione, Amplius Non Agi, nequaqua illi simile quae habeat, iter Fieri,aut Per Te No Fieri Quo Minus Ire Agere Liceat. sed magis simile nipulationi Ratu Habituru . Huc veru dicunt oc indubitarii intel lectu, de quo nihil minus quam de ipsa ueritate dubitare ueniat. Nihil magis opinor dictu uolebant. magnifice uero di audenter illi. Necpequidem pertinacius negauerim, posse hoc modo rem trasgi, quasi comemorata di fierentis ratiosi qua nihil de posteriore casu tractatu fuerat,illa Paulus atmal. λ eo Catonis dicta supplemeto sarciens subiecerit, in eo casu no ide essem,noeode modo uidelicet,omnes commisiste uideri,M. sed magis idem quod in Ratum Habiturii, in qua oc solus tenebitur quind habuerit ratu, ec solus a get a quo fuerit petitu quod ec alibi de Ratu Haberi Paulus ait, et Marcellii hoc loco auctore ciet. Sed ec nos uideamus, ne alijs hic locus tractandus sit. At* illud principio quaesierim, nu quid imperfecti Catonis tradisio habeat,
aut minus cociniae explicatu, quod auxiliari calamo eguerit. Rursus nil cre
diderit Paulus,ex Catonis dictatis alique susipicatura in Amplius Non misit putatione, ide sere quod in iter Fieri, ac no potius quod in Ratu Haberi.
Porro utrum negatum puto,quicussi nec ipse cauilletur,nec iuris prudentes P cauillari existimet. uorsum uero particula haec, Sed uideamus, quae uim praecedetibus aduersandi habere solet,ac pleruq de eisde retracta di quom sum uerba, Ne non ide hic sit: quae uix cohaerere, aut uires ini edere ullas ut
detur,nisi aut ide lare praecedes oratio prae se tulerit, aut ex ea huiuscemodi argumentu elicuisse promptu sit quae tantu abest ut hic adfirmari posse uis deatur, ut ipsis Catonis uerbis diserte explicatu haberemus Amplius Non Agi,5c diuisione admittere,& poena pro portione aduersus ea stipulatione facietis infligere. Disterentiae quom ratione legeremus, qus in priori casu o stenderet omnes comisisse, quod nisi in solida peccari non posset . qua sane contrariam determinationem per consequentias relinquere appareret in Amplius Non Agi, nimirum, quae diuisione pateretur, ato a priori casu differret. Ita nodus hic haudquaquam Paulo uindice dignus mihi uisiis est, hoc pacis si commentemur. Quin aliquanto clarior esset uulgata editio, minuss explicatu dissicilis. quam uetusta: u scpadeo ut illam arbitrer addis ficultates declinandas glossematis & subauditionibus succreuisse: uerum Accursij posteriorum* deinde inuolutionibus, tamquam sentibus vepribust obsitam. am autem ego Pauli sententiam esse rear, ut breuibus te statum
289쪽
nT PAVLVM. asistatum habeam,uerba haec Sed videamus ne non idem hic sit, ad stipulati.
onem Dolum Abesse reserenda esse existimo. dixerat enim, eadem etsi dolum abesse a te haeredet tuo stipulatus sim. quod dictum ulterius ut inlintetigi discussurus, siue ulteriori discussione declaraturus, induxit Catonis scripta,quae haberenturorca poenales factorum stipulationes. quibus cum
praecedentia de doli stipulatione confirmari uiderentur: posseti quispiam suspicari hac Dolum Abesse, priori sui applicandam: idenam plane quod in priore casu adiecta poena,quod in stipulatione Per Te Non pieri, etianon adiecsta poena, dicedum esse id quod iam supra indefinitis uerbis adfir--- mare uisus fuerat: Videamus,inquit ,ne non idem hic sit, ut scilicet uno contra faciente omnes teneantur,uel ad id quod interest, uel ad poenam. sed magis idem quod in uatum Haberi: magis,inquam,no utit idem, sed magis.. quasi uelit, Dolum Abesse, coparari quidem ad aliquid polle stipulationi, Fer Te Mon Fieri posse,& Ratum Haberi sed magis Ratu Haberi, quam Per Tedion Fieri. Nec mouere debet quod pronomine Hic proximiora, at adeo posteriora demonstrari solent. Nam si Paulum , cum de stipula mone Dolum Abesse, tractatu suscepissct ad Catonis scripta digressum hisq;
relatis tamquam ex diuerticulo ad propria reuersum animaduertas: id pro- , nominis ad amussim quadrat. Et quantu quide ad orationis contextum at fine omnis ni fallor dii sicultasat est. Nec para ex his quae sequvnr, haec interpretatio adiuuatur. Et solus aget,a quo fuerit petitum. cum ea nihil ad Catonis ducta pertinea quibus nulla de stipulatoris haeredibus mentio est. H, in. m. Sed prosecutionem quaestionis a Paulo susceptae respiciant: qua et sequenti parte de stipulatione duplar pariter exsequitur. Verum illud eiusdem iuris-- consulti libro sexto ad Sabinii obliare uidetur: Quod ex facto suo unus ex cohaeredibus ex stipulatione haereditaria praestat, a cohaerede non repetet. A
ueluti si A' Se Haeredeq; Suo Dolum Malum Amuturum defunctus spopondit: vel Neo Per Se, Ne Per Haeredem suum Fore Quominus Uat
Agat. Quo loco aequiparatae uidentur hae stipulationes, propterea prio D ris casus Catonianae inspectionis stipulationibus adscribendae, di Dolum esse, re Per Te Non Fieri. Nam re ex facto unius reliquos teneri, eo dem loco legitur. Quod proprium est earum stipulationii, qua diuisionem non admittunt. Sed tamen n5utit totum ex unius haeredis facto praestari, adfirmateo loco Paulus ne γ unius Dicto reliquos teneri. Sed si teneri coepe rint,ait. ne semper ex unius dolo ceteri teneti solent: utina filone deponuproditum est. Quinimmo Sc Maecianus Iulianum scribere ait, omnes prae torias stipulationes eiusdem interpretationis esse. constareq; ex ludicatum lxx.depos lui stipulatione, siue a parte aetatis, siue a rei plures haeredes exstitissent, lues, non omnibus,necpaduersus omnes actionem tingere: sed dumtaxat his qui uicissent,&aduersus uictos.hism aduersus citros res defensa non esset, aduersus eos qui rem non defendissent. Atqui Dola Abesse praetoriam ustatuamus, iam ®ula in hanc sententiam nobisium faciet. neq; ambigi tur Dolum Abesse, in Iudicatum Solui, praetoria scilicet, cotineri. quae ex
parte promistaris haeredes non perinde omnes adficiat, sed dumtaxat do, M lum admittentem. quod quidem hoc Pauli responso probetur. quem ocde praetoriis hoc loco tractare, persuaderi potest ex his quae subiciuntur stipulationibus, Rem Ratam Dominu Habiturum, duplacp ac fructuaria,ta damni insecti, di operis noui nuntiauoruMquas inter praetorias censeri,n ini
290쪽
232 AD GALL. ET LEGEM VELLE A M. nemini dubium esse potest. Quamuis quid hoc loco statuendum sit de tum Habiturum, di dupla ,rixentur platri Q. Intelligo autem praetorias pingui minerua: necp ad uiuum reseco, ut iudiciales oc cautionales ab eis sece nantur. sed potius ut ec hae praetoriarum species sint. suo pacto ecde dolocautio, tuae iudicialis dicitur, praetoria erit, oc Ratam Rem Haberi. 5 reliquae cautionales appellatae, di quar communes. ut iam nihil mirust hoc lico Paulum distinguere uoluisse, Dolum Abesse a stipulatione, Per Te No Fieri Quominus se Agere Liceat. cum qua etsi comune nonnihil aliquando habere possit, puta quando conuentionalis esset magis tamen, ac si quentius cum illa Ratum Habiturum censetur: utpote plerumq; praetoria. His conssentaneum est,quod di omnes de dolo malo clausula ,huic, Iratum Habiturum Dominum, comparatae sunt: quibus contineatur,quod stipulatoris intersit. Qua ratione, pro qua parte ratum non habetur committi sitipulationem credunt. Quinimo Ec iudicatum solui, 5 Rem Ratam Habititurum,& Damni Insediti, Ac his similes alibi aequiparari legimus: responderi*,scindi eas in personas haeredum. Opposita deinde ratione, seluta , Si
unus, inquit, ex haeredibus promissoris totam rem possideat, in solidu eum damnandum. ut manifestum sit, pro quantitate rei quam haeres possidet, insolidum, in partem ire, si contra fiat, damnari. Ataphaec altera conciliatio es se potest ad antinomiam, primo loco ex ipsio eodem auctore ad Sabinum sis aspra excitata. inrauis nec me lateat, ec in praetor is clausulis dissicultates oboriti. aliis omnimodo committicas adseuerantibus: aliis distin puentibus, dis
uiduum an individuum in stipulatum deueneritSed ec de Rata Rem Dominu Habituru,num hoc loco praetoria censenda sit ut dixi qualis sere esse sol clea stipulatio: quamuis interdum oc ex conuentione sit. hoc quoq; ocini iae dosendendi, re in duplae caui ne ad incudem reuocatur: qua tame propor esse in tionibus haereditari s uno defugiente, omnes heredes tenentur. quod di de α, ii diles praetoria defendendi clausula proditum est , eam in solidum committi, pars
V teret re iudicata, redo mata. adeo infinitum est, quod de hoc stipulais num traelatu tandem constituas. Constituitu amen si quis subtili inuessi. Di xia uel uo gatione diuersitatis rationes e uuat, ut imperator admonuit. in quo gem , is re nostri sedula diligentiam praestare solent. Cum uero ab indiuiduo facta
ad id quod interest uentu esset, diuisionem quoq; admitti e re nostra feci: dum Tuberonem scribit Celsus. atm interim Vlpianus subscribit : ut ne mirum admodum sit,in his quae non omnino semper* indiuidua sunt,hos qui non ipsi contra quam cautum est secerint,