장음표시 사용
741쪽
venit ejus rei nomine, in quam propositus est. d. l. I. aedem si ustori. D. eoae bec. h. .mm. Z. . Adversus eos, qui institorem prae po su erunt. h. g. ubi Dd. commiuiter, sive Domini sint, an alias eorum nomi
ne, Ut tutores, CuratoreS. l. Terum. s. ibi, tutoris. M. eod.
& reliqui. Si modo jus praeponendi habent. l. sed re siquis. . s. a. D. eod. Perinde enim est, quod cum ria propositis institoribus gestum est , atque si cum praeponentibus , & negotiationem principaliter exercentibus contractum fuisset, ex supra adducta ratione, Non enima3 tinstitoris, quicunque ille sit , sed pra ponentium fidem&personam sequitur is, qui cum inllitore contrahit. d. l. si institorem. as. M.ficert. petat. Maxime itaque injuriosum S iniquum esset, eos decipi, non data contra eum. cum quo principaliter contraxissent, actione. Oe i. II. . conis ditio. infibi. neque enim decipi debent. D. eoae utpote qui praeponendo videantur hoc testari, se, quod cum eo factum vel gestum fuerit, habiturum esse ratum , ut ita tanquam ex jussu conveniantur. d. hic. Accedri, quod coinmoda istius negotiationis ad praeponentem spectent, ut merito quoque incommoda sentiat, pei supra tradita.
Vbi itidem nihil referre putamus, cujus generis vel sexus ille sit, qui praepositus est, sive servus, sive liberi L sed e siquis. I. r. I. ibi, parvi autem renit. di S. f. curata. d. seqq. D. eoae Imputet enim sibi, qui praeposuit , si forte minus idoneum praeposuerit. d. l. sed etsi quis. p. ins D. eoae Est enim eadem in omnibus aequitatis
742쪽
ratio , sive quisl liber i sive servus, seu proprius seu alienus praeponatur. h. . ins tili vae Non enim institoria qualiscunque tandem ille sit, sed praeponentis fidem ac
Sicuti autem in superiori actione dictum, ita & hie attendendum,cujus rei gratia et praepositus sit. Non enim omne, quod institor gestit, obligat praeponentem, sed id j.
duntaxat, ad quod eum praeposuit. I. cuicun&F. I .ncn tamen. s. D. M. Si enim contractum sit de eo, de quo palam interdictum, ne fieret, aut de nunciatum est alicui, ne culminstitore contrahat. l. si P A. M. f. Procu X. o ibi, denuntia. vero. D. eod. aut extra formam Praepositionis, quae omnino servanda,dominus ne qui t conveniri. l. II. . de quo palam. a d. l. r. non tamen. II. l. si cum villico. I . ibi, non propter quae .flum. in eum. Ist. .f. D. eoae & exceptionem habet ad verissus agentem. l. si qui . IZ. c. si servum. ibi, vetuisti. D. eoae smlec. h. . num. .rein Paratul D. eoae m. .
Nihil tamen interest, sive id principaliter, sive in consequentiam negoti j specialiter commissi factum fuerit.
Sicuti enim Magister navis obligat exercitorem, si mutuam pecuniam accepit ad navem reficienda mi propterea, quod qui aliquid permiserit, omnia permisisse credatur, sinet, quibus id i quod permissum est, exerceri non potes . ad L 2 Feni Iurigaect o. a. D. de Iurisdicto ita etiam institor, si praepositus sit mercibus emendis, & pecuniam acceperit ad nautas conducendos & alendos, tabernamque reficiendam praeponentem obligat. In eo tamen est diversitas, quod qui expressum mandatum t habet mutuum accipere, acincipiendo ita Dominum obliget, ut Creditor necesse noria a habeata
743쪽
habeat, probare in rem domini versum eo. Si vero tacitum saltem adsit, Creditori vigilandum, quo probar possit, necessariam fuisse mutuo sum tam pecuniam. lo Linterdum. a. ibi Aligentiam. D. de Exercitam action, inutus, his
Tenentur autem tam diu praeponentes, quoad praepo sitio durat, quae morte Domini non finitur, ut coetera malis data. si. itemsiaahuc. o. In t. de Mandato. l. inter. a . in rcibi, 'ar holvitur morte.D. eis: sed durat in t heredem quemcunque, donec a tutoribus institores fuerint revocati, atque illi te stati,se nolle amplius istorum institorum opera uti. Llem npupiam. D. in V quo mancipio. Ip. .si impubeae. a. D. disinstit. aerio v. lbus qui in praviocia. ubi Dd. D sicerepet t. Du rem in tamment. D. de Instuom action. Lorioit. in trin. de mortuaNim. Im Gq. Helaius o. s. num. I. Contractus enim facit huic actioni locum,non pertana ejus, qui contraxit, vel qui praeposuit. Idque propter utilitatem promiscui um
Inter alia autem, in quibus differt haec actio a superiori,etiam hoc est, quod licit uti dictum,Magister navis ex iisdem contractibus civiliter conveniri poseit: tamenthoc in fiam tope non proced/t, per ibi. ablegatam rationem.Cui addo,quod plerumque ignari conditionis eius,qui praepositus est,contrahentes fidem magis domini sive praeponentis sequantur, quam institoris. t sed si pupileus. it. D. de insinamon. L pinstitorem. D. V sicere.petat. . i. supra. h. t. Deinde hoc probatur l. f. I .eia, ubi. IC.Ter minalem nee jure obligatu nec aequitatem conveniendi eum superesse dicit et eum id institoris officio ad fidem mensae protestandam scripsisset. Officio dixi procuratorio in negotiatione exerceuda, quo quis non obligatur , cum nemini debeat
744쪽
ossi e i u m iu u m t esse da m no D m. l. erym. I. r. quod vers. s. circa meae ibi, ossicium. v. defurtis. I. cum quaedam. a . in fetde administrat. tutor. l. sese quo. R. O. Testam. quemadm. aper. Exemplo eorum quhaliena negotia non suo nominta gerunt,ueluti sunt Procurator, tutor &alij resipi pii I. . .
Comment. D. A institor. action. c. rum. Hestius, post alioI f
Secus seres habet,ubi apparet,'institorem suam pe sonam expresse obligare t voluisse. Hoc enim casu etiam lotinita negotiatione aeque atque alij alieno nomine contra hentes, se tamen simul obligantes conveniri pUterit. Litem si R. c. interdum. m. ad SC.'Macedon. I. Pr-m. P. D. mand ei. Et ita obtinet sententia taldi in I. ei qui servo. m m. a. C. f. t. Crumire . in LV . exercitεrem. V. num. o. D. de Exercitor. mon. Iasin, inae l. si institorem. ap. v. si cera. petat, num. E. Testemhec. in Paratiti. D. de institor. at . num. cl. Harprecht,h. ,
Nonod stat itaque exemplum superioris. Quia singularis causa id introduxit, ut & alia. d. l. I.f. licet aute io.D. de Exeicit. action. ubi institores ab exercitoribus separantur, quae in consequentiam nulla ratione sunt trahenda. Longe enim major necessitas contrahendi cum Magistro, quanta cum institore, uti dictum. Denique hanc actionem in solidum dari patet ex eo; quod contrahentes sequantur fidem praeponentis. Lecuicundi. F. inpr. D. Ainfit. actions etiamsi plures sint,qui pro- .posuerunt, ad exemplum superioris. l. habitat. is. ,.s duo pluresve. D. eod. ne in plures distringatur, qui cum uno contraxit. l. I. .s cum seq. D. de Exercitor actiore l. idem erit. a.. ibi, insectaeum. v. de inclitori action. Ucmlec. h. . num.Z. Sunt enim rei persecutoriae, eaeque ipsae, quae ex contractibus
745쪽
bus directe dantur, puta ex mutuo , em to &c. vocantur tamen exercitoria,institoria, de pecu Iio &c. propter novam a Praetore ijs qualitatem attributam , de quo it
Coronidis loco quaeritur, cum hae actiones Praetoriae dicantur , anne iure T Civili nullum remedium hac in parte fuerit res otio mannus putat h.' praecedenti. F. aium m. s. generalem de dolo actionem istis cassibus concessari fuisses vel potestatem Praetori datam ex aequo & bono animadvertendis an actione in factum agendum esset.Id quod verisimile est per secundum Iuris praeceptum, ne quis alterum laedat. .pen. Insiit. de Insiit. et Iur. de ne alteri per .alterum iniqua conditio inferatur. l. non debet. go. D e reguLIuru s cum aequo ae bono non conveniat, ut quis lucretur cum damno alterius, 1 nam hoc natura. Io. D. de condict. indeis .it. l. haec condictio. c. D. eod. l. Iure natura. ao . D. de regulussuras. cap. locupletari da . eod. in . aut damnum sentiat per alterius lucrum L Jure. c. s.f. D. de Iure dotium, cums mil.
746쪽
etionem, quae tributoria vocatur. Namque si servus in peculiari merce sciente Domino negotietur, & quid cum eo ejus rei causia contracturn euerit: ita Praetor jus dicit, ut quicquid in his mercio bus erit, quodque inde receptum erit, id inter do mim si quid ei debebitur,& caeteros creditores prorata portione distribuatur. Et ideo tributaria voscatur: quia ipsi domino distribucionem permittit. Nam si quis ex Creditoribus queratur,quasi minus tributum sit,quam oportuerit: hanc ei actionem accommodat, quae t tributoria appellatur.
Tributoria is tribuendo dicitur h- e. distribuenda Ratio m equitas hujus actionsi. De qua re haec actio detur.
Scientia solum in hac actione sussciri
Dolus Domini hic dsi itaretis coercetur. re vindicanda ven ditor ab raefertur. Dominus hic ut alim Creditor consideratur.
Dissert hac apra: edent. oesiquentiburi
747쪽
Quarta hic peto ponitur actio eo casu, quando quidem
neque jubente vel mandante Domino vel patre cusa servo vel filio familias contractum est . eo tam er sciente. Et dicitur tributoria a tribuendo h. e. distribu a endo i ita dicta, simplici pro compositio posito. h. s. et ibi Dc Competit autem, quando sciente Domino cum servo in merce peculiarimus m e rcis ca v sa contra ctum est. Hoc enim casu i dominus contendat cum coeteris Creditoribus, quemadmodum unicuique satis uat, Praet ei distri. ibutionem permittit, ut quicquid in merce servi peculiarisit, inter se, siquid ipsi debeatur, & caeteros Creditores prorata distribuat. h. . In qua distributione si bona fide versatus fuerit, creditores, quod conquerantur, non habent. Sin vero mala, ita ut ex Creditoribus quis quaeratur, quasi minus Guam oporteat, ei tributum sit, hanc ei actionem M t Rari accommodat, per quam conventus dominus cogitur, quicquid mercis forte occultaverit, in medium adiesre & conferre h.F. ubi Mesembec. Num. s. et Dae comm n. Is ' de i iributor. a ct. l. I. l. iEDAE T. D. eod. Mercem autem peculiarem hic intelligimus eam, in qua servus suo nomine domini consensu ita negotiatur, ut ejus quaestus ad ipsum serrumum pertineat. l. I. ia'. v. eod Harpre N.num. I. Datur itaque in eum,ad quem merx peculiaris perti- Dei. g. ut tameU. a. D. eod. Non enim huc pertinet Iotiti speculis ratio, ut in actione de pcculio, sed ejus tantum, quos negotiatur. Potest autem quis terIia forte vel quarta , , vel etiam minima peculi j et parte negotiaris majorem autem partem in prae dijs, mancipijs & alijs habere,quae iit, tributoriam hanc non veniun1. in se. h. t. ra semiec. h. . num. F. uti luc peculium cacrense& quasi castrense: cum siliorum familias propria sint,& ad patrem non spe-Oo oo etent,
748쪽
ctent. pr. LT F. I. Instit. per quas person. adquir. Abi De Boecholat. h. . num. a. Fadem ratio, si servus alienus,quem bona fide possidet, vel in quo usum fructum habet,ex ret.
possessorii vel usu fractari j quid non paravit. r. pen. Institi
Deinde requiritur, ut haec negotiatio fiat domino sciente. l. I. pecultum. a. infibi,sic ente. .hie tiam.f. cumseqq. . procuratoris. s. si. a. D. de tributor. action. Hellius, . num. S. Quamvis autem in superioribus voluntas domini exinpressa&evidens, h. e. praepositio requiratur in hac tamen nostra i scientia solum sive pei mistio & patientia sufficiat, quod filius vel servus pannis vel alijs negotietur. d. l. I. . peculiarem. a. et T. hcientiam. s. ibi, nec enim velete Dominus debet,sed non nos mesimbec Borcholat. h. s. num. o. Hars
Dolo autem malo distributionem intervenisse exigi mus. I sed perim. I. r. si servus. t. ibi, dolum. cum s. seq. 1 cum pupi m. q. cum c. heri. l. quia non. ibi, non aliter, quam dolo interveniente. D. de tributor. actio U. V. G. Si servus Titis contrahat cum Maevio, &debeat domino ro.&Maevio totidem: in merce autem peculiari habeat saltem so. Dominus vero sua a o. sibi detrahat, & reliqua io. Maevio creditori reli nouat. Hoc casu cum dominus et dolo fa- I
ciat, quo minus tribuatur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit, quam debuerit, praestet. imo si mercem peculiarem perire passus sit , aut eam modo non debito distraxerit, hac a tione tenetur. l. icuae p. F.sed etsi mercem. s.M. eoaetit Coercetur itaque dolus maIus domini hac actione, inque id agitur, ut pro rata portione debitorum quilibet Creditor, quod suum est,ex merce peculiari consequa-
749쪽
tur. Excepto casu, quando res ab uno ex Creditoribus comparata adhuc extet, habita nondum fide de pretio. In ea enim vindicanda venditor et merito reliquis praefertur, e cum dominium non traiistulerit inememem . l. Ibom aDro . e idedi. IS,D. h. t. l. quod vendi Is D. de contraham rion. Hest us,h. . num.f. icuti alias inconcursu plurium Creditorum .re ab aliquo vendita extante, si pretium solutum non sit, neq; fides habita, observari solet. Gail. hir. a.
Licet vero alias Dominus in contractibus & bonis servi hoc privilegium habeat, ut prius quod sibi debetur. deducere possit, licet naturaliter tantum debeatur ricum te ista'. h. t. si dominum. Ia. C. h. t. ibi, quoa naturaliter serum debet. l. d positi. r. .s l. sed i damuam. s. r. petauum. a. m. de speculio: tamen hoc casu,quia scit, seruum in peculiari merce negotiari, velut extraneus creditor nulla deductione facta i in tributum vocatur. .f. caeterram. versuqQ b. I r. h.t. d. l. in pr. Ibi, extraneus. a. l.procuratorsi. I. as. in tributum. D. de Institor. action. His recht. h. F. num. I. Imputet enim sibi, quod non protestatus fuerit & contra dixerit. d. . f. .stientiam. s. D. de tr butor. action. mesemsec. in Para
Via dc patet, quantopere haec actio a superioribus idii stet. Exercitoria enim &institoria sunt de re Domini. l. Ied etsist pium. I f. .pen D. de influ. ac ion. Nostra vero est de mei ce pecu liari. I. I. I. Procuratoris,. ri mersis. D. de triluto action. quae est in peculio servi, & cujus quaestus ad ipsum servum o ranis pertinet. In illis nos obligat praepositio: in hac scientia nostra solum,sive patientia, uti diximus. Illaedatitur in solidum propter praeposuis nem, qua se obligar. videntur. Haec non item, sed quilibet pro rata portione sibquod debetur, accipit. Dorcholis. eleganter h. F. ynm. Io H--iprech; N I. Ooeci 2
750쪽
Sic quoqne dissertab actione', de qua iam dicetur, depeculio,quod interdum plus in hac fit, quam in illa, interdum minus. Plus mea est, quod cum de peculio agatur, ante omnia de peculio deducitur , quod domino debetur, eoque dominus praefertur creditoribus omnibus, uti modo dictum. Isti in hac tiostra conditio Domini non est praecipua , sed dominus aequatur caeteris Creditoribus omnibus, vocaturque in eandem mercis distribuetionem. Harprecht. h. r. num. T. Minus, quia tributoria tantum de merce peculiari competit ractio vero de peculio de omnibus rebus , quae sunt ini possessione extra merces peculiares, ut ita Creditorum erit aestimare, an hanc vel.illam sibi putent utiliorem. Done . ad i. C. modcum eo qui in alti mpotes. et C