장음표시 사용
21쪽
num Eurythmia est uenusta species commodusq; in compostioni bus membrorum aspeetus.Haec essicitur cum membra operis conue nientia sunt,altitudinis ad latitudinem,latitudinis ad longitudinem,oc ad summam omn1 respondeant suae symmetriae. Item ymmetria est ex ipsius operis membris conueniens consensus, ex partibusq; separa
iis, ad uniuersa figura speciem, ratae partis respontusi ut in hominis corpore e cubito,pede,palmo,digito,caeteris partibus,symmetros est, sic est in operum persectionibus.Et primum in aedibus sacris ut e colu narum crassitudinibus,aut e triglypho,aut etiam embatere balistae obramine,quod graeci περ τρητοι vocitant,nauibus interscalmio,iuod tam ηXOR dicitur, ite caeterorum operum e membris,inuenituri in metriarum ratiocinatio . Decor autem est emendatus operis spe eius, probatis rebus compost cum autoritate As perficitur statione,
qui graece θεματι πελος dicitur, seu consuetudine,aut natura. Statio
ne, cum Ioui, fulguri, &coelo, & soli, 8 lunae, aedificia sub diuo hy
petraque constituuntur. Horum enim deorum species Leffectus in aperto mundo atque lucenti praesentes videmus.Mineruae, Marti,&Herculi,aedes doricae fient. His enim diis propter virtutem, sine de litiis aedificia constitui decet.Veneri Florae Proserpinae fontium nym phiS, corinthio genere constitutae, aptas videbuntur habere proprie tates: φ his diis propter teneritatem, gracilioraikflorida foliisque Scvolutis ornata opera facta, augere videbuntur iustum decorem Iuno
ni Dianae, Libero patri, caeterisque diis qui eadem sunt similitudine fiaedes ionicae construentur,habita erit ratio mediocritatis: s ab seuero more doricorum,&a teneritate corynthiorum , temperabitur earum institutio proprietatis . Ad consuetudinem autem decor sic exprimi/tur, cum aedificiis interioribus magnificis, item vestibula conuenientia xelegantia erunt facta. Si enim interiora perfectus habuerint elegan tes, aditus autem humiles, imhonestos,non erunt cum decore diems doricis epistyliis in coronis denticuli sculpentur,aut in puluinatis a pitulis,&ionicis epistylus exprinentur triglyphi,translatis ex alia ra rione proprietatibus in aliud genus operis, offendetur aspectus, aliis ante ordinis consuetudinibus institutis Naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus templis saluberrima regiones, aquarumque fontes his locis idonei eligentur, in quibus fana constituantur de inde maxime Esculapio,Saluti,& eorum deorum,quorum plurimi medicinis aegri curari videntur. Cum enim ex pestileti in salubrem locum corpora aegra translata fuerint &e sontibus salubribus aquarum usus subministrabuntur, celerius conualescent. Ita efficietur uti ex natura loci, maiores, auctast cum dignitate diuinitas excipiat opiniones.
22쪽
Item natura decor erit sicubiculis & bybliothecis ab oriente lumbna capientura balneis, hybernaculis, ab occidente hyberii, pinaco thecis,& quibus certis luminibus opus est paribus, septentrione: q, ea coeli regio neq; exclaratur, neq; obscuratur solis cursu:sed est cereta immutabilis δ1e perpetuo. Distributio autem est copiarum to cit commoda dispensatio, parcat in Operibus sumptus cum ratione
temperatio Frac ita obseruabitur, si primum architectus ea non que rei, quae non poterunt inuen1ri, aut parari, nisi magno. Namque non omnibus locis arena fossiliar, nec ementorum, nec abietiS, nec saprpinorum, nec marmoris copia estis ed aliud alio loco nascitur quo rum comportationes dissiciles sunt sumptuosis Utendum autem est, ubi non esst, arena fossilia stuuiatica,aut marina lota Inopia quo abietis aut sappinorum uitabuntur, utendo cupresso, populo, ulmo,
pini Reliqua quoq; his similia erunt explicanda. Alter gradus erudistributionis cum ad usum patrum familiarum, aut ad pecuniarco
piam, aut ad elegantiae dignitatem, aedificia alte disponentur Manactialiter urbanas domos oportere consstitui uidetur:aliter quibus expos sessionibus rusticis influunt fructusmon idem feneratoribus:aliter beastis delicatis:potentibus uero quorum cogitationibus respu. guber natur, ad usum collocabuntur:& omnino factedae sunt aptae omnibus personis aedificior um distributiones De partibus arch itectum in priuatorum4 publicorum aedificiorudistributionibus&gnomonicae&machinationis Caput . ILartes ipsius architectum sunt tres aedificatio,gnomonice machinatio. Aedificatio autem diuisa est bipartito e quibus una est moenium
comunium Operum in publicis locis collocatio, altera est priuatorum aedificiorum explicatio Publicorum autem distributiones sunt tres, e quibus una est defensionis,altera religionis,tertia Oportunitatis. De sensionis est murorum turrium 4 portarum ratio,ad hostium impe tus perpetuo repellendos excogitata. Religionis, deorum inmorta lium fanorum aedium sacrarum collocatio. Oportunitatis, omniulocorum ad usum publicii dispositio rati portus, ra,porticus, balnea,
theatra,inambulationes,caeteraq quae iseem rationibus in publicis de/signantur locis. Haec autem ita fieri debent,ut habeatur ratio firmitatis utilitatis,uenust alis. Firmitatis erit habita ratio,cum fuerit fundam
torum ad solidum depressio: Lex quaq; materia copiarum sine auarit1a diligens electio. Vtilitatis autem,emendata,&sine impeditioe,usu locorum,dispositio:&ad regiones sui cuiusq; generis apta commoda disset butio Venustatis uero,cum fuerit operis species grati elegas.
membrorumq; commensus iustas habeat symmetriarum rationes.
23쪽
De electione locorum salubrium& qua obsint salubritati unde lumina capiantur. Caput. III. n ipsis vero moenibus ea erunt principia.Primum electio loci saluberri
natas autem erit excelsus Mnon nebulosus non pruinosus, regiones coeli speetans,neq; aestuosas,neci frigidas,sed temperatas. Deinde eui tabitur palustris vicinitas. Cum enim aurae matutina cum sole orien
te ad oppidum peruenient,& iis orta nebula adiungetur spiritusq; be
stiarum palustrium venenatos cum nebula mixtos inhabitatorii cor
pora flatus spargent efficient locum pestilentem. Item si secundu ma, re erunt moenia,spectabuntq; ad meridiem,aut ad occidentem, no erut salubria: quia per aestatem coelum meridianum sole exoriente calescit, meridie ardet. Item quod spectat ad occidentem,sole exorto tepescit, meridie calet,vespere seruet Igitur mutatioibus caloris, refrig.rratio nis,eorpora quae in iis locis sunt,vitiantu Hoc autem licet animaduer tere etiam ex iis quae no sunt animalia. In cellis enim uinariis tectis, tu mina nemo capit a meridie,nec ab occiden te sed a septentrione φ ea re gio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo Mimmu tabilisAdeo etiam & granaria quae ad solis cursum spectant, bonitatem
cito mutant.obsonia ,& poma,quae non in ea coeli parte ponutu quae est auersa a solis cursu nodiu seruatur. Nam semper calor cum exco quit,aeribus firmitatem eripit,&vaporibus feruidis exuggendo natu rates virtutes,dussoluit eas,&feruore mollescentes efficit imbecillas ut etiam in ferro animaduertimus:quod.quauis natura sit durum, in sor nacibus ab ignis vapore percalefactum ita mollescit, uti in omne genus formae faciliter fabricetur :&idem cum molle&candens est si refrige/retur tinctum frigida,redurescit,s restituitur in antiquam proprieti tem Licet etiam considerare haec ita esse ,ex eo, aestate,non solum in
pestilentibus locis,sed etiam insalubribus, omnia corpora calore fiant imbecilla:& per hiemem etiam quae sint pestilentinima regiones, ess ciantur salubres ideo', a refrigerationibus solidantur. Non minus etiam 'quae frigidis regionibus corpora traducuntur in calidas non possitnt durare,sed dissoluuntur: Quae autem ex calidis locis,sub septe trionum regiones frigidas, non modo non laborant immutatione loci valitudinibus sed etiam confirmantur. Quare cauendum esse uidetur in moenib'collocadis ab iis regissibus qua calorib',fiat ad corpora ho/minusnt spargere. Nam ae principiis qu ci appellat,oia
corpora sunt coposita, idest ex calore,&hitore,& terreno, aere,& his mixtionibus naturali teperatura figurant ollim alaltu in naudo gener, timqualitates, Ergo in bus corporibus u exuperate pricipiis calor, tunc intemcit,dissoluiti caetera feruore. I hec autem uitia efficit serui
24쪽
dum ab certi partibus coelum, cum insidit in apertas uelias plus qpa
titur, e mixtionibus naturali temperatura corpus. Item si humor oc cupauit corporum uenas,impare' eas secit,caetera principia ut a liqui/do corrupta,diluuntur,&distatuuntur compositionis uirtutes. Itemerefrigerationibus humoris,uentorum, Maurarum, infunduntur ubtia corporibus. Non minus aeris,etiamq; terreni in corpore naturalis compositio augendo aut minuendo,infirmat caetera principia:terrena,
cibi plenitateraerea,grauitate coelia Sed siquis uoluerit diligetius haec sensu percipere,animaduertat,attendati naturas auium,&piscium, &terrestrium animalium,& ita Osderabit discrimina temperatura Alia enim mixtionem habet genus auium,aliam piscium,longe aliter terre strium natura . Volucres minus habent terreni,minus humoris, calo ris temperata ,s aeris multum. Igitur leuioribus principiis compos te,facilius in aeris impetum nituntur Aquatiles autem piscium natu rae,q temperata sunt a calido,plurimum ex aeris doterreni sunt com
postar,sed humoris habent oppidos paulum,quo minus habet e prin
cipiis humoris incorpore,facilius in humore perdurantiata cum ad terram perducuntur,animam cum aqua relinquunt. Item terrestria, e principiis ab aere calore sunt temperata, minust habent terreni, plurimum*humoris, abundant humida partes,non diu possunt in
aqua uitam tueri Ergo si haec ita uidentur quemadmodum propo fuimus, & ex iis principiis animalium corpora composta sensu perci pimus &exuberationibus aut defectionibus ea laborare dissolviqi in dicauimus,non dubitamus quin diligentius queri oporteat,ut tempe ratissimas coeli regiones eligamus,cum quereda fuerit in moenium oblocationibus salubritas Itaq; etiam ait etiam ueterum reuocandam censeo rationem Maiores enim pecoribus molatis quae pascebantur
in iis locis,quibus aut oppida aut castra stativa constituebantur, im bciebant iecinoraiks erant liuidas uitiosa prima,alia molabantidubblantes utrum morbo, an pabuli uitio laesa essent. Cum pluribus exper ti erant,& probauerant tegram xsolidam naturam iecinorum ex aquare pabulo,ibi constituebant munitiones.Si autem uitiosa inueniebant, inditio transserebantiidem inhumanis corporibus pestilentem futura nascentem in iis locis aquae cibiq; copiam: ita transmigrabant,&m tabant regiones, querentes omnibus rebus salubritatem. Hoc autem fieri, uti pabulo cibo salubres proprietates terra uideantur, licet ani maduertere'&cognoscere ex agris cretensium qui sunt circa Pothe reum flumen', quod est Creta inter duas ciuitates Gnoson Corty nam Tinextra enim, sinistra eius guminis,pascuntur pecora sed ex iis, quae pascuntur proxime Gnoson, lenem habentiquae autem ex alte
25쪽
ra parte, proxime Cortynam, non habent apparentem splenem myde etiam medici querentes de ea re,inuenerunt in iis locis herbam, qua pecora rodendo,imminuerant lienes, ita eam herbam colligendo, cu rant lienesos hoc medicamento,quod etiam ii, πλκIda cretenses uoci tant.Ex eo licet scire,cibo atq; aqua,proprietate locon naturaliter pestilentes aut salubres esse . Item si in paludibus moenia constituta erunt, quae paludes secundum mare fuerint,spectabuntq; ad septemtrionem, aut inter septemtrionem, orientem, i paludes excelsores fuerint cillitus marinum,ratione uidebuntur esse constituta. siis enim ductis sit aquae exitus ad littus:&ex mari tempestatibus aucto, in paludes re dundantia motionibus concitaturiamari' mixtionibus, non patitur bestiarum palustrium genera ibi nasci: quae de superioribus locis na tando proxime littus perueniunt, inconsueta salsitudine necantur.
Exemplar autem huius rei gallica palludes positant esse quae circum Altinum,Rauennam,Aquilegiam,alia,quae in eiusmodi locis muni/cipia sunt proxima paludibus,q, his rationibus habet incredibilem se lubritatem. Quibus autem insidentes sunt paludes,& non habent exi rus profluentes,neq; per flumina,ne me fossas,ut pontinae,stado pu
trescunt,& humores graues' pestilentes in his locis emittui. Item in Apulia oppidum Salapia vetus,quod Diomedes ab troia rediens co stituit, ue quemadmodum nonnulli scripserunt Elphias rhodius,in eiulanodi locis fuerat collocatum,ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes,aliquando perueneriit d.M.hostilium,ab eoq; publice pe/rentes, impetrauerunt ut his idoneum locum ad moenia transferenda conquireret eligeretq;. unc is moratus non est , sed statim rationi bus doctissime questis,secundum mare mercatus est possessionem loco salubruab senatui populoq; romano petiit,ut liceret transferre oppi dum,costituiti moenia,& areas diuisi,nuino sextertio singulis mu/nicipibus mancipio deditaHis confectis lacum aperuit in mare, portu
e lacu,municipio persecitataq; nunc salapini quatuor milibus passibus progressi ab oppido uetere,habitant in salubri loco
Defundamentis murorum&turrium, Caput. V. Cum ergo his rationibus erit salubritatis in moenium collocadorum ex plicatio, regiones 4le fuerint fructibus ad alendam ciuitatem co/piois,& uiarum munitiones,aut oportunitates fluminum,seu per por tu marinae subuectiones habuerint ad moenia comportationes expedi ta tunc turrium murorum fundamenta sic sunt facienda,ut fodia
turis queant inueniri,ad solidum,& in solides quantum ex amplitu dine operis pro ratione videaturi crassitudine amplior parietum qui supra terra sunt futuri, Mea impleantur quaselidissima structura. Ite
26쪽
turres sunt proiiciendae in exteriorem partem: uti cum ad murum ho/ttis impetu uelit appropinquare, turribus dextra ac sinistra latetibus apertis, telis vulneretur. Curandumq; maxime videtur,ut non facilis sit aditus ad oppugnandum murum sed ita circundandum ad loca re cipitia, excogitndum, uti portarum itinerano sint directa ed σκω I amicum ita factum fuerit unc dextrum latus accedentibus quod scuto non erit tectum, proximum erit muro . Collocanda autem op pida sunt non quadrata,nec procurretibus angulis,sed circuitionibus uti hostis ex pluribus locis colpiciatur In quibus enim anguli procur
runt, difficiliter defenditur,langulus magis hostem tueturri ciuem. Crassitudinem utem muri ita iaciendam eseo,ut armati homineS,
supra obuiam uenientes alius alium,sine impeditione preterire possint: dum in crassitudine perpetuae taleae oleaginea ustilatae quacreberrime instruantur,uti utrael muri frontes uaterae queadmodum tibulis his taleis colligatae,aeternam habeant nymitatem. Namq; ei materiar,nec tempestas,nec caries,nec uetustas potest noceret sed ea Min terra obruta,& in aqua collocata, permanet sine uitiis utilis sempiterno. Itaq; non solum in muro, sed etiam in substructionibus tquique parietes murali crassitudine erunt faciendi,hac ratione rel1gati, non cito uitiabuntur. Interualla autem turrium ita sunt facienda, ut ne longius sit alia ab alia,sagittar emissionemti siqua oppugnetur,tum a turribus quae erunt dextra ac mactra,scorpionibus, reliquiit telorum missionibus,hostes reiiciantur. Etiami contra,interior turrium dius dendus est murus,interuallis tam magnis Terunt turres, ut itanera sint interioribus partibus turrium contignatames ea ferro fixa.
27쪽
Hostis enim liqua parte muri occupauerit,ci repugnabuissescindet:etsi celeriter administrauerint,no patient reliqua partes turriti murit ho ste penetrare,niri se voluerit pcipitare Turres itaq; rotundar,aut poly goniae sunt factedae quadratas enim machinae celerius dissipat,s angu los arietes tundendo frangunt in rotundationibus aut uti cuneos ad centrum adigendo,laedere non possunt. Ite munitiones muri turrium aggeribus coniuncte,maxime tutiores sunt,q, neq; arietes, neq; sussios sones,neq; machinae,ca tera eis valet nocere . Sed no in omnibus locis
est aggeris ratio facieda,nisi quibus extra muru,ex alto loco plano pe de accessus fuerit ad moenia oppugnada. Itaque in eiusmodi locis prumum fosse sunt faciendar,latitudinibus Laltitudinibus iamplissimis: deinde fundamentum muri deprimendum est intra alueum fosta,& id
extruendum est ea crassitudine,ut opus terrenum facile substineatur. Item interiore parte substructionis,fundamentum distans ab exterio re introrsus amplo spatio constituendum est, ita uti cohortes possint, quemadmodum in acie instruetae, ad defendendum supra latitudinem aggeris consistere . Cum autem fundamenta ita distantia inter se lae tint constituta,tunc interea alia transuersa coniuncta exteriori& inte riori fundamento,pectinatim dispolita, quemadmodum ferre dentes soluentes se collocentur
28쪽
cum enim sic erit factum,tunc ita oneris terreni magnitudo distribu ta in paruas partes,nec uniuersa pondere pinens,poterit ulla ratioe ex trudere muri substructiones. De po aut muro e qua materia struatur aut perficiat ideo no est pfiniendus in omnibus locis, quas optamus copias,eas no possumus habere.Sed ubi sunt saxa quadrata,nu silex,s1
He cementit,aut coctu later,sive crudus,his erit utendit. Non enim uti Babylone abundantes liquido bitumine,pro calce&arena&coeto a tere factum habent murum,nc item possunt Omnes regiones,seu loconproprietates,habere tantas eiusdem generis utilitates,ut ex his compa rationibuS,ad aeternitate,perfectu habeatur sine uitio murus . De diuisione operum,quae intra muros sunt,& eorum di ostione, ut uentorum noXuhiatus uitentur, Caput . Livi cenibus circudatis,sequunt intra murum arearum diuisones, platea rumq;. angiportuit,ad coeli regione directiones. Dirigent haec auterecte,si exclusi erunt ex angiportis uenti prudeteriqu1 1 frigidi sunt, te dunt,si calidi,vitiant,si humidi,nocent. Quare uitandu uidet hoc ut lium,& aduertedum ne fiat,quod in multis ciuitatibus usu solet eueni re:queadmodum in insula Lesbo oppidu Mitilene magnificeter est edi ficatu Meleganter sed positu non prudenter . In qua ciuitate Auster custat,homines aegrotanticum Coi us,tusciunt,cu Septemtrio, restituunt
29쪽
in salubritatem ised in angiportis & plateis non possunt conli stere,propter
vehemetia frigoris. Vetus aut est,exis flues unda cum incerta motus re dundantia Nasci cu feruor offendit humorem,& petus feruoris expri init vim spus fiantis. Id aut verum esse ex aeolipilis aereis licet aspicere: dc de latetibus coeli ration1bus,artinciosis eruinuentionibus,diuinitatis e primere veritate. Fiunt.n.aeolipilae aereae:cauar hae habet puctum angustis simu,quo aqua infundunt collocanturq; ad ignem: anteicalescat, non lint ullum spinis1mulac aut feruere ceperit,effici ut ad igne vehemete statu, Ita scires iudicare licet,e paruo breuissimo spectaculo,de magnis Minimanib'coeli vetorti naturae r5nib'.Vettin,s exclusi fuerit,n5 solii efficiet corporib'valetib'locu salubre,sed etia simorbi ex aliis vitiis forte nascet, crin caeteris salubrib' locis hiat curatioes medicina cotrariae, his, tepera tura exclusiois vetoR,expediti'curabuta Vitia aut sitit,id1fficulter curat, in regioibus sui supra scripta ,hm,gravitudo,arthretis, tuscis, pleuritis, phthisis sagumis elestio, caetera, no detractionib',sed adiectioibus u rant. Haecio difficulter medicant primu q, ex frigorib'c5cipiunt idei de Q defectis morbo vir1b'eoR,ae agitat ex veto agitationibus4Xtenuat, unacii a vitiosis corporib detrahit succu,xessicit ea exiliora motra vero
30쪽
lenis xcrassus aer, pstatus no hetinet crebras reduciatias,ppamota stabilitate adiciedo ad inebra eoW,alit eos reficit,im his sunt pliciti morbis. Nonullis placui Lee vetos'tuor ab oriete eqnoetiali Solanti, meridie Au stru ab occidete aeqnoctiali Fauoniu,a septetrioali Septetrione sed .diligetius quisuertit,tradideriit Oseterici O,maxie de Andronic'cyrrestes: tui et exeptu collocauit atheis turrim marmorea odiogono,et 1 sngus laterib' octogoni,sing F veloy imagies exculptas cotra suos cuius 'at'de gnauit:supraq; ea turri meta marmorea pse cIt,&insu,tritone arreri collocauit dex/tra manu virga porrigete: Mitte machi/natUS,Vti veto circvageret &sem con tra statu cosisteret, supral imagine statis veti dice virga teneret . Itaque sui collocati inter Solanus Austila ab oriete hyberno Eur'anter Austruis Favoniti ab occidete hyberno, Aphric', Inter Fauoniua Septetrione,Caur', queples vocat COR Inter Septetrione & Solanu,A O.Hoc mo videt esse expstu uti capiatiueros,& nota,&ytes,vnflat ve to' certi spiret-Qd cu ita exploratum, beat vomeniatur regioes Mori' eo', sic erit rocinadu Collocet ad libella maiomOreuamus1u mediis moenib', aut loc' ita expoliat ad regula xlibella ut amu statio desideret supraque ei loci cetrii mediti,collocet ne nomo, dagator in brae,qgraece σκιας-ρας dicioliui 'an me ridiana circiter hora nia,sumed est extrema gnomois umbra,& pueto signan/da deide circino diducto ad pucturicregnomois umbra longitudinis signit, exeoq; a cetro circvageda linea rotudatois.
Iteq; obseruada postmeridiana is gnomonis restes umbra si tetigerit cir cinatiois linea,4 fecerit pare anmeridianae umbra postmeridiana, fgnada uia isto.Ex his duobus lignis circino decussatim describedii:&, decus attone,& me diu cetria linea ducenda ad extremit, Vtheat meridiana xfeptetrionalis regio