장음표시 사용
41쪽
faciunt omnino malum suprabalios Pontifices, attulit Itali Aeae regioni tantum boni, quomodo vituperari poterit in Italia Pontificius dominatus vel ab ipso MacchiauellO . vel a- qiiovis iplius similii momo sed illud est admirabile ilia hoc noli ro . non posse ab ipso veri aliquid pronunciari ,
quod multis mendacijs non iit admixtum . Videte quo in superioribusbverbis . Ait Omnes , qui ex adopUone luccesserunt in imperio fuisse bonos Imperatores . Sed ades- dum sciole mi. Nero ex adoptione Claudii successit , α - , , statur id Suetonius cap. 7. An bonus Nero Tiberius abi . Augusto cli adoptatus, ut idem reseri cap. 33. eique sub- Bstitutus. Num vero bonus Tiberi negat ipse. Mitto reli- uos . illud non sileo . Hadrianum fuisse flagitiosissimum paIam faciemus libro secundo, & tamen hie est a Traiano . . adoptatus . Quid nonne doctissimus iste bonis hunc adnu 11. metat An vero hunc solum bonis p Nonne & Galbam 316. quem suisse pessimum mox apparebit. Verum pro iure suo censor iste totius iustitig ac iuris Alexandrum Mammeae,
27. Probum, Gordianum, Claudiumque bonos,ac laudatos Impe-a8. ratores pessimis ascribit . Et sane quemvis impudentem sine 29. dubio puderet,tot mendacia passim chartis pauculis inseruisse C o. quot iste , ut adstrueret sua commenta . Alij notarunt aliab. nos omissa ab his dicemus . Ain lib. I. cap. x. a. Cesare ad Maximinum numerari vigintifex imperatores, tantummodo. Adijcit interfectos decem. Non tot esseibidem liquet . asserit praetete a cap. lix. peremptum Pompeium a 3 Pt omaeo, quem reduxexat hic, in regnum . Sed necatum finite pueri Ptolomaei ivilia Pompeium constat, illum vero 33 - a Pompeio reductum nullibi refertur . fingit libro secundo capitulo secundo a Solone dictum Croelo ostentanti
auri di argenti magnam vim , dia interroganti . quid Dim videretur de sua potentia , se arbitrari Croesum non 3 3' adeo potentem', quod ferro , non auro bella administrarentur,. Vbi quesio hoc legit iste antiquarius λ, Solona δε respondit scelicitatem non esse in thesauro positam , sed in animi tranquillitate , ac Virtutibus , atque illam pensamdam ab exitu . De bello ae ferro nihil . Sed quoniam Mace hiauellus contendit aurum non admodum tacere ad heuium , neque esse nummos, ut quidam volunt , proeliorum se . neruos
42쪽
neruos, prospiciens s dixisset ista Croesus, conuenire opi- A nioni suae , finxit Solonem e septem Gneciae sapientibus
principem , , dixisse , quae Macchi avellus erat cogitaturus post annorum duo millia & amplius . Cap. 4. Iib. 2. tra- dit a Callis cum Tyrrhenos expulerunt e circumpadanis oris',& cuncta usque ad Aesim fluuium trans , Apenninum expulerunt , inultas Vrbes aedificatas , cum tamen clarissii me scribat Pol)bius , qui vidit omnia , ac post eum Str bo , cunctas ab illis. Vrbes, excepta Mantua, quam non, Potuerunt expugnare, dirutas , ipsos habitasse in vicis , α agriculturae studentes humi solitos cubare . Verum cum η - somniatus ipse sibi esset antiquitatem quandam mirabilem, .smul etiam somniatus est , illa a Gallis acta, cum tamen infra aperiamus omnia loca huiusmodi permansisse in summis vastitatibus per aliquot saecula. . Rursus cap.. iux , tr .dit a Luculli paucis militibus profligata sigranis centum quinquaginta equitum millia , in quibus erant plurimi mmile S nostris , quorum tum proprium corpus , tum vero equorum' laminis serreis .leguntur ..Haec iste dum con, c. tur persuadere plus roboris esse in peditibus, quam equ1-- tibus . Rem narrant inter alios diligenter Appianus , ac Plutarchus, qui Tigrani volunt non adfuisse nisi equitum quinquaginta quinque millia, horum decem ac septem milislia constabant e cataphractis . his se mora , ut multi proabant , & crura non erant armata . licet nCn nulli opine
tur secus suisse olim cataphractis . Igitur Macchiauellus , iacum Tigrani non adfuerint nisi , quot diximus . addidit de suis equitum nonaginta quinque millia quasi dyppetias 37 laturus . Mirares tantum copiarum potuisse confici Ma chiauello ad opem serendam Tigrani , de quidem post amra nos mille sexcentos, atque etiam plures . Iam magis adomiror uictoriam Luculli', illudquermulto magis obstupesco adducta a Macchiauello in auxilium Tigranis tot equitum millia. Sed ut video valentissimus homo adduxit per som- nium . Iam teneo rem . cessat admiratio . id certe est facillimum simul , atquα usitatissimum Macthia tello; per somnium tot , ac tanta exantiare V Quod autem cum Tigrane iscit, haud volui inori, sedere cum Francisco Galla rum Rege .iAit enim cap. 18. libro eciam trigintasex HO
43쪽
laetiorum millia adorta Franc cum Gallorum Regem, mi Aviginti equitum millia, peditum quadraginta aderant, to
menta curuli a centum. contigit hoc anno III 3. rem nar-
. rant Guicciardinus, E C louius inter alios , qui plurimum dicunt, Francisco nolunt adsuisse nisi equirum duodecim millia , quorum plurimi non interfuerunt praelio . Adiecit de suis Macchiauellus octo millia , in hoc sane admodum vituperandus , quod plus opis attulerit Tigrani homini ab aetate nostra, nostris oris, ac religione remotissimo, quam Francisco Gallorum Regi Virtutibus praestantissimis ornato.Quamuis, ut video, sit iste insestior vicinioribus. Nam 'descripsit vitam Castruccij Caltracanis Lucensis, quam v raciter & quot exiguo libello mendacia attexuerit discamuse Iovio , qui sic elogiorum lib. I. hinc quoque liuorem, di petulantiam Nicolai Macchiauelli magnopere detestemur , qui dum commenticiam Castruccij tanquam patriae suae hostis extra rerum fidem impudenti libidine vitainde. scriberet, reliquae quoque historiae dignitatem improbe de- foedauit. de rursus idem Iouius in elogioNicolai Tegrimi. sed Macchiauellus Florentinus historicus patrij ueteris odij me- mor , petulanti malignitate non interituram memorabilia . Ducis famam fabulis inuoluit, cum vitam acerrimi hostis Hetrusco sermone scribete orsus tam impudenti, quam alluto illudendi genere, sacrosanctam rerum gestarum fidem corrumperit .Haec Iouius Macchiauelli amicus, sed multo magis veritatis , ut non dubitarit de ipso sic in elogijs scruptum relinquere , suit exinde Macchiauellus 3 sem... v ' Per inops uti irrisor, & atheos. Enimuero si MacchiaueLlus vult nihilnon agi mendacijs , voluit primus optimae doctrinae exemplum praebere, ut cuncti Optime scitent , qui da. Drent aures eius impietati , se miserrimo exitu , ac re. rum falsis , mendacibusque euentis conuenientissime eludendos . sed homine omisso ,1veniamus ad rem nostiam . nam quot, quantaque mendacia in rebus clarissimis opu- loe paruulo attexuerit, alij latius, nos attigimus omissa. OVerum quando haec loco prohemij cuiusdam praefati sumus illudque exigit iucunditatem& leporem; cantusque maxime proficit ad sanandos lymphatos siquis, fanaticus est cum Macchiauello, bene erit,ut audiat odam sequentem in Rober
44쪽
Λ tum sicilii Regem Galliet gentis, quam Florentinis ille inle sam dixit, ac videbit,quam sit bonae mentis homo.
tenera Tarthenopes Deus cui chelam docili pollice tantiis Et Thusiae charites , σFlaui numina Dbridis. Dum Regem tunica tectum adamantinaraberium canimus, cesaris impi, B Tellentem agmina, ut alto Vimbos exiliens Notus
nle, ille horrisono barbarus impetu Terrarum dominum hanc, o superum domum Ferro perdere,digni Tentabat facinus serum )Ast illum impavido Mxpius agmine i Siscns, indomitae frama licensis C Iniecit, trepidam Urbem c
Quis S praecipitis plenum opus alia Civilesque acies, scissaque Hetruria Sedans pectora dictus
Vnde his pro meritis impatiens iugue Quaeque alte inumeris iura dat Vrbibra D cis Hetruscasecures Hais, atque imperium dedit.
Salveo bellipotens progenies Deum i laui templa aetherei culminis ad polum Condis marmorea, alii Aequent, qua tua caucasi a. o Σ. la M i cu ui eua
45쪽
cum vatem cytbara nobilem eburnea ex Petrarebam thalamo suscipis aureo, . r Lm: i. i. ni. . LQuem mox Regia lavrus Cinxit Romuleo tu foro IIaec illa auspice te munera contulit e, N.r Roma alirιx Rudiorum , O latium ferox
Lambit sidera Netice. si v r. .
Ac talis Robertus Gallicῖ sanguissis, de quo sic Iouius, amore , inquit, quodam mirifico . & partium studio incredibili Florentino nomini coniunctissimus fuit: utpote qui esui talem aduersus imminentes Tyrannus inuictis armis defenderit, pulcherrimisque belli, & pacis artibus exornarit . eadem Ullaneus illorum temporum scriptur ut diximus. finem ia- α ciemus adducentes , quae de Macchi uello scriptit Νlolanus, Lib. I.de cuius librum mihi communicauit collegi j sicrosancti orn fidebare mentum Palleolus Card. sic igitur ille . Macchiauellus, inli-tic ser. c. bro, quem Thilsca lingua scripside Principe, in eam proru 'a' pit insaniam, ut Principem velut Centaurum semi hominem,& semibestiam esse velit. et mox affert ipsa verba Macchiauel li latine reddita . non est, ait Macchi avellus, necesse Principi reipsa habere virtutes, pietatem, fidem, humanitatem, integritatem. imo ausim dicere, h*bere illas, de semper obseruare,damnosum esse, cuin sit nouo Principi saepe necessarium O rari contra fidem, contra caritatem, contra humanitatem , contra religionem. Quare oportet Principem ita animo esse compositum, ut quo flauerint venti, de quo fortunaimpellit, eo se vertat;& cum fuerit necesse, operetur malum. Haec,&id genus alia diabolica ab isto perfido, & pestilentissimo perfidae Doctore Macchiauello. Hucusque Molanus in laudem bovi Macchiauelli.
46쪽
Vrbes imperiorum potentium sedes euersae; regiones furentis,ia
D mα obm, ρομα ad ustrum, Ortum, ad Ῥasitatem,ex quo desiluerunt a Pontifice Romano,redactat ad B ream dero, occasum sitae, cum iacerent se lximum decus nactae, ex quo Papam se quuntur. Romabolassati Iralia cun lectis regionibus praecel&t. Cap. I. 'τAa sint humanarum rerum cissitudines,quanta omnium, quae sub sensum cadunt,mutabilitas, uti nullus est,qui ignorat, sic quae comparatio sit antiquorum cum nouis,& quid bonii imminutum, quid mali adductum, ut perspici possit,num populorum,regi numq. facta sit nunc deterior, quami fuerit olim conditio, isthac nos effugient,nili maxima habeamuS totius antiquitatis peritiam i ac lacerimus diligentissima tςmporu recentiu cum priscis, & r Λ rum
47쪽
rum quarumlibet singulis aetatibus contingentium discustim Anem simul,& collationem. Hinc facillime accidit,ut in mentem sepe veniat concupiscere,& admirari antiqua, respuerea item noua,&vituperare. Et vero haec est humani ingenuoatur Epraesentia dimittit, fugientia persequitur: -ac nisi quae terris semota, suis uerimporibus d functa PiderDJAtim odie. Quin quo nobilior est alicui mens, eo ma s huiusmoda pe
turbationibus agitatur: nam speciem quanda sibi fingit animo omnium rerum bonarum, quas in excelso positus intuetur,& nappetits cuni bono quotiis in terris ex istete melios semper excogitari possit) eam vero cum non habeat ad manu S,Vt cupit, praetervolat quidquid habet boni ac soledimisso,quem nihil superat luce qua uis aliquid superas fingi po sit in lam pyridibushqret,& admiratione huiusmodi bestiolarum sit spenditur,cum neglectis praesentibus legit auditue euenisse aliquid pristis,e rum,quae somniauit ac Saturnia, quaedam saecula poeticis fabulis decantata suauis imo quodam spectro illusus, altissimis circumfusus tene bris comminiscitur: neque inter istas nitedulas reeordatur, aut aduertii clarissimam solis e lgentis lu- cicem. illud sane certissimum,si contemplemur antiqua,& cum praesentibus ae nostris illa comparemus Romamq. adhuc stantem, Ponti fici aeq. ditionis amplitudine in remotissimas oras pertinente,excellente consideremus, hac excepta cunctas prope Ciuitates olim florentissimas Regum magnorum sedes, ac regiones pulcherrimas cum suis populis; aut esse deletas, aut vallatas. En ante oculos nobis obuersatur in Italiae, Romaeque conspectu posita Carthaginis illius ruina, quae totam pene Africam continebat imperio,Hispaniam.Sardiniam, Sicilis magna partem,proposuit,ut Italiae dixerim,quado illius Annibal mul- otas Vrbes,& quidem potentissimas adduxit in potestatem Mel- l . eam per annos sexdecim dirissim 4 vexavit. Haec illa Carthago opum diu es , & belli studi js asperrima 1, quae licet inultis cladibus amicia iacerer,tamen a Romanis obsessa septingentis
hominum millibus, cum plurima adhuc Cives abessent,abundabat,ad deditionem vero coacta armaturarum dedit millia du- strabo lib. centa, instrumentorum bellicorum tria millia , di nihilominus 7'. ad arma tum de improuiso conuolans centum viginti naues cae
I ' φ duobus mensibus construxit, singulis autem diebua
48쪽
A eentum quadraginta clupeos, tercentum gladios , quingentas lanceas,mille tela missilia consecit. tantae porro magnitudi niserat,ut in circuitu haberet murum tercetum sexaginta liadi rum: quod eli spatium quadraginta quinque milliarau, N alias in excidium Graecorum conspirans cum Xerse Persarii in Rege misit aduersus Siciliam,Gelonemq. Regem millia militum trecenta. Nunc tantae Vrbis, haud conspicimus, nisi solum, camposq. ubi illa fuit. Post Carthaginem secunda, ait Stabo, eratian Africa,&opibus,&magnitudine Vtica,qupli Biserta est,qtis nunc vocatur,multis repugnantibus,est illa tame exigua,& ab .
B inopibus habitata,ut ait loanes Leo. huic succedit c yrtha Numidicorum Regum potentis, ima sedes,quae solebat peditum vi sinti, equitum dece millia producere ex se ipsa sola in aciem. quod nulli nunc ciuitati in Africa, mque ipii Fussae contingit. Π. Nunc aute nullibi sunt istius Cyrthae vestigia. at duae Hypacis Maiiasylliorum Regis celeberrimi Ciuitates Regiae Siga,& Tama dirutae a Romanis,ubi fuerint olim,nunc Ignoratur.Verum
minora sunt haec si totius Africae habitabilis euenta, quae naris raturi sumus, infelicissima complectamur; ubi namque sunt illae
trecentae Ciuitates,quas a Tyriis aedificatas Oceanus Atlantia C cus alluebat , nostra aetate paucissimas esse in ijs oris est exploratissimum ; Prouincia Thesmena enumerabat quadraginta duas Vrbes , tercentum Caitella ; Iosephus Marocchi Rex omnia solo aequauit,decies celena mortalium millia peremit, Regio permansit omnino deserta centum octuaginta annos,nunc tenuia illi, paucissimaq. Oppida,que loannes Leo tertia distriaptionis Africae parte scribit. lam vero quata,quanta est Africa. antra Atlantem,Cyreneque,& mare,tota sic est Arabit,Numidarumq. praedationibus, di incurisionibus perpetuis ad maximam deibrinitatem redacta ex antiquo splendore,ut incredibiri te sit quod nos alibi persecuti sumus, quomodo nuc illa iaceat V aissicia,& prostrata. Cyrenensiis regio Lybiae propinqua ad i litudinem prope est adducta,rκ Cyrene ipsa ingentium Regum
sedcs nullibi apparet,quae clarissimos quondam dedit homines Aristippum Socraticum Cyrenaicae Philosophiae parentem Arctam huius filiam, di ex ea nepotem Aristippum, Anicerim Callinaachum Poctam, Eratostenum Philosophum Mathematicum q. insignem arneadein Academicum summum Craetonu, denique Apollonium. At AEgyptus Vrbium maximaru , in qui
49쪽
undique deformis horret:desertae sunt illae Thsbae,quibus centu Aportae erant, ac singulis portis equites ducenti ad custodiam. ita ut illam tuerentur equitum viginti millia ad ipsas portaboberrantium; iacent Tanis, Heliopolis, Bubastus celeberrimi Regum Ciuitates,ipsa denique Alexandria nihil aliud nunc h bet, nisi ruinas, nulli bi Meroe AEthiopum Regia , quae priscis temporibus dabat armatorum ducenta quinquaginta,artificu quadringenta millia alebat,quq Plinius scribit
Quid hic ex eodem,Diodoroq. refcremus AEgypto quondam suisse Ciuitatum decem, Nocto millia, quarum tria millia perindurasse hic ait aetate sua,cum neque modo decem,& septem δε- Blae numerentur,ut alibi fusius est a nobis explicatu . Hem quai tus florentissimae regionis casusi. Palestinae metropolis erat
Hierosolyma totius Orientis, inquit Plinius,nobilissima; nunc autem quid superest illius quam tenues reliquia: ZAt ipsa regio tot oppidis ol:m celeberrima, ut nihil supra fingi posset excutilius,vepribus,ac dumetis undique est oblepta. Antiochiae, Baiahilonis Seleueciae,Niniri. Assyriacorum Regum magnificentissimarii sed tu,quaru incredibilem magnitu finem praedicat omnes antiqui deuia tantum vestigia supersunt .seracis sunt porro Babyloniae campi, qui tercentesimum Ductum reddere solebae, C& ab Euphrate irrigari, ac palmas ferre,c quibuS oleum, vinu panis, cartha. linum conficiebantur,nihil minus modo habent. Tyri aute, Sidonisq. olim Respublicae storentisiimae, ac pote titsimae,quae Europam,atq; Asticam colonijS repleueriint, modo vix ipsum fossi manet; diruta est Susan, quam volunt Men nonis Regiam , & cuius Regi Assuero centum vinginti septem
Prouincis obediebant incensa ab Alexandro est Persepolis imperij Persiai caput. ipsa vero Persia ad vastitate redacta luget: ac Iosaphas Barbarus Venetus Reip. ad Assambeium legatus, testatur edito libro Persiae terras, quas ille omnes perlustrauit, oesse desertas vicis distingui,qaibus castra sint e limo costructa, veluti, & Thauri si, domos omnes, qua natas illa sit Mediae metropolis, & Persicorum Regum praeclarissima sedes,similitere Iuto aedificatas cuncti testantur,qui in ijs locis fuere.Artaxarta deleuit Corbulo Dux a Nerone missus. Nullibi porro nunc est Ecbatana,Mediae quondam caputaluod enim volunt aliqui esse Thaurisium,falluntur illiquando hoc a Geographis nostrae aetatis ponatur abesse ab Equinoctiali ad gradus quadraginta Pto
50쪽
a Caspijs portis, ut vult Plinius,milliarijs viginti; Thaurisium vero quingentis: sic igitur in istis locis antiquae Regiae nullo
non genere decoris excellentes euersae sunt, ipita terrae in f licia . ter sordent. dirutae sunt etiam Nicomedia Bythinorum Maaa Nicomem. ca Cappadocum,Sardis Lydorum, Synope Ponticorum Regu Mag ca. mamificentissimε sedes. At delitijs omnibus undique circum- ψruis, fluens Asia a Saracenis post annum septingentesimum. deinde βιηρος αα Turcis post nongentesimum ; denique a Tartaris post millesimum ducentesimum, & quadragesimu pluribus irruptionibus foedissime deturpatu horret. Nulla Vrbibus dignitas, nullum decus aedes omnibus luteae. Ionum, Doriensiium,atque AEolum pulcherrimae Metropolas, a quibus innumerae in Europa Coloniae deductae , & quae priscis olim saeculis latissime domiuaba, tur,ut ex Herodoto,atque alijs constat, vix habent aliquid vestigij, quo possint, ubi fuerint agnosci. Pergam una Regia Atta' licoria, quorum opes locum prouerbio fecerunt,nullo est loco, ciRic- . Cygicus,quae nauibus quadrigetis aduersus Mithridate pugnauit,tribusq. armamet ijs erat ornata,armoru,instrumetorii, frumentique,ac duceta habebat naualia, nullo nunc est gradu.Quid ego hic Troiam commemorem Quae vel excidio dumtaxat suo nobilitata est apud omnes , & cuius exules Illustrissimas in Italia Ciuitates exaedificarunt quid Cumas, solum metropolim Miletum, atque Ephesum Ionum recenseam quid Colophona, quae maritimis atque equestribus quondam copiis ita valebat, ut a quibus illa stetisset ab ij lde in protinus staret victoria, finisque bello desideratus imponeretur;Vnde dici caepit loco prouerbij imponere Colophonem,id est extremam manum rei imponere, nunc aut squallet, ac nullius est pretij: Quid Smyrna,quam vocat Asiae pulcherri- Sυν .mam Strabo Vbi nunc illa Phocaea Ioniam Civitas primaria Moera. , quae floruit adeo, ut Adri Tyrrheniae, Iberiaeq. multas terraS, Tartessum in ultimis gradibus sitam caeperis, Massiliam codia derit,de alias alibi Ciuitates quod Herodotus, ac Strabo nar- Hemaelib. I. rant Nunc animus refugit oculos aduertere ad illam omnium & 4. Strab. liberalium disciplinarum,atque artium magistram sortissimorumque Imperatorum, de philosophiae parentem Graeciam ;Hem quot, ac quantae calamitato oppressere Prouinciarum Reginam,quantis illa ruinis obruta miserrime iacet'Vbi nunc ab sciba: Orchomenos,cuius opulentia prouerbio locum fecit apud Ho O thone merum, Megalopolis,Meg.ra,Athenae, arta, Corinthus, At