Everardi Ottonis, antec. Duisb. Papinianus, sive De vita, studiis, scriptis, moribus et morte Aemilii Papiniani, jurisconsultorum coryphaei, diatriba

391쪽

certo munere praesectos. ' Nero S io. ἀη Cae hanc operam injunxit, Vitellius Tra-Tr anus Surae, & de Maximino t. m ι FHerodianus lib. VII. cap. 8. Maximinus conscendit , atque ex libello orationem ab Amicis compositam recitavit. Ergo qui principem locum in amicitia Principis tenebant, hoc ossicio su hi: quidni &in hoc casu tam singulari Praesectus p quidni Ρ pinianus 8 Vir ille Diserti mus uti yocatur

in I. ult. C. de In stitutionibus cujus oris flumen & sulmen in legationibus audiendis, in consiliis & publicis alloquiis, compluries innotuerat Antonino : qui & nobilem illam, de rebus corum, qui sub tutela sunt; non alienandis, Severi orationem, quam Paullus libro singulari exposuit, dictasse videtur. Plane si auctoritatem Papiniani, tutelam, ingenium ; & aes aspicimus 3 omnia suadent, saltem extra ordinem , hoc orandi vel dichandi munus ei obtrusum, quo nunc approbatis publice, quae antea dissuaserat ,- sceleris atrocitas velaretur. Adde, quod tres illae necis causis commode jungi P unt: nam concordiae fratrum cum dius ustia , mox pronior suit in Getam,

dein parricidio commita, & ore& scripto illud dili- remaviΣ . xi Magdifici elogii materiam hinc

392쪽

sibi sumsit Jacobus Leetitis, Vir CL in gravi & honesta, de vita & scriptis Papiniani

oratione. Videamus autem , ne nimium

ipsi tribuerit, & ipse Papinianus prudentis.

simus imprudenter egerit 3 quod Stoicaquadam pertinacia capitis supplicium sustinere, quam sceleris perpetrati excusatione, iramuranni lenire, rempublicam; se sitosque conservate maluit. Ita sane ratiocinatus estIoannes Bodinus' lib. III. de Republica cap. q. cujus verba adscribo: Praestat quandoque aliquid indulgere, quam Reipublicae vulnerais Principibus illata exacerbare, eosque ab in .sania ad furorem adigere 2 uti Papinianum fecisse legimus. Hunc enim ab Imperatore M. vero fliorum cst Imperii Romani tutorem da tum , Imperator Antoninus . Gracalla jussit parricidium fratris excusare: Papinianus recusavit, cum diceret: Parricidia dissicilius excusari, quam admitti. Fortiter ille quia dem magis, quam sapienter. Nam Caracalla furens ac fratris cruore nondum satiatus Pa sinianum occidi mandavit: ac post. tanti visi

occasum, qui solus hominis impetum re me. ac furentem audaciam reprimere potui ef, ι .' .caedibus θ' crudelitatemn prius destitit, quam se ipsum cum imperio periimm iro. God μὰ nobis dictum melim hominis dis ni mi laudes egregra avia Dilaru is Ninuo '

393쪽

38o C AP U T XVI. reme id enim feri nullo modo potest, sed ut

Magistratus intelligant, quatenus peccata Principum , quae auferri non possunt, ferre debeant. Non debuit igitur Papinianus tanto

viro, id est se ipse, Remp. orbare, sed Prin-ripi vel potius suo dolori indulgendo, i Rempublicam, ac se ipsum Reip. servare , fortiter

quidem ac sapienter facturus , s nondumparricidiam esset commissum. Hactenus Bodinus. Mirum, quod colores non addidit, quibus nefaria ejusmodi scelera a Magistra, tibus obvelanda: Ad Bassiani enim parri

cidium quod attinet, variae occurrere vita dentur circumsi antiae, e quibus aulicus gnatho & sycophanta σοφα φαρμακα polliceri auderet Postquam enim caedes perpetrata; ac in eum locum res deducta, uti nullis comsiliis interemtus restitui posset, quod dicere jussus erat, causari potuisset, insidias a se tre occiso primum structas: hanc autem non striptam, sed natam esse legem, ut si vita nostra in vim dc tela inciderit, omnis ratio honesta sit expediendae salutis. De- e Principem legibus solutum esse ; hoc praesertim tempore, quo ipsum nomen &Nmbra libertatis ignorabatur: Romulum Urbis conditorem, ne quidem germanum pertulisse suis tantum operibus illudentem Germanicunt a fratre Nerone, Lucium a di Marco

394쪽

MORs PAPINIANI. 38r Marco sublatum. Ut sterilitates, imbres,

servores, & cetera naturae mala , sic asperos dominantium mores ferendos esse pati- ter. Adhaec utilius videri alterum ex duobus peremtum, quam perpetua utriusque collisione Rempublicam periclitari. innum imperii corpus unius animo regendum psicuti ab uno gubernatore, una navis. Nun

ira semel repressa Principem, ad bonam

frugem reversurum. Vitia fore donec ho- imines, eaque interventu meliorum pensari.

Et praesto erat Senecae, viri sancti & Philosophi exemplum, qui, ut salvum haberet

suum Neronem, sinus obliquandos putavit nec modo auctor, ut Agrippina mater necaretur, sed & oratione ad Senatum scripta parricidium magis horrendum excus vit. . Haec si nondum sufficerent, vel solus Reipublicae , jamjam sublato rectore , ad interitum proticiscentis amor, viginti millium certa mors, quin civium suspirialia herorum fletus, amicorum lacrimae Papini

num movere debuissent.

g. VI. Plane Andius ille sine bono, in bejusmodi discrimine constitutus , rationes suas ita putasset: di quot non Clautiani o sequii gloriam sibi relictam praetexere au- 'derent 8 Sed aliter donge sanctissimus illo' .artis nostrae Antistes Papinianus. . . Quem admodum

395쪽

381 CAPUT XUI.

admodum is semel animum in ea sententia obfirmarat, Deo potius obsequendum,quam hominibus, sic nec jussu & imperio, nec precibus dc pollicitationibus ab ea avelli potuit , sed, ut pium decebat Astreae sacerdotem, mortem Oppetere maluit, quam in tanto scelere defendendo maximum scelus ac flagitium perpetrare. . Neque enim facinus illud immane insidiis fictis, ullisve verborum lenociniis adumbrari posse sciebat. Quandoquidem nihil atrocius, quam

eum trucidare, quem natura parens ex eodem sanguine & utero progenuito Similiter ex rationis lumine hauserat, Principes Communi civium consensu electos, homines esse, legibus aeternis subjectos: Cum tyranno nullam divini humanique juris seciet tem, omnibus jus belli esse, justissima n turae lege. Jam dudum Romuli colores a. posteris derisos: Neronis statuae adscriptum, Tu culeum meruisti: titulos Domitiani ubique erasos: Commodi corpus ut unco traheretur a Senatu postulatum. Bonos Principes' voto expetendos , saevos ut cetera sene accidentia 'esse ferendos ; ne tamen

adulatio cupiditatibus serena laxet, Rem- publicam pessundet, & nosmetipsos societate facinoris ob ngat. Et quae, sed , vitae impini elioris spes in uno, sed

tyranno

396쪽

Mons PAPINIANI. 383 tyranno servato p Naturam furca licet expellas , tamen usque recurrit. Ut Nero crimine diluto haud lenior faetus , sic eo ingenio natum Crudelem hunc Afrum noverat, ut degustato semel sanguine hum,no , nullam ejus satietatem percipere posse Cras incestum defendendum, mox aliis criminibus asyla quae da, certam sibi tamen instare necem, ut omnibus bonis. Αdesse igitur tempus, quo sanetissimae doctrinae sanguine obsignandae : quo Respublica, liberi, amici, fortunae, honores, quin ipsa, qua mortalibus nihil carius esse solet, vita, Prae Constantiae praemio, vilipendenda; ut posteri haberent documentum, mori d

Cere virum bonum, quam cum Conscientiae morse vitam transigere. Senecam utique

sempiterna insemia premet, dum pietati suus constabit honos. Vivus dc potens jam adverso rumore Seneca erat , quod oratione tali

confessonemscripssset Tacitus lib. XIV

Annalium Cap. II. & post tot saecula A sonius in Gratiarum actione ad Gratianum cap. XIII. Dimes Seneca arguetur rectius, quam praedicabitur; non erudiisse indolem Neronis, sed armasse saecvitiam. Idem judicium metuebat noster, quando eum imitari recusabat. Nec huic tantum ethnicus eth

nico, sed multis Christianis, di Utris sum-

397쪽

mis, hac parte palmam praeripuit Papini nus. Ipse Iacobus Augustus Thuanus lib. 'LII. Historiarum testatur, patrem Chrisstophorum Thuanum, curiae Parisinae Praehidem, nefandam Caroli IX. lanienam P risiensem , Antonini parricidio foediorem, invitum excusasse, , publice accomodata tempori oratione Regis prudentiam laudasse, quod juratione nefaria oppressa , .pacem in regno constituisset. Invitum, ait, quid si dimi-xatis, opum & vitae, quod aberat, pericussum accessisset ξ Nullus Thuano fuisset prom' tior, promptissimus autem Bodinus, nast bgister fraudis & moris mali. Teneamus contra hunc, & unico Papiniani exemplo 'firmemus aureum illud prudentissimi vatis

lib. III. Oda 3. ustum bi tenacem proposti virum ,

Non civium ardor prava jubentium , . Non Cultus instantis Uranni, Mente quatit solidar neque Auster . Dux inquieti turbidus Adriae, e fulminantis magna iovis manus.' Si fractus illabatur orbis ' Impavidum ferient ruinae. 4 VII. Si vitas Iurisconsultorum vel o-hiter percurrere libet, quod verissimum est Cognoscemus , ,hanc prope perpetuam &veterum di re timam suisse conditionem ,

398쪽

ut quo studiosius boni viri ossicium persequuti, hoc plurium malorum fluctibus acer-hius jactarentur. Non unus in hac classe , sed Papiniani virtus, constantia & libertaatis studium inter omnes eminet, velut intellignes Luna minores. Patescet hoc clarius , si antesignani cum eo conserantur. Primo Ioco producam Publium Rutilium, silmmae innocentiae virum , saeculi sui optimum, quem nulla unquam gratia nec injuria a vi tute deflexit: adeo ut amici cujusdam injustae rogationi cum resisteret, atque is persi immam indignationem dixisset: GHergo Imihi opus est amicitia tua, s quod rogo non facis ZResponderet: Immo quid mihi tua,' propter te aliquid inhoneste fabarus sim Z Tanta viri erat integritas i Et tamen cum legatus Mucii Proconsulis Asiam a publicanorum injuriis defenderat, invisus equestri ordini, penes quem judicia erant, malitiosis accusatorum calumniis oppressus, repetundarum damnatus, dc maximo cum gemitu civitatis

in exilium missus est , id quod sibi innoacenti glo iosum dc honorificentissimum duxit. Vide Ciceronem I. de Oratore & Vad terium lib. VI. cap. q. Ovidius lib. I. de

399쪽

Infelicior legato suo Mutius Scaevola Proconsul, vir non modo eloquentium Jurisconsultissimus & Jurisconsultorum eloquentissimus, sed &, ejusdem Ciceronis omestici auditoris testimonio, sanctissimus atque ornatissimus civitatis. Hic quia Marianis temporibus Syllae favere videbatur, primum jussu C. Fimbriae vulneratus, tum per ludibrium accusatus, quod parcius CONPore telum recepisset, denique anno post vulnus acceptum quinto, ab iis, quos per compositionem servare volebat, in ipso aedis Vestalis vestibulo jugulatus est, ae quo Lucanus lib. II.

3 quoque neractum violentae Scaevola' dextrae': Ante ipsum penetrale Deae, semperque calentes

Mactavere focos: parvum se es senectus: Sanguinis effudit jugulo , flammisque μ'

Υ - percit.

Nec hoc loco detestanda Neronis crudelitas praeteriri debet, qui Cassium Longinam Jurisconsultum Celeberrimum, & scholae Cassanae parentem, in insulam deportavit; 'nullo crimine, nisi quod opibus vetustis regravitate morum praecellebat: hoc autem Praetextu accusabatur, quod majorum ima ginibus4nterposuisset illam C i

400쪽

'Mons PAPINIANI. 38 in Caeserem conjuraverat, cum ea inscriptione Duci partium 3 ut praeter Pomponium auctor est Tacitus lib. XVI. Annal. cap. 7. & 9. Sic & Heliogabalus, ostentum Principis, Sabinum consularem virum, quod caedem ejus tacite improbabat, occidi jus sit, & Ulpianum Iurisconsultum removit, ut virum bonum. Lampridius in Heliog. cap. XVI. Plures veterum addi possent, sed

propero ad recentiores, quos inter quem Potius Commemorem, Mam Thomam Mo-ruvi totius Britanniae Cancellarium, Virum singulari & sanctitate & doctrina prae

istantem, patriae suae decus: is quoniam di- .vortium Henrici VIII. aliam , repudiata priore , ducere cupientis, Comprobare nolin ilet, , in vincula conjectus dc unice pietatis reus capitali supplicio affectus est: unde ab Ioanne Rivio eleganter Papiniano assimilatur, lib. 2. de Conscientia pag. 38. Hunc . Pacobus Cujacius excipiat, summus divini Themidos oraculi vates, vir ut professione,

sic moribus justi ac sequi observantissimus , Papiniano, si quis alius, comparandus. Et nim Henrico III. Gallorum Rege, sine thberis, occiso, eum Henricus ML gium sibi nomen mi ius adversus Carolirin