Ioannis de Bussieres è Societate Iesu Scanderbergus, poema

151쪽

sis: SCANDER BEGI

T Orrentesque undae, eae mentaque fusa domorum. Quin volucres peste implicitae, celeremque volatum Flamma intercepit , celloque sub aere mersit, Ipse polo stupet attonitus, curruque vacillat, Moelioque ora tegit pallentia lumine Titan. Et timuit Natura minus, Neptunius olim Cum suror abrumpit terras, iunctamque repellit Trinacriam Italia,rapidoque interfluit aestu. Turci etiam luis auctores , ubi perculit aures

Tartareus sonitus, pestisque excussa sub auras Prodiit,& fulgur repetitum incendia vibrat ;Prostrati iacuere solo; mundique reuulsam Compagem periisse putant, orbεmque solutum. Nec metus est vanus 3 plures Libitina necauit Dum volat, & miseros letalibus implicat alis. Sarcanum sua poena rapit, Phalarisque coronat Artificem, donatque sua mercede Peryllum. Ille super flammas, oculis, animoque paratas Figitur, & subitas prono bibitore fauillas, Pestis tanta stis .Quae mox ubi claustra res egit, Abripuit miserum , & saeuo cum turbine mistum

Praefocat, vellitque caput, truncatque laceItos,

Ipse locis iacet innumeris spargitque sepulchrum. Musa nec Aetamorem fleat; se luante procella

Quem rapuit ue tantum valet in mortalia casus. Hic armis grauior, Corumque Notumque Volatu incit, & immensos metitur corpore tiactus

Incolumis; donec medios delapius in hostes,

Croiamque in mediam, dubitat,sors parcat an atrox Saeuiat, & vitam in crudelia funera doneti

Attoniti Cloiani adstamdassamque stupentem Quaesitis, missumque polo sub vincula ducunt. At non dira lues penetrauit in intima rupis, Visceraque exhausit; stetit illa immota surori

Tartareo risitque minas, fregitque ruinam.

Aliser affigit terrae, clademque furentem Pellit in auctoi es , inimicaque tela relandit.

152쪽

LIBER I R. sy

Nox eoeea implicitum tenebris inuoluerat orbem.

Velabantque polum tenebrae; nec Cynthia lumen ore dabat terris , nec sidera luce nitebant. Praecipiti cursu medio volat Auster ab axe; Qua ruit, horrescunt sylvae , quatit horridus auras Sibilus , &strepero sonitum dant murmure valles, ALBANvs Prodit, mandataque prima retexit. Ad dextram Elticus, laeuus contendat in hostem Bragadinus,Rex in medium;data tessera currat, Linteolis galeae niteant albentibus, adstet Timoleon pone,& Croiae se seruet in usus. Tum paucis. Nox caeca fauer,fauet impetus Austri,

V incimus; agnoscit sua mens praesagia.dixit, Et eadentis equi stimulos super ilia iungit,

Africa quem genuit, volucrique per arua volatu Imbuit, & celeres docuit transcurrere Ventos. Corbulo parcit Dominus, ne noctis opacae Sub tenebris, plagis pateat, telumque receptet2 Noctem albus collustrat apex, candorque niualis

Funditur in galeam,& molli secat aera fluxu.

XVII. Rex primus in C ira irrumpit.

LVnaque iam medio eurrum voluebat Olympo, Et terram sopor altus babet: eum Tartarus haurit Excubitor sonitum,signumque interritus edit. Continuo Albani sulgent in margine fossae, Perque imbrem ferri subitum, densasque sagittas, Virgultis fossam stipant,atque assere iungunt. Sed non Albanum tardant molimina ponti S, Quadrupedem impellit, saltuque rer ardua vectus, Fossam xltra vallumque micat; solusque tot hostes G a. Invadit,

153쪽

Invadit, telis ingens scopus omnibus unus. Elticus, Venetusque ruunt, turmaeque sequuntur, Et iam Rex plures victor mandauerat Orco, Sternebatque viam serto; quo fulgurat ensis, Mors saeuit, Manesque onerat, falcεmque retundit.

Vrque per oppositas ponto stridente procellas, Delphinus vada dira seeat, cursuque per undas Invehitur facili ι fremit aequor,& incubat atrum Fluctibus, & praeceps cumulos deuoluit aquarum, Piscis frangit aquas,tempestatemque larentem Discutit, & rapida fertur super aequora pinna, Non aliter Rex Albanus, tela inter 8c iram

Hostilem approperat, serti que imperata panditi

Toxasn, audito fremitu. sonituque tubarumν

Vrit amor pugnae,subitumque immittit in houem; Nati sistit amor, iurataque verba m rita Ille super Tanais ripam, qua fusa paludis Equora restagnant, amnem rapientia Ponto; Bella inter , durasque hyemes, liquefactus amor Incaluit, teneramque annis dilexit Glysiam, Una in Tartaricis quae formosissima virgo. Nec fugit illa tori leges, onenve iugali Se rapit, ardore occulto succensa vicissim. Annus iit; castosque totos fidosque hymenaeos. Ornas nate puer, primumque incendis amoIem. Picta in te lueet genitrix, sic ora, oculique, Sic frons, atque genae, & grati candoris imago. Sed pater est intus; teneris latet ille medullis, Mentem implet: calet in euvis iam Martius ignis: Infans ad clypeum arrepit, palmasque tenellas Ferro aptat; ridet genitor, terretur Odrysia. Hinc puer aspernans lepores,ceruosque fugaces, Figit apros; durumque gelu atque immitia pcis t.

Frigora, & insequitur patiem iam passibus aequis. Implebat

154쪽

LIBER IM

Implebat tria lustra puer, se nomen Acharsis; Tartaritas Machomete voeas in bella phalanges; Τoxaris exultat, sed Achaias proximus ardet Ire comes , vo isque patrem precibusque fatigat. Annuit ille quidem; votis Odryssa repugnat; Opponitque pleces precibus. Simul ergo relictam Proditis, & matrem unanimes sponsamque necatis Alterutro caruisse satis; quae me simul orbam Et viduam fortuna facit coniuxque, parensque, Neutra ero diuidite , heu saeui iacturaque matri Vna sit, aut sponsae. Belli fi tanta cupido,

Alter eat. Notum expertus iam Toxari martem,

Quamquam ol Sed si fata iubent, si gloria cogi ,

I selix. Teneram quid matri abducere prolem, QuiJue animam auulsisse iuuat charisiune coniux, Hoc te unum , precibus nunquam frustrata, reposto, Da te dimidium uetua me soletur imago Absentem; eastὸ mihi sit quod fas sit amari. Et tu crude puer,matri olim chara voluptas, Nune dolor; ah poteris maternos spernere fletus, Maternosque dies properare, & tradere leto Quid tibi cum bello durum quid mollia membra Ferrum agitant; venit illa dies , venietque timenti, Optato citius, cum tu iam robore pleno Arma feres, iustasque feres in praelia vireς. Haec laetymis perfusa parens; simul uda marito Oscula & amplexus, gnatoque tenerrima figit Luctanti, & fletus auersa effundit in ora. Molli uere patrem lacrymae; pueroque timebat Ip se pater, vimque hanc adamar. Sed nate recusas, Ejurasque lares,ingloriaque oscula matris. Quin laetymas super ipse tuas, tuaque oscula matri Arma moves, precibusque instas; non tela capessam, Non gladium; spectator ero. Da patre magistro Edocear , patris armorum tibi nuntius ibo. Haec ait, & matrem matre isa impugnat; amotis Sic telum est anς si sie qui iuuat obfuit ardor. Et iurans pater affirmat; procul arma sutura A puero, reditum iurar, sciramque salutem.

155쪽

Nunc quoque polliciti memor est; rapiente tumultu Commendat natum Eunucho ; multisque precatur, Et iubet immunis pugnae,immunisque pericli, Expectet,nec se nocte hac in praelia mittat.

XIX.

Elpici victoria. r adrupedem mox pronus agit. Iamque agmina fundit

Blagadinus,vie 6rque auido dat corpora leto; Toxaris occurrit, victriciaque arma retundit. At Venetus celso impendens ruit ense, grauemque Illi sum clypeo ingeminat; mucrone corusco Mox pungit, tantatque aditus; si qua ilia sertum Prodat,& oppositus permittat vulnera thorax. Tartarus incumbit pariter, Venetoque vicissim Ingruit,& scuto galeaeque insensus oberrat. Tum Venetus cap ti ense minax, detorquet apertum In femur, erumpit grandi de vulnere sanguis. Quis credat vulnus patrium penetrauit Acharsim, Et seriit N tura procul. Citus induit arma, Thoracem galeam i& clypeuro; pellensque morantem Eunuchum,& patris nomen mariisque mouentem, Ense ferox ruit in pugnam; mirabile dictu, Per tenebras Iecto ad Venetum se tramite consert; Tiroque succedit patri, nam vulnere pectus Toxatis effossus madida procumbit arena. Et sensi puer esse patrem, vindexque paratus Bragadinum premit, arma super; sonat aereus umbo Non aliter certamen init Titanius ales , Quamquam mollis adhuc, hostili sanguine necdum Immaduit, primaeque tument pssultibus irae; Rostium infert pectusque ferox, pennasque sonantes. Cynthia tunc noctem v ic k. tenebrasque nitenti Lumine perfudit, campumque Ietexit opertum. Et pater agnouit natum, gemituque dolorem Exhibuit. Sed iam Venetus lenta otia pus nae

Indignans, toto in puerum defunditur ense,

156쪽

Vulnereque ingenti sternit, ruit ictus Acharsis, Toxaris exurgit , nec iam succedere bello

Dant vi Iesi dolor atque PImor dant vota precCsique Se medium, mucronem inter pueIumque cadentem,

opponit, plagitque nouis se pectore promens; Hoc, ait, hoc aperi; locus est super; ictibus amplum Plutibus est pectus ; tenerum ne funde cruorem, Da Puero pugnam incolumem; moriturus id orat Te pater, id pendens nati de sanguine mater. Si pater es,tibi si coniux: si nomina sancta Percipis , indulge; tibi nostia haec sunera dona. Dixit, & explicuit naxi caput. Aurea fulsit Caesaries, roseaeque genae, frontisque decorae Lilia,&armisono tingens se Marte Cupido.

Miratur Victor Iuuenem; miratur, amatque, Et donat pacti natum, natoque parentem Pergitque ulterius; victrix metit agmina dextra.

XX. duos fratres vincit.

INterea fratres diuersa in parte labantem

Sustentane aciem, exemplo sistuntque fugaces, Lauerat hos Abda genitrice Borysthenis unda Partum unum, studiisque ambos promouerat vias. Ora eadem, par statura, indiscretaque formae Effigies , par robur erat. Pugnare bipennino gladio soliti, latasque euoluere caedes. Hi, procul Elrico auertit dum Tartarus ora, opponunt sese; & primus dans verba Maruxus3 Quo fugitis; tam multi unum nullive lacerti Terga pedesque u ni restant haec gloria gentis Hae palmae, deeus id patrum 3 se Tartare vineis Vssuntes dextra ssiit, qui proximus ibat Tacberium, trepidanti ultra vultuque pauenti In eaput impingit laeuam ἱ cruor emuit ater Natibus & geminae cerebri patuere cauernae.

Nune ait ille, fugam siste, disic hostibus obsta.

157쪽

a o SCANDER REGI

Dein simul Albanos seriunt: caedente Marux Ceruices ruptus cadit λntems;illa Paesto illinies pectusque secat; fodit acta bipennis Intima,sordet ebur capuli stagnatque eruora Non secus AElaei pingit quos fabula tauri, Auratum aeripedes prompti defendere vellus,

Ore vomunt flammas, aerataque cornva iactanta Spectantes pavor invadit; tutamque cohortem. Si e fratres Elaicum adeunt:in terga Maruxus Invehitur,frontem Vssuntes &pectora tentat,

Et gemini geminis hinc inde bipennibus instant. Diuisos ille anteuenit;teloque Tonantis Ceyor, ei ipiens saltu data terga Maruxo, silinii incumbit;dextrum sub colla lacertum Ense metit, pectusque alto diffudit hiatu. Tum fratri obtendit clypeum, ruit acta bipennis At per loricam,dum pendet in aere dextra, 1 trici mucro pectus fodit; haustus in armo Conditur opposito,& lato se tramite pellit. Occubuere limul gemini sed pronus in hostem Vsintes, armisque simul promptaque securi,Sεque ipso.Etrico insusus; sub pondere stantem Pene premit; subita emicuit vix ille ruina. Postquam altet titubat moriensin terga supinas Proterit, & vitam incisas expirat in auras.

XXI.

tat rus a Rege caesam C Antamirum haec inter pugnaestis vridad urbem

Tendebat,vallum aspemacis,audacia tanta est, M AN DER BEGUM Optans votis ardentibus unum. Pugnari ut coeptum est, properabat nuntius ire Castiacanus,vell6que hostem narrare receptum.

Bis sehas ardere faces,& lumina vasto Imperat inserri; saltuque humissus in aetem Quadrupedem. Due recta, inquit, qud petistit hostis, Quo spargit strages,& sunera Tartara volutu Pro

158쪽

LIBER IV. tos

pro eae sis super unus ero. Felicitet' actum est; Cantamiro vieere hostes; mihi gloria parta Excidio.Sie ingreditur. Circum Ignea noctem Fax abigit,circum agglomerans se Tettarus insert. Et procul,inspectans stragem inter & arma furentem ALBANUM.Praeclarum, inquit, dignumque maniplis Ire Duceml victor syrtoagnaintque tenebris, Cantam trum hoc vicisse metu, Sullanicaque arma, Sperastir luci i nui su s, Solemque perosus. Nec latebris condete tuis, nec noctis amicae Tegmineae taedae, aque haec mea dextera prodet. Dixerat. Ingeminans sonitum disiecerat Auster,

Nec voces Albane eapis; sed Tygride ab alba Noseis Cantamirum, dirique ab Caede tuorum. Namque ille emisso figit praecordia telo

Adramito versoque eaput metit ense Salonii. Tartarus instaurat pugnam, pressusque viro vir Incubat;aut inserre necem vel serre paratus. Incurrere Duces .Qualisque per ardua celsi

Atlantis iuga venator,de iussus inani Dudum operaue eum foria leo prorumpit ab antro Terribilis ,quassatque iubamaugitque per auras Ille animo micat exultans,praedamque lacessit. Sic volat Albanus. Primo ruit impete tygrisue Et galea insonuit, iussitque in vertise muero; Sed dextram vibrantem acies conuersa sesellit. Tartarus ingemuit; magno mox robore serrum

Erigit, & toto in Regem deuoluitur ense; Fulminat in clypeum pondus. Stat palma sub icta

Immota ,δc validi fulmen risere laeerti. Non aliter Brontes, Meulo resonante camino,

Ineudi sertum ingeminat, mole illa resistit

Indomita;crebro lonitu elatum AElna remugit. Taedi seri interea pugnae iactante tumultu Dispereunt, motamque aciem nox prima recondit. . Nec minus obnixi pugnant, caecisque tenebris, Leto auidi incumbunt. Tandem mora concitat iras

ALBANO, tacitusque pudor; sub gutture serrum Hosti adigit, uuamque animae cum tramite clauditi

159쪽

Cantaminam ealcat sonipes, edatque cadaver. o Et iam Tartaricas late victoria turmas Fregerat , & palmas nox inuidiosa tegebat;

XXII.

2 ivis pugnator.

REx victor strepitu excitur, sonituque vocante Advolat,& pugnantem oculis muantibus haurit. Tartarica una phalanx , equitem tota eminus hastis Impetit, ille unus totam procul exigit; ensis Letifer hunc illumque rapit; nigri cantibus armis Hortet eques; nisi qua caeco de vulnere sanguis Loricam intingit.Quis enim in mea praelia surgit Rex fatur Veneto; nostro nec candida cassis Indicio, miles nostra nee missus ab arce, Dictus enim adscribi nobis, de gente prosectus Quacunque huc veniat. Sed iam est sua palma, fugamque Victa phalanx agitat. Tu nostram humanus in Arcem Victorem inducas; facilem dum curo receptum. Haec fatur, castrisque mouet victricia signa. Obsessam nam Timoleon intrauerat v Ibem, Gaudiaque implebant Croiam. vasta horrea stipat Annona,integromuli se milite vallant.

XXIII.

Narratio Memnonis. Mox ubi eapta quies, tutamque receptus in Arcem

Dux milesque leuat curas, noctisque laborem, Bellatorem atris qui depugnauerat armis, ALBANus memor inuisit lacet ille cubili Saucius, Id monens medicator vulneris adstat: Rex postquam penetrale subit, spectatque, iacentis Pronus in amplexum; Tune,o charissime Memnon, Tune; inquit, defletus ades inam funere raptum

Luximus; o nostiae decus & spes inclita palmae. Tum

160쪽

LIBER IV.

Tum Memnon; gemitus inter moestumque doloremi Illa dies utinam; miseram quae perdidit urbem, Quae ciues ferro, quaeque aedes ignibus hausit. Me raperet simul illa dies,ferretque sepulchro. Nam tibi,quid commissam urbem civesque petenti Rex Albane loquarὶ einctam mihi moenibus urbem Tradideras,tutamque armis,& milite foetam; Hanc ego quam reddo i cineres & inania busta, opprobriumque tuum. Quanquam,& vos sidera testor, Pugnaui,& miseram merui deponere vitam. Sed noua me iactura premit. Iam proximus urbem Carpit Amurates, nec longe immania castra; Senium ad me ducit miles,qui Turetea fallens Vineula sollicitus nostras effagitet aures. Aspicio forma egregium, pulchr6que iuuentae Flore genas sparsum; pudor inelinabat honestus Lumina,& igniculos tacitus spargebat in ora. Seductum sari iubeo,& spem commodus addo. Ille oculos affixus humi, vix talia fatur. Ni tua me virtus, ingens & gloria gestis uis,raperent; fateor non Turcica vincla Fregissem,& Dominos paterer,dui umque laborem. Namque ego vestitum pueri mentita puella, Infelix, longam & seriem perpessa maloium,

Curimo pateam Quamquam non vilis origo, Plebeia nec gente ereor. Si venit ad aures Smyrna tuas,elatusque olim dum regna manebant

Zunites matale solum dedit illa, fuitque

Is gentror, natamque Helenae me nomine signat. Dein regno dilectam aluit; nam Eudoxia mater in partu rapitur, viduo lugenda cubilisamque ego sum milem atque nocens;genitrice perempta

Uum parior,chara in cunis orbata parente. Hinc ego patris amor, cura una, & sola voluptasVnaque spes sobolis. Sed quid petituta iuuabanti

Rapta magis cruciant. Patriam & regalia tecta Vr it Amurates; memini,suror omnia Martis Iertit atrox; Pater arma rapit, seque obiicit hosti.

Sola ego quid faceremi occurrit mihi vestis Ephoebi;