장음표시 사용
151쪽
est summari reseruans autem que de dominio suo prouenerant, ascriptitiis eius, quod de quolibet Xactum uerat, cum integritate restitui, ut huius rei testis esset supersteS
Discisa/Dis Salua reuerencia non exemplis set rationibus 5 in hiis utendum St. Magister Ita est et fit interdum ut cause rerum dictorumque rationes occulte sint, et tunc sussicit de hiis exempla subicere, preSertim de viris prudentibus sumpta, quorum opera Circumspecta Sunt et Sine ratione non fiunt. IoVerum quicquid super hiis dixerimus allegantes pro hac libertate vel Contra eam, certum habeas quod nichil in hac parte certum dicimus nisi quod principis auctoritas decreuerit obseruandum. Sane orestarum ratio Pena quoque vel absolutio delinquentium in eas, siue pecuniaria suerit i5 siue corporalis, seorsum ab alii regni iudiciis secernitur et solius regis arbitrio vel cuiuslibet familiaris ad hoc specialiteri deputati subicitur. Legibus quidem propriis subsistit quas non communi regni iure et voluntaria principum institutione subnixas dicunt, adeo ut quod per legem oeius actum fuerit non iustum absolute set iustum secundum legem Oreste dicatur. In forestis etiam penetralia regum sunt et eorum maxime delicie. Ad has enim venandi causa, curis quandoque depOSitis, accedunt, modica quiete recreentur. Illic seriis Simul et innatis curi tumultibus omissis, 3 in naturalis libertatis gratiam paulisper respirant, unde fit ut delinquentes in eam soli regi subiaceant animaduersioni. Discipui s. Ab ungue primo didici quod praue pudentis est ignorantiam pati malle quam dictorum causas inquirere. Vt ergo de predictis plenius Constet, aperire non disseras ao quid oresta sit et quid esSartum. Magister Foresta regis est tuta serarum mansio, non liquarumlibet set siluestrium, non quibuslibet in locis et certis et ad hoc idoneis Vnde oresta dicitur, e mutata ino, quasi 'feresta, hoc est serarum statio. 359 emsempla N et os libertate, . certum dicimus N I deputarii 26 unde unum I a prudentis C pudentis via prudentis o ad ab N os seresta foresta C
152쪽
Discipidus Numquid in singulis comitatibus forestaregis est Θ a ister. Non set in nemorosis Vbi et serarum latibula sunt et uberrima pascua. Ne intereSi cuius sint nemora, siue enim regis Sint sive regni procerum, liberos tamen et indempnes habent fere Circumquaque diSCursus. Nili Essaria vero vulgo dicuntur que apud Isidorum occationes nominantur, quando scilicet Oreste nemora vel dumeta quelibet pascuis et latibulis oportuna succiduntur; quibus 1 Succisi et radicitus auulsis terra Subuertitur et excolitur. Quod si nemora sic Xcisa sint ut subsistens quis in vi κeXtanti succi se quercus vel alteri u arboris stipite circum- Spiciens V succisas Viderit, UaStum reputant, hoc est UaStatum, per incopam sic dictum. ExceSSus autem talis, etiam in is proprii cuiuslibet nemoribus actus, adeo grauis dicitur ut nunquam inde per seSSionem caccari liberari debeat, et magis iuxta sui status possibilitatem, pecuniariter puniri. Hactenus de dignitatibus residencium ad caccarium quod breuitas Succincta permisit, et menti me repente Se obtulit, et Utcumque figuraliter eXpoSui. Ceterum regum munificentie terminum in hiis, quem non tranSgrediantur, non OnStitui. Proni enim sunt omnes propter gratiam sibi creditam in sue dignitatis gloriam promouendam, hi preSertim qui recte sapiunt At ille maxime mundanorum principum maXia mus, illustris Anglorum re Henricus Secundus, in augendis dignitatibus sibi militantium semper aspirat, Sciens pro certo quod indulta suis beneficia nominis sui gloriam immortallis fame titullis emercantur. Nunc igitur ad alia currentem
a DiscipIιlas. Consequens est, ni fallor, sicut e predictis Uideor comperisse, ut de regis sigillo et libro iudiciario
ProsequariS, quorum primum si bene memini in thesauro Seruatur et inde non recedit. Magister Immo et utrumque, set et pleraque alia.
I Noueris autem thesaurum quandoque dici pecuniam ipsam
153쪽
numeratam Vasa quoque diuersi generis aurea vel argentea ac Nestimentorum mutatoria. Secundum hanc acceptationem dicitur 'Ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum.'Dicitur enim thesauruslocus in quo reponitur, Unde thesaurus auri thesis. id ist positio, nominatur; nunc sinCongrue respondeatur querenti de quolibet ubi sit, In thesauro est hoc est ubi thesaurus reponitur. Numerata quidem pecunia, et alia predicta, semel in tuto loco re-POSita non efferuntur, niSi cum e regis mandat in neceS-sarios usus distribuenda sibi mittunt Verum plura sunt tot repositoriis archis thesauri que circumseruntur et includuntur et custodiuntur a thesaurario et camerariis, sicut Supra lenius Stensum est, qualia sunt Sigillum regis de quo queris, liber iudiciarius, rotulus qui Xactorius dicitur, quem quidem nominant breue de firmis item magni annales 15COmPotorum rotuli, Triuilegiorum numerOS multitudo, receptarum recauta ac rotuli receptarum ac breuia regis de eXitu thesauri et pleraque alia que consedente caccario cotidianis usibus necesSaria Sunt.
Vsus sigilli regii qualis esse debeat, eX premiSSi ConStRr xv potest Hoc enim lacte Summonitiones et alia pertinentia dumtaXat ad caccarium, regis mandata Signantur Nec effertur alias, et sicut supra dictum est a cancellario cuStoditur per vicarium. EXpressam autem habet imaginem et inscriptionem cum deambulatorio curi sigillo, ut par 5 Cognoscatur utrobique iubentis auctoritas et reus similiter iudicetur pro hoc ut pro illo qui secus egerit.
Porro liber ille de quo queris sigilli regii comes est
individuus in thesauro. Huius institutionis causam ab Henrico quondam intoniensi PiSCOP Sic accepi. 36 Cum insignis ille subactor Anglie, re Willelmus eiusdem Vipontificis sanguine propinquus, ulteriore insule fines suo subiugasset imperio et rebellium mentes terribilibus perdomuisset exemplis, ne libera de cetero daretur erroris
iacultas, decreuit subiectum sibi populum iuri Scripto legi asbusque subicere. Propositis igitur legibus Anglicanis se
154쪽
cundum tripartitam earum distinctionem, hoc est er-chenelage, Danelage, CestSeXCnelage, quasdam reprobauit, quasdam autem approbans illi transmarinas eustrie legesque ad regni iacem tuendam aemcacissime videbantur, adiecit. Demum ne quid deeSse videretur, ad omnem totius prouidenti Summam, communicato consilio, discretissimos a latere suo destinauit viros per regnum in Circuitu. Abhiis itaque totius terre descriptio diligens facta est tam in nemoribu quam paScuis et pratis, nec non et agriculturi S, io et verbi communibus annotata in librum redacta est, Vt videlicet quilibet iure suo Contentus alienum non SurPetimpune. Fit autem descriptio per comitatus, per centuriataSet idas, prenotato in ipso capite regis nomine, ac deinde Seriatim aliorum procerum nominibus appositis secundumis status sui dignitatem, qui videlicet de rege tenent in capite. Apponuntur autem singulis numeri secundum ordinem Sic
dispositis, per quos inserius in ipsa libri serie que ad OS B pertinent facilius occurrunt. Hic liber ab indigenis Domesdei nuncupatur id est dies iudicii per metaphoram. 26 Sicut enim districti et terribilis examinis illius nouissimi sententia nulla tergiversationis arte valet eludi, Sic cum orta fuerit in regno contentio de hiis rebus que illic annotantur, cum Uentum fuerit ad librum, sententia eius infatuari non potest vel impune declinari Ob hoc nos eundemas librum iudiciarium nominauimus, non quod in eo de propositis aliquibus dubiis seratur sententia, set quod ab eo, sicut a predicto iudicio, non licet ulla ratione discedere. Discipulus. Ouid comitatus, quid centuriata vel quid Sithida si placet edissere Allioquin plana non erunt que 36 PremiSS Sunt. xvii ister Ruricole melius hoc norunt Verum, Sicut ab ipsis accepimus hida a primitiva institutione X c. acris constat. Hundredus vero X hidarum aliquot centenariis Set non determinatis Quidam enim e pluribus, quidam a Danelage m. illas C deesse decem videtur N
155쪽
ex paucioribus hidis constat. Hinc hundredum in veteribus regum Anglicorum priuilegiis centuriatam nominari frequenter inuenies. Comitatus autem eadem lege X hundredi Constant; hoc est quidam e pluribus quidam X paucioribus, secundum quod diuisa est terra Ie viros 5 discretos Comitatus igitur a comite dicitur, vel come a comitatu Comes autem est qui tertiam portionem eorumque de placitis proueniunt in comitatu quolibet percipit. Summa namque illa, que nomine firme requiritur a Vicecomite, tota non Xurgit e fundorum redditibus et e tomagna parte de Placitis prouenit et horum tertiam partem
comes percipit. Qui ideo sic dici dicitur quia fisco socius est et comes in percipiendis Porro vicecomes dicitur eo quod vicem comitis suppleat in placitis illis quibus Comes ex sue dignitatis ratione participat. 5Discipulus. Numquid e singulis comitatibus comites ista percipiunt ΘMagister Nequaquam. Set hi tantum ista percipiunt quibus regum munificentia obsequii prestiti vel eximie probitatis intuitu comites sibi creat et ratione dignitatis illius ohec conserenda decernit, quibusdam hereditarie quibusdam
Rotulus Xactorius ille est in quo distincte satis et diligenter annotantur firme regis que e singulis comitatibus exurgunt, Uius Summa minui quidem non potest et per asoperosam iustitiarum diligentiam requenter augetur. Reliquorum ratio, scilicet annalium rotulorum, et aliorum quorum Supra meminimus que in thesauro sunt et inde non recedunt, ex predictis satis liquet. Restat igitur ut ad maiores et magis necessarias institutione Scaccari con souertamur, in quibus ut predictum est XCellentior est et utilior et a pluribus remotior scaccari scientia.
Explici liber primus Incipiunt capitula secundi libri.
I. EX quibus et qualiter et ad quid fiunt summonitiones. II. Que sit differentia summonitionum Vtriusque termini. 35
156쪽
cundum tripartitam earum diStinctionem, hoc est Merchenelage, Danelage, estSeXCnelage, quasdam reprobauit, quasdam autem approbans illi transmarinas eustrie legesque ad regni iacem tuendam emcacissime videbantur, adiecit. Demum ne quid deeSse videretur, ad omnem totius prouidentie summam, communicat consilio, discretissimos a latere suo destinauit viros per regnum in circuitu. Abhiis itaque totius terre descriptio diligens acta est tam in nemoribu quam paScuis et pratis, nec non et agriculturi S, 1 et verbis communibus annotata in librum redacta est, Vt videlicet quilibet iure suo contentus alienum non Surpet impune. Fit autem descriptio per comitatus, per CenturiataSet idas, prenotato in ipso capite regis nomine, ac deinde Seriatim aliorum procerum nominibus appositis secundumis Status sui dignitatem, qui videlicet de rege tenent in capite. Apponuntur autem singulis numeri secundum ordinem sic
dispositis, per quos inferius in ipsa libri serie que ad eos pertinent facilius occurrunt. Hic liber ab indigenis Domesdei nuncupatur id est dies iudicii per metaphoram. a Sicut enim districti et terribilis examinis illius nouissimi
sententia nulla tergiversationis arte valet eludi, Sic cum orta fuerit in regno contentio de hiis rebus que illic annotantur, cum ventum fuerit ad librum, sententia eius insaluari
non potest vel impune declinari Ob hoc nos eundemas librum iudiciarium nominauimus, non quod in eo de propositis aliquibus dubiis seratur sententia, set quod ab eo, sicut a predicto iudicio, non Ilicet ulla ratione discedere. Discipulus. Ouid comitatus, quid centuriata vel quid Sithida si placet edissere Alioquin plana non erunt que
xvii Mazister Ruricole mellius hoc norunt Verum, Sicut
ab ipsis accepimus hida a primitiva institutione X C. acris Constat. Hundredus vero ex hidarum aliquot centenariis Set non determinatis Quidam enim ex pluribus, quidam a Danelage om. illas C deesse decem videtur N
157쪽
CAPP. LIB. IIJ DE CACCARIO 1 o
eX paucioribus hidis constat. Hinc hundredum in veteribus
regum Anglicorum priuilegiis centuriatam nominari frequenter inuenies Comitatus autem eadem lege X hundredis constant; hoc est quidam e pluribus quidam X paucioribus, secundum quod diuisa est terra Ie viros 3 discretos Comitatus igitur a comite dicitur, vel come a comitatu Comes autem est qui tertiam portionem eorumque de placitis proueniunt in comitatu quolibet percipit. Summa namque illa, que nomine firme requiritur a Vicecomite, tota non Xurgit e fundorum redditibus et e tomagna parte de placitis prouenit et horum tertiam partem comes percipit. Qui ideo sic dici dicitur quia fisco socius est et comes in percipiendis Porro vicecomes dicitur eo quod vicem comitis suppleat in placitis illis quibus comes ex sue dignitatis ratione participat. 5Discipulus. Numquid e singulis comitatibus ComiteSista percipiunt pMagister Nequaquam Set hi tantum ista percipiunt quibus regum munificentia obsequii prestiti vel eximie probitatis intuitu comites sibi creat et ratione dignitatis illius ohec conserenda decernit, quibusdam hereditarie quibusdam
Rotulus Xactorius ille est in quo distincte satis et diligenter annotantur firme regis que e singulis comitatibus eXUrgunt, Uius Summa minui quidem non poteSt et per asoperosam iustitiarum diligentiam frequenter augetur. Reliquorum ratio, sci licet annalium rotulorum, et aliorum quorum Supra meminimus que in thesauro sunt et inde non recedunt, e predictis satis liquet. Restat igitur ut ad maiores et magis necessarias institutione scaccari con souertamur, in quibus ut predictum est Xcellentior est et utilior et a pluribus remotior scaccari Scientia.
Explici liber primus Incipiunt capitula secundi libri.
I. EX quibus et qualiter et ad quid fiunt summonitiones. II. Que sit differentia summonitionum utriusque termini. 35
158쪽
DE CACCARIO CAPP. LIB. IIIII. De agendis vicecomiti multipliciter. IV. Quibus de causis absentia vicecomitis valeat X-
V. Quid sit quosdam Tundos dari ilancos, quosdam
VI. Que sint vicecomiti computanda elemosine scilicet, decime, liberatione utriuSque generis, et terre date. VII. Que sint per solam consuetudinem caccari vicecomiti computanda, hoc est sine breui. io III. Quo ordine computanda sunt vicecomiti que in operibus miSSa Sunt e breue regi numerum non deter
IX. Quod non absoluitur quis a debito per breue regis numerum non habens etsi Causam determinet. i5 De excidentibus et occupatis quod usitatius dicimus de purpresturi et eScaeliS. XI De censu nemorum qualiter de hiis compoti fieri debeant. XII. De placitis et conuentionibus quo ordine de hiis dio compoti fiant cum Xacta Soluuntur. XIII. De distinctione personarum que Soluendo non sunt, de quibus a vicecomite fides offertur et sub quo tenore verborum detur. XIV. Que catalla debitorum vendenda sint cum ipsi nonas soluunt et quis in vendendis ordo sit obseruandus. XU. Quod vicecomes a debitoribus debitoris illius, qui regi non soluit, debitam regi summam prius Suscipiat. XVI. Quod vicecomes, a fundi eius qui non Soluit, quod requiritur percipiat etiam si eosdem X quo regi teneris ceperit quomodolibet alienaverit. XUII. Quod non licet vicecomiti debitam sibi pecuniam non soluentibus suscipere et quid Sit agendum si forte
SuSceperit. Computanda elemosina N: computando elemosina sint sit II numero debito autem debet δ' breui RI4 habens Madox habente CN'. 'auta caricibus a expuncus etiamsi et destinatione P 22 a autem V 24 castella R
159쪽
XVIII. Qualiter vir pro Xore vel VXor Pro Uiro Conuenienda est cum ille vel illa soluendo non St. XIX. Ouod non sit idem modus coercionis baronum regis et aliorum in penis pecuniariis. XX. Quid aciendum cum economus qui fidem dedit sde satisfaciendo non comPRrCt. XXI. Quid cum veniens non satisfacit, si miles est. Quid, si non milOS. XXII. Qualiter ipse dominus puniendus est qui Sponte militem exposuit ut possit interim liberari. Io XXIII. Quid de sponte offerentibus aciendum cum et ipsi non soluunt. XXIV. Quid de releuiis sponte non SolutiS. XXV. Quid de auibus oblatis faciendum et quo tempore
XXVII. Quod aliter de firmis atque aliter de custodiis respondendum et sub alio tenore fides danda. XXVIII. Quod fides vicecomitis semel data de legittimo
compoto sufficiat per uniuerSum. OIncipit liber secundus. AUDI me frater et auribus audiendi percipe que loquar
tibi. Non penitebit te modicum tempus ereptum otiis impendere velle negotiis. Sunt enim non nulli qui non erubescunt dicere in cordibus suis qui apponit scientiam 5 apponit et dolorem. Hiis onerosa est doctrina et iocundum desipere propter hoc ab hii longe facta est Veritas, quia metuentes iocundum discipliζne laborem incidunt in errorem. Fiunt igitur ceci Corde, Viarumque pericula non identes pronis gressibus in precipitium ruunt. Verum te, frater, 3o nulliis dies otiosum inueniat ne te sorte vacantem pessimis quibusque subiciat pronior in malum infirmitatis humane conditio. Quod si sorte tibi nulla sunt, honesta tamen finge negotia, ut semper exercitatus animus Xpeditior sit
regis baronum regis K Io vi possit om K 3 releuio
160쪽
III. De agendis vicecomitis multipliciter. IV. Quibus de causis absentia vicecomitis valeat X-
V. Quid sit quosdam Tundos dari ilancos, quosdam
VI. Que sint vicecomiti computanda elemosine scilicet, decime, liberatione Utriusque generis, et terre date. VII. Que sint per solam Consuetudinem caccari Vicecomiti computanda, hoc est sine breui. io III. Quo ordine computanda sunt vicecomiti que in operibus missa sunt per breue regis numerum non deter
IX. Quod non absoluitur quis a debito per breue regis numerum non habens etsi causam determinet. i5 m. De excidentibus et occupatis quod usitatius dicimus de purpresturi et eScaeliS. XI De censu nemorum qualiter de hiis compoti fieri debeant.
XII. De placitis et conuentionibus quo ordine de hiis
dio compoti fiant cum Xacta Soluuntur. XIII. De distinctione Personarum que Soluendo non sunt, de quibus a vicecomite fides offertur et sub quo tenore verborum detur.
XIV. Que catalla debitorum vendenda sint cum ipsi nonas soluunt et quis in Uendendis ordo sit obseruandus. XV. Quod vicecomes a debitoribus debitoris illius, qui regi non soluit, debitam regi summam Prius Suscipiat. XVI. Quod vicecomes, a fundi eius qui non soluit, quod requiritur percipiat etiam si Osdem ex quo regi teneris ceperit quomodolibet alienaverit. XUII. Quod non licet vicecomiti debitam sibi pecuniam non soluentibus suscipere et quid sit agendum si forte
SuSceperit. Computanda elemosina N: computando elemosina sint sit o numero NE ID debito autem debet I breui RI4 habens Madox habente CN: 'auta caricibus a e uncus etiamsi et destinatione I et a autem δ' et castella P