장음표시 사용
141쪽
Henrici primi thesaurarius et nepos Saresberiensis cuius Supra meminimus, incomparabilem suis temporibus habuit scaccari scientiam. MaXimus etiam eXistens in hiis que ad sui itatus dignitatem pertinebant, celebrem sui nominissamam fecit, adeo ut pene solus in regno sic ViXerit et sic Gdecesserit ut gloriam eius inuidi lingua denigrare non audeat. Hic etiam, ab illustri rege Henrico secundo requenter rogatuS, caccari scientiam continuata per multos annos bellica tempestate pene prorsus abolitam resormauit, et totius descriptionis eius dormam velut alteri Esdras, o bibliothece sedulus reparator, renouauit Credidit sane vir prudens Satius esSe constitutas ab antiquis leges posteris innotescere quam sua taciturnitate Ut Oue Conderentur, emcere. Vix enim modernitas in questu pecuni mitiora
prioribus iura dictauit Ab hoc igitur super hoc huius I 5 modi responsum accepi Frater, qui aures audiendi auidas habet facile detractoris linguam inueniet. Etiam is qui non habet, non facile eandem effugiet Accessit itaque ad
regem Henricum primum vir aliquis habens sibila serpentis, dicens ei, Barones vestri qui ad caccarium resident V ao quid Mue de terris eorum MXSurgunt, non oluunt, Cum quidam constitutas habeant ad scaccarium liberationes professione sua Quidam etiam pro ossicio suo fundos habent et fructus eorum Hinc ergo grauis iactura fisco prouenit. Cum igitur ille principis emolumentum allegans frequenter 25 instaret, mentem eiu ViX tandem Verbum istud eo usque possedit ut omnia conStituta ab omnibus solui reciperet, nec aliquid alicui dimitti, nisi qui super hoc expreSSum eius optinuisset mandatum , Iactumque est ita. Succe Hdente Nero tempore, cum recordaretur princeps consilii 3o Architophel, penituit eum acquieuiSse Decreuit autem omnibus illic ministrantibus omnia predicta computari, nil ducens iacturam modici eris respectu magni honoris Destinauit itaque breue suum ad scaccarium ut assidentes illica hiis liberi essent iure perpetuo. Ab hoc igitur breui X 33 tunc et modo dicitur ' in perdonis per breue regis. Sicque
142쪽
factum est ut quod indultum Si Patribus, et nunc Perseueret in posteris. Simile autem huic aliquid temporibus modernis nos vidisse meminimuS, quod tractu temporis sub consimili verborum tenore hiis qui absolui meruerint com-5 putabitur. Precepit namque dominu re Henricus secundus in termino sancti Michaelis xiiii anni regni sui ut milites Templi et fratres Hospitalis et monachi Cisterciensis
ordinis, quibus per arte Sue libertatem longe ante quietantiam cindulserat omnium que ad denarios pertinent, 1 excepta iustitia morti et membrorum, modo quieti essent de hiis omnibus que ad denarios per Singulos comitatus pertinerent, adeo ut de cetero cartas suas ad caccarium deserre non cogerentur. Hoc enim regie pietatis decreuit auctoritas, ut sic semel baronum consideratione de hiis is omnibus expedirentur ne qui ad frugem vite melioris transierunt et orationibus potius Vacare tenentur, ad Scaccarium 1 propter hoc cum artis suis inutilem et tediosam moram
facere compellantur Consili, igitur edi consideratione baronum qui interfuerunt actum est breue domini regis a sub hoc tenore 'Clamo quietos milites Templi de V marcisque eXiguntur ab hominibus eorum pro desectu, et prohibeone modo ab ipsis vel hominibus eorum vel terris aliquid exigatur vel capiatur quod ad denarios pertineat. Testibus hiis ibi. Sic et fratribus Hospitalis et monachis predictis. et Huius autem auctoritate mandati amodo per singulos comitatus de omnibus que ad denarios pertinent quieti erunt sic ut dicatur in annali es perdonis per breue regis, illud
scilicet cuius supra meminimuS.
Discipulus. Satis intelleXi quod dictum est; nunc si placeta quid sit Scutagium, murdrum Vel aneget dum aperire non differas Barbara quidem esse videntur et eo magis me
sollicitant quod ab hiis dicis liberos esse scaccarii ministros. ix Mazister Fit interdum ut imminente vel insurgente
in regnum hostium machinatione decerna re de singulis Henricus rexi I decreuerit C domini
143쪽
Dodis militum summam aliquam solui, marcam scilicet vel libram unam, unde militibus stipendia vel donatiua Succedant. Mavult enim princeps Stipendarios quam domesticos bellicis opponere casibus Hec itaque Summa, quia nomine Scutorum soluitur, scutagium nuncupatur. Abia sautem quieti sunt ad scaccarium residenteS. Porro murdrum proprie dicitur mors alicuius occulta cuius interfecto ignoratur. Murdrum enim idem est quod absconditum vel occultum. In primitivo itaque regni statu post conquisitionem qui relicti fuerant de Anglicis sub Ioactis, in suspectam et exosam Sibi Normannorum gentem latenter ponebant insidias, et passim ipsos in nemoribus et loci remotis, nacta opportunitate, clanculo iugulabant. In quorum Ultione Cum rege et eorum ministri per aliquot annos Xqui Sitis tormentorum generibus in Anglicos de is Seuirent, nec tamen si omnino desisterent, in hoc tandem deuolutum est consilium, Ut centuriata, quam hundredum dicunt, in qua sic intersectus Normannus inueniebatur, quod mortis eius minister non Xtabat, nec per fugam quiSeSSet Patebat, in summam grandem argenti Xaminati fiSco ocondempnaretur quedam scilicet in XXXV libras, quedam in lilii libras, secundum locorum diuersitatem et intersectionis frequentiam. Quod ideo actum dicunt, vi scilicet pena generaliter inflicta pretereuntium indemnitatem procuraret, et sestinaret quisque tantum punire delictum, vel asofferre iudicio per quem tam enormis iactura totam edebat viciniam. Ab horum, ut prediXimus, solutione Sedente ad
Discip/ιθιs Numquid pro murdro debet imputari clandestina mors Anglici sicut Normanni' o Mazister prima institutione non debet sicut audisti, set iam cohabitantibus Anglicis et Normannis et alternatim BUXores ducentibus vel nubentibus, sic permiXte sunt nationes
ut vix decerni possit hodie, de liberis loquor, quis Anglicus qui Normannus sit generea Xceptis dumtaxat ascriptitiis 35 qui villani dicuntur, quibus non est liberum, obstantibus
unde unum I in etiam K vo post sicut M. et C
144쪽
dominis suis, a sui status conditione discedere. Ea propter pene quicunque Sic hodie occisu reperitur, ut murdrum punitur, exceptis ii de quibus certa sunt ut diximus Seruilis conditionis indicia. Discipulus. Miror singularis Xcellenti principem et acerrime virtuti hominem in Subactam et sibi suspectam
Anglorum gentem hac sum miSericordia, ut non solum colonos per quo agricultura POSSet Xerceri indempnes seruaret, verum PSi regni maioribus landos suos et amplasio POSSCSSiones relinqueret.
Mazisur. Licet hec ad suscepta negotia, quibus debitor
lactu Sum, non attineant, tamen que super hiis ab ipsis indigenis accepi gratis Xponam. Post regni conquisitionem, post iustam rebellium SubuerSionem, cum re ipse I regiSque Proceres loca noua Perlustrarent, facta est inquisitio
diligens qui fuerint qui contra regem in bello dimicantes
per fugam se Saluauerint. Hiis omnibus, et item heredibus eorum qui in bello occubuerunt, Spes Omnis terrarum et fundorum atque reddituum quos ante OSSederant preclusa a CSt magnum namque reputabant seu vite beneficio sub inimicis. Verum qui vocati ad bellum necdum conuenerant, vel familiaribus seu quibuslibet necessariis occupati negotiis non interfuerant, Cum tractu temporis deuotis obsequiis gratiam dominorum poSsediSsent, in SP Successionis, sibi et tantum, pro voluntate tamen dominorum POSSidere ceperunt. Succedente vero tempore, Cum dominis suis odiosi passim a Possessionibus pellerentur, nec Sset qui ablata restitueret, communis indigenarum ad regem peruenit querimonia, quasi sic omnibus Xos et rebus spoliati ad alienigenas transire 3 cogerentur. Communicato tandem super hiis consilio, decretum est ut quod a dominis suis, Xigentibus meritis, interueniente pactione legittima, poterant optinere, illis inuiolabili iure concederetur. Ceterum autem nomine Successionis a temporibus subacte gentis nihil sibi vendicarant. 33 Quod quidem quam discreta consideratione cautum Sit,
buerint C 24 sibi filii N et essent K 3 ut om. R 34 a
145쪽
manifestum est, presertim cum sic modis omnibus, ut sibi ConSulerent, de cetero studere tenerentur deuotis obsequiis dominorum suorum gratiam emercari. Sic igitur quisquis
de gente subacta landos vel aliquid huiusmodi possidet, non quod ratione successionis deberi sibi videbatur adeptus 5eSt, et quod solummodo, meritis Suis exigentibus vel aliqua pactione interueniente, obtinuit. DiscipiιDιs Quid sit centuriata vel hundredum non satis
Magisur Sustine modicum, scies postea loco suo hoc io est in titulo de libro iudiciario Nunc proSequamur dedanegeldo et, ut ratio nomini tibi conStet, PauliSPer aduerte. Insula nostra suis contenta bonis, peregrinis NyNon eget, hanc igitur merito di Xere priores Diuitiisque sinum deliciisque larem. 13 Propter hoc innumeras ab Xteris iniurias passa est, quia scriptum est iurem pretiosa signata sollicitant.' Circumiacentium enim insularum ProdOneS, irruptione facta maritima depopulanteS, aurum, argentum et queque retiOSatollebant. Verum cum re et indigene bellicis apparatibus o instructi in Sue gentis defensionem instarent, illi 'fugas aggrediebantur equoreas. Inter holitaque pene Precipua, et Semper pronior ad nocendum erat bellicosa illa et populosa gens Dacorum, qui Preter Communem raptorum auaritiam acrius instabant, quia aliquid sibi de antiquo iure in seiusdem regni Ominatione Vendicabant, sicut Britonum plenius narrat historia. Ad hos igitur arcendos a regibus Anglicis statutum est ut de singulis hidis regni, iure quodam perpetuo, duo solidi argente Soluerentur in usus virorum sortium, qui perlustrantes et iugiter XCubantes maritimarao impetum hostium reprimerent. Quia igitur principaliter pro Dacis institutus est hic redditus, Danegeldum vel Dane- geldus dicitur. Hic igitur annua lege Sicut dictum est, sub indigenis regibus soluebatur Sque ad tempora regi Willelmi primi de gente et genere Normannorum Ipso namque 35
Io hoc vel P II suo os libro adici'. sed postea cancellauis 23 ad nocendum pronio C 27 hoc R 33 et in K sed correxit fost et aaed de C
146쪽
regnante, tam Daci quam teri terre marisque redones B hostiles cohibebant incurs3, Sciente Verum isse quod scriptum est 'Cum sortis i natu cuStodit atrium suum, in Pace Sunt ea que possidet. Noverant etiam quod acerrimes virtutis homines inpunitas In serunt iniurias Cum ergo diu siluisset terra sub eiu sem regis imperio, noluit hoc Vt annuum solui, quod suo urgente necessitate bellice tempeStati exactum, nec mera omnino propter inopinatos casus dimitti Raro igitur imporibus eius e successorumio pSius Solutus est hoc est um ab Xteris gentibus bella vel opiniones bellorum in gebant. Verum quocumque tempore soluatur, ab ipso seri Sunt qui assident ad scaccarium sicut dictum est cecomites quoque, licet inter barones scaccari non complentur, ab hoc quieti sunt deis dominiis suis propter labori atra eiusdem census collectam. Noueris autem domini uslibet hec dici que propriis sumptibus vel laboribus X luntur, et item que ab Scriptitii suis su nomine ovidentur Quia enim ascriptitii de regni iure non solum ab iis que modo possident ad allia et loca a dominis Suis transscri possunt, verum etiam 3 C quoque licite venduntur quomodolibet distraho merito tam ipsi, quam teri Iluas excolunt ut dor serviant, dominia reputanantiqua scaccarii dignitas a barones eius ab essariis sorsuix quibus et O conSenitione ut de hiis essariis diem qua rei illustris CX emptus est enii a lactis vel iaciendis, qui bus, Propter impunit.
4 Nouerint Canimo io solascriptitiis a scrip tiquasi si dignitas in
147쪽
soreste custodiam deputantur. velint argumenti aStruere, Ut sit ratione sessionis ad caccardentium erga principem quoui pecuniariter puniri mereretur nisi speciali principis mandat coxcessus Sit in orestam regi S.
sic delinquit et propter hoc mandato liberari Hec itaquio assumunt ii, qui inter Visum eorum qui ad rum sunt plures qui suis
essariis hiis nullus liber Si quis enim illic est snqueret infortunio Vndem illa liber non essetim ergo eSSartum tactum
debet, ut dicunt, is quitur, niSi regis Xpresso 'btio licet subtilis sit et videatur aliquibus pene sussicien 1 obuia tamen illi quod
sic delinquunt, ut scilicet pro solidus unus soluatur, pro iuge denarii iure perpetuo. EX QSumma quedam Xurget de respondere tenetur, Sicut e CVno per singulas hidas comitatuaSSiSa nuncupatur, excrescit
habet similitudinem essarium dictum est, videri potuit molhabendoSItem Obauctori
communis in illos qui to iugeris unius triticeiro quo Seritur auena Ui. 5utem particulis coacta coco me ad scaccarium
tutis duobus solidis velsama Vna que communis
igitur in hiis expreSSam oasSiSa communi, Sicut nerito similiter quietos iis communibus SSisiS. Sque longevi non vilis enim retroactistemporibus suisse com 25 Cana mem praeest, Vidi ego ipse, qui Legre estri comite eruditum et in negotiis litam habens animi virduliis emulator flectUS 3o1ta Si pene Principemae adeo conualuit penest ne dissimulata fallit Solum ad caccarium Eessariis ut JnSuetudinisernis tem Poediscretum, illatum Hic ioque prudentia pluribus XA
palliata PrUimandato ipsiuillorum C
3I os examinata ad . adeo conualuit pene eum e conualuit penes eius R
148쪽
regnante, tam Daci quam ceteri terre marisque redones B hostiles cohibebant incursus, Sciente verum esSe quod scriptum est 'Cum sortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea que possidet. Noverant etiam quod acerrimes virtutis homines inpunitas non serunt iniurias. Cum ergo diu siluisset terra sub eiusdem regis imperio, noluit hoc Vt annuum Solui, quod fuerat Urgente necessitate bellice tempestati eXactum, ne tamen omnino propter inopinatos
casus dimitti Raro igitur temporibus eius Vel successorum Io ipsius solutus est hoc est cum ab exteris gentibus bella vel opiniones bellorum insurgebant. Verum quocumque tempore Soluatur, ab ipso liberi sunt qui assident ad scaccarium sicut dictum est. Vicecomites quoque, licet inter barone Scaccari non computentur, ab hoc quieti sunt deis dominiis suis propter laboriosam eiusdem censu collectam. Noueris autem dominia cuiuslibet hec dici que propriis sumptibus vel laboribus excoluntur, et item que ab Scriptitiis suis Suo nomine possidentur. Quia enim ascriptitii de regni iure non solum ab hiis que modo possident ad alia a loca a dominis sui transferri possunt, verum etiam ipsi quoque licite Venduntur vel quomodolibet distrahuntur, merito tam ipsi, quam terre quas excolunt, dominis suis serviant, dominia reputantur. Item sertur ab iis quibus antiqua scaccarii dignitas oculata ride Temotuit. quod a barones eius ab essariis orestarum liberi sunt de dominiis suis : quibus et nos consentire videmur, adiecta determinatione ut de hiis es sartis dicantur quieti, que fuerant ante diem qua re illustris Henricus primus rebus humanis exemptus est Si enim de omnibus, quocumque tempore 3 factis vel faciendis, quieti essent, liberum videretur baronibuS, propter impunitatem, nemora sua, in quibus regia resta Consistit, pro sui arbitrii voluntate succidere, quod nequaquam impune possunt niSi recedente regis conSensu vel principalis orestarii. Porro in necesSarios etiam Sus4 Nouerint C 6 soluisset omnino N corr. E corri: animo NK Io solutum C ex terris C I collatam K I ab ascriptitiis a scriptitiis C 23 post quibus adae et C corr. 24 antiqua post dignitas ponit C et qui o etiam a . C corr.
149쪽
sue domus de propriis nemoribus non assumunt ii, qui in resta sua habent domicilia, nisi per visum eorum qui ad foreste Custodiam deputantur. Verum sunt plures qui Suis Velint argumentis astruere, quod de effartis hiis nullus liber sit ratione sessionis ad scaccarium. Si quis enim illic est scientium erga principem quouis delinqueret insortunio Vnde PeCuniariter puniri mereretur, a pena illa liber non esset nisi speciali principis mandato. Cum ergo eSSartum tactum CXcessus sit in orestam regis, non debet, ut dicunt, is qui sic delinquit et propter hoc punitur, nisi regis Xpresso 'mandato liberari. Hec itaque ratio licet subtilis sit et videatur aliquibus pene sussiciens, obuia tamen illi quod Pena Pro SSartis constituta sit et communis in illos qui Sic delinquunt, ut scilicet pro essario iugeris nius triticei
solidus unus soluatur, Pr iugere ero quo oritur Uen Ui. Is
denarii iure perpetuo. Ex hiis autem particulis coacta Summa quedam Xurget de qua Uicecomes ad scaccarium TOSPondere tenetur, sicut e Constitutis duobus solidis vel uno per singulas hidas comitatus summa na, que communiSaSSiSa nuncupatur, eXcrescit. Quia igitur in hiis Xpressam et o habet similitudinem essarium cum RSSiSa communi, Sicut dictum est, videri potuit non inmerito Similiter quietos habendos illos ab essariis ut ab aliis communibus assi sis. Item obuia eis consuetudinis ususque longevi non vilis auctoritas. Sicut enim retroactis temporibus suisse com 25 memorant quibus cana memoria est, vidi ego ipse, qui loquor tecum, moderni temporibus egre estri comitem Robertum, virum discretum, litteris eruditum et in negotiis rensibus exercitatum. Hic ingenitam habens animi virtutem paterne quoque prudenti sedulus emulator effectus aciest, Cuius industria pluribus Xaminata Si penes principem nOStrum, Henricum Secundum, atque adeo conualuit penes eum, quem nec Palliata prudentia nec dissimulata fallit ineptia, Ut e mandato ipsius non Solum ad caccarium Ea prouisum P illorum C mis his P Io delinqui I ut veli 3 vi. v. Id et in hiis,m K et ab ad K
et Sicut Sic A 2 26 sana P vi deae I fost examinata adii. plena K americum N 32, 33 atque adeo Conualuit pene eum om NK 34 ros ineptia adae atque adeo conualuit penes eius R
150쪽
verum etiam per UniverSum regnum residentis dignitatem optinuerit. Hic semel imminente ViSitatione nemorum, quam reguardam vulgo dicunt, que tertio anno fit, breue regis obtinuit vi quietus esset ab iis que de terra ipsius 5 pro essariis Nigebantur, apposito numero qui de hiis exurgebat Ouo delato et lecto ad scaccarium in publico stupebant omnes et mirabantur, dicentes Nonne comes iste libertatem nostram infirmat Θ' Contuentibus igitur se inuicem qui assidebant exorsus est felicis memori Ni-1 gellus, tunc ElyenSis epiScopus, Si inquiens cum modestia. Domine comes irritam fecisse Videris Per hoc breue scaccari dignitatem, qui mandatum regis de hiis rebus impetrasti a quibus liber es per sessionem caccari οῦ ac si ConSeqUenter amodo per locum a maiori debeat inserri, qui 13 de effartis breue regis non obtinet, solutioni o obnoxius
fiat. Set salua reuerentia, pernicioSUS St, Propter Xem-Plum, hic absolitationis modus. Cum igitur, ut fit in dubiis,
quidam sic, quidam aliter sentirent, allatus est in huius rei validius argumentum, rotulus annalis de tempore regis: illius magni, Cuius supra meminimus, sub quo plurimum floruisse dicitur dignitas et scientia caccarii, et inuentum
est alliquid quod episcopo de dignitate residentium alleganti
consonum videbatur. Ouibus auditis paulisper deliberans secum comes Sic ait Fateor me super hiis breue regis impe- et trasse, non Vt ius vestrum infirmarem, Set, sic sine molestia declinarem inportunam nimis, regi tamen incognitam, Alaniorum Xactionem. Abdican ergo breue suum per libertatem sessionis preelegit abSolui. Succedente tempore cum predictus episcopus infirmitate detentus adesse non a POSSet me PS Supplente ad caccarium vices ipsius in quibus poteram, contigit esSarta solui. Cum ergo de domini eius exacta soluerentur, questus Sum in publicum allegans ius absolutionis. De Communi ergo omnium Consilio et consideratione, que iam soluta fuerat mihi restituta