De necessariis observantiis Scaccarii Dialogus, commonly called Dialogus de Scaccario

191쪽

dictum eSt, tolluntur, et abhinc fisco cedunt Uerum si is a quo tollitur occupatum, auctor est acti, Simul etiam, nisi re et Pepercerit, pecuniariter grauissime punietur Quod Si non auctor et heres auctoris fuerit, ad penam sussicit fundi eiusdem sola reuocatio. Ex quo sane, Sicut ex aliis 3 pluribus, regi misericordia comprobatur, dum patri tam enormi eXCeSSu non punitur in filio, qui usque ad factam inquisitionem publice potestatis iactura ditabatur Porro eschaele Vulgo dicuntur que decedentibus iis qui de rege tenent in capite, cum non extet ratione Sanguini heres, Ioad fiscum relabuntur De hiis autem simul cum Propresturis compoti fiunt sub una Scripture serie, si tamen Ut Singulorum nomina per ordinem Xprimantur At cum paterfamilias miles, vel seruiens, de rege tenens in capite fati debita soluerit, relictis tamen liberis quorum Primo is genitus minor est annis, redditus quidem eius ad fiscum

redeunt; sed huiusmodi non simpliciter escaeta dicitur set escaeta cum herede. Vnde nec heres ab hereditate, nec ab ipso hereditas tollitur, et simul cum hereditate sub regis custodia constitutus, tempore pupillari etatis de ipsa acihereditate per regios officiales tam ipse quam ceteri liberi

neceSSaria percipiunt cetera Vero, que de ipSa proueniunt, Cregiis usibus cedunt. Me hiis autem Seorsum compoti fiunt, quia non perpetuo se quodam temporali iure fisco debentur. Cum enim heres, nunc minor, legittime elati adeptuS bene asficia sibi suisque disponere nouerit, quod iure sibi paterno debetur, a regia munificentia suscipiet, quidam gratis, Per solam scilicet gratiam principis, quidam PromiSSa Summa aliqua, de qua cum compotus fiet, dicetur in annali Ille vel ille reddit compotum de c. libris de releui terre Patris sui. 3o In thesauro hoc et debet hoc De hoc autem ultra in annali compotus non fiet cum ad fiscum post hoc non redeat. Verum dum in manu regis est de hoc sic scribetur in annali Ille vicecomes reddit compotum de firma illius honoris, si scilicet baronia est In thesauro hoc : Et in as

192쪽

procuratione liberorum illius hoc per breue regis quod ibi

ad scaccarium per consuetudinem fiet. Et debet hoc ' vel Et quietus est. Quod si minor Si possessio hec, ut sit landus unus vel duo vel tres, Sic dicetur Ille vicecomes,'s vel 'ille . cui forte rex eiusdem rei custodiam deputauit, reddit compotum de firma terre illius N. que fuit illius N. quam re habet in manu sua vel riue est in manu regis cum herede. In thesauro hoc : Et debet hoc vel 'Et quietus est. Attende preterea quod honor ille vel fundus, io dum in manu regis cum heredes fuerit, omnes elemosine et liberationes indigentium a prioribus dominis solo caritatis intuitu constitute, iis, quibus debentur, cum integritate soluuntur et ad scaccarium custodi computantur. Liberationes vero Seruientium, qui dominis suis ad explenda is quelibet obsequia necessarii visi sunt, et ob hoc Constituuntur, dum re possidet, voluntariam habent solutionem. Cum autem in manu heredis deuoluta fuerit hereditas, oportet eum patris inherere vestigiis, ut scilicet quoadusque vixerint hi quibus hec a patre suo ConStituta sunt, ita a comite percipienda illis Satisfaciat et post hec, si voluerit,

eorum Utatur vel non utatur ObSequiis.

Discipulus. Dixisti, si bene memini, quod si quilibet

de rege tenens in Capite decedens minorem annis heredem reliquerit, tandem idem relictus, post legittime tatis tem- a Pora, quidam gratis, quidam promissa pecunia, quod sibi debetur a rege suscipit quod autem sic soluitur releuium'

dicis. Dic ergo si cuiuslibet fundi, qui de rege est in capite, relevium sub consimili summa debeat exigi, vel si sub dissimili quare sic.

a m ister. In propriam te videor armasse perniciem X predictis enim alia coniciens armatis me veXas questionibuS. Noueris autem quod releuiorum que regi debentur, Secundum dissimiles possidentium status, dissimilis Summa Consurgit Quidam enim de rege tenent in capite que ad ῖ Coronam pertinent, baronias Scilicet maiores Seu minores. Si ergo pater possessor huiusmodi mortuus suerit, relicto

193쪽

herede qui iam adultus sit, non secundum constitutam de hiis summam regi satisfaciet et secundum quod a rege poterit optinere. Quod si minor elate fuerit heres in custodia constitutus legittimam etatem prestolabitur 'unc autem vel gratiS, sicut dictum est, vel Secundum bene splacitum regis, sicut adultus hereditatem paternam nanciscetur. Si vero decesserit quis tenens tunc de rege feodum militis, non quidem ratione corone regie, et Potius ratione baroni cuiuslibet, que quouis casu in manum regis delaPSaeSt, Sicut eSt episcopatus acante sede, heres iam defuncti Iosi adultus est, pro feodo militis c. solidos numerabit, Pro duobus X. libras, et ita deinceps iuXta numerum militum, quos domino debuerat antequam ad fiscum deuoluta seret hereditas. Quod si minor annis heres relictus fuerit, que de hereditate eius proueniunt, ratione CuStodie tempore 15 pupillari etatis fisco prouenient, sicut dictum St. Relictus autem a patre iam adultus pro singuli feodis militum c.

solidos soluet, vel etiam infra hoc est l. solidos si dimidii militis Dodum possederit et sic deinceps. Ne te lateat

quod eius quem in custodia per aliquot annos habueris oet OSSeMionis eiu fructum, cum ad etatem legittimam

Peruenerit, relevium repetere non alebiS.

Discipulus. In hac parte pro pupillis lex iudicat et quod

piis mentibus bene sedet, decernit. Magister. Sic est, et de propositi ProSequamur. Item 5 est et tertium genus excidentium vel eSCaetarum quod fisco prouenit iure perpetuo. Cum aliquis de rege tenens in capite, perpetrati sceleris sibi conscius, Sive sit ei obiectum siue non relictis tamen omnibu per fugam vite consulit, vel si super eodem obiecto Onuictu vel conseSSus terra 3o simul et vita iudicatur indignus omnia, que sui iuriS

fuerant, mox infiscantur et redditu omnes annuo immo et perpetuo iure ad scaccarium a Vicecomite PerSoluuntur, et

quod ex mobilibus eorum venditis prouenit, regi cedit.

Io prius est ona. I dominus C 3, 4 foret heredita . . . relictus m. N I autem m. R I frius solidos m. silset V a furtum P a peruenit et om et et tertium interdum K 29 non om K 34 regi cedit o n. N

196쪽

Similiter si cuiuscunque conditionis vir, vel cuiuscunque domini seruus, aut liber, metu arctiori assis quam rex propter sceleratos ConStituit, a Sede sua iugerit, et per constitutos ac lege dissinitos termino iuri se non optulerit vel Xcusauerit, Vel etiam Si acclamante in ipsum vicinia, suspectu et OStmodum ComprehenSu per legem assise constitutam reus Sceleris Convictus suerit, omnia eius mobilia fisco cedunt, immobilia vero dominis suis. Mobilium vero pretia per manum vicecomitis ad scaccarium deseruntur et 1 in annali sic annotantur, 'Ille vicecomes reddit Compotum

de catallis fugitiuorum vel mutilatorum per aSSisam de loco illo . scilicet de hoc . de illo . et sic deinceps per

Singula capita, Xpressis eorum nominibus et Summis que de catallis singulorum exurgunt Fiet autem in fine summar omnium, et circa finem eiusdem lineo, in qua Summa St, scribetur In thesauro l. libre in tot vel tot taleis et debet X. libras vel 'Et quietus est.' e Sunt, frater, quorum Supra meminimus, que ad scaccarium a vicecomite deserenda et soluenda sunt, etiam si summonitio nulla precesserit. a Sic et thesaurus, effossa tellure vel aliter inuentus. Item

cum quis laicum undum habens vel ciuis etiam publicis inseruit usuris, si hic intestatus decesserit, vel etiam iis

quos defraudauit non satisfaciens testamentum de praue adquisitis visus est Condidisse, set eadem non distribuita immo penes se reseruauit, quia sic perquisitis incumbens animum possidendi deseruisse non creditur, pecunia eius et omnia mobilia mox infiscantur et non summonita per officiales ad caccarium deseruntur. Heres autem iam

defuncti lando patem et eius immobilibus sibi vix relictis

Discis/ιms. X remissis que de feneratoribus dicta sunt queStio grauis animum pulsat quam Vellem, Si placet, plenius expediri. Dixisti enim cum quis laicum fundum habens vel etiam ciuis publicis inseruit usuris ' et cetera.

Conditioni . . . cuiuscunque m. terminos m. R deseruntur referuntur C et illo om K v. m. C fora, a d.

et C I vel tot om C I vel m. N frater super K I et Soluenda m. R et ciuis Madox quis etiam et C a

197쪽

E quibus verbis personarum quedam distinctio inter sic delinquentes fieri posse videtur, ut alia Sit Clericorum, alialaicorum, condicio, cum pares sint in delicto. Item ex II eo quod additur sublicis inseruit usuris credi potest, eSSO quaSdam non publica quibus si quis adheserit, an legi spublicarum subiaceat ProrSuS ignoro. Magisur Frustra credidi breuibus et communibus tibi satisfaciendum, cum e huiusmodi questionem elicia cuius absolutio seritorum quosdam lucusque latuit Verum quod dicis, ex verbis tuis clericorum et laicorum sic delin 1 oquentium videtur Sse diSpar Condicio, cum pares sint in delicto, non approbo. Sicut enim in gradibus, Sic et in culpis dissident, iuXta verbum illud quanto gradus altior, tanto casus grauior. In boni etiam et meritorii operibus, ut quibusdam visum St, dispares sunt Laici enim, qui 15 voti necessitate minus tenentur, ampliorem gratiam Promereri videntur, sicut in peruersis actibus ii, qui voto religioni in Seruiunt, grauius offendunt et de hiis hactenus Habes autem e Precedentibus Unde tu questionis pars prima Valeat abSolui. EX eo enim quod clericus o usuris inseruieni dignitatis Sue priuilegium temeretur, parem laico si delinquenti penam sibi mercatur, Vt, PSO videlicet de medio sublato, omnia eius mobilia fisco debeantur Ceterum Sicut a prudentibus accepimus, in Sic delinquentem clericum vel laicum Christianum, regia 5

potestas actionem non habet, dum vita Comes fuerit, superest Ienim penitenti tempuS Seu magis ecclesiastico iudicio reseruatur Pro sui Statu qualitate condempnandus Cum autem sati munus XPleuerit, Sua Omnia. ecclesia monreclamante, regi cedunt, niSi, Sicut dictum est, ita comite sodigne penituerit et teStamento condito, que legare decreuerit, ProrSUM alienaverit. Restat itaque quas

publicas ' dicamus suras ' et quas non publicas ' Ἀκ- pediamus, deinde, si pari lege teneantur qui in trisque

ros distinctio ad . quod sic se C et videtur videre 3 in cum K 6 subiacent N Meicias C II dispar ona. R 3

198쪽

delinquunt. Publicas igitur et Sitatas suras dicimus

quando, more Iudeorum, in eadem Specie ex Conuentione quis ampliu Perceptum eSt, quam commodauit, Sicut

libram pro arca Vel pro libra argenti ii denarios in septimanam de lucr preter Sortem. Non publicas autem set tamen dampnabiles cum qui fundum aliquem vel

ecclesiam pro commodat SuScipit et manente sortis integritate, fructu eius, done Sor ipsa soluta fuerit, sibi percipit. Hoc genus, propter laborem et Sumptum quiro in agriculturis solent impendi licentius visum est; et proculdubio sordidum est et inter suras morito computandum. Quod si creditor auarus et in ruinam ni me suo PronuSin scripto sic exprimi dignum duXerit ut dicatur Notum sit omnibus quod ego . debeo . . arcas argenti et is pro iis c marcis inuadiati ei terram illam pro . libris QUOUSque ego, O heres meuS, soluam ipsi, Vel heredi suo, I Predicta C. marcAS'; cum post mortem reditoris ad regis vel principalis iustitiarii notitiam huius famose arte tenor peruenerit, in primis sedus senoris questu condempnabitur, et et creditor, Scripto suo deprehensus senerator, mobilibus suis indignus iudicabitur. Quod si is cuius fundus est a rege quomodolibet optinuerit ut sic distractus sibi restituatur, in sorte tota domino regi tenebitur etiam si creditor per biennium vel amplius possederit. Regis tamen munias ficentia de summa sortis illius taxare OnSueuit, maxime Propter Singularis gratie munus, in quo fidelibus suis debito prelationis tenetur; et item quia CreditoriS, set eneratoris, qui sui fidelis enormi iactura ditatus fuerat, ratione publice potestati bona omnia percepturus est Sunt et pleraque go alia, que singulariter ad fiscum pertinent, que non facile sub una scripture serie redigi Possunt, quia non constituta set Casualia sunt. De hiis tamen excidentibus huius tertii generis non supra Post firmaS, et infra poS Omnia placita, compoti fiunt ante catalla fugitiuorum, Vt 49Sa quoque igitur dicimus surasi 5 Non nunc N 8 fuerit fiunt

Io expendi merito om. J computandum merito δε ruine NII iudicabitur 'm. 9 26 singularis propteri a fideli N:

fidelibus et pleraque pluraque μ

199쪽

locorum positione videantur pro enormibus culpis delinquentium ad Scum pertinentia.

Discipulus. Miror super hiis que dixisti Nec enim

cum prioribu stare posse videntur Cum enim ascriptitiorum dominis liberum sit, non solum illos transferre erum setiam quibuscunque modis distrahere, sicut supra dictum CSt, non tantum catallorum set et Corporum merito domini reputentur, mirandum est Cum dominus rerum et hominis rei nil delinquat in legem quare OSSCSSione Sua priuetur Videri enim iustum posset, regis conStitutio incio personam delinquentis puniret Xcessum, mobis: Uero cum ipsis fundis in usus dominorum Cederent. Magistor Mouet te quod me mouit. Verum in hiis longam fieri moram superfluum credo, cum ab inceptis negotiis aliena sint. Vt tamen tibi satisfiat propter solam 15 regi aSSiSam Sic Sse OgnOSCAS. Nec enim est qui regie Constitutioni, que pro bono pacis fit, obviare presumat. Quod si dominis catalla suorum Per SSiSam condemPnatorum prouenirent, sorte quia cupiditatis humane servida sitis in medio posita est propter modicum questum quidam oin necem suorum etiam innocentium graSSarentur. Eapropter re ipse cui generalis est et a deo credita cura subditorum, hec ita decreuit ut sic rei legi satisfacientes Corpore puniantur et retentis sibi ipsi mobilibus, domesticis

hostibus, hoc est dominis suis, non XPonantUr Vemm 25 sicut iam diximus, sola regis constitutio Urgente neceSSitate, Pro bono pacis acta huius questionis principalis

solutio St.

Discipulus. Video quod non sine causa fit nunc si placet prosequere. Verum restat in precedentibus quiddam 36quod vellem altius, si placet, eXpediri. Dixisti enim quod fugitiuorum et mutilatorum per assisam mobilia non sum Lmonita ad scaccarium deseruntur et in annali suo loco scribuntur Quid autem de redonum vel surum catallis Nec Non non in ferius et om Moultl

200쪽

fieri debeat non dixisti, si scilicet ad regem pertineant

vel cui de iure cedere debeant. Magister Predonum, qui et lares manifesti dicuntur, et latenter surantium, condicio dissimilis est Porro nam horum quam illorum duo sunt genera e quorum singulis catalla diuersis diuerso modo proueniunt. Predonum quidem, sicut et larum quidam Xleges sunt quos sitatiusvthlagatos dicimus, quidam non Uthlagati vero et exleges fiunt quando legittime citati non comparent et per legit-

1 timos et Constitutos terminos expectantur, et etiam requiruntur, ne iuri se offerunt. Horum itaque catalla, Sicut et vita, in manibus Comprehendentium ipso eSSO OSCuntur, nec ad regem pertinere qualibet ratione possunt. Predonum autem bona qui nondum in hanc miserie summam delapsi 75 Sunt, Si comprehenduntur, ad fiscum proueniunt; surum

autem ad vicecomitem sub quo deprehensi et puniti sunt. Quod si vicecomes furis causam ad curiam deduci dignam duXerit, ut ibi iudicetur, nil ipsi se totum regi debetur quod sur ille possederit. Si vero furem proprium quiSα insecutus fuerit et in prima curia domini regis vel etiam in comitatu ipsum comprehenderit et reum furti, adiudicata Μ lege, probauerit, de catallis suris, si ad id suffecerint, ablata vero primum les restituentur, precedente, si placet domini regis iustitiario de summa ablatorum fide eius qui petit, Vela Sacramento POStmodum autem, e prouida studiosorum

pacis institutione, idem de bonis suris tantundem accepturus est in laboris et sumptus sui solatium quantum priuS dolo furis amiserat He autem duple et prudenter procurata solutio ab antiquis soli et persolla, vel prosolia,' a non inmerito dicta est. Primo enim, quod ablatum uerat,

ei soluitur et ob hoc dolia dicitur Deinceps pro laboris

3 redones C qui igitur C clarantium condicio m.

6 diuerso diuersa I sicut et om. R II itaquei uterque RI Curva om. R I iudicetur videatur 2 ipsis P I possiderit δε proprium suum C 9, 2 Proprium . . . Curia In Reto curia prima et ipsum ut ibi comprehendunt K et sum-cerenti suffecerit R 23 vero om. R vero primum prenouit Cet ablatorum oblatorum N 27 sit et K 29 solita et persolita vel prosolita C o solita C