Ioannis Chrysostomi Zanchi Bergomatis ... De origine Orobiorum siue Cenomanor. Ad Petrum Bembum libri tres

121쪽

de comuni Cenomanorusitu utis multa iam diximus: nunc demum singulus eorti ciuitates recensibo; quae tame si habeant reru suarum tum antiquarum, tum praeclare quos gestarii, laudatores, scriptores accurati simus;non incomode tamen me factum arbistro si e multis pauca nunc explicauero: er quae ex vel ru, ac recentiorii quorundam scriptis accspimus, quae etiam nostro studio, curas pervestigauimus. Ita p ex iis Cenomanoru urbibus, quas antea come

morauimus, sin sene nobis prima Licinifrum: quam veru ac vetus nomen amyis,valido setis argumento es potes recens ipsem a Licinio imperatore nomen impositu:quemadmodu mavis quoi p multis ciuitatibus saepe contigit. quis enim ne Ait Corneli,*rum ac Lia,frum Aemiliae olim urbes opulBissimas, a Cornelio, Livios clari nimis Romanoru ducibus,1icut σ

aut 'erit Licinistri pri cu nomen,nondum meher cula reperi: qus res omnino haud parua recentioribus

historicis alter cadi ansem prsbuit. Nam sunt nonussi, qui velint Lirinfrum id nunc esse Bergomatis agri oppidu, quod Leucu vocat incolumialijs placet Liciniafru eam esse ciuitat . quae secundil littus Lari, lacus sta es:quam' vernaculo fermone Lecen dicunt. At vero contra non de lu8he doctis multi qui sicat si

tientes tradunt, Licini 'sit obleterato priori nomine, nostra nate ab accolis Pagum Incini hin pari quod

122쪽

niorantialiam opiniom quae vera sit,abj viderint rillud certe inter omnes autores conuenit, Licinistrum urbem ab eruditis, probati s priscam reru ymptoribus,inter Orobioru ciuitates fuisse connumeratam At vero Comu in Lari, lacus, qui est apud Alpe ripa, postum e se nemo est qui nesciat qui vel hi oricos leaperiquet geographos perlufrarit. huiusce aute cistatis vetius nomen, quaquam iamdudum excidisse no, nulli censeant; o tamen id ipsium Comi nomen quod obstrigilandi gratia minime drisi v jm veru ac genuinu ese 'cile contenderim. auu enim aliquando mecu ipse tacitus cogitarem; Vnde hs Cenomanorum sue Orobiorum urbeshquas enumerauimus; notnim traxi sint:illud in mente veniebat;si Orobiorum, a Cenomanorum nomina essent Barbara vi pridie,ae nudiustertius aperte demoni rauimus; comu quoqM: ac reliquas Orobioru ciuitates barbaro nomine aps pellatus credi oportere:earus e mon non ex graecGaut latina, out Celtica lingua ed ex omniu vetu)lissi,ma hebraea quaeredum se; Nemo,η. si Hieronymo credimus in Oltera lingua que pia γοcum,etymola

123쪽

Ioco nonuitis ex interpretibus ri O COMATHM-.cefas trabes interpretatur. 'aua obrem non temere

'rtasse dixeri Comu ab hebraico verbo comah,id es ab altitudine suisse nuncupatu quasi excessim aedis ictu iutpote in codestum, quandoquide non alia de causa Cenomanos hebraico jcrmone Orobios , idomo tigenas uegrsco monticolas cognominatos si ille antea probauimus, quam quod montuosis in locis vis tam agerennadde quod oe graeci, oppidum, Vicu ac pagum,κωμο αυλιν:qus sῆ nomina ab hebrsis dicut duriasiisse quis neget At dicet aliquis: quu Comum non in monte, aut colle,sed potius in ima duoru momtiu planitie, hac praesertim tempestate positu Videsi mus,omnino perstichu esse, inter Orobioru ciuitates immerito a geograebis conumerari. Hic ego illud n

incomode Drsitan restonderim. osuisse priscos coiloniaru duces, ac principes, attes te Berose,iuxta Iani patris mandatum editis natura locis oppida, ac potiu arces quasdam loco urbium munitissimas, quas Grnia aedo 7 dicunt cosruxisse, hac maxime de causebi eruditus Homeri enarrator aserit ne iteru vehemmetissimis illis terrata eluuionibus obruerentur, e 1 'erbasuntii se ' στι Οι αγαλαιοι o ι κτιζον σ ταμ

124쪽

mam in colle summo, admodum edito Ioco colacatam;

expugnari non pose videaturaecquid causae tandem dessepotes cur non credamus huiusce arcis, ac potius urbis, priscis naque teporibus arces, er oppida loco urbiu censebantur verum, ac vetus nomen fisse Co mu id est, excelse, atque siublimis ciuitast eaque mariti me de cause ab antiquis locorum scriptoribus inter prscipuas Orobiorum urbes computaris in priorem namque ciuitate, quae prope Lari, lacus rmam iace posterioribussaeculis Romanos imperatores codidisse, ac Nouumcomu cognominasse neminem latere arbitror qui Strabonem fitem ita dicentem legerit.Hula propinqua Verona es amplissima er haec ciuitas. his instriores Brixia, ac Mantua, π Rhegiu, m Comum: hsc mediocris erat coloniis: Csteru Pompeius Strabo Pompei magni pater colonos in eam restitui qua an tea Rhaeti, incumbentes vastaverant. inde C. Scipso

tria hominum millia infra adiecit: postmodum diuus Caesar quinque inquilinorum millia ad inhabitandum deduxit:e queis quingcti illa rissimi uere Graeci hos etiἄduitate donatos in habitatorum numero destrL. psit: haud tamen libide domiciliu habuere; sed oppido

nomen relin uentes, o Nouumcomum appellantes Novocomensis oppidanos uocauere.haec ille. Q vas

autem haec ratio sutis firma st,ncsubilis potes tame

125쪽

LIBERtis montium montanos vulgo dici: er quamuis=, quos

accolunt,montes re sticiamus,non tam alto, quam deopre1'o loco sedes sibi delegisse videantur Cremonesis

bus tamen comparati,Mantuanisque,in edito ars ex . celso loco habitaresine cotrouersia deprsbenduntur. 2Gibus de rebui Comum inter Orobiorum ciuitates non iniuria a priscis annumeratam fuisse, nemo iam amplius ut ego quidem arbitror recte dubitauerit. S.4 iam quae de Como dicta sunt; hunc habeant ter, minum:neque enim ego nunc hujuste clarissimae ciui, tintis uniuersa priscarum re' monumenta conor asserare. nam neque oratione complecti omnia possumus; neque opus equum praesertim Benedictum Iouium Comensim hominem summa-doctri' prsditum ea omnia Iitterarum monumeris tradidisse a viro eiusdem ciuitatis ornat Imo Francisco Mario Fabro oppido quam libetιr acceperim Quare agite iam illa quoque hostiatim videamus quae me de caetes ris duabus Cenomanorum ciuitatibus dicturum postiuestus se m. Haue igitur tertia qua po seriores Brixia appellarunt antiqvssimis temporibus a C dno Ligurii filio , se cἴditum meriori in consensu ex Catulo Iiano carmine stis aperte demonstrauimus:no tamen rotam a Jdno coditam asseruimu oed eam duntauxat ciuitatis partem, quae in collis molliter ascendentis capite posita es. quum eam ipsum Catullus a coditore Cycneam lyeculam cognomingrit: π pri sti etia auto,

res tradat xl antea de como iam diximus suisse hoc.

126쪽

hi more positum, insitutoque maiorum; ut viseres illi coloniarum duces editis in locis urbes maxime codeo renti atque eas quidem adeo parvas, atque humiles,ut acropoles potius, vel oppida viderentu quum ciuita res quas nunc cernimus ampli simus,ac Iocupletissis mas. queadmodum latis e paret ex js, qtuae de R os 'ma, Neapoli;Florenti'Mediolanoque,tE Grsci, quam Latini autores litterarum monimentis prodidere. quo

circa non incomode friuisse dixerim reliquam eiusdε riuitatis portionem,quae ad radices collis illius Iano

in loco Da es ; pulcherrim φ moenibas circunfepta, quamque idem iste poeta Cycnea in 'eculae sippo sua

dixit; subcsiuis deinde temporibus, diuersis a regibus, exterisque nationibus=Him auctam fuisse ,atque amo piscatam quod quidem ipsium Brixiae nomen aperte satis admodum indicat: queadmodum facile intelligi potest ex iis libris, quos de rebus Brixiaκorum proxiamis hisce diebus Helias Capreolus vir er totius antia quitatis, bonarum litterarum studiosissemus in luc edidit. Nos autem missa bscfacientes ne dum hisce in

rebus, quae iam penitus ex aliorumscriptis clara siunt ac mani a idiutius immoramuriaut vobis molesti f. mlis aut certe tempus parmin suppetat, ad ea pertrastanda quae de Bergomo quarta Cenomanorsi urbe dicere institui: quando de Brixianorum rebus gesis, vel antiquitatum monimentis, aut scitu, aut opibus, aut copiis, csterisque huiuscemodi rebus ipse Helia asserre

in prsntia melius ea possi haud quai intelligam.

127쪽

Itaque iam demum me ad dulci clinium patris nomen , totis conuertum: de quo si occultior a nonusta, ac stra lasse etiam plura dixero , de alijs antea secerim spole. uos id mihi condonabitis: neque enim mihi ist patria iocundius quico nec currus,iuxta illud Homericum. χ

frigeneris viri sane docti simi de huiusce ciuitatus.

tu, deque maximis rebus gelliis permulta iam er cono scripserunt m nunc qudque nonulli eisdem de retas haud pauciora ed prorsius ornatiora scriptorum monimentis tradere,nec os filii 'nec Vario formone fed. π: clarissima, e Vna omnium uoceri s dicanturiob ido temporis breuitati, re instituto meo sectarum me satis arbitror si circunci lis tu omnibus,qus mehercule etiam exfest apertissima stat,m mani a de Bergoα mei nominis origine, interptationeque ahditiora Psαdam perficiqua vel non ita sollem peruulgata;yt me irito cuiquam is nobis aut. contemnenda, aut praerer:

mittenda fuisse viderisueunti Q nam enim hsc ipse nostra ciuitas loci quidem oe natura, oestu, sdificio

rum alite cum descriptione, tum pulchritudine fit no bilinquamque praecelst in colle,atque con Dicuo,inter duos saluberrimos amnes Serium, ac Brembum cons

128쪽

sint eius agri iocundi quantas in his exsatvel fruSum bonitdnvel hominum frequetis, aut qliotvmbros nemora ' sultus, quotve colles foecudiissimis visibus consul, aut quot denis campi suapte naturqterrenos, arbore 'foetus benigniissime submini rates, equidem non modo uos, quishaec cotti die contis piamini sed nec ullos etiam nostri orbis populos longissimis licet locorum interuallis a nobis disclusis, I rere puto ad quos saltem nostrς vel urbis, vel regios nis fama peruenerit. Veru, ne aliter at ' ostenderam agere videar perga ad instituta. Principio igitur quu tres praesertim diuerses quod uos quos minime

ignorare arbitror)m antiquorum, Er no rorum hominum discrepantes de resta Bergomet nominis inotcrpretatione, oe origine,vel ut significantius Graeci dicunt ετυμολογloe, sententis passim circunstran tur e queis alij quidem affrmant a Barra peruetum Bergomatis agri oppido Bergomo nome inditui qui, dum vero a nescio quo Galloru duce Pergamo Cel. tica lingua Pergamu id is ut Galeotus interpreta, tur montana urbem fuisse cognominatam: alys vero placeat a Pergamo Asae urbe ortum duxisse:quis nostis videt i quis non intelligitrearum opinionum vel primam,vel nullam esse verami auii enim tam aut fessium,autfde indignum, aut denis comenticiu iudiscari debet quὸm quod-incertum Ur summa in sententiarum varietate, ac dispensione constitui e Primum nas illud obiecerim chronica ista ex quibus

129쪽

idse depromesisse affirmant; οδεωνυμα esse plane,

incerta: quibus non esse credendum 'operiori di s u tatione ex Metasthene Persa lati fime demostratu est. Quid autem est obsecro tam inuet Jumrru diap homine dignusqu- quod nostis explorate perceptum siti a nullas certo amore traditu ine ulla dsbitationes qssiliscisit)velle destndererHuc accedit, quod in B sianis chronicis, in quibus de Bellionensi quodsi Meudiolani duce, cuius temporibus frunt Pergamu illum Bergomii condidisse,nescio quid scribitur,nhila prora sus huiuste Pergami si mentio. po r mo repugnant

apertisθime bis opinionibus Cato, Plinius, Ptolomoelis. aliique nonnusti cum Graeci, tum Latini rerum ge starum scriptores eruditissimi, qusdam praeterea per antiqua urbis epigrἄmata lin quibus omnibus Bergos dium γbis, non Pergamum scriptum annotauimus. Verum aduersus postremas hasce recentium maxime historicorum opiniones nam de priori ostenda equid ἔ

pingui potius perscrutatione, hat maiores nosri diaxerunt, Minerua explicatas, nihil'rtasse afferri nuneaebuiqnisi etiam indoctis sutissacere optarem. qui grsemel in chronicis quamlibet rudibus, o indostocris

piis legerunt: mordicus retinent. Itas ex Hebraeoru

etiam istu principem Cenomanoru alitorem ortu duaxisse, hesterno firmone clarissime demo rauimus: nos stra omnis, de retia Begomet nominis interpretatio

130쪽

n m abit oratio. Q ud enim Iam consentaneim, ratum,firmup videri debet quam cum Cenomanota atque Orobioru nomina isuperioribus diebus Hierudimus omninosint Barbara, id es, Hebrs Bergomsi cum si Cenomanorum Orobioru eiultas,Barabaro probus, id est, H. ebrso nomine Disse nuncupatae eiusque ετυμ ν nequaqex Graeca, aut Latina, aut

Gallicased ex omniti vetust fima, ac ni tissima H brsoru lingua qusr Edu essetquod cu is nobis in prsssentia'sit explicadu video mihi necesse esse ivt quam saepissime in uetus latinis auribus, asterrima s Bambaroru ita enim Hebri eos appellare libet voces pro stram. veru id uos ut aequi, ac boni consiulatu, operes

priectu es. nes enim ego accusendus sum sed aut ipse

'toru uis, euentusque aut ipsa potius reru bumanaruconditio improbanda: quippe quae vel eumsermonem barbaru nobis essecerit: vel ciuitati sultem no rue nomen illad non Graecu, aut Latinu,sed Barbarumpe

nitus indiderit. Conabor tamen pro rerum, ac Verbo

rum obscAritate, quoad feri poterit, ut ea dica dim-ste ars dilucide. Sed iam demu rem ad ipsem venismus. Bergomi igitur urbis nostrae nomen quum omnino Barbarust,non aliunde prostrito , sex bis tribus Hebraeis vocibus pyci pa n via BERADIMGON. MON, compactum , spe pune miihi videtur ex quibus nimiru quesis i , vel initio extiterit ciuis rasi declarari nobis νβcillime queat, ni ea me ratio