Ioannis Chrysostomi Zanchi Bergomatis ... De origine Orobiorum siue Cenomanor. Ad Petrum Bembum libri tres

91쪽

LIBER

mundi qde exordio M. cis, a d Iunio autenoni mestri. D.i. ais ille clem et mi Scruatoris nostri Ie tu Christi nutale die M Dccci . ita. n. apud illii scriptues.Anno vigesimo Armatriti, j. flyriorum regis, Ligur misit stium is anu, ET Eridanum cu colon 6o fratristus,m nepotibus: er occupauerut Us Istruin Italia. At vero ne quis sorte dubitet qua in Italiae regione Cydnus consederit Pansa ias inter graecos hytoruos doctrina, aut ingenio ut mihi quidem vides tur nemini ecudus leo i libro cui titulus es ἐλλαδος ηγκσεα ς id aperte admodum explicans tradit

id est in Gallia, quae trans Padum es regiam potestatem obtinuisse. eius autem omnia Paussumae verba,quae ad rem pertinDiin extrema huiusce disrtionis nostrae parte citabimus: nunc vero ad id quod instat. Hisce igitur rebus omnibus quae ad Italiae,qusp ad Cenomanorum ortumstectant,gc ne ratim ita traditis,consideratis', nunc demum silio*. bis videtur non probabili modo argumentation GV rum etiam necesseria historicorim ratione cocludere velimGenomanos ipsos a nemine alio, quam a Cydno Ligurissilio fisse genitos. res enim postulare Videtur 'ut eomm experitationi qui audiunt qu)m celerrime occurratur. Atqui,inquit Petreius, locus i e es tibi Marcili etiam ais etiam confirmandus: quem obriis, nueris,no modo nos qui prsntessumus traducas ad

te totos licebit: ed absentes quoque

92쪽

Μarcilius. Q si praeclar smarum, inquit, gentium, ciuitatum, locoruqueVetustathais ortum ab impostis nominibus feriti rerum gestarum striptores comproobare maxime consueuerint: uti Linius: Mari, inquit, flero, instro, quibus Italia insistis modo cingitur. terra: mari 'Thaisti quantum potuerint, nomina fiunt argumento:quod alterum Thu cu comuni vocabulo gentis alterum Adriaticu, ab A driaTbustoru colonia vocavere Italics gentys: Graeci eademTyrrhenu, atapAdriaticu vocant. ecquid causae e se potestscur non

Cenomanos a Cydno isto conditos appessat sup fisse confiteri necessest quu aut ore Bero se certum illud shais perstituam; pristos omnes coloniarum duces nomina sua gentibus, ac Iocis quibus imperabat; duarubus maxime de cauisis indidi e quas dicam etfaρ qui,

bus ille verbis scripsit.Hisunt, inquit, qui egressosint p mbrotum finguli cum 'mjω,π colon iis suis,

relinquentes nomina tua locis in signum expeditionis a Iano patresibi comissae: ad monimentum pos ris,utscirent quis eoram fuerit conditor . At vero ab his nequas dissimilis ratio illa est,qua Luctantius Firomietnus restri. Saturnus, inquit, quum potentissimus esset re ad retinendam parentum seoru memoriam utrius' nomina coelo, rerrae indidit:qnu hec prius

ἡ*s vocabulis appellarenturati a etiam ratione montibus, Erfluminibus, nomina siunt imposita maris visare Icarium, Aegsum. Hessestontus, re in Italia

93쪽

Auentinus, m Tyberis . ita Saturnus uitus es ex homine,cui nomen fuit Vranosiue Coelo;quod esse uersi Trismegi ius autor es iqui cum diceret admodu pa

cos extitisse in quibus esset pestita doctrina, in his

Coelum, Saturnum,m Mercurium nominauit hi haec.

Itas quii oe ex Beroso, m Pausiniastis co iet odism in trassyadana Gallia Hetruscas iue Ligusicas colonias posivisse illud primu a uobis viri ornatiissimi liabenter admodu quaesierim: cui na genti, cujue populo nomensuum indidisse Cydnu existimetur Anfrtute

Insubribus. nu VenetisInsi Urisinu Volturrhenis aut Libycisi minime gentiu . Etenim uos tam exili ingenio praeditos haud esse arbitror, quin 'cile admoduvosmet ipsi neque Cydni nomen hisce earu gentium nominibus congruere ineque illoru etymon ab eo ullo parito trahi posse animaduertatis. Itaque reliquu es non abs quam C dnomanis ins Odni nomen oἔno fulge impostu:Idque quo frmius etiam credamus,f. Pistoris viri sane erua tisinii facile, ut mihi videtur cogit autoritas. Is enim priori volumine autor es apud veteres denominandi, aut imponendi gentibus, aut locis noua nomina tantii regii illustri ius, ac pol testatem extitisse: neque tamen omniu, sed istoru praes cipue, qui esset aut Thustoru reges, ue reguli, aut inphano, Hetruriae regni ini ignia a Thuscis Lucumoni, bus, aut regibus accspissent i verissimo uati velut oraculo ita dicenti credimus. Templum augulum,ingens, centum ablime colunii,

94쪽

Vrbe sitsumma, Laurentis regiqHorrendum btuu er religione parentum. Hic sceptra accipere, Er primos atto flere Iasces . .

Regibus omen erat hoc illis curia. templum. Ad hunc autem veteru consuetudinem demon trada, illud arbitror no parum constrre,quod er F. Pit tyr, ex Trogus Pompeius a grunt nos hesterno di declarauimus, Romulu)cilicet ex Hetruscorii regulo principem Romanorum regem a Thuscis regibus, MLucumonibus initio uisse declaratum; hanc' ob rem ab eodem illo Fabio memoriae proditum; Mithridate illum Ponti atque Asae regem;que Velbolum morta: Iium omniu certum est At Valerius, Er ωιintilianus scribunt) duabus er viginti gentiu linguis, quibus peritabat ioptime loquutu i Romanis ignobilitate geru'neris obieciq=:quod videlicet eoru reges Verns prilis

regulis Thustorii extitissent. Tenet enim fama priis

ter Romulsi ilium, Numam quoque Pompilium Curi bus paruis,er paupere terra missum in impertu magnu Haec autem est huiusce rei ratio, quod nemo illis temporibus re aut regulus in Italiae partibus esse

poteraqtio quem Thψci Lucumones elegissent,mi 1ysenique. Vnde illud uos haud qita praeteritii quod

Solinus, . altradunt:Caccu Marsys regis legatum quod circa Volturnii er Campania absque Thulcorurgum assensu regnii occupasset, aT archone eoru r ge, duce Hercule, qui tum frie aderat, oppressum, in

t ii i

95쪽

LIBER patre Ligure Liguru Hetruscoru rege in eam Italiae,fue Gallis transsaianae partem minus fueri quam olim Phaethoti auo,em sposeritati MalothΤhustorum rege dono dedisse antea declarauimus : omninon celsitas cogit,ut Cenomanos ipsis no nis a C dno editos, appellatosque uisse censeamus:quemadmodumetia docent peruetusta quaedam tum urbium acfumi, harum, tum montiu quoque: er fluminu nomina, quae adhuc apud Cenomanos ipsos in antiquissimae illius Arameae, Scythicaeque originis monimetu perseueratre quibus eanu quam paucissimis absolua; et gus mihi tenuis memoria suggesserit qusque Vel cognitione,veImemoratu digniora videbuntur.nam ut membratim percurram omnia neque uos a me exigitis io laboris esset inmiti. Ita primu Catustianos illos versus atte-1te;quibus vertissme admodum CIdneam origine innuit dicens.

Atqui non solum hoc se dicit cognitum habere Brixia C 3cnea supposta in 1 ecula.

Quo dicto declarare nobis voluit poeta lepidissimus principem illius arcis summo in collis cacumine posts, fundatorem, ac conditorem fisse Cydnu issu Liguris filium que Graeci Cycnu vocat: ut postea docebimus: quippe quae ad C. Vsque Caesaris i empora, qbus Caα iussitIloruiss plane compertu es proprio nomine ab

autore Ocneassecula cognominaretur:ut habent nonulla haud contenendae vetusatis exemplaris, no aut Cictoni aut Chinne quod in libris minus ac curate

96쪽

scriptis repeririflet. atque id maxime in causa extis, ri se video ,cur Catullianus interpres,vir alioquin meo iudicio apprime eruditus, ridicula quae uni in hunc scripserit locu . quae, quoniam in huiuscemodi nugis invitus admodum jacio iactura temporui Grad rem minime pertinent expendenda docilioribus relinquo Versi ne de nostratibus C dnaes originis monimentis nihil retuli levideamur; venit ecce perueteris illius in mentem Cednorufamilis qua asce quoque t*or bus apud Bergo nates nostros eatWre nemineJugiqex. qua qui niic fiunt antiquo Hetruscorii more expucta e veteri verboN,littera, ut paulo post dica vertius Ceni appellari maluerunt. Adda illud etia ;in intima Bergomatis agri ualle,qua nostri populariter Seriana.dicunt antiquum adhuc supere se eiusde nominis opopidul quod pristo,proprioque nomine cultores ejus Iochvt omnes probe scitis; Cenum vocanti Sua obrem ex iis omnibus qus a nobis sunt antea. no apte modo traditased ualidis quos ut arbitror argum tis comprobata facile quidem perstexeritis Cenomao

nos ipses non aliunde a Cydno illo nomen,σnem traxisse. unis aute haec ita exposita,probat que sint illud tamen nonsternendae diicultatis conotentionε merito excitari qua nam ratione Cenomanis

a Cydno inditu nomen videri queat; quum etymolougiae ratio postulativi vel a C DO Cydnomani,vela Cycno Ocnomani,non Cenomani nucupari debeat. Illud etiam quaesione non parui momenti asserqquod

97쪽

iam anteas enumero diximus, obios eosdem omαηino esse, qui ex Cenomani quum no nulli velim Ce anomanos Nerbonensis Gadiae populos ess,quos olim iuxta Maissiliam confedisse Plinio restrente didicis

mus. ιaobrem ne quia intentatum relinquamus ideytraque re paucis dicendum existimamus. Et frtasse Strabonis, Ptolomaeique testimonio po terior hsc controuersa sciIe disy luetur. Nam Ptolomaus quidem in iis, qui orbis terrae situm accurati bime descripserui nullo instrior,libro tertio, eam Italis partem seiunges, quae trans Padibita est, in Venetos, Cenomanos', ais insubres ita diuidi jutprecipuas tamen Cenomanoruriuitates Bergomum,Brixia, Comu, er alias nonustas constituatnquas Orobiorum quoque urbes esse mani missime in originibus Catoscriptum reliquit. Amassem vero Strabo Cenomanos censet esse Tra padanae G aestiae populos siupra Venetos ita dicens. Regionem inquit transtadanam incolunt Veneti al usque Polamquper Venetos Carni, eν Cenomani, er tale doachoe Symbris e quibus nomini Romano hoyses exotiterunt nonustuverti Cenomani Venetipstia iuno Xerunt arma:'c.quas ob res necesse est; eosdem esse robios, atque Cenomanos. quavis ego mediusfidius

existimari ut ex ist etiam, quae pristino die distula. ximus intelligi facile potest Cenomanorum nome ip- fui quidem gentis proprium esse, ac genuinum Oroabiorum vero potius appo tum, quod Graeci vocant

98쪽

montium lae montigenae::quemadmodum Ianigenas

quos a fluctabus quidem Gallos, a diuinaru rersi peritiaThuscos appellatos fise supra didicimus.adde

his Pelopone sum, quam Homerus Apia, i Argia, alij vero Pelasgiam er Aemoniam nuncuparunt: qua de re Lycophronis interpres haec scribit. ο δε αε- Δεανον ἐλθούν Roc η Φοαςcy ἀγνισ-λα

Et de his quidem haecstis.Cur autem a C dno non Cydnomanised Cenomani appellati ferint: 'cistime id quidem ostendum.eos squidem populos quibro

sermone Odnomani, vel Cednomani, grsca autem denominatione tam C Domani, quam incnomani, Latina vero Cygnomani merit'mea quidesententia, dici deberent:veteres Itali, praesertim vero Hetrusti trita e Chaldaeo verbo, D, Iittera Cenomanos W-pellarunt. quandoquidem Cydnum idum a quo ori gine duxere Cenomani quem' Latini CYCNVΜ. Graeci vero cli CYCN VΜ,tum CYDNVM dictit, nam apud eos, ut ait Hesychius idem omnino sunt κυκνο σκυδω, Aramaei autem . Chaldaei, siue Dri CIDNVΜ pariter,ac CEDNVM utroφ em modo pro erunt ) vocant: priscos istos ac Principes Italiaepopulos, quos antea ex Fabii Pictoris sententia Hetruscos fuisse demonstrauimus ser cocisione Chal. dis vocis, CENVM dixi fle memoriae proditum est.

99쪽

LIBER lingua Cydnomani siue Cednomahoe g ab Hetralis

Cenomani nominantum tam jfecundum diuersurulinguaru Varietatem aliter, atqp aliter prerri coisses nerint. nam quemadmodum in libro antor est Aristoteles, clit,nes laterae omnibus eaed ita nes voces esdem omnino siunt: quam tamen liti rarum varietatem haudquas ab is, pro rtim, ε duriti videri volunt;expendendam esse iraeclare admodum

a Socrate illo philosophoru supientissimo apud Pura

tonem hisce verbis probatu arbitror. Variare autem,

inquit icetper syllabas ivt videatur homini rudi quae sunt eadem esse diuersu:queadmodum Pharmaca me

dicoru coloriblis, aut odoribus uariata saepe quu eadεJint,nobis diues videntum medico autem vim pham macoru consederanti, eadem iudicantur nes eu add tam ha perturbant militer frae o is,qui es in nominibus eruditus,vim illoru confiderat: nes eius tumbatur iudicium, qua littera addita es; vel transmuotata,vel dempta, vel in aliis litteris, ac permultis vis eadem nominis reperitur. Esterum quavis tam apud Graecos,quaru apud Latinos rerum gesaru scriptores autoritas iampridem obtinuerit ot Cenomanos potius dicamus quam Cydnomanos ne Cednomanos: Votamen 1i liceret hac potius recta Chaldaeoru, quam concise illa Hernuficorum appellatione uti mallem. Nesrum hac de re,al postmodum subtilius viderisit. nos vero ad reliquatergamus. Us igitur quae ad C dilurm em Cenomanorum amoremflectant, hi- in

100쪽

d E U V 24 D v I Fomon traditis deinceps no nassa quos de liberis eius

reeensenda sunt Itap apud Berosum in genealogistfriptum inuenio ex Cydno genitos e se 'lios duos,

Eridanum alter', alteru vero Venerum. Et Eridanuquidem nomen dedis amni Eridano Cato cribit his verbis .Padus inquit a duce cesoniorum Eridanus eda profunditate Boti ab Hetruscis, Er Boisu a LAguribus, circa arbore picea Gallice padus numcupatur. Oritur vero Eridanus, Plinio teste, a Vesiuio monte:&bitvrs ad mare superum . quae rei fingendi occasionem Graecis scriptoribus dedit ut dicerent Eridanum instroru esse fluuium; inde ad superos flaturire.qr Virgilius innuere videtur dii canit.

Inter odoratum lauri nemus,unde superne Plurimus Eridani perbluam voluitur amnis. Ferut autem nonusti Eridanum exceptis in alueo

septemfluminibus epteno gurgite in mare demergi. queadmodum nuper i me quandos ab antiquis illis autoribus seiug im ad viros nostrς memoriae doctis, smos pariter er eloquentissmos reuoc e)luculete ati modii decantatum legi ab homine tum sngulari do, Et na,m ingenio, tumsumma etia virtute ac digniatate praedito Petro Bembo aeque omniu nostrii ama, issimo:quem proximisyperioribus annis a Leone.x.

Pon.Μax.ut illi esset ascretis, bonorificet sme acci, tum fgp,nemo stre uestrum es qui non audierit. eius ide Eridano versius F recte memini)bifunt. Tum rapidus lanios Athesis ectondus amoeno, in ii