장음표시 사용
141쪽
riter ad statum perueni int. Verum si uterque iterum sumatur particulariter, & di criminatim , multa victus tenuis genera dantur, quae inaccommodata,imb periculosa censentur,& obseruantur in morbo acuto; cum unicuiq; gradui morbi acuti praeseriptu sit suum priuatum diaetae tenuis genus, quo recte tractatur, uti a reliquis palam irritatur&augmentatur. Est: itaq; periculosus tenuis victus in Gh- inorbo acuto, grauidae astixo,non ratione morbi nam is non alium ia- om.ν. victum exposcit; dummodo discrimen adhibeatur sed propter grauiditatem; siquidem longiore inedia , qua saepe constat victus tenuis, foetus in utero necatur,alimenti detectu. Periculosus est; imbH lethalis ingrauida morbus acutus,&quia is aegre curatur, quod est,
esse lethalam ex eventu, & quia ipsamet grauida imparmagnitud ni, &vehementiae morbi acuti; ad lqcos facta humoris morbisci; unde aborso, quod est, esse lethalem, per se; quod vitimum S praecipuum tu omittis, ut roboris aliquam speciem praeferat tua ratiocinatio. Addam ipse, non modo ob praedicta acutum morbum letlaalem euadere, de censeri; verum etiam quia ipsa'm--m dico itura mis grauiditatis conditio, praegnantium consequa, nouis caussis, exasperat nes io an dicam per se, an ex clientuὶ lan-lfuorem, auget& intendit. Morbus itaque acutus, auis de pericu-osiisantea,grauior,&periculosorobseruatur grauidae affixus. Et tuus Celsis, quemcitas admittentem sanguinis in monem inva-lcntegrauida, nonnedixit, Hippo suum praeceptorem aemulatus. Muster amdam boacutoscio columitur. Naviait,dc agnouit praenarrata pericula. Praecipitat itaque miseram foeminam grauiditas, accedens, 5 immixta morbo acuto. Duae sunt causae,ob quas principitatgrauida , vel puerpera, acuto morbo iactata: Gusta prima, M motio plerumque a morbo acuto est: sed extrema, Mefficax m xime agrauiditate, abortu, vel partu: Nam ille tardus, anceps, vel, ut sc dicam,inaudax,inefficax nis armetur,vim, robur sumat ab istis,ae eo modo,quo alias monui.
Aliud tui argumenti membrum erat, quod utero gerentes posistat mori ex apo cxia, angina, praefocatione, sectu ipso superui-ucnte, incolumi, ac superstite: cuna,ventre exsecto, prodeunt sones,Plmio dicti. Possunt mori, non nego, 6c ubi deest planus abortus,ves partus,culpa adscribitur grauiditati incoinnaodae; quae δί
142쪽
ipsa pariter periculis &neci obiectat mulieres; &saepe obscurara. tione. Et sic mulieres f. non in abortu, vel partu; saltem in grauiditate, dc eri grauiditate occidunt: Q quam Latini scriptores, mi Doctor,partum etiam appellant foetus dissicilem ac impeditam expulsione: Unde foetus deformitas ala conformatio ; vel inversus situs,& egressus, saepe caussa nouissima sunt difficilis partus, una
mortis matris; qu in ipso pamis inani &irrito conatu, occidit. Ioco notandu pariter penes Historicos, de eos, quibus id unum s luna cordi es narrare coc repraesentare res,vr fiui,saepe particulam, Δ praepositionen 'parem vim habere,atq; ,ex: Vnde dicunt mortua est in partu respicientes tempus id occanonem mortis,& negligentes caussam; cum reuera fuerit in partu, nedu velut tempore,&rc denominatiue svi dicunt) narrata; sed ex partu etiam velut principio de caussa:Na partus molimini &difficultati matris mors consequa est. Galeni interim ratione mortis grauidam ad memoriam
reuoca. Mor tur, ait, laimparessimi Pitiuum es vehementi enuria Et moriuntur; ctiam non tentata foetus expulsione. Nec caus e procatarchicae efficaciter mouere possunt citra fomentu internum, quod soboles& germen grauiditati vitia corporis mille in
dis adiuuantis. Non enim ibi consistunt laesiones, &vitia caussae prOc tum , ubi primum recepta sunt: sed transeuntia in lubricam, ut sic dicam, de fragilem grauiditatem latissime euagandi sibi viam in corpore faciunt. oc ubi semel'recto in his casibus, deerratu est,i n praeceps peruenitur,nec periculo obsisti potest propter rationes dictai Transeo, planismisi ad quintam conclusionei i& d
hic pariter verba tua, ut magis vis tum rationis perte adductae, tum Glutionis meae appareat, oc ab unoquoq; aestimetur.
terna: nec in isti, quam haec es interitus caussa: utero renicipse sum obirediem er caussa externa nempeus in veneno, ebrietate, odi, ut hariunt probarum: Ergopari rationepossunt rest, moria
143쪽
non utero ventes intereunt; se consequenter man nihil lari iura acquiris,ns bi tirannis,saptum, quod non omis, ut mars Mear referri in id, et ti in caussim Orientem mortis; quippe idemsecundum idem non
uiuesse agens, aliens: c titudo aurem sebiecti diciva em, quasnoa subieriti,s in uesuper causa Orientem, quae in casu, dequa
agitur ne dubio eumpum acutus. Secundo MMOUβ, perse, ab i- AZ-, nempe vitae scomungas incum cossvroducente in contra rium; nem mortem, nunquam huius essectin contrarii putesdisicra super se: Ignis enim, qm persecalefacit sconiungamurcumrest da, - - qua re si erit ca seu rustis. insatio a persi orinata eis ad vitam
ergoconiuncta cum caussa, quae tuis facere mortem, non uis persae cica a mortis;-consequentem auidis, coniuncta cum morbo acuto, ex fisfarmina intereo, nunquamperseverit Hemducaussas ciem monis. Hoc pariter argumentum multiplex est, & varium, & membratim respondens, nego ante caetera illam priorem propositi nem, quatis, nominora mala praestari posse a caussa interna,quam . ab externa : Idque iure nego, ob disparitatem cepe causarum i
ternarum,&externarum : siquidem hae crebro veneni vim rationem habent: Et cum tales caussie accedunt praegnantibus, ipsis quoque setae incusantur, grauiditate insonte& immuni praetermis. sa: Sed demus etiam vel internas caussas veneni rationem parem cum externis habere, vel eas viribus & efiicacia non praeualere,nec superare internas: Dicam tamen, internas caussis esse tales ope, fomento deprauatae grauiditatis, coadiuuantis, imo cogentis, miscentis cuncta,turbantis: Vnde grauiditas non erit extra culpam, si serio rem examinas,& attendis. Et huiusmodi argumentum fuit tactum & solii tum in emissa iam Disputatione. Stante enim grauidsetate, haudquaquam potest dari caussa interna morbifica, cui nihil commune sit cum ipsa grauiditate. Enimuero si humor pravus aceruetur in corpore mulieris grauiditate implicitae vel ob malam corporis dispositionem innatam, seu aduentitiam, vel ob victus e rata, qubd libero nimis omnia fecerit grauida, vel ob intemper tam temporis constitutionem , yel ob haec omnia sinuli corrumpatur idem humo deleteriam vim nanciscatur: Attamen grauid tas non cst immunis a crimine putanda, cur Z quia languorem, incommoda addit, α inponit corpori; sanitatem, - ω , Ut loquuntur,
144쪽
quuntur, costituit,quam leui cuilibet caussae morbi sicae obnoxiam agnouit Gad. saera ven. . Et propterea Fernesius, ut aliasadnotauimus, dicebat, grauiditatem ad omne genus morbi procliuitatem. Platoapud Gal. volebat & ipse grauidas ob languorem, imbecillitatem , lubricitatem valetudinis priuata victus ratione tractan das esse. Vitruvius addebF, mulieres grauidas nunquam praestari sanas, neque pariter in venalibus integras exhiberi: Hinc pallescunt, teste Hippocrate, cuius euentus ratio est, quod grauidarum multum a se mutata est spirisus, & nutricatus oeconomia, multum metiam complexio corporis iam minimum perspirabilis, tum quia crementi copia existit. Est itaque materiesmorbi grauiditas; sed G - ita materies, ut dicatur vii essiciens, principale mouens, qubd 'tales evadant humores in corpore, ratione ipsius grauiditatis, acedi tremmo'
uati; atque ultro seu a semetipsis cis aenatis, seu qua aliacaussa terna permoti. Nam quemadmodum quartana staris, uti &pertinax lienis tumor sepe incusantur in morte orta ex hydrope succedaneo praedictorum morborum, sic nos non alio modo ream agi mus grauiditatem in morte orta ex morbo acuto accedente, & sese immiscente veluti succedaneo assectu ipsinet grauiditati, semiaegritudini assertae,&cognitae.Volens, agnoscensq; omitto quaedam:
nam quis finis litt&paritatem, & alias dicta fugio, atque ex iis taedium.
In altero argumenti membro est cauisiurio, subdola ratio; siquidem ab euidenter veris per breuissimas mutationes disputatio tua perducitur. Etenim dum seribis, quod persi cara vitae, προ- teis Gessca mortis, peraducis: nam idem secundum idem non potest duo contraria praestare: at grauiditas recta,&grauiditas in- recta minime unum sunt& idem: sed duo, & duo pene contraria, M propterea diueribrum effectuum caussie & principia. Et debes animaduertere,hic doctissime vir)grauiditatem ipsam minime sumi nostro in casu pro simplici foetus gestatione ; quia sic semper
na & eadem esset: at sumitur & aestimatur cum suis annexis, cum corporis scit habitu, seu statu, constitutionem tum praesente, quae ab ipsamet grauiditate nexa est S pendet. Inde in tua argumentatione assumis facie,euidentia vera: sed re falsa: Videtur enim sem
145쪽
tamen non ita sit. Quocirca ignis similitudo impar est ad confirmandum tuum consilium; quia ignis semer idem, semper cales cit, nec alia vi pollet; grauiditas vero, nostro modo accepta, nunc ad tautem est,prospera,naturalis:nunc insidio mala,d gritudiani sementa praestans: dum scilicet iustam vel iniustam semetipsi praebet, & asserit essectu. Neque grauis Manceps grauiditas est id, quod morbum generat, quoa interficit ; verum morbus est id, cui actio, &molimen primo tribui debet: Et humor in grauiditate ceruatus est, qui morbum generat, & constituiῖ Vnde grauiditas
diuersis rationibus dicitur tum materia morbi,vel mortis, tum e ciens, seu principale mouens:Mors euenit a morbo,morbus ex imbecillitate corporis,seu copia,vel mala qualitate humorum tum res fiunt coadiuuante,& comite grauivitate:& propterea a primo ad ultimum grauiditas videtur caussa morbi &mortis:confiinditur enim hic grauiditas ciun morbo, humore, corporis paratu, & pari bus. Videtur enim grauiditas causa e qua nomsed non talis simpliciter; verum quae fomenta,& adminicula insimul una praestet,actionisvegenerationis si principium nam G fieretmors, morbus non euaderet lethalis citragrauiditatem, qua morbus nutritur, seu per quam subsilit,&irritati quasi morbi additamentu a grauiditatis incomodis ortum,sit nouissima potissima caussa istius mortis. Iure itaq; in his periculis, in simili morte suspicio nostra culpat grauiditatem, abortum, ves partum. Cur assiduaestues saltem crebra mora m grauidis,ves abortientibus, seu parientibus; ac tam in ipsa parturisine, quis, in reliquo puerperii tempore Z cur ipsi comtrahentes Rispeein moriem ograuiditate, ves partu,seu caussa gra' uiditatis artus, ut illam in contractibus suis excipianti nisi propter miseram conditionem,&sertem grauidarum,&partum age lium,in quibus paratus, & inclinatio I ri ..... imorbum, α morbum crebro minitantem exitiu: Neq; nouum es=-m Mnest penes Medicos incusare,&excusare materiae dispositione ina- ρο ctione, quae fi ,vel non fit. Podagra cur no fit mulieribus, nuchis, cis m. Qu& pu iis iuxta Hippa tentiam,ves si st,fit raro, &magnis caussis ' i' quia deest αἰλαμ α , materiae inclinatio¶tus. Cur paruis sc-- i, nuper natis puerulis coi ingunt oris ulcera vomitus,tusses, O . vigiliae,pauores,vmbiliciinflammationes,&auitu humiditates; cla
146쪽
teris autem non ites propter parem, licet contrariam, caussam,quae materiae, vel corporis,ac aetatis est dispositio,arces ens,& sponte sumens praedictos morbos. Cur tandem a vergiliis usq; Zephyrum, qui morbis longis laborant, tolluture medio & senes mVis, quam iuuenor Pari causi ob scidivuens iam ob materiae dispo-stionem, & corporis paratum, qui periculum habentibus ipsummet facessit,& molitor necis eximi. Octaua conclusio est pariter contra nostram determinationem: Sed ipsi argumento quo illesim seu conclusionem proba iam plene satisfactum est. Putas caussas externas animanti mortem infe re posse, citrainteritarum auxilium.&conspirationem; quod ta-
sum, iuxta Hippocratis&Galeni domina. Possunt, si validissimae,
si contumaces, si veneni vim & robur habeant, vesaemulenturi lioquin simi insuffcientes,inualidae: quoniam, ut dicebat Aue clioes,non sunt necessariae in omni homine: Si decemhomines ex. ydemorenturQbs te,&vnus niter Mindici,qui artifices multiti, non minus culpant paratum & dispositionem illius culpati comporis,quam vim solis: eteri quidem qRetant,qiue coram habentur morborum caussae:at Medici de istentiaeprofesseres abdita etiam Sc occultamqvirunt, & introspiciunt, sciuntq; vltro quod e tum vitio accidit, meritis exteraiae caussae enissem scensem de casum etiam in culpam transire: id enim funiliare eit idiotis, vitia intrinseca, ac fortuita ad causas manifestas dirigere. Et ideo in
proposito ut progrediamur ad ulteriora in si vel animi assectus, vel prauatemporalis constitutio inam de idemica alia est ratio in vel intempestiuus, seu improbi cibatus, quae omnia Hipp.& Gal. prehendere Bliti sint sub nomine ψ-α leuium causam accedant puerperae et grauidae; arguimus hic unus in
poris dispositione cacochymiam, continuam parius, grauiditatis; quiasilae causae non sum necessata, de valentes in omni grauida, vel partum agente. In dubio etiam,vbi parvis sit in inter atq; externa causa, ubi Mum,dispositionem, de externam causimn iuxta ambigimus,aeq; miscentur, dc animus haeret; suspicio tamen nostra magis incitat ad causis, intem am: quoniam externa impetu tantum valuit,dc velut sulmen percussit,abiit: at interna cum sitis s-gnis,quae non sinit viresccretiummiseram striam; quiaticiat, ch
147쪽
tinenter affligit,pertinax,sub oculis,& in oculis,ideo rea &damna ta. Et illa mulier, pcnos Hippocratem, abs te aduersus nostram determinationem obducta, quae periit sui legitur intempestiua co na,illud passa, nedum illa levicula causa: sed faciente, & palam fauente corporis improba dispositione, ob quam iam mulierin viciania mortis; licet lubrica consistebat. Id totum conspicuum etiani
magis fit auctoritate Galeni I.Prorr.Lquio loco aperic fatetur,laesi nes temporarias, vi caussarum externarum accedetes extreme
becillibus, esse quidem noxias ac periculosas; sed nequaqua leth Ies. Quod si sorte fortuna evadant etiam lethales, erit ob corporis patientis dispositionem; quandoquidem in illis no est vis cum per tinacia impetum habent, sed breuem, nec duraturum. Et hoc est, quod alias adnotauimus: nimirum praestantiam actionis potius attribuendam esse materiae dispositioni , quam essicienti principio: nam caussa effetcns,fepe leuis, ac momentaria, incaciter agit, Madmirabilem erictum edit coadiuuate, imb cogente,ut sic licam,
materiae dispositione,quae se praebet illi essicieti principio. Planum
rium grauidis,& parium agitantibus arcessit,& sponte sumit mo bum,& conceptum maligne alit. Audi Galenum, praeter loca alias hac de re citata, de inualida vi externae causiae serio loquentem rans iae . quinam, aut, quaeri unt, quaad corp saccesserini morbo orIortunum otiuscuus morbie --ursu ruere. Et quod de caussa morborum affirmat Galenus,par est de causa mortis. si cogitatio,& prudentia nostra in hoc semet decipiat,&potissimam causitim morbi, vel mortis sic obuio & simplici sensu cum viijo statuas id, quod per si inanifeste,& emcaciter laedere haud vale id totum palam fecit idem Galenus in Sileno illis verbis. que hoc locvraetereunae in id mihi es, quod Melisses, quod ei sepe diximurali: τί quis manifestas exco si citare carpem, quiri
nequaqua sit morbo corpus opportuom, diraria corni febre. - ror
148쪽
geat, vescasere et, vel aeter modum exerceatur,etet Aristitia, faba hac
tu ire itur sarim etiam Q otas. Sed huius generis cause sola in 'Macorpora commouent, o inde vi quidem arbitror praestitae sis
' Non equidem reiicio ipse temere huiusmodi caiisas: sed dissido crebro,& subsisto; ut in praesenti re Verum cur Hipp. in lutcs, ita creber incusat caussam externa 3 forsan quia Empiricia agebat: Vnde Celsus ait, hoc proposito, vulgus ea sinet caussas externas sectar6ω Vetustissimos solas animaduertisse, obscuris ab arte reiectis. G lenus tamen, dum explicat historias Hippocratis, contra in internas causta inquirit, & earum vim ponderat, neglectis leuibus occasonibus, structos iam, sed tacitos morbos euocantibus. in Iam obseruo etiam Hippocratem adferre nonnulla, non ut causis; quin ut initia morborum , vel certe ut occasiones denorantes tempus, in quo morbusortus, vel exacerbatus. Dicam verbo, ab externis paribus caussis, quae sim citra diuturnitatem seu vim venoni,accedunt nobis mortalibus morbi, non haerent; qui haerea magis internam,quam exicrnam exprimunt& imitamur cauliam, veluti principium. Atque hae sitiat praecipuae rationes, quibus puta i deiicere nostram opinionem, quam nosprobabiliorem tamen ma, nere putamus. Cohfers tandem sermonem tuum, ut reliqua destinata eomponam, ad nostra fundamenta. auctoritates, Δἴ rationes, quibus in
nititur asserta opinio. Et in Responsione ad pri ma nostram ratio nem s ut tu loquerisin nihil re obseruo; quod ossiciat rei nostrae. t Non citin ipse statuo omnes grauidas morbo acuto laborantes in terire; sed multas, hasque culpa & vitio grauiditatis aegritudinem exasperantis, & intendciatis; Et propterea nihil determinationi meae obest, quod mulier illa decumbens in littore, trimestri scolagrauida, & morbo acuto implicita, absque abortione iudicata sit 'quoniam sat est, alias quam plurimas ex simili periculo interiisti :quod usu eueniisse, constat experientia, & varii, scriptorum auctos itarrbus. Ncque putamus nos, grauiditatem esse mortis cauisam, unde principium motus; sed cauilam coadiutricem; sine qua noni romanora, tinc qua morbui minime cuiae rei thalis. i
149쪽
In caeteris Responsionib. nullum aliud nouum argumenti robur obseruo dc deprehendo, nisi id, quodin puerperis, quibus facilis ocplanus fuit partus, saepe temporis traia supprimuntur puerperiasqucinadmodu tu ascris vclob crassitiem sanguinis, vel Pia caussa
intona, seu externa quo tempore de casu partus culpari ex tui sententia iuste fere nequit, quod is fuerit furitis, uti dicata, ac planus. Cui instantiae ipse iterum respondco acilitate& indolentia partus non semper plen im e iisdem partus rea rudinem, & integritatem attestati de asserere, quod experientia constat, & doctrinae plane fatentur. Praeterea puerperia raro ob selam crassitiem sanguinis consistut & supprimuntur 1 sed una accedit debilitas de vitium cor poris enixae praetor quod cristio talis ultro potest statui vitium Δρ boles grauiditati, eo modo, quospe dicti est, acceptae. Tamdem morbus, qui manat, & ortum ducit ab illa suppressione, &
cuius rensetur, impar sit enixae viribus. Nam enixae etiam in partunaturali, &plano vim patiuntur; dc corporis vires antegrestagra' uiditate.& partus conatu, vexatione,labore, defatigationeq; , ansemum , de corpus premente, in parte, restauinitur, dc obnoxiae dogunt; ob qui puerperae in languore aut morbo diu manent festa de lecto antrae. Rurestres, dc agrcstes mulieres, quaeque corpora o pere ac vero labore durant, crebro facile parium, de leui, bleuique cura focillantur. robur,& vires nouas sumunt. Si hae aegrotenta partu ob ororem externum, morbo ipso ac dente intra limites partus, de temporis puerperiarum purgationum a tunc culparem partum: si vero rectedc ex praescirepto naturae iam purgatae mulieri, v etae item, de ad actiones obeundas idoneae similiter redditae idem infortunium contingat, feroci caussa externa vuente, prementeque; &mors subsequatur; co casu non hancilegrauiuit tem, vcl partum arguerem ,&incus irem ; etiam non exactis pers
M illis triginta, ves quadraginta partus selitis diebus: lis
riosae,& durae muliercs parcitu purgentur, minus laboribus partus succumbant,dc breuiori tempore, ut antra innuimus, focillentur,
ntum spectat ad auctoritates Hippocraticas, quom putas. refragari potius nostiae sententiae, quam sumagari s res non me capit, nec plane λαγώς. Nam tu i Doctor,supponis inprimis unum fusum:
150쪽
salsum videsicet Philini uxorem in morbum,& morbum lethalem incidisse ob caussas discretas, separatasque a grauiditate,&partu. Et venis in hanc sententiam propter verba illa Hippocratis: Es- secum alia ter transi D, exacti pra ardecimae invartu, t in cererip t. Supprestae huic sunt mox purgationes, ac reliqua praenarrata symptomata evenere,non minus vitio, & culpa grauiditatis, & partus, quam caussarum e ternarum, stigoris, dcconstitutionis tunc prae tis. Parius enim hic filii unus ex illis,qui iusti vultum & spectem habent, cum reuera sint pessimi: videntur naturales, sed videntur; faciles, rectos semetipsi praebent; at λ Π-μα Non secus ac quidam morbi, qui immerub, non bona fide remittunt, vel intermittunt παμ dicere alitus est Hippod itur seu potius vi unici amisissa, mox in deterius morbus, ingenti ruina,seu ob debiliatatem corporis languentis, seu ob varioriam humorum congeriem
collectam,vel excivium ad partes principes, aut simili causia labitur, dc multoties extitispinato. Consimilis exstitit dispositio grauiditatis, tum & partus illius miserae uxoris Philini. Visa estis haec mulier recte habuisse; σ-opportune purgata est adusq; decimam quartam partus diem; c in pariter leui tolerantia rem
egit,nec mutauit; mox cum minime exspectasses, Ur-- ,
prim&n,ut credidit Galenus; vel ignis prius ipsam corripuit, ut inenarratione habetur; quod omne linultum. Nam bona sunt, nedum quae apparent,& videntur; sed quae.l rent, manent, Z perseueranti Et desiit illi primum purgatio, vel facta anto febris, non tam vi &robore causse externae, constitutionis scilicet
illius in gantis, quari culpa vitii,quod grauiditati, partui sub rat, non dum antea cognitum plene & deprehensum. Cur in sest: erat grauidis & panum agentibus, numine priuato, illa constitutio aquilomuis subsequens ad australem t propter quid vitii, quod seo cum inerat illis: Nam quemadmodum in non grauidis,& vacuis, est aliquid, quod obsistit & repugnat tali constitutioni; sic ingrauidis & enixis fauor est, M inclinatio materiae; quod exhaustie, attenuataeq; omni tempore illae existant, &prauo humore refertae: Nos autem culpamus materiam, quae se praebet dc consentit eff-
cienti principio, quia penes inuti cupiditas est actionis, initium,&.