장음표시 사용
151쪽
Causa raritatis in propatulo est. Libri hujus gooo. Exemplaria, a Jesuitis Castaviensibus intercepta, in arcta adhuc dum teneri custodia, ex relatione Amici fide digni narrat Schelhornius in Amoenitat. T. II. p. 361. Cons. Jo. G. TeyS-lers neuste Reyen, T. II. p. Ioaph Bi DLIA IS LANDICA.BIR IA Istandica rariora esse nemo facile dubitabit. In Cntalogo Bibliothecae Heliasianae p. I. Libris omnium rarissimis adnumerantur Biblia Istandica, Holae Is 84. in fol. auspiciis Friderici II. Danorum Regis qui 3OOo. Joachimicos operi huic impendit, impressa, & e Vertione Lutheri
Germaaica non tamen verborenHS eXpressa, Versionis cu
ram gerente Gudbrando Thorlacio, istando, in Patria Ho-lensi Eoiscopo Lutherano. Emendatius postea recusa fuere Biblia Istandion curante Thoriaco Schulonio, ibid. 6 4. in fol. Consitiere juverit Alberti Bartholini Bibliothecam Danicam a I. mPero auctum, p. 22P. & imprimis Ludov. Harbo e Isinnisobe Bibel- orie, quae legitur P. IIX. der Danisoben Bibliothec, p. 1-IS6.
eXscripta, albis corvis sunt rariora. Talem translationem illius Ρontificis jussu editam extare negat & pernegat Jaco inbus te Longin Bibliotheca S. T. I i. p. I 3O. sqq. Contrarium Vero praeter alios Io. Frid. Mayerus tuetur, affirmans Biblia universa a Viris doctis in linguam Hetruscam auspiciis Sixti U. Pontific1s conversa, typisque A. IS89. exscripta, mox intercedentibu Cardinal1bus, δc urgente illud ad horum instinetiim Philippo II. Hispaniorum Rege, fuisset suppressa penitus & occultata. Digna sunt ut hic le-lgantur, quae de hac Versione habet Georg. Leti in Vita
di Silio V. Pontifice Romano pag. 399 sqq. Referre ista
placet verbis Joannis Clerici in Bibliotheque Unive misella T. HI. pag. 234. f. scribentis : on parte dans Io V. Livre des murmures qu' exciterent la Hersion Italique de la Bible, quon sit par Pordre du Pape. L'Am- basi adeur d'Espagne Olivares croyOit que c'etoit uneri a Milonie
152쪽
honte qu'on suivit a Rome la methode des Heretiques. Mon eur, ne uous factea pas, dit te Pape, l avons fati pour et ous, qui uentende pas se Latin. Ce Ministre en ecrivit ason Mailre, plusleurs Cardinaux F jo ignirent des Letir es, ouils represento tenta se Majeste, squil eloit plus e son interest, que de celui des intres Puissances, de travailler a la suppression de 'cette Bible, M a cause des grands Erais, que te Roy d'Espagne possedes en Italie. Olivares ayanr regu reponse vini encore une seis trouver Sixte, & lui dire, que eit ne supprimoit cette Traduction, fa Majeste sero it obligee de la defendreMelle-menae dans ses Elats. Le Pape recolata si long-tems 6 sans Pinterrompre, qu'ensin PAmbasiadeur tui dit: Votre M Minute ne me repond rien, be 'ne 1ai a quoi elle pense. ye pen se, repantit Sixte d'un air mele de fierre & de Co- lere, a uous faire jet ter pur lasenetre, p0ur uous appren- dre te respere, que uous devez au Sotiverain Pontifice. et ques bons Catholiques foutiennent, que Sixte n'a ja- mais pense a Dire imprimer uiae Bible Italienne. Mais PAuteur dii, que c'est tino grande spropineto, puis qu' ou-Mtre D'on peut lepro uver partes Relations des Ecrivains de ce remS-la, On volt encore des exemplaires de l'Ecri- ture de cette Impression dans la Bibliotheque du Grand Duc de Toscane, dans celle de S. Laurent, dans la Bi-μbliotheque Ambrosienne a Milan, & dans celle de G
Editio haec Bibliorum Latinorum est omnium prima, ac primum etiam locum iure suo occupat Librorum inter raros rarissimorum. Inscriptio ad calcem ita se habet: Praesens hoc istis finitum ac completum, er ad euisebiam Dei, industrie in Civitare Moguntina per B. Fus Civem, Petrum Schoefer de Gernshe , Clericum Diti cesis ejusdem, est con summatum anno Incarnationis Dominicae 1 62. in vigilia insumptionis gloriosae Virginis Mariae. Vid. Mich. Maittaire Annales Tnograph. T. I. p. apa. Alius Bibliorum Exem-
153쪽
LIBRORUM RARIORVM. IIIplaris in Iacobi te Long Bibliotheca S. p. SIS. fit mentio,
cujus inscriptio in fine aliter se habet: Praesens hoc opusculum artificiosa adiuventione imprimendi seu characterizandi absque calami exaratione is Civitate Moguntina sic e M-
tum, ct ad ensebiam Dei industrie per Ioannem Fus Civemo Petrum Seboifer de Gernsbeim Clericum Dioecesis ejusdem es consummatum Anno Incarnationis Dominicae I 6r. in via gilia Assumtionis gloriosae Virginis. Recensetur posterior haec editio, quae tamen una est ac eadem cum priori, in Hamburgiscb. Berichten A. II I. p. 39 I. sqq. Tanta autem, quod facile credas, perantiqui hujus Cimelii literarii raritas est, ut vix Bibliotheca una nominari possit , in qua illud conspiciatur. Mihi interim haec contigit felicitas, ut nactus fuerim Exemplar, quo haec scribenS utor, mutuo acceptum a doctissimo Wilinans, R. Ministerii Candidato dignissimo. Inscriptio finalis typis rubris est eadem cum te Longiana, si exceperis loco verborum ultimorum in Exemplari nostro legi: Assumpcionis Virginis Mariae. In Bibliotheca Franco- furtana publica Exemplar hujus editionis in membranis egregiis impressiim extare docet Willi. Ern. Tenetelius apud Jo. Christ. Wolfium T. II. Monumentorum Pnographic. p. 6 I. Eiusmodi Exemplar in Bibliotheca etiam Dresdensi adservatur. Uid. I. C. Goetren mi μῶν digk. der Mni Dres Bibliotb. T. I. p. S. sqq.
Exemplar, quod procul dubio versus annum I 464. vel 6s. prodiit, nisi illud ipsis Bibliis Moguntinis anni 1462. antiis quitatis nomine praeferre velis. Vid. Supplement. ad Nova Acta Erudit. T. IU. p. 3 Adest nullus titulus singularis,& hoc ex more antiquissimorum Librorum; Litterae nulla initiales seu capitales, nisi quas variis coloribus eleganter distinctas adpingitMiniculator sive Illuminator initio librorum & capitum; neque folia neque paginae in parte sirperiori numerantur; nullae plagulae litteris A. B. C. sive signaturis Uignatae, hinc nulla quoque Regesta hic potuerunt locum habere; nulli custodes sive voces paginae sequentis indices adpositi; nullae distin tiones minores, e . g. Semicola, Commata; nullae Diphthongi; nomen Urbis, Typographi, Annitam in fronte quam fine Libri omisium. Quum repetitur
154쪽
Vocalis, loco e semper c est impressum, e . g. Justicia, Sanctificacio; pro dejicio, seque ac ΜSS. solent . impressim est deicio. Et si quis velit inquirere editionem huic similem, potest notare hoc vitium typographicum in cap. XXXVII. Iesaiae: Ponam circulum in Avibus tuis p pro quo alii rectius
impresserunt: in Naribus. Legatur de hac editione , bliotheca Anoum. l. p. 24 I. Editio haec Bibliorum vide- ltur mihi esse una eademque cum illa, cui in Bibliotheca UsAnbach. pretium 2GO. tale rorum statuitur. Codex UR Lenbaclitanus in Catal. T. I. p. i. a. his verbis describitur: M Latina Bibliorum editio vetustissima duobus constans Voluminibus. Videtur omnium prima, & MogUntire ab ipsis artis typographicae Inventoribus Gutembergio sci- licet & Faustio, typis exscripta. Quamvis enim nulla temporis, loci atque Typographorum mentio fiat; evin-M cit tamen id typorum insignis, non omni tamen elegan- uia carens, ruditas, & ex ipsa hac ruditate clarissime elus cens Ueneranda antiquitas, linearum ac ipsarum littera- l rum seu typorum inaequalitas, maiuscularum ac initia lium I1tterarum manu, & quidem coloribus facta adpi- Elio, minio etiam ubivis additae interpunctiones, insi- gnis denique chartae crassaties, albedo ac nitor, quibus
verustissimae omniumque primae editioneS recentiores nostras omnino antecellunt. se Ur harum rerum curiosi
eo melius de antiquissima hac Bibliorum editione judicare possint, lubet addere tertiam descriptionem unius ejus demque, ut nobis quidem videtur, Exemplaris, verbis doctis L. C. G Schinaretii, quae leguntur in Anonymi nutethiand cuser te fenen Arbellen der GHebrien im Reiche, P. VI. P. 96. sqq. BIBL A Latina duobus Voluminibus ma- jorum foliorum comprehensa, typisque ligneis, iisque mobilibus impressa; sed sine indicio vel anni, vel loci, vel Typographi. Nullis paginae manieris, neque charta- rum quaterniones literis Alphaberi, quas ignaturas vo- cant, distinguuntur. Litera cujusque libri prima, ut &M capitum initiales, sunt adpidita. Inscriptiones & tituli
omnes librorum, numerique Capitum, modo minio, modo colore coeruleo, caIamo sunt ad diri. Singulae Da- . s ginae in binas columnas dividuntur. Nullas adhuc rubri -
cas typis impressas usquam deprehendus. Ipsi chana feres Gothici
155쪽
tatis referas ad eam classem typorum, quae hodie a Typo- graphis Tex antiqua, item Parangon-antiqua, appellatur. Literae vero non sunt sibi invicem fatis aequales; adeo ut, si exempli caussa liti. O in una pagina vel tricies pluries que occurrat, nunquam ex omni parte sibi aequalis videa- tur: cum modo crassior appareat, modo tenuior; modo paulo altior, modo brevior; modo vero oviformis, modo rotundior; &quae sunt aliae varietates. Unde facile col- ligas, istos typos non certae formae vel matrici fuisse infid-- sos, sed ex ligno sigillatim sculptos; quanquam non raro M unus typus etiam binas ternasque litteras junmm com- ς plectatur. Videntur adeo haec Biblia eadem esse, quorum Exemplar ejusdem prorsus formae Amicus observavit Leo -
dii in Bibliotheca Dn. Baronis de Crassier, quod ille, haud V praeter caussam Bibliis M. imtinis anni I 62. antiquitatis M nomine utique praeferendum censuit, imo pro omnium editorum antiquissimo habuit. Ut alii habeant, quod cum sito Exemplari, si1 forte simile possideant, conferre possint, pauca loca sDeciminis loco annotabo. Praemittitur Operi Epipola Hieronymi ad Paulinum, ejusque Prologus in Pentateuchum. Altera columna primi folii his duobus versiculis finitur: Nec hoc dico qr sit aliqd in nre tale qd vel possis a me audire vet. Cap. IIX. Genes quod in septimi folii pagina aversa extat, M vers. s. haec legimus: Duodecimo em mese pma die mensis apparuerunt cacumina mocium p ubi vurgo legimus: De- cimo enim mense prima die mensis erc. is Plura specimina
Bis LIA Latina, per Utricum Gering, Martinum Cranis, & Mich. Friburger. A. I 66q. in fol.
Locus editionis est omissiis; tempus autem editionis, nominaque Typographorum, indicantur in fine his versibus: Iam fmi undecimus lustrum Francos Ludovicus Rexerat, Utricus, Martinus, itemque Michael Orti Teutonia hanc mibi compo uere Auram.
156쪽
Cum itaque Ludovicus M. Carolo VII. A. I 46r. d. 22. Iul. defuncto successerit, eodem anno d. IS. Aug. coronatus, si semi-lustrum, id est, biennium cum semisse addatur, oportet Biblia haec A. 1464. prodiisse. Constitere juverit Mich. Maittaire Annales Iopograpb. T. I. p. 8. edit. recentissi
Biu LI A Latina . Vitembergae, ap. Nicolaum Se risitet, i 329. in fol.
Hac inscriptione: Pentateuchus. Liber Dsuae. Liber δε- Eicum. Libri Regum. Novum Tes amentum. Vitembergae. In calce haec leguntur: Impressum Vitembergae per Nicolaum
Sesterteitet, A. Is 29. Habes hic ex Vet. Testamento tantum Pentateuchum, & in rubro nominatos Libros Josuae, Iudicum & Regum; Novum Testamentum Vero integrum. Qui Versionem hanc recensuit editor, nomen suum nec in fronte Libri, neque ad Praefationem, nec in calce Operis, nec alias usquam, exposuit. Hinc nata Viris doctis est suspiacio, Versionem istam non ex Lutheri, sed vi elanchthonis potius, aut alterius Viri, ea tempestate celebris, Alusaeo prodiisse. Lutherum enim nomen suum praefigere opusculis a se curatis, vel solis etiam Praefationibus, nunquam dubitasse. Contra vero illam Versionem ad Lutherum referendum esse Autorem data opera demonstrarunt Jo. Melchior
Κrast in Prodromo Historiae Hersionis Germanicae Bibliorum, Jo. Gottileb CarpZovius in Critica S. Vet. Test. p. OO. sqq. Just. esse l. Rumpaeus in Commentat. it. ad Libros N T. P. 422. sqq. & Jo. Mart. Schamelius tam in Misced. Lipsiensibus Tom. IV. p. 28o. sqq. quam in peculiari Schediasmate Lipsiae edito hac inscriptione : Decimen Versonis BDblicae
Latinae, a Luthero olim adornatae, atque A. Is29. typis exscriptae, in quo exbibenturo I in Praefatio B. Lutberi; a Priora Capita Geneseos ς 3) Collatio huius mersonis cum fontibus atque vulgata ; q) Breve Gamen argumentorum, quibus CL Lodisienius aliique Viri eruditi evinci pose existimant: Versionis hujus Autorem non ese Luiberum, sed Melanchthonem. IZ23. in ψ. Ante paucos annos CL Michael Lilienthat asserere ausus est, Sebaldum Μunsterum I. U. D. Vitembergensem Autorem huius Uersionis esse in pec. observatione in serra der fori staten Sammiunx von A. undN. Theologis en SActen A. 1736. p. 746. sqq. hoc rubro M. Mich.
157쪽
M. Mich. Lilienthais Nachrichi son dem mahren Autore derfebr raren Latelaifchen Bibel- Verson, melobe hisber dein sel. D. Luctero ise zuge sobrieben morden. Adversarium nactus est Anonymum Hamburgensem cujus mob*egriindete Ge-danhen vondem Lateinisoben BibeLMerhedes in Goti seligeu D. Martini Lutheri, leguntur in forige istater Sammtium A. I 737. p. 63o sqq. Cui tandem victas manus dedit Cl. Li- Iienthalius, ac B. nostro Luctero Versionem hanc vindicavit P. VI. der Pre sychen Zehenden p. 61 - 43. edit. Regio montani IZ o. in 8. Copiose etiam de hac Versione de Autore Versionis agitur in Actis Historico-Ecclesiast. P. XXVII. p. 372sqq. & P. XXIIX. p. 316 sqq. Imo Hamburgi apud
Brantium prodiit: Lutherus Luthera rum primus verusque Hieronmus. H. e. Commentatio Historico- Theologico-Gitiea de Versione Biblior. Latina xMitebergae I . typis exscripta, neque Melanchthoni, neque Mun sero, sed Luthero vere vindicanda ; qua V Cl. Georg. Angusto Detbarringio novum Regii Gamnasii, quod Allonaviaesoret Professoris munus gratulatur Carl. Frid. Krase, Ha fumo - Cimber. I 42. in A. pl. 4. Caeterum Versio haec Bibliorum vel ipsa raritate rarior est. Jo. Frichius se illam nunquam vidisse in Historia Lutherani sim. Sechendore p. 2723. ingenue fatetur. Cl. Krastius tria saltem in Germania Exemplaria, sibi quidem nota, superesse perhibet. Addendum his Exemplar in Bibliotheca pubi. Heilsbronnensi, vid. Jo. Lud. Hockeri Catalogus p. 129. Ex hac Versione ab ipso Luthero ad tempus, ut volunt, suppressa Novum Testamentum, omissis libris Veteris Test. fuisse recusem, & separatim editum arbitror. Qua de re infra pluribus.
BIBLi A Sacra, ex sancti Pagnini translatione , sed & ad Hebraicae linguae amussim ita recognita &Scholiis illustrata, ut plane nΟVa editio videri possit. Lugduni, apud Alagonem a
In fine Uoluminis haec leguntur: Excudebat Casp. Trecb-fel. Biblia haec cum Praefatione, &Scholiis marginalibus Mich. Villanovani, h. e. Mich. Serveti, rarissima sint, paucissimisque vise . At constat tamen, in Gallia nonnunquam
158쪽
exempla eorum reperiri, sed magno quoque pretio divendi. Vir quidam doctus Parisiensis erilditam eorum notitiam ad
Michaelem de la Roche misit qui illam legendam dedit T.V. Biblioth. Anglose P. I. p. S sqq. Copiosiorem recensionem habes in limatissima & elegantissima Io. Laur. Moshomii Historia Micb. Serveti pag. Ι 87 sqq. Cons. Mich. Μaittaire Annales Tapograph. T. II. p. 883 sq. Extant in Bibliotheca Regia Dresdens, vid. hujus Bibl. Mer murdighelten T. I.
B1pLIA Latina, cum duplici Uersione veteri& nova, & Commentariis Vatabli. Pori is, sub oliva Rob. Stephani, Iss7. in fol. II. Voll.
Biblia haec , , , inquit Jo. Fabricius in Historia Biblioth.
Fabrio. P. I. p. I . magno in pretio hodieque apud Gallos habentur, mihique cum A. I 68 I. spectarem Bibliothecam celeberrimi Collegi1, Doctorem ejus insignem interro- ganti, JUem pro rariori praestantiorique Bibliothecae Libro haberent: ille exserto digito, Opus hoc Bibl icum tanquam singularem Thesaurum indicavit &c. is Cons Schelhornii Amoenitat. Litterar. T. ΙΙL p. 28. Theoph. Sinceri Nacbrichten von raren Buchern p. 68 sqq. Thesaurus Bibliothecalis T. IV. p. sq. Mich. Maittaire Annales Tapograph. T. II1. p. 6 89 sq. Biblia haec in Biblioth. Umenbachiana ob raritatem pro 34. &in Bunemanniana pro I 6. rater. star venalia.
Bis LIA Latina Uulgata ad vetustissima Exemplaria castigata Jo. Heutenti. Annoerp. I 72. in 8.
Editio admodum rara, ob eam quam Rich. Simonius in Histor. Crit. Versi. u. N. T. p. 14 I. attUlit rationem.
BIBLIA Latina, Vulgatae editionis, ad Concilii Tridentini praescriptum emendata, & a Sirato V. P. M. recognita & approbata. Romae, ex Tapographia Vaticana, is9O. in fol.
Rarissimam esse hanc editionem nemo nescit; suppressa enim sunt hujus editionis exempla. Hinc nata ejus raritaS, quae ei Cit, ut aliquando Venderetur quadringentis & septendecim nummis imperialibus. Vid. Niceron. Memoirespour
159쪽
norum Bibliorum citrante Clenaente IIX. alia sunt Vaticanis formiS eXc a. quae, caeteraeque editiones Bibliorum Sixti V. nomen praeferentes non illimo Sixti, ur liquet tam ex Ρraefatione, quae in locum Bullae Sixtinae, suppresse quidem a laemente, sed a Sixtino Amama in Aisti-Barbaro Biblico p. 98. recusae, successit; quam ex collatione Utriusque editionis. Curatam ejusmodi collationem instituit Thomas Jamessius, in libello, qui sudes in oculis est Romanensibus, cuique titulum fecit: Ledum Papale, sive oncordia dysors Sixti Her Clementis IIX. circa Hieronomianam editionem, Londini 16G6. in A. & I 678. in I a. in quo per singulos Codicis S. libros eundo, ordine demonstrat, quantum & in quibus Clementina editio Sixtinam deserar, & corrigar. Vid. Jo. Gortl. Carprovii Critica S. Vet. Tes amenti pag. 688 sqq. Plura de BibliisSixtinis desiderantes legant Prosp. A archandispoire de la Bible de Sixte V. aveo des Remurques p0ur conno tre a verit able editiov, inserta ex Biblioth. Gastiana T. IU. Amoenitat. Schelhorn. p. q33 sqq. Schelhorn. Armin-nitat. T. II. p. 3 9. Memoires de Litteratures par Mr. de
De maxima hujus Versionis raritate legantur Gelebrie Zeit ungen, L f. I 29. p. 6 O.
Bis LIA Polonica Rarii viliana.
Hac inscriptione: Biblia Sunietis, ibo jis, Vegi si
160쪽
Copiosam Codicis hujus plane raris'mi in Bibliotheca Io. Alb. Fabricii extantis notitiam suppeditat Vir insigniter doctus Jo. Petr. Kolilius Introd. in Histor. Litterar. Mavor. p. 23 sqq. p. I 87 sqq.
BIBLIA SueCica, cum Privileg. Christinae Reginae Lugdun. ap. I AG Marci, 1637. in 8.
Editionis hujus Exemplaria in naufragio periisse narrat Jac. te Long in Bibliotb. S. T. I. p. 418.
BIBLIA Uandalica, Cura M. Georg. Dalmatini. Vitembergae is8 . in fol.
Exemplaria fere omnia aeternis carceribus mancipatastat. Legatur Κolilius Introd. in Histor. Litterar. Mavor. p. III.
Salig in Historia Aug. Confest T. I. p. 72o. Schelhornius in Amoenitat. T. II. p. 4OI. T. III. p. 33. Jo. Chr. Alysius in Memorabit. Bibliotb. yenens p. 27s sq.
Theodori BI A L I A N D R I , Machumetis Alco ranus, & alia. Ba L 13 3. ex osticina Oporiniana, in fol.
Opus hoc , , scribit S. Rev. Reimmannus in Catalogo p. 937. est praeclarum, utile, rarum; in quo XXX. fere continentur opuscula ad Theologiam Mahumedanam ejusque indolem, Historiam, sortemque spectantia, & in iis Graeca quaedam & Latina, separatim plane non habenda. Quae omnia recusa quidem si mi A. Isso. sed omisso textu Graeco, & tam parce ac frugaliter, ut & haec posterior editio