Annuli astronomici instrumenti cum certissimi tum commodissimi vsus, Petro Beausardo Matheseos studioso auctore

21쪽

' xo ASTRONOMICI A NNvLr-, quo fabricae instrumentorum, ut cum omnium pace dixerim ,hae tempestate nullum peritiorem nouerim no me Hercule dicereposim, butusemodi infrumentum quot γνω praestare quear:adeo ut ussum certitudine 'aceo multitudinem P cum afrolabis certare facile dixeris.

De annuli usu: primumq; de loci , Solis initentione. Caput II.

menti Um aificemur. unum ergω- anni borarum dimensis omnis,aΡ-le pendeat crum enim annus est, cum periodico suo cursusi orbem signorum percurrerit: dies

verὸ, cum ab ortu per meridie, occasum,ac mediam noctem, in eadem denuo remeauertu ne

cessariaprorsus Solis motus cognitio censetur, quem obtinebis eo qui sequitur mori. In qua- raris interiori erficie ,sulpta sunt mensium nomina cum resondentibus diebus , mensium primari' literas tantum assculptis.Solis igitur Aoum fleu gradum die aliquo investigatum quaere in eadem superficie mensem eiusas diem:

22쪽

il tua occupat, cum quo caelum etiam mediat.

Ex πώ fortassis rem lucidius capies. Scire silet,duoluigesimo 'Martii die quem locum Soluxeat, quero igitur in aequatoris dicta δε- te die'natu die: cui Ῥideo in laterat versitie restondere flexgradus cum best e quasi V Aristas. Dico igitur, Sole meridie diEcti aiei, caeli fastigium attingere cum o. quasi scrupulo δε-ptimigradus V Arietis. Annus tamen fuerit intercalaris seu bisextilis, semper oblato diei, post elapsium duodetrigesimum Februaris cum is mensis tum Ῥndetriginta diebus constet,vnusis jtaedus est Adeo visi eius loca babere cupia Caiadis Martii, id eum sexta nonas agam ne esse est fecundo die de Herem, cum terno perficiundum es. i ad inem urique anni perpetuo obrieruandum est. Si vero quis annus futu- ussit bisextilis , aut quotus ps bifextum,cer us esse cupias: annorum numerum post GH-

tum natum per quatuor distribue. si nibi diui meracta, re ut fit, annus praesens bifragilis rata aliquid fuerit, quotuspost bisextum an σφι , quod residuum est indicat. Nasi tria, ius: si α,fecundus: δε Ῥero unum, primust bi mum annua est: partitionis numero,

23쪽

quoips Christum natum elabsit anni bisexnis res sint ,semper indicante. Idem quos minori negotio obtineas licet o chiliadibus ac centuriis

reiectis, decadas cum monadibus per quaternarium partiaris:at Utrocuns opereris modo,colliges isset.bisextilem uise, fluentem Tero , 33. nimirum rimum pos bisextum. Loci latitudinem quomodo inueniaS.

Europa sed uniuerso orbi inseruit: obseruata tamen uniustuluss regionis a medio orbe,quae poli eleuationi aequalis est , latitudinne, quam definiunt meridiani arcum , capitis

Ῥertice s aequatore interceptum. Sed cum his non omnium regionum aut locorum latituδ-nes asseri erimus fidenim ingentis esset Ῥοω- minis)nec in promptu semper l, praeferrim ubi in regionem ineunitam quis deuenerit:Ῥ-tile viseum fuit artem a scribere , qua quiuis loci eius in quo agit latitudinem ipse experiatur. qua re habet. Promoue dioptram alteram

intimi annuli ad oblati diei dolis declinatio

24쪽

-, am is meridiani mobiias laterali filersis scalptam diximus: ut nimirum dioptra promouenspars quam pinnacidium capite pri

ma petauimus P quam fieri potest exact--

me, Solis declinationi seu gradui respondeat.

Deinis obserua Solem meridianum adamus D tenentem: s omnibuου explicatis armillis, mobilem meridianum Ῥοlue , ut horaria linea exteriorem eiusdem superficiem mediam secans,irca duodecimam horam aquatoris collaretur. bine filo meridiano alligato instrumentum liberesspendatur, s quod Solis declinarionem tener , pinnacidium eidem objciatura silum vero quod nunc meridiano alligandum diximus urique deque moueatur, quo que Sotas radius viri que dioptrae foramen tran- fat. tune demumsitum 'sum , quo annulum suspensum tenes , regionis latitudinem poli aiatitudini inibi aequalem , certa indicabit rarione . .Atque ibi perpetuo , cum diei borae vel no ctis , aut mundi plaga inuestiganda iunt, ansula, de qua primo capite, figenda es , ut eiusdem medium , latitudinis termino perfecto respondeat, donee in aliud clima , aut regionem magis australem vel arctoam te intuleris: ibi enim rursus ex tabella in fine uic Iibello apposita, arteve modo prUcrita,

25쪽

- ASTRONOΜΙm ANNvLI regionis latitudo inquirenda es. Tametsi autem meridiei mentionem jecerimus tantum, liacet tamen idem experiri s alijs antemeridianissiue pomeridianis horis: collocato enim, Ut mori diximus , meridiano mobili ad horam

diei propositam, qua id inuestigare libet,ae diamigis accurate Solis radi' per dioptraeframen, donec ipsi oppositum transeant eadem ratione ac via quibuslrius ipse filo in certam flus latitudinem deauteris . si uodsi statim, ut fere usu venit , S Olis radi, per alterius tabellae foramen misit , obiecta framen non omnino transeant: ligandum est flum Fursum deorsumve ,saepiusique tentandum donec succedat.

uno vero modo interdiu ster Solis meridia. nam altitudinem, vel noctuperstellarum altia rudines maximas, paulo certius ac commodius capite 16. locorum latitudines obseruari queant, dicemus

rubi de Solis aesellarum abitudine inuestiganda egerimus. Insuper quanquam explicandas esse armillas bis monuerimus, idem quoque minori negotis isdem complicatis, obseruari posset ,s modo quae decimineptimo capite dictura fumus, consulere lubeatsed Gemmam nostrum bis referre su mM.

Horam

26쪽

. Horam aequalem interdiu, & mundi plagas cum alijs nonnullis addiscere. Cap. IIII.

Zι via in regionis latitudinem veniare possis,praecedenti capite ostendimus. hac quar cognita,anseta ei probe assior quos iasi diei bora,vt plene scias, paueis accipito. Altero 3 innacidio, ad Solis declinationem ob lati diei, accurate terducto Μὶ armillis expliacatis, annuloque e manu vel re quapiam tib ref 3ense , dictoaue pinnacidio Soli obiector

meridianum mobilem attollito vel deprimito, donee solaris radius viriurique tabellae framerranseati statim linea horaria,in aequatoris lasuralisi escis, boram atque adeo eius parum in temporibus, quorum singula quaternis horae minutis rel=ondent, absolute utendet. His ab statis,annulique immoto permanen-

re,non horam tantum nactus es, verumetiam

mundiplagas obtines, Vendit quandoquidem is umenti meridianus, tui situs meridianum,ma de re Atentrionem faustrum. Ῥtra Neo parte hunc, rura illum,etiam puero notum 8. Herumsu aequinoctialem ortum, bo fe- is an meridiana:occasumῬerum bor exta

27쪽

LO ASTRONOMICI ANNULI pomeridiana isti opposita,digito quasi commota fratcum tamen dissicile haud sit , ducta in plano meridiana Enea scuius defcr ibendi mo-- dum Oapite antrademus rebiquos mundi cardines assignare I enim hane alia ad rectos amgutis linea recta dispescat, indicabit altera

quidem extremitatrortum, altera occasum πνrumo Illud tamen, eum horam Nenaris, minia me negligendum, eam meridiani mobilis par- rem,quam dioptra solis locum tenens occupat, in orientali annuli parte , s dato momento meridianum Sol praetergressus haud fit, c. locandam esse: cohura in Occidua , modo idem meridianum relinquens in occasum prolaba--αic rur. si uod ex umbris Ῥel Solis altitudine c d qua injequentibus)addisces facile. Si enim hae augeatur, et illa deerescant, nondum meridia em esse: contra baee minuatur, vel illa eres eant,solem meridianum reliquisse, indicant. iuuare in meridiani colutationesedulus estor alioquin non in plagis modo , verumetiam boris erres necesse est. Id autem inde accidis, quod binis bo ris a meridie aqualiter distantitus,vel ir. simul confituentibus , eadem Solis, altitudo habeatur,nimirum nona s tertia, e-cima ecunda , undecima s prima. de fimilibus idem eso iudicium. Licebit quoque alia

rationa '

28쪽

ttrone , num te m antemeridianum anρο- eridianum sit, addiscere. μου enim, quoximus modo inuenta, annulus aliquantister seruetur , volubili meridiano nequaquam

Oto: post Solis radiiω per superioris tabellae ramen missis , si ab alterius foramine deorim vergat , nondum meridiem esse: An idem ramens 'eret, caeli fastigium Solem attigis,tempus pomeridianum esse,haud ambigas.

raterea unius boe loco te admonitum cupiatus ludiose Lector ubi horam inueneris, in-rumento permanente immoto, omnes armillas

ιi caeli circulis , singulas singulis adam ime spondere. Foteris igitur minimo negotio illis elo inseribere, ae variorum punctorumsitus Frebendere.quaeprocul dubio astronomiae flui s multum emolumenti ad erunt.

Horae nocturnae inuentio. Caput quintum. e olis Use, borarum interuallis tempus dia

inguere, dubium opinor esse nemini: a ii huius praesentiam cum nox deneget , se

rum a iniculo noctu agamus oportet,

29쪽

18 ASTRONOMICI ANNULIVt igitur nos hae re commode expediamus salae cuiusdam fixae babenda cognitio es, quaesolis vices abentu subeat: bane ab A ronomo quopiam discat necesse est, qui huius alioquin ignarus est.ex defriptione enim nuda ifficilis uerit cognitio. Attamen nostro ne defuisse umcio Tideamur, talem unius, qua in hunc πνὰm, omnisi fixarum nobis accommodissima est, δε- friptionem accipe.Stella es rimae Ῥι Ῥοcant magnitudinis cuiusmodi is ab astrologis,a πο--estella nullis 36 numerantur)boe est,maximae quanti

si istis istis fixas etlas,dflans ab aequatore pGr libui qua s, Hircu autbores vocant utida, rubicunda,nunquam flesubmergenssub nostrus nitorem. Cum Sol fuerit in undecimo Sagit- rari, gradu squod nostro saeculo nono Decembris calendas accidit ipsa noctis hora duodecima circa capitis Ῥerticie conseicitur. si uare sirum temporis asella a ctico mundi polo proxi

ma,extrema inquam cauia Ῥrsa minoris, re

cta vise processeris meridiem versu, ipsa γihi prima occurrer. Haud secus si cum Luna in Geminis constiterit, ab hae versus eandemiolare ella Ῥise progressus fueris: prima rur- s occurret lucida hircisella , capella Ῥetes ribus dicta. quodsi banesertassis comode nouisse baudisses, alteris; descriptione accipiso.

30쪽

iussem est magnitudinis stella ad arctospar

ut 31.eum besse quasi declinans, lucida ac ea uaduam Fidiculam antiquitas, LyramῬuIus appellat: in nostro tractu superius hemia larium Nix relinquens, γνοtea partibus cuiente tantum fise demergens. Cum cancri sistum gradum sol tenuerit , decimo quini nimirum calendas Iulias ipsa noctis duodemaborasub meridiano eo flens, partibus γ. cum besse supra nVirum finientem flese ase siit:quare tum temporis a poli recta meridiadisus linea duola, per Fidieulam necessario ittitur. In eius igitur cognitionem facile δε-nies stella altitudinem c de qua i qum' Uannulo ceperis. Hau ecus,a luna circa intum Capricorni agante , ad polum miselineasellam intercipit.quam igitur in ρ icta linea Jlendidam estpexeris, Fidiculam ρ concludito. His igitur vel alia quapiam,ms nomem in Ῥοlubilis meridiani exteris-

cuperfici calptumsit,cognita, quae siupra si

yrem oblato tempore tosiriatur: pinnula-u altera ad fella nomen seu declinationem odem meridiano perducaxnr, t eidem per-m directe respondeat: s armillis omnibus sicaris, annuloquesecandum loci ab aequato

distantiam seu latitudinem , e manu Nel