Rhetorum collegii porcensis inclytae academiae lovaniensis orationes in tres partes secundum tria causarum seu orationum genera distributae. Sub Nicolao Vernulaeo collegii porcensis, & publico eloquentiæ professore. Accessit orationum sacrarum volume

발행: 1649년

분량: 857페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

431쪽

:36o Rhet. Porcens. natura singulari quadam industria e allidoque ae

prudenti consilio donatus esset ; ita virtutem suam ac aetatem exercuit, ut merito & in omni tum esset amore, de in sui omnes pertraheret ad mirationem. Verum cum attollere sese militum

sola virtus non possit, nisi principum ac Regum benignitate aecedat; hunc inprimis, Rex invicteie numero amplissimis decorasti, ut praemiis saepvirtutem pristinam aleres & novam excitares in illo ; postmodum vero cum egregia virtus ejus

in arena gloriae commendationem omnem ac

laudem occupasset, ita illum omni honore, dignum iudicasti. Vt non amplius e milite Centa l

norum.

Uradatio. virtus Hus, dc admirabilis industria famam Iacessebat & jam Regum sibi eo ne iliabat amorem:

praedicanda vero tua, Rex Augustae, benignitas contentio muniri centia sua virtutis labores adaequabat. E- magnisicen ' rasin ipsum pronus, erat in omne tuum obsequi-ria regia se um promptus. favebas, ipse amabat; praemiis plu- obsequii du rimis Ec maximis excitabas, ipse labore plurimocu maXimoque mereri conobatur, profundebas in mbitio ipsum omnia, plura ipse non ausus optare fuisset ducis rei. Sed est haec naturae humanae eonditio depravata ut ambitione mens elata, nunquamque contenta nsemper altius assurgat, itaque caeco furore non- lnunquam impellatur, ut audeat tentare per nefas, quod sperare ne quidem perfas, audere deberet. Vnde cum tot 1stis ae tantis honoribus hie a tua maiestate fuissct ornatus, ambitionis insanae fla- ltu per motus. N furiali vexatus aestu contentus il

432쪽

orationδI. . & quid non eaeci furoris audacia tentati Com- con .uratio municata sceleratissima voluntate sua cum prin' ducis in reeipibus Regibusque vicinis, de tuo sanguine pro-ge .lundendo coniuravit. Quid hie dicam, aut quid Excursis omnino reticebo Z Naturam ne 3 at illa quae pa- brevianterentes ac benefactores vult a nobis honorari, confirmano iunc ac te violata tuum scelus hoc in iudicio me nem. proclamat. Eumanitatemne pat illam

acente eruisti, ut quandam indueres naturae perversita 'Dubito tem. Prudentiam ne tuam e at omni sensu, omni Sub has,

taci

t ratione caruisti, & illud effecisti, ut te non modo oblMisistri. l et on hominem prudentem,sed ne hominem agno' mo. a. . sceremus. o si in teipsum oculos tuos reflexis ζ ses a cogitasses, Ducis personam dignitatemque

gero, de me prorsias abhorrere decet a tanti sceleris cogitatione. O si Regiae maiestatis recorda.l ri poni isses t Dixisses ita tecum e Tot honoribus sum ornatus a Rege, ut pluribus non potuis sema parente : & parentis tanti ianguinem sitirem ξ Veruntamen dum haec saluberrima cogi- εtatio pectus tuum sutoribus expletum nulla potuit perfodere affectu, animadverto probationem Tra Mintui sceleris iam pridem expectatam a me requiri. Neque ego longius recedam, si modo, Rex invicte, prius illud certissimo iudicio statuas apud te perduelles omnes & laesae maiestatis reos ne- Consi a se fas esse lucem hanc communem intueri. Nam si pacis ac tranquillitatis iucundissimum sensum nostris animis ingeneravit natura, itaque omnes

in imoseruntur, ut constitutum Rei p. statum caeteris omnibus Iebus anteponant : li ne tandem nter homines communem auram respirarent.

iii publicam perturbare tranquillitatem , Reip. latum optimum labefactare,in caede sanguineque

onorum manus suas lavare moliuntur ξ Μerito a profecto omnis iras hos homines ac monstrana multione ιμ urae quaedam non tantum est abominata, sed

inibus crudelissimis quibus potuit suppliciis

433쪽

Rhet. Porcem. Prapositio. est persecuta. Quid enim fecere Romam, eum aut

Gracchorum audacia Senatus auctoritatem ever-- . . . tere machinaretur; aut Catilinae furibundus er- iPrq- ρ μ= ibi Ciuitatis ineendium restinguere civium san ine eo ita tet, horum in sanguine profuso e '

vitas suam tranquillitatem invenit. Leviter erata Seiano Tiberius offensus. quid deinde propter offensionem, ita discerptus fuit in renatu : ut uuod in eo Carnifex amplius laceraret, non in ' oveniret. Venerat apud Iustinianum Beligarius in suspicionem non rectam: quid deinde fortunis omnibus exutus, oculis privatus, ad stipen tandem fuit adactus. Ita semper puniti perduel- Ies omni aetati exempla fuerunt non indendae maiestatis : & si aut plius est dicendum, lex eua a Deo gentibus omnibus & populis dicta, ut qui mreges, quos honorari vult ipse consurgeret, eos intueri lutem hanc communem sit nefas. Iam vero, ut aliquid etiam de reo nostro dicamus ;quod tamen esse non potest obscurum, quis non ejus securi caput adiudicabit quem intelligetice- umptio. Ieratissima voluntate, in regem conjurasse Z Ita est Rex Invicte, tuam mortem sibi gradum era stimavit ad regnum esse,& eum ambitioni suae restitutum solum arbitretur, tollere te potissimum machinabatur. Et quantum non poten- ω,, in nefariorum hominum animis furor 3 parum

Irre' erat odisse Regem, nihil erat irasci us'

fionis , dia pere debuit audacia & in luce palam stelus suu Tia non occultare. Quid ergo dixit Z interem si non ip di iis omnino dicendum esset. sed qui seipiam mani- sest,.it. non est furor oeeultandus mutabitur re gni status ; novum caput corpus induet antiquum in & latim non est coelum, nond m mihi ι uod i ς μ seiuni sum asseeutus. in dextera, indφη

tera spes omnis est nostra. Quid est expalle. scis i turbant istae te voces tuae ; retices tibi vocem furor eripuit apertus : tremis conscientia

434쪽

tul sceleris retorquet, de oppressa veritate mens tua iudicium debitae poenae reformidat. Ita scit. tua consilia, tua dicta omnia , tuae singulae cogitationes iam patent. An vere ita destitutum te omni ope crede mus , ut tanti seeleris cogitatio- δ Probatis nem non potuisses adimplere 3 Crederemus e-σθ Upοπμ- quidem . si non potius familiaritate Regis usus ' ω ς, fui sies, quam eiusdem deterritus maiestate, & il iam tibi tui sceleris perficiendi futuram oportunitatem credidisti, ut dum aecederes familiaritatem , rupto foedere humanitatis nostrae tanquam hostem obtruncares 2 Quid oceasionem Oportunam in hac familiaritate . quid temporis Aaccommodatum in hac pace dieam ρ egebas sol. -

lassis ope i hanc Principes Regesq; vicini promittebant. Requirebas facinoris tui nefandi L Exagitatissimi satellites Θ aderant illi in eo mitatu tuo fre- ampli quentes, quos unusquisque mirabatur externos. eatio ab sisHodum sceleris fortassis ignorabas at in re- ventuagnum hoc nostrum Regum exteriorum copias indugisses, regem ipse fuisses aggressus, trepidisque turbatis omnibus regnum omnes simul invasuetis. Itane vero Z & in hoc scelere non men

tam omnem amisisses non omnipotentis furorem Dei pertimuisses ξ quis sensus tandem animi tui fuisset, cum omnes in everse patriae rui-

rex obtruneatus sanguinem evo-

muisset, tu cum tui furoris Getis, aut amantiΩΓmae patriae cineres, aut civium toties per te se vatorum tuique Regis, vere dicam tui parentis. Mnguinem conculcasses ὶ an non hic omnino conicientia victus ; & aspectu tanti sceleris ex- concidisses 3 Sed non erat humanus ille furor tuus , cuius in mente tua Furiae flammas excitarant. Verum, quid in aperta veritate coniecturis utor 3 quid in clarissima Solis: Meseces accendo ' En adiunt coniurationis indices Litterae , quas ad vicinos Principes Re-

435쪽

obiectio.

Rhet. porcem. geique eon seripsit Paulisper adhuc iustam tuae male statis iram retine, Rex Invicte , sed agnosce tamen quanta in periculo tua salus sit versata. LITTERAE 3 quid est 2 nunquid hane tuam scripturam agnoseis Z nunquid haec manus tua 3 nunquid hoe signum tuum Z bene habet ; vicit audaciam conscientia, & impudentiae fraenum iniecit taciturnitas, loquuntur oculi, color vultus. sed tamen meditatur oppressus animus excusationem Cogitavi tantum, inquis, non scelus perfeci, nunquid etiam iura omnia perversam puniunt voluntatem Θ Μagna regis est clementia ; an dignus ille elementia foret, qui tollere clamentiae voluit auctorem ὶ Vanae ergo cogitationes sunt excusationis tuae.& in spem talem dirigis animum, cuius a pinprehensione perdere deberes animum. Tuum est.

tuum est Rex invicte. tui periculi recordatione tuae salutis amorem in te excitare, bc si praesentem habeas, quem propria epnfessi σperduellionis reuarguit ac manifestat,vide nune an te vivere malis,' 'μ' ' an vero tuos inimicos, an patriae oblivisti, an vero nimium hostium re eordari. Si detruseris ad supplicium qui tuae vitae potuit insidiari, spem inimicis tuis eripies, & in paeis tranquillitate rempub. collocabis Generosum est id velle, regium prorsus procurare; neque aliud nisi de te bene sperare Patria potest. Sed tu me Rex Invicte tamen excusa. Si non debeo duces accusare. patria

debeo salutem, tuamque semper tu- . . l

Feroratio. qua excitat Regem iasupplicium

436쪽

orationes. i

ridi

ORATIO II.

Desens otia.

FRANCISCI van der MEREN

Lov ANI ENSIS. EA ea invidorum omnium, quos rerum o

laptimarum praestantissimorumque virorum m iam d ' hostes. Erynnis aliqua produxit , deprava- ρη it/ρης ta irae conditio ac propemodum natura ut eum νηῖμrs

aliquem magno atque erecto animo per ardua mvirtutis excelsae viam ad dignitatis culmen tendere, aut iam certo pervenisse animadvertunr, nora

prius cessandum arbitrentur sibi quam illum eneo fastigio in quo sua virtute & applaudente fama triam phat, si omnino possint praecipitem aganda σdet ardent. Vnde mutnon pauci timidi quidem, ac pusilli animi ita perterreantur, & istos obtrectatorum aculeos reformident, ut egregium nihil astentare, nec ad honoris atque dignitatis arcens audeant eniti, ne ut inquit graviter Poeta: Tollantur in atrum,ut lapsu oravioreruant. Cuius quidem rei si omnis aetas, ut ignorare ne-- mo potest, certissimam ab experimento fidem pro ιμα hausit, tuna hodiernus profecto dies in hoe tribunali atque insolito iudicii apparatu . ubi maiestatem rigore quodam armatam videre se piristant inimici capitis nostri manifestum exeminplum manjsestiori luce proponit, Adsunt enim Ic in loco Rex invicte . Sc illam saeratissimi vultus tui ducem hauriunt una inecum qui cum excelsae dignitatis meae splendorem caligantibus invidia oculis serre non possint, non modo cal mniarum nebulis obscurare, sed meipsum etiam,

437쪽

et 66 Rhet. Porcem

tuae lilius benignitatis admirandae praeelarissi-

mum monumentum, Iahe factare deturbareque conantur. Atque urinam meipsum tantum, ac non etiam dum hoe latus meum districto ea-lumniarum ense perfodit invidia , tuam quoque Rex invicte famam . Et honorem immortalem saueiaret. Etenim si augusta tantum maiestas tua cogitationem animi tui ad haec omnia deflectat, quid obseero postulant aliud, qui ad hoc augustissi inum auctoritatis , tuae tribunal ita me sistunt, ut sanguinem repetant meum , quam omnis originem infamiae erudelitatem introdueere. Eceo tam adduceIe , maiestatem , ut cuius viis invi ad tam tot honoribus ornavit, eius sanguine non νegem eomis abhorreat commaeulare. Et tueris ille. seil.qui n ouendum. tueri tantopere soles Regis honorem quem obissecro futurum tandem Regiae maiestatis honorem arbitraris. si madeat multo sanguine triba nal universum, oc cruentas Rex manus a caede tollatὶ quod erit deeus illus tantae auctoritati exoptandum , si eorpus hoc meum purpuratus ipse sanguine me P Reκ conculcet , dc a tanta crudelitate eivitas abhorrens oculos avertat

Non est, non est, Rex invictera, loeus hie aliquis crudelitati. non est quod eguleeratum foveps 'animum, iracundiae faces accendas, & ad sanguinis te profusionem actingas vivis ac in- doneusatio

columis iudicium hodiernum exerces ; in quo maiestas aliquando tuae benignitaeis Zc clementiae rivos ita voluit unicuique patera ; ut vere fons esses omnium salutis, rogo obtestorque ut ne hos mihi elausos hac luce permittas. Etenim circumspice de intellige Rex invicte quanta mihi benignitatis tuae lux oboriatur , quantam exosculer te amplectar misericordiam tuam: ecce coram illa tuae maiestatis auctori-

tate de audientibus in hoc tribunali ordinibus

438쪽

GVationes. bus universis lubens profiteor,& quanta voce posivi ia ut exaudiar contendo : Etam obseu - 'Uς Nes xv. sine nomine & honore , at ubi tuae lux es D ct Q.

fulsit liberalitatis'; ita illa splendore, suo generis mei obscuritatem, illustravit, ut in arce . adam positus dignitatis, caeteris omnibus accepta 1 te luce prae lueerem. Tu me Centurionem E milite. Baronem e Centurione, Comitem e Ea rone, Ducem ex Comite ereasti: dc amplius etiam dieam , latentem in obscuritate majorum, di sub cum rasis adversae fortunae pede prostratum in lucem no euic monu-litatis, & in fortunae ridentis exemplum ereXisti, M. iis atque vel ita e rex: sti, ut in oculis universi regni tagentiumque ea terarum clarissimum, vivumque tuae gloriae monumentum existam 3 Attollant Principes alii mutos lapides, quos in trophaeuata erexerunt, en habes vivum hominem, tuae virtutis trophaeum. Iactitent caeteri Reges aut pyramides suas, aut statuas in luce fori euriarumque collocatas, En habes respirantem in me Pyramidem &in orbis universi luee testem tuae liberalitatis, Praedicent superbo fastu Caesares, dc Imperatores

, - avi reos illos currus quibus vecti triumphantes- . que Capitolia conscenderunt, ego Capitolium sum illud in quo tua triumphat virtus, ego cur rus ille aureus, sed vivus, quo vecta tua benignitas orbis universi terminos. impellente voce mea pererrat. Tu es praesidium illud de dulce decus meum, in cujus umbra patrocinii felicem respiro vitam. Tu es set ille meus, a cujus immensae ma jestatis luce lucem hane haurio excellentissimae dignitatis. Ita prorsus in honore tuo gloriaque tanta Regis mei superbus incedo; ut non mihi semam inde, sed tuam quaeram existimationem.

An vero ita vivo aut unquam vixi, ut immemoreret tanti beneficii di ingratum animum hoc

439쪽

Rhet. Porcennoratum se eorpustulum laveat λ An ego ita lucem hane eoni semper fuisse munem, respexi ut magnificentia liberalitati iviciaraptuae elatus nihil unquam rependere cogitarem tibi animum meum fortuna maiorem, tibi eor- pustulum hoe morte ipsa pro te venale, tibi meipsum ae totum debui semper Rex invicte, nec unquam debere re euavi. Recordare paulisper obsecro, si hane tamen praeteriti temporis cogitationem assumere tua maiestas non recuset: Recordare quoties per invias alpium nives rigende aurem,m.- bruma Legatus tuus Italiae campos intravi, quo- 3

is se/pto, ties Pannoniae Th Iaciatque fines ita pro te sum Sia si pro Rὸν. ingressus ut rempore dassicillimo potius h eoelo inragno la- delapsur, quam e tuo regno venisse viderer 3 quo

ties maras Oras ac sinus omnes vel invidentibus tempestatibus ipsis & iud ignari re fortuna tuum imperium tantum sequens perlustravi 3 Vtinam universus hie adesset Hispaniae populus, qui totus pro te mihi assurrexit l, utinam Germanoria iis mei reti in expeditionibus suscem hostio ibunali testes audires. Utinam tot Barbatie gentes aliae vocem hie aliquam emittere possent, qua me quidem hostem, sed anima tum virtute mea, admirandum labore magno . vita dignum pro vitae contemptu proclamarentiso Non superbio Rex invicte, sed fortunatissima mi in me tuam maiectatem extollo: fuerit ille Iabor meus, tua certe gloria fuit ; fuerit virtutis admiratio meae, tuae

fuit exaltatio maiestatis. Et te Regem meum monarchamque meum odissem te unquam a

lienum animum nutrivi siem 3 tibi hostis ego Ri nimieus vixissem nondum dixerunt 8 Dicam tamen & robusta voce si possint proclament quos stis tanta tenet sanguinis mei, ut quiescere mihi Rs , , adpositi inpra corpus hoc meum pedisus non poΩae rato a se dint, Adhuc haerent & obmutescunt; tantum ne .

440쪽

eNitum productum. Ignorant opinor homines ςμs

illi,naturae nostraefragilitatem, quae ut aura nonnunquam immutatur, ita subinde vacillans ab errat, aut certe si non ignorant, suam hie praedi Care voluerunt integritatem ρ qui nullis unquam errorem fiatibus impellant ut--Quis est vero ita sanctitate& integritate vitae commendatus . in cuius animum parum recta cogitatio non aliquando cadat 3 quis ita prudens auram hanc com

munem respirat, cuius ab ore non imprudens di ....

ctum aliquando procedat 3 o miseram virtutis calamitatem l 5 acerbam Ducum ac Principum ' ςonditionem l o luctuosam & omni morte tri. 'm morem fortunam 3 nullum est in re erimen, nul Ia iniuria laesi unquam maiestatem, vivit ReX dc Tribunal aequitate sua complet. Quid est ergo at i quia cogitationem admisi, erimen admisisse dicor: quia vocem aliquam emisi , iniuriam intu- Excusar eo

ijsse reprehendor. Itane cogitationis unius Dullgisgrionem, reus ero 3 Itane quia protuli, aut scripsi verbummum , ad supplicium deposcar 3pO frustratot lim tot in bellis suscepti labores t o inanis industria mea ardorque vanusi toties pugnas adii EmoVudi restauravi, toties ab interitu patriae eives libe- crimm so ravi , toties ab incendiis & hostium depopula missis. tionibus patriam ipsam vindieavi. Non ignoraris haec generosi milites; conspexistis ista Cen- misit μ' turiones. Tu Rex Auguste testis ipse esse potes,' qui a pulvere me redeuntem totum excepisti non minus in sanguine quam sudore nuantem

cum me nune hostium terrorem appellares,nunc

patriae liberatorem esse dieeres, saepe etiam spem' at morum tuorum,ac tui regni decus amplectere'

tis. sed o Deus immortalis i ubi tot laborum praedicatio ξ non auditur. Vbi saltem tot bene- 'ficiorum recordatio ' non admittitur. Vbi totcepullarum periculorum remuneratio ξ si inau-

SEARCH

MENU NAVIGATION