장음표시 사용
41쪽
PHδε- Nasuratis Duo me sciniae. Itis. IV As: In Boreali parie Scotos humilioris plagae. 3 Montis, tabem Scotu omnes sub uno Britanaeiae me in obsequium A commercium amita cinis
rantes. Ex his multos vivere licet viros optima corporis constitutione. maximis animis, summis ingeniis, commodissimis moribus. Marte quam Mercurio. domisorisque claros.
. t tia Brita dia dividitur commodissime per Flumina & Montes in Vassiuam. Iam δή Datiam. Vallia triplex redonibus distincta includitiit Neia 3 Samia Fluminibus in Mare Hibernicum decurrentibus. Anglia . quicquid terrarum a Sabris &. Devi intehacet Hate inter & Scutam. comprehendit. Scottia autem ab is lia diriami tui T I iluvio. ui monte altissimo, &. qua mons deficit. vallo. aedeinde F ά dc Soreo sumimibus. Ab illo lamite . quicquid Britamuis Boream ver
sus excurrit. Scotia est. Vassi & Anutiam Scriptores Angli isse descripserunt; & in iis repertas res naturales abunde explicarunt. Restat. ut nos, pro vitibus, quam nam si s Spartam. Scoctio scilicet, ornemus.
sis iis, tentrionalis pars Scotia dicitur. Tacito Caledoma; sed vetustissimi δε nomen scit saria; quorum nominum rationes, propitio Numine, in Maria Antiqua dabimus. retium ab Austro habet; in occasu Mare reservi . versus Boream Mare Teuc d mm . verius ortum Nare Germanicum; Adeo ut . . siam attingit solum. libera mari. reliqua ex parte oceano cingatur: Ea tam longe se in Mare GemEiu lam mamcum dissundit, ut, quae in Australi parte Lui Latinidinis gradui subest; rem
P d. tissimam in Septentrione insulam Hethli in quorundam Thahi sub grata LXIII
itido habeat. Continentis autem suae ι secundum quosdam extimam pariem sub gradus LlX dc XL scrupulorum distantia ab amatore. Civitatis Ediisurorae t quae Sotiaeae gisti. Metropolis est Latitudo. secundum Varenis n. LVi graduum. X mutulorum; ejusdem Loivitudo MX graduum. Ast Urbis Edicturienae . secundum qii tam Astronomos nostrates. Latitudo est LVI graduum. IV minutorum; Longis o v siti; ε' Uvum, L minutorum. . . Figura . coriae oblonga est. ad ovalem quodammodo accedens. sed inaequalis admodum. Latior extremitas versus i g tiam; Latus Occidentale versas blate Hiberim m. orientale versus Mare Germanici ; Extremitas arctior vessiri Mare M. sed i . nonnihil in intum verius Mare Germanicum desse . Variis in locis. mari quasi interiem . saepe in altum excurrens. δc quasi in tot, dem fimbrias ab intercurrente mari discissai in medio latissima: qui in S-entrionem vergit. in arctius spatium constringitur, & in Mare Deuca δε-- & Gemamo
Cominem Continentis Seditiae Longitudo est λ Metidie in septemtriones. Le. a Promontorio.
- Accolis iis Miae 4 GaDway . qua Hiberniam spectat. ad Promontorium
T insere heud. quod ab Gadibus insulis conspicitur. Longa est. secundum millima Germantea LXVII, lata LII. At. secundum recentiores. qui accurati O, servarunt; longa est milliaria Anglica CCCLXXX; lata ab incasia in Oreum . h. e. o. Nava tum Promontorio nune i , de mom&head)-MMam Insulam. ad Ba- chamae Promontorium. vulgo Bialiam nes CXC milliaria Anxtica. Mas ineant aestuariis ita interiecta est, ut nulla late domus in ea st . quae ab aqua marina ultra viginti Leucas distet Longillimus dies XVIII lioratum. XXV scrupilorum. Nerissima linx V lai rarum. & sc ulorum XLV. Ab Hibitia longe in Mari quoque Devo ovis. Latera Seotia incidentali praetenduntur Hebrides Insulae sit api tant9 ves o o Ocridentales Insillae.' Versus Septentrionem. partim in I Male is . partim in mari. jacent Orcades
42쪽
Turtis Trimae taber Trimus. soreais Insulae: δc ultra his. versus septentrionem . sitae sunt insita Hethlianae . Apud ore is dies horarum XIX. In tota Scuia. ad duos sere meust . Radii solares tota nocte conspiciuntur. & quidem apud Orcisis. Catha e lam ct Romam tanta claritate. ut horum beneficios --υ, ... legique haud dissicile 't. Imo in montibus quibusdam . quae ore i muria eliqui tantae sublimitatis sunt. ut nau antibus a terra longis e diliantibus cur- - - initimur tecta Phari quasi praestantissimi speciem & vicem praebeant) circa Solstitium aestivala consistentibus in apice horum montium hominibus ipsa uni co pus Solis. obscurius tamen paulo quas nebula obdulfium, a media nempe hora vim decima noctis ad mediam primam diei si s uuturi si pra Horizontem consimitur. resemptaque Statim sita luce Radios suos sili issimos per totum hoc Hemisi utriunt dissi,ndit. Adeo ut de Seuia & Borealibus I s Insulis intelligendum veniat illud P negyrici. Certe. quod propter vitam diligitur . longissimae cies. & nullae sine ali pia
luce noctes. dum illa littorum extrema tuanities non attollit umbras, noctisque motam coeli & syderum transi aspectus. ut sol ipse . qui nobis videtur occidere. ibi aiae pareat praeterire. Quod re Iuvenalem movebat ut diceret. μα Minima serenus nocte Brittar M.
Ad qudis vetus Scho stes. Circa Solstitium in Britanniά prope nox nulla est: hae
scilicet causa. quia vicinus occasus ' ortus ibidem misi ex obliquo enim terrae madigine lux redundat & proximam sibi Insulam ' noctibus & diebus illustrem reddit. Nobis in Australi patre Maiae viventibus smint rari scilicetὶ brevissimus dies octo ni isti
aut novem horarum; longissima nox sedecim aut qui tulerim horarum. In extima Bm ivisum
reali parte haud dubie dies multo brevior & nox loi tori in Scuta eum vicinis Insulis es adjacentibus jacet in Zona temperata Septentrionali. Noe. Climati undecimo. duodecinu, & decimo tertio si best. Hethlandia ver4. quae extima est Insula, decimo sexto subjacet. Scottia ipsa inclusa est Parallelis vicesimo secundo di viresimo sexto Hethlan a vero Parallelis tricesmo saeundo A tricesimo totio. Propter alluentis maris planitiem. & quod terrae longe remotae sint. serena tem. state. multa idque clare videmur sydera. ea praesertim quae magis Septentrion
Incolae Scottiae AHi es sunt terrae Australi prope Fretum M H πιι - Sunt Qui Metiam Heteroscis, quod umbra Meridiana in plagam tendat Septentrionalem omnibus
Scotiam mediam interierat Mons Gram us Romanorum scriptis nobilitatus. Hic in Marriae atque Memiae confinibus exoritur . non procul a latiore apud Abre in s. ciam M. excurrens pet Mediterraneas R iones; nunc latior, nunc constrictior ad Mare occi- . .....duum. usque ad Britta-οι -- & Argalbeliam. Per Dum fluvisim communiter dividitur Scuta in Australem. cis Tau-: N Borealem partem trans Iaum. Sed ni
hi magis secundum Naturae mentem videtur illa divisio. qui per tres Isthmos in tres Penin as dividitur. Primus est inter Tuedam & Somaeum fluviosi Secundus inter Cludam & Fartham; Tettius inter Debreum lacum N Nessisis Iaeum. Quae primum& secundum Imunos interjacet Regio partem Scottiae Australem constituit: 'in ea ims niores movinciae seu P Mutae sunt Tri Da. Marcia. Evia. Odia . iris: is , Amanum. Nithia. Tuedia. Lauder m. Lothiana. GaI idia . Carrina . Utila. uamia. GAttia I. Laevinia. Dretineo Praesectura. Regio. quae jacet inter secundum di rettium Isthmos, mediam illa Scotiae partem constituit: ct in ea Ptiescisturae sunt i etat he M. Cantiem. Dina. Pinetam Fert be . Fis, Aneus a. Memia. Marria, Buctauia. Baden his di Abriae para. Bianis. & Moravis. αUltra tertium Isthmum est Borealis Scotiae pars. quam in una Tabuia exhibet Gomdurius de Strat . sib titulo Extimae ct Septentrionalis Scottae in In ea Praesecturae '
43쪽
De IGNE.iminum hoc. quo continemur. unum licet sit . ex quatuor tamen Membris sive
I. Partibus intrirantibus componitur. Igne viet. Aere Aqua & Terra. Et sic quidem Ignis cum Coelestis a Sole. tum Subterraneus in Terrae visceribus natus considerandus venit Aer etiam. subtile illud Corpus. quod inter Coelum & Terram di Llanditur. Anni Tempestates di Ventos comprehendit. Aqua Mare. Fontes. Flu rios. Lacus Aquasque Medicatas includiti Terra notat sicciorem & solidiorem Naturae partem: adeoque Montes. Valles. Deserta: et in iis mineralia & Metalla sub se continet. hegionis ergo alicujus rerumque in ea Naturalium Historiae necessu lo praemittenda est horum consideratio. illi platerum . qui Morbos illius Remnis & illorum curam
scripto traditurus est. Lib. A
Nam eum sui Medicorum Princeps asserit) Temporum Varietates pinie. Aquistissimae sint . quae Naturam ipsam permutant: deinde etiam Regio in qua quis nutritur; postremum autem Aquae: invenias enim sere semper & formas hominum& m res Regionis naturae compares. Quicunque igitur Artem Medaeam inime adsequi ve- u ibalit, primum quidem temporum anni rationem lubere debet. quantum potentia quodlibet eorum valeat : non enim simile quicquam in illis existit. verum disserunt invicem propter varias. quae in iis fiunt. mutationes: deinde Ventorum Calidorumque& trisydorum. maxime . qui ex his omnibus hominibus sunt communes. & mox qui in unaquaque Regione sunt indigenae & proprii. Neque vero negligentiorem se . citca Aquarum iacultates cognoscc M. ecubere convenit: Quenadmodum enim sustudinetunt. & pondere & Statione; sic quoque virtute aliae aliis lotae praestant. Et in-sia paulo: Terra etiam ipsa consideranti . nudane sit S aquis eatens. aut denti di aquosa; ct in concava sit et aestuosa. vel alta & frigida. Hominum insuper diaeta pedi quirenda. qua maxime capiantur. an bibuli sunt et lurcones, et otio deuiti; aut me citiis variis utentes. et tolerantes laborum. ciborumque plus appetentes quam poculorum: ex his enim singula sunt investi a. Nam qui haec omnia probe cognoverit. aut horum plurima. eum non latere parant neque Morbi Regioni peculiares & patrii , ncque communis Regionis natura, quaecunque tandem ea suerit, ut non possit in cognoscendis Morbis diutius haerere . aut errare. sicubi ad Morborum medicati
nem adhibeariir: que ambo illis evenire solent, qui non prius providξ haec diligenter
Nos itaque tanti Praeceptoris vestigiis insistentes, de Igne . Aere . Aqua et Terra. de Regionis natura, de Incolarum victu et moribus. ea scripturi. Auspice Dro simus. quae magis necessaria sunt ad complementum praesentis Prodromi operis in quo de Rectus Scuia Naturalibus tractatur . et Morborum illi e grassantium per uoi gena curatio traditur ab Igne incipientcs. Ignis praecipuum Naturae Organum et maxime actuosum. Vippocratis ut mihi vi- .rt detur . . seu impetum faciens . primum et pernetuum Nobile. et subulis il- v si
la materia. quae partium suarum siubtilitate et pernicissimo motu omnia penetrat. exa-tione. Matri movet. Duplex est; Innatus, et aliunde fluens. Prior omnibus rebus congeritus est. magis aut minus pro carum natura: in Ani-
msibus maxime conspicuus est. Ut enim ait magnus Hippocrates. Omnia Animantia. tum Homo ipse . ex duobus facultate quidem diversis. usu vero consentientibus constant. Igne et Aqua. Ubi per Aquam quatuor Humorum in cem permixtotum et simul aciemperatorum massis, intelligit; per ignem vero intelligit Ignem in corde. qui circulari jugique motu . quem habet . per totum corpus distribuitur. 11. Ignis aliunde fluens duplex est; Caelestis a Sole. et bubterrancus in terrae visceri-
cum Seneca. placeat natura regi mundum . ad nostrorum corpo-
nisi . . rum exemplar. Sol princeps Nundi Sidus. naturae miraculum. totius ealotis et luminis sens et origo. Mactocosmi Cor est, quod aethereo suo calore motuque perpetuo vigorem et foecunditatem omnibus emporibus suppeditat. Vertim et naturale Ignis Flementum. ci ' Radii. intimam totidem Rivuli. salutares ejus vires undiquaque disiundunt. Et clim Britannia nostra in Oceani sinu inter Novum et Veterem Orbem
44쪽
Pamtis Primae Liter Primus. in sita sit. Eam Sol laetissimis. quam diutissime potest oculis. intuetur. ae Radiis non magis illustrat, foecundam Eslate enim longissime in oducit diem. - qui ut supra dictum ei l) in o cuia nostia octodecim horarum et viginti quinque scrupulorum est; et per totam hodiem. Der duos menses. in quibuidam locis Radii qus conspiciuntur. Hyeme vero . cum ali er et lustrandus in Olbis. quasi invitus aveo tens currum, scpinna horarum, cum brevit limus est dies. moram facit. Sed piater hune Coelestem Ignem alius est Subterraneus in Tetiae visceribus ac
mul, Lib. Est autem Ignis subterraneus portio Ignis Elementaris . non puri, ita varia com-l stiliatum rerum miscella institi intra terrae cavernas a Deo l. GDx adu ipso mundi exordio ad Sublunaris Naturae tutelam. conservationem et omnium ploventum conclusa. Fingitur autem varie hie unis. pro diversa immicis natura. si Sulphuripu-ro Juvatur. candicat; si. Bitumini, susca flamma maeret; s Bitumini una cum gine. vitet; rubet. si Minio aut senilibus rubri coloribus Mineralibus jutuatur; ii Arsenico . oclitae. Sandaracae. lavet; si uliginosae materiae. pingui et oleaginosa Plicetur. omni sere luce destituitur. sumo tantum indolem sitam prodens. Hie si violentus erumpat. transmutat quodcunque occurrit in sui substantiam. et terras, imo ipsa si ca montesque in suum pabulum convenit. Montes ignivomi in scuta nulli sunt; sed reperiuntii it Campi Phluris . ex quibus eo mirer diem erumpunt sumi: per noctem vero nammae. quales adsunt in Lothiana Omn- tali. prope praedium de et in Provincia I mensi paulo supra oppidum I - t; Utrobique planium larga. staminis perpetuis eximusta. foraminibus permulsis cavernosa est. ex quibus Pasum sumi crumpunt. Quae prope Npidum pla-tuties est. mari vicina est, a quo milliare scoticum vix distat; Ibi mihi a Pagi vieini
Incolis relatum est. Ventorum tempestatibus ingruentibus. audiri illis magnos tragores et tremendos sonitus ardentis ignis, et flammas hinc inde erumpere. iAb Igne Subterraneo originem trahunt Isimae Implestiones Fulmen, Fulgetrum, Coruscationes. Caumata. ignes Fatui, similiaque. Fulgura et nitrua nec ita frequentia. nee ita periculosa apud nos sunt ac in aliis t. Regionibus. quae tamen quandoque summas seriunt Turres, easque tum impetu, tum flammis demoliuntur. In Aquilonari parte Scottae siservantur per noctem Caprae tantes. . Saepissime autem accidit in Ninens Cardonum . quae in Scottia frequentes sunt. Carbonarios operas ab Igne Subterraneo aduri et in niter viaverari. Pernicissimus au--Minoia
item ut mihi a Praefestis relatum in cum magno i ore. est hujus sanimae motus. Atque haee de Igne sussiciunt: de Aere nunc agendum.
Ateria illa suida et subtilis. quae immenso spatio inter coelum terramque dissim.
ditur. Aer dicitur. Pars ejus superior et ordinatior et propinqua Sydetibus quae. Filio. rarus ut ait Seneca . nec in nubem cogitur . nec in tempestatem impellitur . nec versatur in ' ' tui binem. & omni tumultu caret . utpote a terra remota. purissima. et a natasmate
quovis terresti immunis) e Ether asellatur. Altera. quae Terrae propinqua incumbit. et quae Vaporibus et Edialationi is opellatur, AImosphaera nuncupatur, Fluminum et Tempeuatum sedes. Ex hac omnis inconstantia tumultusque est. Ex Seneca. Mundi pars est Aer. et quidem necessaria: hic est enim qui caelum Qisin. terramque connectit, qui ima ac sumnia sic separat . ut tamen jungat. Separat . qua medius inter aenit: jui it . quia utrique per hune inter se conscissus est. Supra se dat.' quicquid accipit a terris. Rursus vim siderum in terrena transfundit. Et coelo enim et terris cohaeret. ct utrique innatus est. Permeat ab AEthere lucidistimo Aet in terram usque diffusus. vlior quidem, te- Mira sis nutorque et altior Terris . nec minus Aquis: caeterum Ethere spiss r graviorque. m- rix
sidus per se et obscurus. Lumen illi colorque aliunde sunt, adeo ut in ipso sit corpus
45쪽
quoddam et materia. aqua sorte expansa et dilatata. et anima sive Diritus Dicebatur enim in ipso Creationis initio Spiritus Dei moveri super Aquis; oc. homine cre to dicitur Deus inspirasse in iaciem ejus spira tum vitae: & Hippocrati Aer si- μα, ve spiritus dicitur. A r mer omine spatium sui similis non est, mutatur enim a proximis. Summa pars S 'sia....' acculi a calidis imaque; hoc etiam tenui mina. propter vicimam aeternorum
ignium & illos tot siderum motus assiduumque coeli circumacium. Pars ima & vicina terris densa & caliginosa est . quia terrenas tali sationes receptat. Media pars temperatior . si summis imique conseras. quantum ad siccitatem tmnuitatemque notinet. caeterum utrinque parte frigidior: nam superiora ejus calorem vicinorum Sideriam sentiunt. inseriora quoque tepent . primum Terrarum laesitu. qui
multum secum calidi assere; deinde . quia Solis replicantur. & quousque redire potueriam. duplicato calore benignius fovent D inde etiam illo spiritii. qui omnib animalibus. arbustisque ae satis calidus est: Nihil enim viveret sine ' calore. Adjice nune ignes manu factos & certos. sed opertos terris: quotum aliqui eruperum. innumerabiles in abscondito flagrant & obscuro semper. Etiamnum tot paries ejus se tiles rerum . habent aliquid teporis: quoniam sterile est frigidum. calor autemgnit. Media ergo pars Acris ab his submota in frigore suo manet, Osque natura gelida est. Aer, quem spiramus. Mixtum imperfectum est: caerilleus enim ejus color procedit a reflectione seu refractione Radiorum . quae fit in admixtis corpusculis heteroge geneis. Et clim quorundam Tractuum Aer crassior. aliorum tenuior, necesse est aliquid admistium halituum . qui ex Sphaera Terraquea petentu inluvio sucum
Aer hyeme frigididr est. aestate calidior, quia aestate plures sunt ignis particulae admixtae e plures enim majoris vi aestus e Terrestri Globo tune educuntur. Hγeme vera frigidior. tum quia praelatae particulae Ignis absunt. tum quia major purioris Humiris vis admisia est . quae maximum isti sus conciliat Ais Mil. Aes optimus est . qui nec plus aequo calicias. nec plus aequo frigidus est . ut in illis Terratum Tractibus. qui nee summos Montium vertices adaequatit. nec ad imas Vallium profunditates deprimuntur . nec Fodinas Metallicas habent. nec Sulphure cinis stant nee Bitumine . nec Subterraneas Specus tegunt. nec alias Rupes imminentestiment. nec pinguius solum vel aridius liabent. nec Stagnantes aquas continent. Quibuscunque situs est in Collis radice . Soli meridiano & purioribus Ventis expositus. ii Ilieolae salubri Aere fruuntur.
v, Hycme purior est quam Estate . quia ille Aet purior est . qui a permistionerent. seu contagione aliorum Elementorum liberior. Atqui Hyeme liberior est Aerite enim major vis aestus solum ut et . ac proinde majorem halituum vim educit. quae Aeri admisia ipsum impurum reddit Porro halitus particulis Humoris. Ignis SI ctrae constat. plus minus. pro diversa illius qualitate vel ratione. Hinc Brumalin die plures Stellas in C eso videmus. quam aestate . quia . scilicet. Acr defaecatior radios Stellularum facile in nos transmittit . quibus impurior liberum transitum inte cludit. Hyeme quoque H irare rus in Ba metro . etiam durante striditissimo gelu.alutis multo quam a state assurgit. ut mihi verisimile videtur. propterea quod liberior ab omni alio corpore Aer partes suas magis unitas sibi invicem habeat: ad .c.
tior est vis ejus clastica. quae Hyd a rum sanum pellit.
1. -ἡ . AE Animantia Terrentia cujuscunque generis versantur . nec ultra limites possiunt subsistet e. non magis quam Aquatilia extra Aquas. Acri tantum G te ab H F crate tributum est, ut mortalibus vine, morborum autem a totis audi rem esse pronunciarit: imo etiam membris motum N sapientiam praestare credido Lib. Liarit. Sic enim habet ille. Qui vero ad venas pervenit Aer, confert ad Ventriculos in- S
gressiis ad Cerebrum. atque sic sapientiam & motum membris exhibet. Ingenii certe operationes O Manum supponunt debito modo dispositum. quod Aer purus praestat: Hic enim inspiratus. substantiam Cerebri pervadendo; haud dubie plurimum iacit ad hoc . ut fibrae Celebri magis nexibiles. ductiles. sensibiles ac dociles sint. motibusque proinde excipiendis. imprimendis & traducendis aptiores. Hine facilior mem ria. acutior inventio, paratior ae Drudentior dispositio; etiam vis sanguinis vegetior.& motus appetitiis liberior est. Quamobrem vitae valetudinisque nostrae summoperia interest . ut optimo. i. e. temperamentis nostris maxime conducibili Aere perfruamur.
Tanta erum omnibus spiritus cita Aer Hippocrati dicitur necessistas existit. ut . siqnidem
46쪽
ouidem omnibus aliis abstineat bomo, neque cibum sumat neque ponam. possit amen duos, vel tres A plures ducere: Si vero seritus viae in corpus intercipiantur. brevi parte unius dici interit. Nerito proinde dicit Hippocrates . haec aliura de unquam verisimile est morbos evenire. quam inde. si is aut plus inimis cumulatior. aut morbidis serdibus inquinatior in corpus se ingerat. Quo circa Aer per se Animantibus est necestarius ad vitam conservandum. & non in Ausad salutem
Si enim Aer temperatus est, confert ad ritam conservandam ' ad salutem. Verum. cum temperamentum excedit. cvadit calidior quam opus est. vel stidior. vel secim. vel humidior. Hasque accipit facultates . aut a corporibus continentibus. a corporibus caelestibus. &ab Elementis Igne; aut a contentis, quemadmodum ab Ara & Terra. Ab his quidem catas alteratur Aer: squidem a calido fit iubiosus. ae, eodem & sicco sit squalidus. ut & a si igido. Ab humido frigido si caliginosus.
nebulosus atque obscurus: nam in Aere Exhalationes ac Vapores non condensantur nisi a stigore, & per accidens a calore. Hae profecto Exhalationes. s a causis ins rioribus corruptis aut putresadiis proficiscuntur. inscitur Aer ae sordibus inquinatur. Idem quoque corrumpitur a corporibus caelestibus. sed per accidens. s. via. corpora
eorum. ut H pocratis est sentema. Aerem nimium alterent. - o. Atque hae alterationes sue mutationes ves sunt paulatim fullae . vel repente: &u- Quomodo iraeque vel sortes. vel vehementes. vel debiles. Fortes nimirum ae repentina caven-Itat: ut vult unocrates. Nunc vero . si Aet mutetur. continens corpora Anim veto. n. i . lium. & ipsa alter utituti: Continens enim gerit vicem Formae. ratione habita ad
Contentum. Nam ut Ga uis se si continens nos Aer immoderatius calefat. vel Hi -- gestat. corporum symmetriam quae sanitas est coniundit. interturbat. ac comm- nos pit. Si nimium est calidus. trahit in panem extrinsecam; si valde stiguus. constipat& obstreiit; dc alia ei scit . si humidus aut secus. Constant Armspherae Vapores panibus Sulphureis. Nitro-salinis & Aqueis; quin ει , tum duae priores aptae sunt in se invicem agere & esserues remias producere. nisi pMil in Aqueis temperarentur. Et hinc est quod . lidet Scosia nostra multas bituminosas A Sulpi,ineas Evaporationes ex te emittat. propter in Di quoque Poti viciniam cum piatae v a. Ventis Aquilonaribus plurimae particulae nitari ad eam deiciantur, R ex circumjecto
Mari eum veritis minae oque particulae Salinae advehantur. neque tamen vel Solis in te torietur . vel frigore extinguitur, propter copiosos Vapores Aqueos a Mart. Lacubus Et Fluviis emanantes. Hi enim . eum sulphureos & bituminosos lialitus attemperant, tum δt aculeata nitrolatum dc salmorum copuscula obtundunt, &. ne altius penetrent. impediunt.
Duae sunt hujus aerae Regiones. in quarum superiori Vaporum & Exha- v. ii lationum sothecas, seu ut summus ille Philolbphus yobus exprimit 9 Thesauros mot iis iis . . Divina Sapientia condidit; unde.quoties libet. Nubium. Fulminum3c ventorum materiam depromit. Hinc Regius uasto. Si educit Venetos de Is auru suis. In interiore
autem Focum seminibus rerum fovendis idoneum, dc eorum in vitam productoium
e servationi apsum constituit.
Universus Aet Hebraeis RAMANU amentum ac pansum duc iit r. a duae
voces insignes ejus proprietates innuunt: propter raritatem crum expansibiis est. h. e. navium. facile expanditur; δc propter unitatem dc continuitatem firmus dc sortis est. pr pter valde cxpansus se iumuo comprimit, ' in pristinam unitatem restituit: atque naee expansio 8c compressio nomine EDllicae communiter exprimitur. quam m-
7 nuisse videtur Locus Num exten isti cum eo caros. ρομα Drtes. Auto 'LIT:
Amfusum' Quamvis enim, rarus, inuidus dc tenuis Aer st: ob unitatem tamen Eccontinuitatem impetus ejus commoti praevalidus est, ut ex horrendo Tonitrus strepitu δc violento ejus impulsu abunde constati Vimilia Et licet causa hujus Elasticitatis non ita lacile eruatur. verisimile tamen est . eam monuere a spitina Aeris in Nitrosalinam ejus partem agente. Nitrum enim cui con- Δ.1lat se violento motu concitatum. cum robur 3c pondus ei a fixo quodam Sale accedit. vel aementem impulsum cum sonitu magno pr Queiti Atque hine est, quod II pocrates vult. Acrem externum minum praebere membris. ει cum innatis 'uitibus mistum esse causam motus. Α vitali certe aula Aeris . cum Igne innato dc spiritibus nostris commixti, tum primus cordis minus . tum omnes reliqui in corpore proveniunt: Vitalis enim Aer. qui pollet vi Ec Elastica, eindi vim. qua se dilatat δι contralist, di in spiritibus vim insitam exsuscitat. dc novas iis vires, novumque san C , cui ni
47쪽
Priar abs Historiae Scottae. guini vigorem asi dii. quodatari me convenit cum eo quod prius notavimus. DLUM post formatum corrus hominis inspirasse in nares ejus spiraculum vitae. Observatum est a Clarissimo viro mo Gaia M. Assurgente Mercurio in Rammetro in Augmento Gravitatis Almo Maerae. opacissimum & quasi sumosum luisse H Zontem. λθ Hue remota undulantia apparuisse. vaporesque copioses ab Aquis di Stranis elevatos suis te; solem vero tubicundum 3c facile inspiciendum longe ante Occasum: Mercurio vero deprcsse. existente Armo phaerae Gravitate minore. nulla ex his visa suisse: Sed e contra Mo es remoti emispicui, nullaque obseri stilis in Acte undulatio . me ab Aquis Vapores. . Constanti Aservatione quoque descendunt V res in Montium cacumina. 4 ca nosum e Plum est. pluviaeque succedunt vel nives. subsidelite Mercurio.. minore. scilicet existente tum Aeris gravitate. Ex observatione Dulari Nathematici nostratis. In vertice illius Montis. cui nomen is o i thuri sedes, ob id imprimis celebris. quod Civitati Ed-- ob vicinitatem immineat. Nemitialis Cylindri Altitudo reperta est α8 digit anicum Quadrante; apud Radices autem Montis. 19. Atque haec de Aere; nune de Vento agamus.
ID Venetis. V Entus magno Hippocrati R. Aristote5. Aeris im---
pulsus. Umamque conciliat Seneca. dum ait. in ventus . nisi aet i suens impetu. aut cursus Aeris concitatiory Quae infinitio etiam Neotericis placet. Mis. G. ut Ventus sit Notus & tatio Aeris ab Exhalationibus ' Vaporibus producia; Et larus. e. . Vulgo sane quivis sensibilis Aeris motus Ventus dicitur. Ut autem Aer placidus &compositus Atagno aut Lacui comparatur. ita & violenter agitatus & motus Torrenti aut Fluvio similis est: unde Veinaim Hippocrates appellavit. Et rut ait Seneca in hoc interest inter Aera di Ventum. ou M inter Lacum & Flumen. Et Ventus cene ἔμις sex ipsius Aetis nuctus & unda est. Et liquis ad Analogiae Leges mentis oculum recta detixerit. is idem quod in Aquae Elementaris motu . id &m Ventorum concitatione fieri
comperiet. Quemadmodum cnim Maria varias a Sole. Luna atque Igne Subterraneo alterationes subeunt. ita et Venti. Mare Subterraneis Exhalationibus iaetum intumestit. variosque tumultus in extima superficie concitat. Hinc ab ortu in Occasum . ad M-. subcSiderum ductum. cunum suum perficit: jam Currentibus innumeris agitatum. &adu varia terrenae Regionis Littora et Promontoria illisum Circulos assectat; modo contrariis Fluctibus in cibatum Turbines et Vortices agit. Pati prorsus modo. Halitus in Aet eam Regionem. Siderum . aut Ignis Subterranei virtute sublimati. dum rares cti majorem locum requirunt, summa violentia circundatum Acrem . ninae in hanc. nunc in illam Aeris partem magno impetu dispellunt. et Ventos. Procellas et Turbines excitant.
vino, in De Mattice. unde Venti prodrant, non ita constat. Ut enim Sacrosanctus Salva- I ..1.LAP -- tor noster. Spiritus. inquit, ubi vult. spirati sed nescis unde venit, aut quo vadit.
Esse tamen qu edam. vel ex loco Regii Vatis apparet. educit Venetos Ade H buris Ihis. Et duae quidem videntur esse Ventorum Ap . . Una est in superiori Atmospluerae Rinione: alia est in interiori Terrarum recinu. De prima non est dubitandum. cum Radii a Sole primario Motus Instrumento perpetuo emanantes. Ex per AEtheta ad Aera transnimi illas Exhalationes & Vapores, qui Nubes constituunt, in transitu necessario moveant. adeoque motum in ipso Aere concitent. & Vemtos producant. De posteriore expressus est locus Senecae . Non tota solido contextu ebias terra in unum Que iundatur. sed multis partibus cava,
- Et caecis suspensa linebris. Alieula habet inania sine humore. Ibi, etiamsi nulla lux discrimen Aetis monstrat.
48쪽
dicam tamen nubes nebulasque in obscuro consistere. Flumina illie scias licet. nostiis paria. sublabi: alia leviter cucta. alia confragosis locis praecipitando senantia. Quid ergo' Non & illud dabis. esse aliquos & sub terra Iaciis. et quasdam aquas sine exitu stagnate ' Quae si ita sunt, immie est & illud. Acra onerari. oneratumque incumbere. et Ventum propulsu suo concitare. Ex illis ergo subterraneis Nubibus sciemus
nutriri inter obscura Flatus. qui, com tantum virium secerint . quanto aut terrae obstantia auferant. aut aliquod apertum ad hos Esilatus iter occupent, tune per hanc cavernam in nostras sedes emantur. Materia Vciuorum est Aer . vel qualiscunque e Terra effuxus: videmus enim agitatum a velocibus et penetrantibus Solis Radiis Aera. omnia conturbare infra se et cir cum se sita. eo impetu, turbine . tempestate et sonitu, ut fragore domos quatiat. arbores extirpet. sata convellat. susque deque convolvat convcrratque maria. et vastos ad coelum tollat suctus. Loca quoque . ubi m Fluvii et multi Lacus. ubi multae Minera- Quae malium et Metallorum Fodinae qualis nostra scuta est quod plurimas de se sundant Evap
rationes, Vcntis maxime eoncitantur. propterea quia Aeris dilatatio et expansio novaeve noxia. materiae accessio motus istos undulantes ne lario accersant. Quid enim aliud Ventus est quam Atomorum agitatio. lucta et pugna. qua perturbata locum et situm sibi commodum rursus obtineant. Causa Ventorum est. Atmosphaerae imuilibrium alterat, commodanaque vetuorum
partium ejus ad se invicem politionem. o ut Aer in uni parte densor sit quam itialtera. Ideoque in Stagnis vel Lacubus, ubi frigus Aerem ma condensat. Vap
resque majori copia attolluntur. perpetuo fac perstat aura quaedam. No. . Prima et maxime generalis Ventorum causa est Sol ipse ut ait Seneca fundens rigentem Aerem. et ex densis coactoque explicatis. Hine enim talore suo multos ex Aqua dc Terra Vapores es Halitus educit. sulphureos, salinos. Haesertim nitrosos 3caque . qui vicinum Aerem protrudunt & dilatant. Et sane. sinuis attente consideret.
quantum Aer dilatari possit. ita ut demonstrante Clarissimo Προιο in mille pluinti amplius spatium citra calorem in dilatetur; is mirari desinet. si
Aet solis servore adeo dilatatus tantam Atmosphaerae mutationem interdum asserat . ac tantus fiat impetus irruentis Acris in locum pene vacuum. Vehemens quoque Aeris motus Ventum persaepe essicit. Sic Nimbus cadens magnum Ventum excitat. Saepe Ventus, instar Turbinis . pluviam impellit: &quandoque evenit, ut eam non antecedat. sed comitetur. &. cessivate pluvia. Ventus quoque subsulat. Cum etiam Nubes se invicem comprimunt. Ventum de se protrudunt: & hinc Venti quidam vi lentiores pluviam immediate praecedunt. quia Nubes pluviis gravidae& nimium onerataen is tunc comprimant Aera Et sere semper. cum incrassatur Atmosthaera. & γ,nderosuis capitibus nostris incumbit. Ventum 1emimus parum inde distantem. qui. Ingruem te pluvia. cessat. Virtus quoque Aeris Elastici, qua pressus sese restituit. Ventos s. pius immediate producit. Aer enim . sive a Vaporum aut Nirium incumbentium gravitate . sve niateriae redundantia. aut alia qua rume causa constrictus 'oppresia su-hito se expandit finstar Velletis lanei post compressionem V ume dum ad pristinam dimensionem suam accedat: ct dilatatus . explicat . & quas remissiis &relaxatus . necessario debet corpora contigua agitare&propellere . quae ipsum in eas redegerant angustias. Est autem Aer susceptibilis minimarum impressionum. ut patet ex propVatione Sonorum, cum Campanariam aut Tormentorum majorum strepitus auditur: ea enim tempore imperceptibili Acrem permulta milliaria concutiunt. aequali praesertim existente Nedio. per quod Sonus transferatur. Et hinc certe est, quod Ventorum mutationes exascensu&O-- -- Gnsu Hydramini in Barometro conjicere possumus. ut diserte explicat P. Mariotte. &M Tu istis Gardis Theologiae in Academia Prosessor, Amicus meus in- .st geniosissimus. rerum Naturalium scrutator idem probat in erudit i Epistola. quam scris a. psit ad Dominum Scugali in eadem Academia Theologiae quoque Prosei rem . de Obselia vationibus suis circa insignes Acris mutationes. scilicet pleraque circa Ventos Phaenomena per Hydra styri motus in Barometro explicari posse. ed praecipua Ventorum causa est Vaporum dilatatio. Hinc Procellae in Mari&crebriores sunt δc magis pertinaces: nam maxima Vaporum copia de Mari erumpit, qui calore aut ν- Solis aut subterraneo. pene ut in fibi sis. cum impetu distanduntur. His accedit. qui emorum Seneca meminit. ΕΔ c specu Ventos. tecessuq: interiore terrarum. Unde, qui in profundib. tibus laborant Fodinis. ex coetuleo candelae accensae colore. Vaporibus S aliis signis. suturas tempestates praesagiunt. Hinc spiritus statulentie succis Mineralibus prorumpunt: hinc saepe . tranquillo Aere . repente intumescit Mare, et mUno strepitu inclusus spiritus erumpit, ingentis Procellae vclut praenuncius. Nives quoque in Nontibus &
49쪽
Tira Naturatis Ira Ioriae Scotta. Glacies exolutae interdum Ventos generant: neque enim in solam Aquam ditalvum
tur. saepius accidit . ut Vapores in Ventos disi lentur. antequam in Nubes coalestant; tina que eos Ventos tremulus Bliorum. imo et arborum motus. Stellarum scintillat se,. Hah seu Cmina Lunam cingens imminentes praes uni. lnaei dum quoque eum nit . ut satulentae Exhalationes in Nubes concrescant. Hinc Nautae . eum a M. conglomeratas circa Horiontem. easque latiores et minus opacas. sed paulo splendidi ,- res contuentur. as urantur sere ut Ventus ex ea parte . et plerumque vehemens. tam vi oriatur: sive haee Nubes subjectum Aera magis premat. live ex ea constet materia,
quae in Ventum iacile dii vitur.
Plerumque tranquillum est caelum. quod nimium extenuati Halitus iata, Ventum non creent: mediocris enim condensatio ad Ventum requiritur. Hine Australes
Venti saepius de nocte quam de die spirant; quod stigore nocturno Halitus in fervidis
Regionibus. unde prodeant. nimis extenuati . moderato nodiis seigore densemur: at 'ue. eam ob rationem. Vere & Autumno Venti sint crebriores. Cum nimium densantur Vapores. in Pluviam abeunt; clim nimis extenuantur. stunat Aer. In celsissi-πι--'ptiam Montibus nosticis Venti fiunt. a. e. Apparet itaque Ventos constari ex subtilibus ae tenuibus quibusdam Vmoribus. qui e terra et aquis exhalantur, qui proinde sine dubio tales erunt. qualia sela et aquae . ex quibus oriuntur; qualia item loca et r*iones et unde es stabunt. et quis persabunt. mot igitur sunt locorum disserentiae. tot et Ventorum: propter situm enim Regionum re locorum . per quae Venti ad singulas R iones accedunt. diversi inter se sunt. frigidiores, calidiores. humidiores. sicciores. morbosiores. salubriores. Quoniam igitur Mundus in quatuor dividitur partes. & ab his partibus Venti exurgunt. eapropter quatuor erunt Ventorum species; scilicet Ventus Orientalis. Occidentalis . Austratis di Borealis: & quicunque inter hos medii existunt, pro appropinquationis ad Cardinem g u, naturam Liniunt unius aut amborum. - Sunt quoque Venti alii generales. alii certis locis assixi. Generalis est Ventus . vi aerari A mmo Tellutis Tractu per totum sere annum in Mari spirat: quales in Z- Torrita. in qui plerumque ab Oriente spiran quiVenti a Sole sunt.qui eam viam insistiti vegetior enim' est de die quam nom. In nostris autem Regionibus nulli pene sunt conuantes aut Anniversarii Venti. Circa utrumque crebriores sunt Venti. quod H litus nec nimium extenuentur, ut in aestate; nec plus satis densentur. ut in Hyeme; mediocriter densentur & mgeant. Tunc quoque Sol mediam 'me Torridae viam insistens utrinque Vapores magno impetu versus Poos protrudat. Locus . quem percurrunt Venti . videtur esse spatium intra Nubes & Ter tam intermeatum. Regiones singulae . pro situ dc fiFrI. Lacuumque. Fluviorum & Maris AEctuariorum copia aut paucitate . n is vel minis, ventis agitantur. Et elim Scotia nostra in medio Mari sita sit. nisi qui atrii l. --vina undique sumbus circundata; multos quoque habeat Lacus. multos Fluvios . & Rivos; '. undaque inter nentibus Maris AEthainis. sit vesuti in Lacinias discissa. Regnum Vento dici potest . in quo. per totum annum. imperium suum exerceant.
Non quia Turbines & Ventorum Tempestates in ei frequentes sint vix enim in Histona traditum est. insigne aliquod damnum Regioni accidisse a Ventis . nisi quisdintempestivi quandoque maturas stuses decutianti sed quod eam Aeris tranquillitatem. quae in aliis Re ionibus per multos dies durat. nos vix per unam horam habeamus; quin vel lenis aula Aerem quasi ventilet, ves violentior natus strepitum excitet horrisonum.
v i ta mod autem Spiritus Animales di Vitales agunt in empore humano. hoc in Haeroismo facit Ventorum spintuosa natura. Et quemadmodum . spiritibus labefacti- si iis & languentibus. varios Morbos patitur homo; ita &. flentibus Ventis, putrescit
quoniam . quae Exhalationes Anglis in murias vertuntur. nobis saepius in Ven- Miciocus tos resolvuntiar. quod nudior & asperior nostra Redo sit. ex qua sicciores & puriores sunt Exhalationes. quas frequentissimae Aurae magis quidem exaltant et depurant: ν-M. ea ratio mihi videtur. quod raro saeviat wd nos Pestis prae vicinis Regionibus; et quod sudor Anglicus nunquam ad nostiates peregerit. purioris et silubrioris Aeris non ive argumentum.
50쪽
Tempe suus. de Venarum a Dionibus agri S ciem nostia ad ultimos sere Septentriones detrusa est. nee arcto Freto a Conibnente divisa; sed . nis qua Augstio altiligit. undique saevientis Oceani insitis exposita est Montana R :io. ut plurimum, eit saepe in valles subsidens, raro in Planitiem effusa. Hi ne non ita ste nentes Pluviae apud nos ut in Ariba, quae magis ad Planitiem vergit. longeque pluribus. iisque grandi bus multo Fluriis scatet. Coelum
ideo nos serenius et minus caligine densa obscurum habemus p c um quoque. GLdem ob causas. inelementius experimur, Hyememque et Ioniorem et asperiorem. magisque nivosum. ut plurimum . quam pluviosum. Ne tamen arbitreris plane inclemens coelum nostrum esse: id enim, si non temperatum. tamen nostris corporibus acconimodatissimum sentimus. Hie enim Actio
Elementa ex quorum varia mistione cuncta sublunaria proveniunt aequis sere viribus in se mutuo agunti scilicet Frigus ab Arctoi Poti vicinia.& Calor a Sole δή ambientis Maris trepita Vapore. Et . ob circumjecti Maris planam certe vastamque supersic.em. lamius de Solis influxu narticipat. Et hine in tota Motia, ad duos feta menses, Radii solares tota sere nocte conspiciuntur. magna apud Orcades. Cathanesiam & Rossiam claritate. Hi ne Hyems mitior . nec ira penorabile Frigus adurit. ut in vicina Continente. ubi prae timoris vlesentia ipsa Maris aestitaria eongelant. Anni autem Tempestates tales. ut plurimum. apud nos sunt. H)ems. licet non λωήπια ita saeva. per quatuor menses durat, a medio scilicet Novembris ad medium Mamrai. murex. Contristitisnem potius IbemoLm dicam. Per Hyemem sant maxime Boreas. qui Cetu. 3c Eur Boreas. qui Nives nobis adducit. illis autem nantibus. Hydrarnetus in Batometro artollitur ure quod Aerem&graviorem 3c densiorem efficiant. sive quod in terram ex alto demissi Aerem inseriorem premant. 8c nus Elaterium augeanti Et missurgen us quidem Bureas si a Ventus est: dumque is Mnetranuior est, o stivanim est Mercurium ad summitatem sere Tabulae aeneae in Batometro ascendisse, longe supra altitudinem quam sistate. vel siccissima Tempestate attingit
Hyems nostra . ut plurimum. magis nivosa quam pluviosa est. intermedio praese tim tempore. scilicet Mensbus Decembri, Ianuariis N Febratistii parte. Quandoque Η e . Atardius cadunt Nives. 3c tunc per Februarium & Ma Ω- Dartemque itis durant. Longa autem Observatione compertum est Hycmes asperiores multa Nive 3 Gelu comitatas tum ci oribus nostris, tum Blo maxime conducibiles esse: Contra Pluviosas mitioresque quas i pertas vocant) 3c solo. corporibusque immanis peco- - Ηρα ue valde nocere. Boreas enim. qui tune maxime stat in Austris e c Mediserrima parte Scottiae, quibus per terram nat. purus. subtilis dc saluuiis Ventus est . qui licet frigidior 3x asperior Di. corpora tamen obfirmare di corroborarec mitur: Rheimmaticis autem & phthisicis noxius est. Euro B eas et Ze diro Bameas tum qu que nant. Vet Mense Martis et per initium t risii sepe Hyemalem constitutionem redo- vis. let. nivosum et asperius quandoque, reliquo tempore temperatum est, nisi quod tune frequentius eadant Pluviae, et venti violantiores sint. Venti Grais, Gro Boreas
et Gin Metus tunc maxime sant.
Ulas nobis temperatissima. a medio Dali usque ad medium Septemtris: neque Mi M. enim brevior est AEllas. quod distantiam Solis a nobis longior super Horizontem mota
compenset. Neque Solis calore torretur iuncterra. neque aquarum penuria resiccatur: sed
rore multo. seesentibus imbribus et sontibus perennibus irrigatur. Et caloe benignus est. re maturandis struibus suiliciens. quemque perennes aurae mitigant. et . Ob ni gnam Aeris puritatem et subtilitatem. in Moniana utpote Regione . eum homini pocorique. ut gnatasimum . ita saluberrimum reddunt. Venti. qui tunc magis flant.
sunt vis, Zepe in Bareas et Zephyν Notus. Zephyrus Orientali parti Sevitiae ad Mare Germae cum sitae. per terram scilicet stans. salesintimus est. Occidentali parti Scotiis Nati Osiantico obversae humidior et insa
Autumnus nobis maxime inaequalis est, nune perpetuis plotis gravis, nunc cali-Dx ginosin