장음표시 사용
61쪽
putrida sit, nee gussu a miliabilis; quam visus turbidam non judicet, sed pellucidam
tenuem. id quod eam a purissimo Acre elaboratam evincit. Ea enim iacile distribuitur. incalescit minimo negotio. citoque refrigeratur.'Adhaee, ceu Aere resertissi- . levis admodum est; eo melior . si contra Orientem inuat. - rica Puta. iinn cinnosa. dummodo Aquilonem attin . rapidi ae velocis puria per Alveos iaeulis minutis ' purissima arena resertos. Aquae quoque bonae .n'Ia est. carno dc lauumina, celeriter coquere A sm mali facile immisceri. Praeterenda autem se si eu Aqua Fontana. cui proxime accedit Aqua ex Puteis; initio loco Aqua . Fluvialis. modo non turbida. aut implinamento aliquo Minerali insem. Amaseerte omni ex parte sinceras iud retra Mineralibus abundante haud passim invenias; magna enim ςsi Glabarum . quasumscunt. vatietas: Quapropter Hydropotas decet aecuratum aquarum examen instituere. ne damnum sibi accentiati si Himerate autem . . quaecunque palustres sunt& nsules ae Laevities. eas necesse est Me esse calidas acciassas ct oi es. Quum' enim non defluam. sed aqua siluvia s per nova inseratur i dc Sol urat . nectae esti' decolores esse dc prora dc biliolas; hyeme veris meiatis A trigidas, ac turbatas e Nive di Glacie. ut pituitosissime & ramossiniae existant: Bibentibus autem sol nes semper iunt magni M. seni. & ventres duri . tenues re calidi, Meundo vino Sest. v. loco eae . quacum Fontes e Petris scamnunt duras enim esse necesse est aut isthie
ubi calidae aquae existunt. aut se una satur. aut aes . aut argentum. μί' .um, aut sulphur. aut alumen. aut bitumen. aut nitrum 1 haec enim Omnia prae caloris vim
lantia nascivitur. Non utique ex hujusmodi terra aquae bonae prodeunt; sed durae diaestuosae. quae & difficulter merantur. Ec ad Alvi egestionem contrariae sum. Ieser re quidem possunt quadam ex iis ad morbos s inaras . sed adeo nuncin potum apta
De se medicatis. Tellii la. Elluris interioris empus homogeneiam non est . sed ex substantiis diverse admo 1 dum naturae compositum. Inter quae varia Salia variique Succi sunt. Dum ergo Aquae Terrae meatus pineptant. diversas illa vires induunt. diversa constitutione terrestrium partium . quas m innere suo subterie stri lambunt. Quandocunque enim C vernas sale. vitriolo. Ralphure. bitumine. alumine. sim .libusque Mineralibus resertis pertransit Aqua . cerium est ejus Mineralis qualitate. cujus locus vi sui nativa seris est. tinctum iri. Hinc ubique tanta Aquarum supradictorum Salium Mineraliumque virtute imbutarum varietas passim spectatur. Facile enim concipi potest . quod ptima Me allorum exordia. quae Vaporum specie lapidibus adhaerescunt, cum Aquae V poribus aut Rivulis etiam in Terra manantibus misceri possint . eum molliora sint; ' Salia quidem in Aqua solvi. reliqua. quoad minimaes suas partes arcte conjungi possunt: atque ita, pro sua indole. acidam . amatam. salsuri. adstringentemve qualitatem Aquae communicare queunt. Unde Aquae Minerales aliae sunt aridae. aliae suis; quaedam amarae. quaedam acerbi saporis cum astrictione quidam. Quas autem ferrum aut vitriolum in Gegnat Aquas . illae et, rem ex rubro in atrum colorem degenerante Gallae insusione induunt. Nos Aquas Medicatas. quae in Scotia nostra celebriores sunt. enumerabimus. Inter illas agmen ducit Fons Sanctae Catiari . qui duobus milliaribus ab E M . ad euinqua Austrum scaturit, cui olei nigri guttae innatant tota superfici: Mustilus est. non tum ad cutem molliendam ct tessendam stabritiem; sed etiam eximientia eomperiuri est, bituminosum nus liquorem ad dolores e si iii da valete. roburque ' morem languentibus membris procurare. si frequentius eo calciacto inungantur. Dicitur vul
- Proxime eonsidet di veniunt mes II et enses, inni enim sunt j lai in Rupeculae cujusdam superficie a Villa. septentrionem versus. pet mille passis distantis. Inferior ec major pet duos vel rem p ; superior autem per septem ves, praecipit per quod in Livium praeterla tum tace nit aquae) distat. Superioris
62쪽
aqua per lapides albicantes A crystallinos; inferioris autem per ni cantes Anti minnii Marcastae non milium es,si es in sexet iris autem Llor timillimus est odorisce in pulveris pyrii in Tiamentis usitatissimis remanentium. Aqua Fontium argentum immo colore inficit. In Fonte superiore lapidibus albis adnascitur materia Antim nil sui uri putido rubicunde navescenti similis Fontis inferioris lapides Antimonii colorem referant. eorumque quidam materiam continent quas metalli hi. ' futAntimonium seintillant . Fontis inscrtotri aqua in Rivulum des ulit . . Ru pibus adnascinit materia albicans es salina sessis nitrosa in qua residet mira vixtus diuretica. Vabent hae aquae vim quoque alvum selvendi de vomitum ciendi. Horum Fontium multa praedicamat vututes quod . scilicet multum valaam vosis dolotes colicos 3c Nephriticos. δέ quod Viscerum obstruetines referent po stulti a. tenter. Externus quoque usas in ulceribus. juncturariam doloribus alii que morbis e. -- ronis commen ut hiensibus autem aestivis δέ autumnalibus . cum siecitas maxima terram o pat. magis succedit eorum usus; vernis di hybernis diebus virtus. plinia admisti. Militanu dc vitiatur. Edidit de hisce Trutatum D. Mart rario MMEA
Consimilis facultatis sunt amiae Fontis apud AEdem sicram Sancti qui M. istem dieitur imbutus qualitatibus. quibus Fons o etenses, sed quae non adeo sor
Idem assitur de Fonte nuper detelio apud Praedium de Habarri. ad sextum ab a Urbe Erinlio Via lapidem. Fom xiiis: rnoscesim admodum celebris . cujus aqua ex ipsis Rupis commissimi nis. erumpit limpidissima di iri issima. quaeque citissime alvum permeati Egregii usus ad
appetitum deperditum restaurandum. multumque. aduersus Renum ab arenis & eat. --- culis obstructiones, indeque natos dolores Nepnriticos commendatur. Externus M usis valet multum in lippitudine & priis tu oculorum. 3 adverta iactet rubores eum ιώειαι pustillis. Ex eadem Rupe exudat viseidus quidam Itiquor. albidans. qui Gelatinae in- mium primet Cosineticii m. vites aut i ejus utentus a Nitro 3 Cry- statis provenire; multum certΘ C stalli in vicinis locis reperitur: De hoe Fonte scii sit D. ir olim Medicus Erinburg usu. Foe . . Fons i ,σ ad duo milliasti ab Urbe Steri his versu; Septςnitionem distans. Ex ni Monte. ubi Mis Fodina est. pronuit. .stis illa Minera Argenti ovoque NAuri particeps est. Aqua frigidissima est. R. eum Mineralium, per quae nuit. vitibuk tinimisi ad varios extentos a lectus utilis esse potest. Aquae serratae Sc vitriolatae apud nos variae sunt a Fx quibus celebriores sunt hae; Fons apud Pete eis in Praefectura Medoniensi, cujus aquae vires praedicantur ad-u Eversus obstructiones viscerum dc Nephtit os & Colicos dolores. De eo librum scripsit Dominus More Medicus nised enses. R. dum viveret. ibi Medicitiae prositar. Praecipuas ille partes Vitriolo. quo Fons impraegnatur. tribuit. Consimilium virium est Fons apud i Meaoniam de quo Tractatum scripsit erudi tissimus it laeus Barclarus Medicinae in tor et Practicus nisedonienses. i vidi Gul. Bar tutes ejus a Ferro& Vitriolo deducit. per quorum Mincras pertransit. Comperitur mul-Σ ' Ἀ-- conducere Hydropicis. 8c Nephtitieis & Colicis doloribus laborantibus Celebris quoque Fons est v Villam, quae dicitur Nod .e in plaga se tiae incidentali. cujus aqua Ferri 3c Vimoli Mineris timsta censetur. Ad assectus Hy---- pochondriacos 3c Scoibuticos commendatur. Et procul omni dubio multi alii Fontes Medicati in Scotia sunt, ii cet nondum dia is xiiii vulgata si eorum virtus. In omnibus enim Scottae Provinciis Mineralia dc Metalla te periuntur. quorum paries magis volatiles 3c spiritus aquae perfluenti intime coninis . scentur. viresque eis. pro vana sua indole communicant. Atque hae aquae iacile suam naturam latentur destillatione. vel Gallarum admistione. aliusve rei, quae Liquo intutationem asserat.
Thermae autem nullae quod stim) apud nos hactenus detectae sunt. Nostratocnim. Nulta quibus ejusmodi Aquis ealita di Balneis opus est. Gmorensis invisunt. In assectibus tamen frigidis marum desectum aliquomodo supplere potest externus Aquariam momodo b & olei. quod Aquae Fontis Samstae Ratharmae innatat, in Balneis Sc
63쪽
De M remis Arum. EX in t aris Ros. plum. Nix δc Grando tonsideranda nobis veniuntim autem Vapor est nc hirno strigore concretus: insensibiles enim Aqua particulae. tranquillo maxime & sereno coelo. herbarum foliis adhaerescunt. & collecta
sunt Usibiles. Aetioribus corpusculis Ros inundat: hinc Segetum Rubigo. tam Ros Spica exceptus ardore Solis putrescit. Fieti etiam potest, ut Nitium fuse lissimum in
Rote eontineatur: unde Insteiorum procreationi multum conserti Vere & Autumno Ros est ubetior: nimio enim Solis ardore humot consumitur. Hyeme patiis humoris evehitur. Ros Aquas omnes reliquas subtilitate . adeoque et penetratione antecellit.
eonstans Liquore volatiliori Sattiaue acriori. Praesertur. Mo mense qui decidi: Pruina eii Ros quidam acerrimo trigore congelatus: luae cuniculos brevi sininis De volunt. quod . instar Roris, sit nitrosa et dulcis. Pruinae autem Staticae olim celauesiuere: h m Clarus vir meminit,
Lis talia tu pomi qui castra I uisu. Crebra enim uliginosis locis, Lacubus et Fluviis. ipsoque Nari. quo nulla domus
toto regno sexaginta milliaribus abcst. Exhalationes educiae Pruinas Munt... Qitae Autumno Filumenta. instar Telae Araneae. volitant. et Cis Elarum Veneris vocant, nihil videntur esse praeter Nebularum reliquias calore Solis exsiccatas. Pluma ex Vaporum concretione, sere ut in Aquae destillatione cernimus. generaturi sublati enim Vapores in sublimem Aerem frigore densantiu et in guttulas abeunt ptimum in 1sibiles; sed inter cadendum primum augentur, dum alta aliis cons a tur, atque eo majores sunt. quo ex sibi initori loco tilabuntur. Media restate uberrimi Vapores attolluntur. qui saepe hie . propter Ventos frigidos . in densissimam Pl viam coguntur; N. quod Nubes tune sublimiores, hine Guitae majores cadunt. Hymme autem vel statim Vapor etiam in infima Aeris Regini R eo riscit. hinc minutae Guttula; vel . s inius alcendunt. in ΝΛ em abeunti Vere et Autumno calor est m deratus, magna quoque di tu aestus et nocturni frigoris inaequalitas: hine pluvia ube
Nubes Pluviam sundunt. dum densantur. Eae autem , Vaporum ascendentium e Visiniic pia densantur. tum a Vento Australi R Orientali, qui nobis hie a Mari spuat. quod - majorum Vaporum copiam suppeditar; interdum etiam ab oppositis Ventis Vapor constrin tur. Altissimae Nubes in Nivem potius quam in Pluviam conerescunt: cum que in subjectis Vallibus pluit. eodem tempore in praecelsis Montium jugis ningitiri, lata. Certissimum suturae Pluviae latium ex Baismetro colligitur, eis magis in eo de.
Aqua pluvia quibuslam in potu commendatur, praesertim venu aut uvio. --dam ridie delata, utpote cie eris levior . pura 3c Radiis Solaribus excocta. Sed in ejus ex Iutamine . Plagae, unde oritur. ratio habenda: nam loci & caeli impuritatum participat. - .i. in locis quae hono Solo &ecelo salubri fruuntur. Aqua pluvia. utpote pura & deserata. commode etiam cruda in potu usurpatur; sed melius destillata. eum maximam panem si montana 3c siccior. raro a Pluviis laeditiar. nisi --. sint loca quaedam uliginosa in plano sta. e quibus Aqua descensum non habeat. Alix autem quadam Vaporis spuma est se te concreta. Verisimile certe est . quod Aere vel spiritu quodam t.idiore turgeant innumerabiles Bullae quae Nivem componunt. Unde . cum Nix imminet. stigus Aeris non mediocriter temperatur, ac plerum.
rue caput gravedine laborat, & Destillationes Cerebri excitantur: quod Frem crime esse vult. quod spiritus quidam tepentes ac Nivium Prodromi deorsum exprimum tur. Ut ut sit . flocci Nivis non decidunt. nisi Vaporum filamenta frigore conglari ta in unum veluti globum plura conspirent; nec coeunt. nisi extrema veluti fila mi re modico liquata tactum reddant et densorem et graviorem. Quod si illi Globuli. prius, m terram attingant. calore solvuntur . non Nix ipsa. sed pluvia quadam frigidiot delabitur. Sed ubi intra eadendum occuli calore liquant ut . atque iterum fi ore
64쪽
concrescunt. Grandinem praebent. Nix potio in loco sublimiore quam Pluvii gener tur. clim excelsenim Moucium juga Nive perpetua obducantur. quae nulla Pluvia solvitur: certe quorundam etiam ex Montibus nostiis juga Nive semper obiecta sunt. Mollis est Noc. quia ex tenuissimis compingitur Atomis. Frigus aliquantulum remit tinat . cum Nix imminet. quia Nubes Nive praegnans coarctat Aerem aeriae sinitimum atque Halitus e Terra erumpentes repercutit . qui Calorem augenti Postquam vero Nix delapsa est. tum Aer magis tepet: vel quia sit Radios prius nubilo oppi reos jam liberius vibrat vel quod nubes ante pendula frigore sub uni Aerem institabat. Non autem praetereundum est. quod Nix stellata Merumque forma decidat. Hie suae dicendum eluteie aeternam illam Sapientiam . quae in Orbe terrarum ludens, in intra Te ta viscera figulas hominum, piscium & alia id genus ex tacea materia consorinat; sic supra Terram varia compingit ordinatissimis. figuris. An rerum omnium naturalium ut peculiaria sunt semina. ita peculiares fgurae' Atque adeo, ut animalia. ut plantae. lapides non nis cetus delineantur sermis. ει delineantiat Greene res seminum suorum necessitate, ut proinde possit Nix quoque ratione illa sibi propria concrescendo figura ri y In Aqua vitem etiam gelida Nix facile Blvitur . non ob tenuitatem modo pellic lanam suarum. sed maxime etiam ex solutione nitrus salis. quod & eausa frigoris sit A compactionis proinde sive rigoris Bullularum. Et ideo Nivalis Aqua etiamsi cale- saeia suerit) in i tu noxia est. quod retineat semper complura cori scula Hesinitii. quae meatus inter eos occupantia spirituum motionem inhibeam. effectumque Κρο- iactionis proinde praestantia calori nativo officiant. Sed illud obiervandum est. quod habet PEmus. quod Vora Ariarum Fruo que commata sint. Mimes diutinas sedere. Cri . nian solum quia animam terrae minio si in αscentem exbaltatione iacta uni S conri M. retroque m nt in sera fruoum atque incor verum quia SEquorem sensia praebent . pura praeterea levi unoque, quando aquarum caelestium spuma est. μν hurare ex his non uin resus ingurgitos rivia ine uosque. inmodus risur desti Euns. velut ex ere abi omnia quae non mundat. IHIM Do e iuu mori fermenrestat is illena ac lactescentitus Iasis non e ta, , , πeum te us aperit. tepidis armari Illud certe. quod in No nitrosim est. sensim te communiearum conflanti Agricolarum nostroriun observatione. ad proventum facit. Restat ut de Grandine paucaeadjiciamus. arido est Gutta Pluviae acerrimo si me eoi elata: hine perspicuitatem di rotun- . t ditatem suam obtinet. Venim. ubi Nivem jam liquescentem Ventus si ior corripit. ae mulios noceaeos in unum colligit. tum Grando Ze maxima dc polygonia prae s cinxti ruit. aestate frequentior est: nam Hyeme non satis est ealoris. ut is ad Nubes usque sublimiores perveniat. Inseriores quissim attingit. sed citius Nix soluta decidit . quam cometati frigore iterum queati Congelatur autem Grando in media Aeris Regione. ubi sigus iniensissimum regnat. Dum autem in Historiis legit ut pluisse lapidibus . non videntu alii lapides intelligendi quam Grandinei. ejusce magnitudinis. & ex ea usque oba me altitudine tantaque proinde vehemensia decidui. ut stragem aliquam insgnem memorabilemque edere potuerint. In nostra certe Scotra observati sunt cecidisse quandoque ut is, mirae magnitudinis. Mi ut a vitis fide dictis habui) tres aut sumor pollices in am- b. tu haberem, a quibus Rustici, qui sub Dio tunc erant, inligniter usi fuerant.
Prim δε Mori T. TErra feci t. erassior solidiorque Mundi Globus est, humano generi ad inhabitam
dum a Deo demiatus omnibus quae desiderari possunt restas ad bene beateq:vivendum neres is inmuctus.&in medio vers constitutus.ut ab omnibus mundi cor taras Α-strorumque Globis undique illumulari, supernis institibus scecundaridi in Generationum
65쪽
Prodrini Nati alis Hi Luria Scottiae.
orian genariam scenis animati possit . Aquarum diffusione totus circundatus . ne ullibitam necta trium deesset Mementum. In eo Montes Aquarum dii lusioni. veluti R i,agula quaedam. opposui, tum ad retinendam Fluctuum contumaciam. tum ad eundem perpetua humoris nutrium deficiemis copia irritandum. In eo innumeri persessi Gniculi cavernaeque exculptae. veluti Narurae inficitiae . qui ignibus . oui aquis resinae. ad varios Nanirae ecteius exhibendos; ut me Vulca is in vasti culina longo labore decoxit Naturae Nut timenta in M,ditis Antiorum Receptaculis per Canaliculos, veluti per magni Corporis Veii . omnibus 8c singulis partibus apte cistribuerentur. Ex qua
admira a distributione. uti innumerarum retum. tum intra terrenae molis is cera, iam
in externa ejusdem superscie varietas nascitur: ita pulcherrima rerum lati iundia in uber. rimis Metallorum promis condis. & inexhausta pretiosorum lapidum penuaria. tum ad vitae oblectationem. tum ad nec narium humani generis usum. Prodierunt. In extima vero superficie immcnsa Sylvanim Viridaria Montium jnis. vesuti Turribus quibusdam . disereta. late patentes Camporum Paradisi, Arboriam. Plantarum. Florum Fructuumque omnis generis copia luxuriantes innumerique Fontium. Fluviorumque sinuosis voluminibus irrigatae emerseriint. Hic orbis terrarum Globus miranda DEi manu sundatus . nulla licet basium mole. nullo substruditonum sulcimento substitit. suis tamen libratus momentis totus inam talis haeret aevo . ita divinae virtutis effracta confirmatus. ut nullum sit tantae potor tiae robur . nulla tanta furentium Ventorum rabies . nullus Matis Fluctuumque tumul. tuantium impetus tantus si, qui eum xii hilum. non dicam a sede sui dimovere. ne quoad minimam quidem partem eam loco movete queat. Ita enim . pro immensa
sua sapientii A potentia. cunctos Mundi .lobos pondere. numero et mensura ad se invicem temperavit immobilesque stes ilivit L ω int: AIO: ut nullo. nis ebus ipsius. impetu det utantur. Hinc divinus I rizer. - Stat num milia, aeis
Terra. super Eae inens μηδε a mesu. Ni . PH ii saltata mora. Nos aut cm jam de Terri & Solo Scottie acturi de Montibus. Planitiebus. Vallibus. Fodinis Cryptisque ea tradituri sumus. quae ad operis. Qiod in manibus est, complementum nectaria sunt. Sotia nostra. ut ex singularum Re num Tabulis patet, tota ise Montana dici : v v - 4. potest, undique Montibus elata. aut Collibus tumens: in Mediterrane s locis est. sima. versus Latius depressior; paucis tantum a Littore milliaribus se in exactam P a nitiem. idque quibus ni tantum in locis . complanat. In Meditetramis raro persectae Planities sunt. plerumque eum declivitate quadam simi. Fere omnibus Montibus Valles iniunduntur. quae ex utraque parte in cavum. pro Fluvii Ananisve Alveo. declinant.
In Montibus autem. Vallinus de Collibus perpetita frue viriditas est. nisi qua Mineresibus Metallisque solent, ubi squalida sunt, confragosa nigraque Erica recta; νIiis in locis . piaesebonitate. pascuis & Miletibus commodissima.
Moriatiis Est autem Mons pars Terrae ad insignem Mutudinem pertingens, quae. si minor. Colbini em lis dicitur & Clivus. Promontortium autem dicitur Mons in mare procurrens. Scopuli dicuntur partes extantes in Mari vel otiam Petris. Tam Montes quam Colles vel sunt parvo circum pii intervallo. vel longo tractu se extendunt 3c progred untur. Morare Montes parvo intervalla circumscripti quidam sin illares sunt qui nostratibus a, dicuntur. quales varii per Scotiam universam. ut xv tDoe k -L a rum Mer-I M. Larx L m. Irindee-Lais: plures quasi smul glomerati. qui. cum Montes. pro prio nomine non explicantur: tales prope Edinsurgum Nontes qui Arcturi sedes du
Cottii Colles. si singulares. nostratibus dicuntur aut in Lothiana Occidentali 2 eis κωκaedili; si glomerati. --es dicuntur. Nomes . qui longo tra se extendunt et progredium, 't Pisa dicuntur, quorum multi per Insulam sparsi. Hotum multi in Ortu oriundi ad Cccasum pervadunt. Se tumque mediam secant. ut an Montes. I et u. 3 versis Limitem emialem surgentes. longo tractu versus Occidentem progrediu itur. Hos sequuntur
dicit . qui aliis Tu is junguntur. Hi aliis per Insulae latitudinem. Ita siti sunt Montes iani suiu Octa, dicti trans Fortiam. Quidam Montes transversim per insulam
66쪽
currunt, ut A Colles quidam i Hi breviore Catena , Borea in Austriam progredi uim tur. In Catena autem Montium . qui altissimus est. nostratibus the diei ur. 8c in variis locis varias per ad e, mones distinguitiar. Porro. quanta est Fluviorum declivitas tanta est locorum Mediterraneorum altitudo super loca Maritima. In Australibus ergo et Boi ibus Pl . Montes. ex quorum dorse Fluvii in utrum lue Mare fluunt. totius Scottis altissimi sunt. Altitudine quoque insisnes sunt in I,Diana Orientali,
ri iam Oecidentali. Case Nedi; in Ghuriari Sumine. I locus. cli i. quia Mediis teretineus si . est inter altissimos ejus inagae Scurae; in athetia. Buine re; in Fi . O EF Montes. L--dii. Loret Lindi; in immo sim et Gramini in Cinctariosa. Ordi in Orcadistis. Montes Ilvae. blantes plurimi Fluviorum et Lacuum Fontes habent. ut T locus, qui tres Fluvios emittit in diversa Maria currentes. Tu duo. scilicet. Anodum. Gottam; B. doachae Juga vaeam et Iit eam in diveria quoque Matia; Gmundi Motites Le em --. Grampius L miriura Lacum emittit. In Montium fastigiis Pluviae. Nebulae. Nivesque frequentes sint. cum in vicinis Vallibus et Planis Aer nus est sine tallinis Meteolis. Ob hanc rationem. quod Vap ι- in res et Exhalationes. ubi in media Aeris Regione cin qua sunt plerique Montium veritices I condensantur in Guttulas. deorsum vergere incipiunti Et ouoniam Montium iis , vim Vertices sunt illis viciniores quam subjeciae Valles. ideo illae Guttulae . quae supra Vetatices illos exitium . prilis ad terram pervenientes locum in Aeris Regione seserunt. 'quem vicinae Guttulae mitim occupant, quia urgentur et truduntur ab aliis . vel rari ne fugae Viacui; vel quia Aquae tae natura est . ut ad illum locum suat. viles incipit sim suxus. vel ubi est loeus magis depressiis. Ex Montibus nostris quidam eraminei. quidam sitiea tecti': quidam in lateribus syl- citia vos. quidam Metalliseri. de quibus postea rapite de Fodinis quidam Nivibus con- α
Jura quaedam nullum transitum seu aperturam pro stent. quaedam tantum unum Sic doctauessae Mons unum tantum transitum habet . quique difficilis satis est. Promontoria apud nos celebriora sint . in Ga umidis Aonantum. GDD. sve Ri- preti,4 mu nostratibus: Perviarum et Beturium in Cathanem ; in Naternis altissimum T--τω m. quibusdam Orcas.
In Montibus frequens est illa Vocis repercussio, Fcho dicta. quae fit. si pruna voce audita et prima vi s ni seblata. facto gyro sonus vosus autem redeati Haud dubie secundo audietur. quia secundo aurem afficiet. Eandem autem vocem saepitu aliquando eadem Echo in elit. M ia plures quandoque gyros senus efficiat. Echo vel simplex est quae ει sim. vocem semel tantum t tit; vel multine quae tunas iubas. tum voces Saepius repetit. E-jusmodi simplex in Septo Resio fidi isti aeresesi.quae plures stilata, et etiam
senos repetit.Multiplex autem est in Piaedio meo Cνθιανο ad duod imum ab Urbe Edm-- lapidem versus incidentem Eater vocem repetitis primo quidem distincte octo sit Iaris. secunda vice obscurius aliquot syllabas.tertia quoque ultimas syllabas et conside
lis est distinctio inter repetit.ones. Ego provenire censeo ex eo Quod Edes meae supra tres Fornices in una linea extauctae sunt. Centrum autem phonicum, D. e. verus loquenti ocus.
Mactum sere sagittae abadibus versus occasum est. Centrum phon amplicum primum, Edes; secundum . Mons versus Septentrionem Coinre dictus: tertium . hiatus inteletales ad ejus Montis radices. qui versus Gemem aes suum cst. Ultra paulo . convertendo faciem ad Occidentem aestivum . ubi in convalle interiMontes Lacus est dictus Loch coat. Echo est; quae vocem circulariter repetit. Usus Montium egi te explicavit Lircherus: Quod in Nicrocosmo Ossa. hoc in Geocosmo Montium structura facit. qui totum terreni Globi molem ira stringunt, ut dis lavi minime possit. Cum enim terra non unius generis Gllabam in utero suo comineat. sed innumeris diversarum rerum siriciebus. uti Mineralibus et Metallicis uuotitibus Ioa sit. certe illa consistere non pinni, nisi simi structura intra intimas conc vitat . Montium compage . veluti Dolia circinis . continerentur. Secundo. cum Mare tetrae circumfluum perpetuo aestu. tum suxu reiluxuque . tum Vetuorum impetu Vitetur. certe'sne Montium repagulis Tetra durare non pota: hisce enim intra sinus suos Alveosque. veluti Vectibus et ostiis. ne Terram immodica diluvione devinci . continetur. Juxta locum Iisi prius citatum. Temo Hontes ad Fontium Fluviorumque prinpaginem proclus neminii crant: bis enim Terr declivior facillam in Mare suxumptae. bet; si Terra plana fuisset, fieri non potuisset. Sunt it ite Montes veluti Mammae quaeam in Geocosmo protu rantes. et tanquam Naturae quaedam Penuaria et Re-
67쪽
3o Pro. as Scottae. eonditoria. nim ad Idquorem perpetuo suppeditandum. tum ad se ectas Montium Regionumque Convalles beneficii Liquoris undiquaque diffusi munere Melius sce n- dandasque a provida Natura instituta. Quarto, Montes . tum ad rabiem Ventorum mercendam. tum ad Herbarum. Arborum Plantarumque varietatem. quae sine Nomtibus caeteroquin non provenirent. producendam; cum denique ad aestum Solis temperandum Aerisque Ialubritatem quae omnia non nisi in alii bus Montium recelludus obtinentur I mirum in modum conterant. Quinto Montes sunt Metallicoriam eo P m Repositoria. in quorum Concivitatibus per abditos Meatus . ignis subterranei vimite & energia. velun in Fornace quadam decocta & ad maturitatem deducta. in usum mortalium egeruntur. Ut taceam hie de ammitate prospectus. de utilitate, quam Umbra sua in subjectis agrorum planis. Vallibus conferundin Nanar, io m constituenti tanti cet te momenti Montes sint . ut divos mamRRionum. Provinciaium Urbiumque proprietas qualitasque non nisi a Montium ei cumsitorum ciuistitutione proveniat. Unum est quod Natura provida in Montium constinatione & partium Terrestrium exasperatione potissimum intendit. Caloris . scilicet. proportionatum incrementum, sine quo nihil recte disponi pinuisita Hine enim fit, ut Solares coeterorumque Sulis tum Radii intra Montium anfractus saxosarumque Molium dispares conditiones. vario reflexu . vehementet intendant calorem; halitus vaporesque ad Meteoroloiacas impressiones efficiendas iliciant. ex quibus innumera in Geocosmi OEconomia emolumenta trusei necesse est Cui non experientia constat Plana Montibus supposita mox ad primum Solis in ingressim solutis Nivium. quibus Vertices Montium operii sunt. Nolibus. I tram circumsitam mirum in modum fovere & ad sceturam sol cit te. D. ne humore nimio Terra ine aretur. declivitate sua humorum si gnationem impediens Nontium F minens tum et humorem continuo suxu intra Alveos suminum coactum in Mare detrudit . ut sie su inuo humore Tetra exonerata apta reddatur pt ventibus. Et quidem non minimam sitae felicitatis partem Montibus debet Sestia: ab hisce enim in . quod seniori solis insuxu fiuatur, Aere salubri di sereno gaudeat Ec mu rum libera in dationissius. propter declivem a Monota, stum. nec ab irrumpentibus. Animantium sitorum si es. nec a stagnantibus & putrescentibus, pestilentiales conmptiones metira
. Vrta dicuntur Teme Tractas, qui ab hominibus non coluntur. propriE quo rum sesum seu terra sterilis 3 insceeunda est. Haec vel sunt arenosa. petro . ei cosa; ves paludosa Arenosa' petrosa inserta. quod sciam. in nulla sunt. Deserta nostra Ericosa simi. quae nostratibus dicuntur. Plurima ex hisce in Herisque Regionibus sunt: sed minora ea . nisi in extimis Regionibus: praesertim versis
Septentrionem. Haee praeterquam quod passum praebeant ovissi commodissimum . quem Armenta quoque expetant. ingentem tuum numerum Sylvestrium Avium, quae desic tissimos cibos pratant Venationique comparara sun Nunci quoque a nostratibus multis in Ioeis ejus soli asperitas mitigatur . eo Aratro. ια proselub. Algaque marina aut calce. &. ubi seppetit. Go ci,nsperis. Frugum sciti.
Paludosa proprie sunt quae nostratibus in dicuntur. Eorum terrea substantia aesta- loci. te in Testestas. Ugone ad id operis coneinnato discissa probe exsiccatur 3c pro ignis smmento usurpatur. iis in locis . in quibus cassiones 3c ligna desunt. Videtur autem p ludosa ista tetra. quae Mos dicitur . nihil aliud esse quam n a quaedam Terrae superficies ex Sylvis vetustate putribus Aqua lutosa dc Nusco Ar rum 3c Grrestri eo piis di in unam massam uitam eoasta. Ea breviore gramine Lim nostratibus dicto
sciuinque vetit ut . quod Armentis inibusque marivi in escam eta Ex ejusnodi
68쪽
P tu Primae ober Primus. Paludibus eruuntur Arbores tum Abietinet. tum Quercinae meni instar nigricantes. Quae nullo modo comaptae aut exesae sunt.
Suidia est Arborum multitudo tot o & eontinuo tractu Terrae protensa di sine cultu
ra propagatα Nemus minore ambitu terminatur.
Plurimae erant in sotia olim ingemes Sylvaei imprimis celebris erat Cales via. -jus nune obscura admodum sunt vestigia. Verisimile est quae dicuntur Sylvas olim fuisse. quod ea Terra ut supra relatum) hlvas putrescentes materiam ex qua sit se, ragnoscat. Et in hunc usque diem saepissime Arbores grana; ex talibus Paludibus eruuntur. L. Q am Abictu . quatam Quocinet. &e. Nunc rariores si int silvae in Mertilionalitia parte. Celebriores sunt Haimitonia. K Maria. prope laru Sace LM. Tin o a re prope Ster met. In Pl a Borealii entes Sylvae sunt. y sertim in Piriectura Dii. Badens s. R δ. dc Marria superiore ; quia1m uuinti & triginta Massilia bct rica longae. Abietibus praesertim stupentam itudinis referiae. Et quidem vicinivrcvl- - .i. nostrae Abietimae olim apud Graecosesinu Athreius enim. ubi ingentem Him
irati Navim deseribit. haee habet. Ex Matis A is secundus S tertius Iaciae reperti sunt.
primus d culter, is Britaniniae erat tu, ab homine quodam δε ulco Quod certe de Boreali hae pane Maiae intelligendum venit. cum in hae Blum es olim sucrint & nune sint Sylvae Abietinae prodigiosae magnitudinis. Iuniperus quoque ibi ad justam Arborem adolescit . quae in plaga Meridionali repens est: Σ Nemota multa pallim per Stati ran reperiuntur. Constant autem Sylva' Nemora n stra Quercu, Abiere. Alno. Fago. Iunipero, Acere. Fraxino. Ulmo, Salice. Be-'
Fodina dicitur Locus in Terra. ex quo Grrae Netallicae, vel Minerales. vel aliae respecies, Metalla. Lapidesque ess iuntur. Ideo varias quoque denominationes Fodi recipiunt. quoniam varia sunt ae ex Terea esiodiuntur. ut Auri Fodisae . menti Foae . pri Fod M. Ferri Fodinae. Ulumbi F. M. &α Cumque omnes hae in nostra rei mantur. operae pretium erit celebriores enumerare . ex quibus Metalla effossa fuerint.
In hisce autem Manuscriptum Domnini in oscin Metallurgi egregii sequemur: ille enim Observationes suas circa Auri & Argenti Fodi fideliter tradidit. simulque suam di Praesectorum Metallis opiniones de M lis in Dotia repertis. Celeberrima imprimis est Aurifodina in Cro qui s. vulgo Gra ord-More, tempore quarti reperta. Hanc seir I. as Aurisiuvium potius appellare libet: si
in Edii. quidem non tam arte & labore. quam tua sponte Peragros fuit. illud aut . qu dis in mon dicunt . sine ullo labore illic et urtur.
. in historia Ja si quinti refert. quila in Cras dia Te uis subterraneae
a. quaedam Venae auro copiosissimo oppletae invenicitatur. Id quod cum Germani quidam Netalli est diendi. autique a reliquis generibus&singula Metalla a singulis internos aendi partim usu. partim perceptione gnari intellexissesu. yeuniosissimi in Statimn hoc circi- citer tempore transmiserunt. ut exorata a Rige venia Terrae viscera diligenti indagatione explorarent. &Quicquid esset Durioris Auri implicitum solertissima acta riosissima sui mpera eductum ad humanos uuis traducerent: in quo labore plurimis conductis Opetis. ingentem Terram in Globulos quosdam artificiose coegerunt. In his Globulis maximam purissimi Auri vim inclusam fuisse explorate cognovimus.quod illi grandi pecunia a Rege conduxcrant.ut secum inde in Germaniam importarent.Constans autem apud nostrates traditio est, Nummos aureos nostios . qin PMati su ulli Bonnu-pisces dicuntur . ex hoc Auto consectos fuisse. Hujus Ramenta quaedam liabeo a Patre meo P M. ad me transmissa. Nodus autem. quo colliginir.hic est. Ad Flumen aliouod. cum cujus Avena Aurum mi tum invenitur, certum Eooenae alium determinant: deinde ad pedes unum atque alterum Glebam estodiunt& in Fossam, Flumin s aquam lmnutiunt. quae postquam per aliquod tempus illae steterit. Glebam est sani assiin aqua per cribra trajiciunt. ut elutione limus ab Arenis Aureis separetur. Si vero nonnihil adlauctorestris limosaeque materia relictum suerit. id iterata elutione expu*atur. donec sola Aurea Ramenta Scobemque relinquat, quod purum Autum summae bonitatis est. Quandoque. ubi magni incidunt imbres, pauperes ejus
loci Arenam dc Limum colligunt Rex his per Cribra tramnis Auti Ramenta eluunt&puuvisculum. Inventum autem est illic frustum liolus potius auri. qui quinque Uncias pendebat. Mihi quidem duos Auri Bolos monstravit Dominus Impede HLσοι quem infelici vis Gl tiensis naufragio sublatum dolemus) ab Operariis Autis inae hujus illic ropertos; qui duo drachmas pendebant. Fusiorem hujus Fodinae relationem in Historia
In Lothiari incidentali, ad tria milliaria a Umores Austrum versus . in Mom Ai s te qui tam apes dicitur, temtate Iaciusti sexti pruni Britanais Monarchae.
69쪽
32 Pro turias Historiae Scottiae. Alexandro Misia Carbonario inventa est Argentis ina. ubi purius Argentum, idquem re proportione . ex Lapide rubro extradium fuit. Rus Historiam ex Manus copiosusius trademus in Hi Ioria nostra Natino.
I In Terra dicta iris quae pertinet ad Dominum de Hoprios et Rad duo
milliaria a Ster o distat in Mons est. ex cujus Australi latere ei diuntur Glebae bibnerales Cupri: Habent illae Ciustam Metallicam. t liquum Glebae Venis viridibus. caeruleis. violaceis aliorumque colorum pulchre distinguitur. Ex centum autem libris hujus Glebae quinquaginta libiae optimi aeris conficiuntur. Quidam arunt Argentum quo'que notabili proportione ex ea Gleba elici Accuriatam ejus Historiam in insoria Ninturali trademus: neque enim plura nunc admittit Prodromum hoc s. in quo prima tantum lineamentalii foriae nostrae Naturalis ducuntur.
iuriae. Multae sunt Plumbi sodinae passim per Dotium . tuas in descrytume nostra Dotiae si utatim trademus omnium vero celeberrimae sunt. quas insuperiore GActiauis Praestatista pinsdet diditas dominus Hope de H to . qui opimos Reditus habet ex illa quantitate. quam
singulis annis ad talamos transmittit.
lapidibus prope Fer modun excoqueba r Fertum. ut & in Insula Leoco & passm per Montana scotiae. Per totam fere Scotiam spariae sunt Carbonum Fodinae. . optimi passim eruuntur.' S multis in loeis Maritimis tanta copia . ut ii iis reditus iit ex iis, qui Navigiis ad
vicinas gentes. trans irtamur.
um Nullae etiam sunt ejusmodi I idum Fodinae. quae nostratibus Freestivi dicuntur. quotum in aedificiis exuirendis uia est. Marmor quoque optimum variorum colorum multis in locis eruitur. & ubique Lapis cescarius. Lit ostrati etiam sive Tegulae tum nigri . tum caerulei coloris. Atque haec de Fodinis Maiae nunc suffecerint. quoque spectant Barathra. Specus & Abyssi; cujusmodi inter Montes Borealis s ec Pla ae multa reperiuntur adeo profunda, ut est icientibus horrorem inducant. Δα- uryptae quoque Naturales in Sotia reperiuntur. qualis illa, cujus meminit Auchm mimnamu in Iluilla Dura una: ad orientale latus huius Ililaeae iter est tetraneum si perne fornicatum longum ultra Sagittae jactum, sub quam Cryptam minores Nariculae Velis aut Remis agi solent, dum s iunt violentiam aestus, qui adpropinquum Promontorium magno eum si ore A navigantium periculo saevit. In Insula quoque Let arum una Spelunca est ingens. in qua . recedente Estu. Aqua duas Org, ias alta manet: ubi vero rediit AEstus. supra quatuor est prinfundalus bla etiam Bassania in Forthae Essuario ingentibus ejusnodi Speluncis sere per-
De Terra Agriculturae pro id. Tui is Granis Scotiae.
TFara etiam strictius sumpta varia Naturae Corpora complectitur. Menam nempe. Sabulum. Glaream. Argillam; 8c varias Minerales; ochram. Terram L niam. Cimoliam aliasque multas. Proprie Terra est Corpus fossile . quod irrigatum ab humido primium emollescit. mox avito humido redditur liquidum Terra autem pura magis si,ecialiter sal eii co lanisi per Salem enim est. quod Terra Corpori praebeat consistentiam. firmitudinem & durabilitatem. In terrae etenim Centro est salis quidam spiritus. qui virtute sua omnia figit, densat &animat. ita ut Sal. sit Terrae quaedam anima. Nam si Terrae Salem subtrata. una te virtutes strandi, pullulandi . germinandi enutriendique dempturum certum est: quod reliquum est. tantum G t mrartuum est . ut vocant Chimici. Omnia vero reliqua Terrae corpora impura diei possunt. R nihil aliud sunt quam veluti excrementum S menstruum quoddam Terrae eo a Natura sine institutum. ut intus & Interitus retiam successiva
70쪽
33dam alteratu me perennique tr situ unius ad aluid promoti incessanter in Mundi coim servationem incumberent. Sic patriculae Auri. Argenti. Plumbi in Fodinis reperiuntur eum inutili terra mixtae secundum minimas particulas se. ut non primo aspedita . sed aliis indiciis deprehendant Artifices. qui l in ovavis Terra Metallica contineatur. Sie in Agris mi init Arenae. At illae. Limo. sali. Re. Arena vel est fossilis. vel Fluvialis. vel Marina. Fosiilis est illa. quando Lapidosa substantia. aut Metallicis Glebis vel acti humore exesi in subterraneis ibilis collecta. '' vel alluvione . intra Montium Fodinarum vacuitates congeritur. Fluvialis & Marina est . quae Fluminum Mariumque Ripis sumum agitatione ad' si is, volvitur; & videtur nihil aliud esse quam Lapidum re variatum Glebarum Terrestrium Mari . dc Mineralium Ramenta ex perpetua aliam illis Aquae attritione abrepta: hinc Are nae Lapidis aut Glebae quam atterunt colorem reserunt. Ilade ex Arenis de Minera. per quam defluunt Arenatum devectrices Aquae . indicium sumi potest Et hinc patet Aunierarum Arenarum in nonnullis Fluminibus ingens proventus. Si e nostrae in supra
dictis Cra farinae Tesquis Arenae a serae sunt: aqua enim praestitim salsuginosa per Ninetas Auri fluens semper nonnihil ex ambesis Ramentis devehit; & hine Fontes
Rivique vicini Fluminaque tanto in se majorem aurearum Arenarum copiam continent. quanto aut Flumina Fontibus. aut Fontes Cuniculis auriferis Merint viciniores. Arena autem naturam dc proprietatem ejus substantia in imit . ex qua detrita est. Si ex lapidosa substantia. sicca, si ex bituminosa materii tereaque crasti. pinguis erit si ex nitros terra. nitrosa erit. Et hine quidem fertilissimae illae Planities sunt. quae ad Fluminum consuentiam, aut in Mare ingressumsitae sunt. Et pro omnibus Dei amini bus ad agros meliorandos maxime conducit Arenosa illa Terra cum Fluminibus advecta. quod quintam quas essentiam ει Salia volatilia contineat. omnium Lapidum, Glebarum & Mineralium . per quae Flumanis Aqua per teptavit. Arenae usus est in aedibus construendis. quod ex ea calce crementum fiat. ad Amis v. quem usum sec:mma dc tenuissima Arena maximc commendatur. Ad Vitri quoquc coniectionem Arena inservit & secandis Marmoribus confert. Figuli etiam in coquendis Vass. ut plurimum. Arenae mixtura utuntur: Argillaceam messim enim roborant Crystallina Arenae Corpuscula Ignis vehementia in Fornace liqueficta. Sabulum Arenae species est, sed illa crassius, durum & molle H morum Ambula- sibulum. ctis stetnendis servit. Glatea Arena & Sabulo adliue erassor est. rotii ae . ovatae δι lenticularis figurae. Amilla. uti omnis Terra quae in Figulorum Husum odisit. debet tae crasti, lenta, spici de mollis. De Tertis Medicis 3c Metallicis postea avmus. Nunc de ea. q ad usus Agriculturae servit . est agendum. 1 νγ In ocura omnes Terrae Aericulturae utiles reperiuntini in Vallibus quidem. & ad To Nare praesertim. Pinguis. mc ce nigra. quae omnibus Frugibus& LNuminibus serend speridonea est; Solis elatioribus. pinguis es rara. quae facile arabili est; pinguis 3cipissi, pinguis mediocr: ter, quae ex Seminum genere Secale re Hordeum maxime amat; ex Leguminibus. Fabam. Linum. Cannatam. Macra mediocriter. in qua optime proveniunt Αvenae nostiae Spissa mediocriter requisita. quae Rapas ' Raphanos amat. Et ouae ad culturam agrorum nobis quoque suppetunt. Narga scilicet. pinguis illa dc spisia Grra Wris saecundandis apti lima; Fimus quoque Sale R Nitro tuo commendabilis. Pro agris saecundandis quidam Terram spissia dc lutosam effodiunt, dc ex ea cum Fimo commixta Laetamen parant. Ea autem est multorum Agrotum sertilitas, ut pro singulis Granis sedecim. imo . in quibusdam locis octodecim reponant. Pleraque ex his Sola Arenosa sunt. in quibus Alo marina pro laetamine conspersa est. Restat. ut dc Granis agamus. De Negetibus olim ObIervavit Panegyrisus Seriptor. tanta sectoritas. tu muneribus utriusve S Cereris S D i. Magni quoque quan- ω, . titate ad exteros exportantur. Apud nos autem seliciter proveniunt meliora Grana T itio . I riticum optime provenit. cujus laudes pro me receniebit Iulius Scaliger. qui in scotia fuit. cujus verba sum. In Aneliae parte ulum . quam Scotiam vocunt . aio Lutio. probum oritur Triticum. ut cum eo sin e nuιθι spraeterra tosa ex Aκνομα pararim reatu . Et iterum: mea Insuia pars, quae Scotia dicitur. longe quam bo. ρ enisis Ma et, septemrio hor. aura bonarum frugum ferax est . ut ostimo in Pergae Emo e vescantur pane, candi i um. Ios λο . maxime Muti . H rdcum quoque --, Optimum est, atque communis in Ibum potus ex eo ci citur. Praestantissimae me laintur Avenae, ex quibus saluberrimus panis conficitur. Akeo.