장음표시 사용
51쪽
I aeriami Naturam Hii tiri e Scotiae. i I noso Aere inamaenus . nune Ventorum Tempestitibus ferox; aliqua optimis memibus aestatem sapit leni & temperato Acte. Hae Tempestate fiant maxime Auster. Euro Notus & ster. qui humidiores Vemti sunt. qui infimoris Aeris Elaterium imminuunt. unde Hidram rus in Barometro deprimitur, quod adventantis pluviae indicium est: tum enim Aer levior est. 3c minus comprimitur. Cumque Uri oribus sustinendis sit impar. sui etiores delitantur insu j cctos. dc Nubes densuit. quae tandem in pluvias resolirantur Mare enim pertranseunt hi V i. adeoque multis Vaporibus sunt pri gnantes, dc cito in pluviam co
Hae Tempestate, ut & medio Vere. Morbi maxime crumpunt. atque per aliquod tempus grassantur: qui tamen nec ita frequentes. nec ita maligni luc. ut in vicinis Redonibus sunt. Propterea enim. quod Scottia Montana Regio st. Lacubusque tamina inis quam aquae crescis abundet. frequentes idcirco simi Venti. aut Aurae per tuae Qui Venu cum Aeris sint fluxus. 3c ut mulio Verulamio placet) Osiris Scepae eam enim . atque simul Aerem everrunt & emundant 2 purior multo δι de- friatior . nec ita aptus est putrescere. Salubrior proinde, δι minus morbidus est ster Acr. Ei us ut dictum est in Vere per multas septimanas saepe stat. Hic orientali parti Scottae marinus Ventus est. minusque saluber: intermittentes enim Febres aut progignit in disposuis ad eas. aut reducit. Is ramen Occidentali parti .Scottiae . quibus per te tam sat. Ventus salubrior est. Auster saepe molestus est. caliginosus. ut plurimum. dc nimbosus, quique ingratum di gravem Aeris teporem inducit. quo Humores colliquantia'. dc homines sunt. Malienae quandoque Febres tunc grassantur; δc. si diutius duraverit constitutio Austriira. Foeres gignuntur Epidemicae . ex quibus tamen plures convalescunt quisim riuntur . dc quae Scortaticam magis quam Pessi tialem sapiunt naturam. Cette Austra stante . Aer Calore 3c Humore laxatur Putredinis Parentibus; Stupot 3c tristitiata laomines invadunt.1' ' Sed tuo diu durat Auster. qum A se supervenit . qui Poros adstium . Calom rem Nativum contineat, nee salae eum expirare patiatur. Is vegetiores mines esficit; Humores a putredine. dc corpora ab Epid dis Morbis tuetur. Aliquando tamen destillationes acriores A pungentes dolores per corpus excitat. dum insensibi, lium perspirationem prestitati Atque hae de Anni Tempestatibus lassiciant.
De i qua is genere. - Α Qua est Substantia quaedam eorporea. quae sua natura fiuida est. liquida & re. 1 solvi facilis. omnis liquationis causa in concretis; humida&humectans. 3c summe strigida. EA, , Aqua ait Thi es valentissimum Elementum est. hoc ruisse primum, ex hoe surrexis' se omnia putat Ex terrestri certe substantia producta mundi corpora. sne aqua. sc-otatis suae causa. in pulverem convenerentur . nisi illa . veluti mundi hujm gluten iliam Oo δέ vinculum indissblubile. eadem connecteret. Eadem aqua a Solis aestu sua frigiditate dc humiditate defendit. Labem inexhaustis uberibus universa mundi machina ne- - cessarium sibi nutrimentum trahit: R. quod nimio perennium ignium aestu consumitur. aqueae humiditatis subministi one rescitur 3c instauratur. Quin δc quidam opi. nantur. quod coeleste illud infinitae capacitatis Expansum aethereum quod perenni motu caelestes Astrorum Globi permeant) spatium nihil aliud est quam tenuissimum. agillimum subtilissimumque Aqueae Substiatiae esiluvium . unde & Hebraei illud SHAMMAIIII i. cibi Aquae indigitandum censuere Ad quod facit. quod divina sapiemtia inessabili spiritus rui incubitu ante omnia Aquas saecundaverit.& mox adChaoti Maiia divisionem perrexerit: Unde primum Lux educti est. 3c dem produxit Deus Firmamentum in medio Aquarum. Specialius vero dixit Deus. Producant azyssae reptile animae viventis, volutio Iuper terra sub firma ento ceci. Quod in om us ani
52쪽
Partis Frimae mer Tridi v. asmantibus expresse tenet Og reares. dum ait, Omnia anim nia. tum hom uis uisus facti re qui em dioerss. v v ver. consentientitas, iam M. ix' inquam in ia. Aqua Geocosini. sive terrestris Globi. non solum perii heriam . sive externam si perficiem per Oceanum ambit. sed di interiores penetralium Qus recesius per subterraneos meatus permeat. Et, veluti Mundi Semen & Universi Menstruum, deciduis sngulorum, quae perreptat. corporum qualitatibus&- ut exprimit fit foc υ- tes) potentiis stata. ubicunque. pro locorum natura, dii bositam materiam reperit. eam nunc in Metallum . modo in quandam Mineralium suussantiam laborion. ain bilissima. eo gulatione transmutat. Et insigne quidem divina bonitatis. sapientiae R potentiae specimen praebet Aqua . A s. t dum vel universam Telluris superficiem innumeris Fontium Rivorumque scatebris, uti quibusdam Geocosmici Sanguinis Venatum m us vestit, ornat. rigat &nutrit.
Nati Hane autem venarum ri pellationem auctoritate sua sancit insignis Rphi Lirini locus. Placet natura regi terram. U uidis au nostrarum o p - exemplar. '' is vitai se lenis Vi S a teria i tu ritus receptacu . In terra quoque t a itinera. per quae aqua; salia . per quae spirisus currit: adeoquei tam a mitit mem humam rum corporum natura forma t. M t VHores quoru nos i Maio in D erint nuπι. Et quoniam in externa Tetiae superficie illis Aquae Fontibus & Rivis perpetuis ii Litari, fetae Hantae crescunt, Aquaque inti deprompta animalia omnis generis nutriuntur. n. ne Veteribus habita est Aqua rerum omnium principium. semen mundi. Menstruum
Aqua sub amplitudine sua fui prius diebam re, Finter R FLUM. Larius.
quas MedicasM. & quae Meterea dicuntur i quea comprehendit. In hocce ero Naturalis Historiae S at ista hisce omnicius ordine agendum. A Mao autem
Aquatum congregatio S collectio. quam Deus tertio Creationis die fecit. Fluviorum& Aquarum per Teriam sparsarum receptaculum, imo penu quoddam & thesaurus. e quo testatae postea messunt re scaturiunt. secundum illud a mam muta lumina intrant minure. - Smamenore undas: ad locum inde exeunt minia revertunt r . uti erumflua M.
Quamvis autem latum si Mare. & quadam expansone quae vaga ct effrenis esse .. videtur) effusum: certos tamen Terminos habet . quos non egreditur neque superat Ut divinus Iobus. Terminum aestituis Deus sol. dum πώ - tur trux cum reaediris. chaod quidam fieri putant propter incumbentes Mari Nebulas&Caliginem. quae quas Fasciis illud e mi; inimi λ coercent. ut longius Aqua intue-D. 33 .. te non possit. secundum illud tibi. sis coli it mare valvis . cum erumperet ut exrederetuae ex utero Cian ponerem nubem vestimentum emo. S eas ne iu ς simois infantiae obvia rem Circae edi iuud terminis meis, Stori et ectem S ostia. disi. Iboseque semes, S non procedes amitas: S hic cons es tumentes ustuos. Alii Arenam ipsam . quae est in Littore Maris. obstare credunt. quo mimis Λ- a. quanquam sua natura fluida . longius vVetur &sese dissundat. Illam enim Arenam. tanquam sortissimum obirem. a Deo oppostam esse Mari. R idcirco eam praesertim in liuore sparsam esse . secundum illud Hieremiae. posui arenam te miram mari. praeceptum sempitereum quod non aeteribit: S conim e mur, S non scit rum, Sintumescent cluse o. S non transibunt illud. Mure hoc. quod& Oceanus dicitur. continuo tractu universim Tellurem partesque cita Terresties ambit. neque ejus superficies per interpositas terras omnino alicubi inter- mpitur, sed tantum latior continuitas &liber congressus impeditur. Oceani
53쪽
Prodrimi Nar alis uinoriae Scottiae.
2 am aqua in tres quas species dividi potest, quae snt x. Ocea us parrisia ris
Sic Oeeanus particularis ad Scottam est Oceanus Artoricus. Deuca b - . Gemmanicus. Ver et ius. νι micus. mi Oceanus inritantivius est ea pars Oceani. quae inter Veteris obis Linus inciden Lile A i Orbis Littus Orientale sita est: quo situ fit, ut in Mari Scotiso utri que orbis Pisces & Aves marim: reperiantur. su , M. Sinus erataris dicitur pars Oceani sive Aqua . quae inter duas terras ex Oceano vel alio sinu decurrit. donec ad aliquam terram sistatur. --. Fretum dicitur pars Oceani Hi Sinus oceani pars inter duas terras angusto tramdecurrens. & duo Maria connesiens. sve ab minue extremitate cum Nari conjunctus: per quod ex uno Mari in alteriam na clatur. Oceani atque omnium lictuidorum super scies est rotunda. sphaerica; sive est pars perficiei si aeri . cujus Lentrum idem est quod Telluris totius sive Terrae Oceanus non est majoris altitudinis quis, terrae littora; atque ideo Terra dc Aqua dem sere sunt altitudinis ubique . exceptis Montibus altissmis. Hinc, quae Dei erga nos sunmia hetonitas est . butia nostia ab Inundationibus Matis di Aquarum Stagnatione immunis una est. quod Os Terrarum altitudo a Uttvrio dc toribus venus Mediterranea accrcscat. & in Meditullio per totam Insulam. tanquam
4 i, Umbilicos est M. Hinc quoque necessirius Aquarum in depressiora loca defluxus.. z. quae suas rursus in Mare. vite Littori in Planitie aequum projiciunt. Unde pauci ta ex nostris Fluminibus navigabilia sunt, quod Aquae ex alto defluae tum velocitet curiam. tum Alvem minus protundos habeant sinestio. Salledo Maiis oritur ex Salis particulis in Aqua soluus: Sal enim ex aqua marinae crani. exhalatione concrescit. Retulit milii sine Nauclerus quidam . in summitatu Rupis. quae Nari pleno aqua tigitur. Mari recedente detegitur. Saleer dum reperiri Rupi adhaerens. Est autem ea Rupes in AEthiario Forthae ab Insulas rem Daulum verius Urium rem
Arenam aqua decoquendo Salem optimum conficiunt ille autem Salis particulae Nari admistae vel sum Mari ipsi coriae. vel Fodina Salis sunt in blati diablutae: nec dubitari potest . quin in Natis Alveo Montes Salini ter riantur. Aqua oceani eo minus salsa est. quo proprior est Polis: contra eo magissilia. quo tori vel Zonae Tomta magis vicina existit. Hinc praestantius multo Sal conficitur ex aqua oceani Hispanis. insularum Canariarum et Viridis μι- toris inicae . quam ex aqua Ο i Germanici et Septentrionalis. Nostriam certe Sal.
quod ex aqua marini conficitur. licet ad usum ordinarium in cibis suis aptum sit, non tamen aeque valer ad Piscium et Carnium conservationem diutinam. Id. quale est. --ta copia Fud nos conficitur. ut etiam ampli reditus ex eo in vicinas Regiones transportato. snt. Aqua marina non ita lacile congelat . quam aqua dulcis, idque propter Salcm. qui congclationi resistit Nulla pars Naris Scotici. quod sciam. congelat. Misia M. Tandem. ut de Notibus Maiis agamus. Aqua nullum habet Motum naturalem. m. praetcr unum, quo ex altiori loco ad depressiora loca movetur. Et si vicinus locus vel Lib. i. vicinum corpus sit vel aequalis . vel majoris altitudinis quian superficies Aqua, tunc
Aqua naturaliter quiescit . b. e. non movetur . nisi violenti a causa pellatur M print datur. Et tunc, cum pars oceani movetur. totus Oceanus movetur . sive omnes reliquae etiam partes moventur; sed eo magis. quo parti motae vicinior unaquaeque fuerit. Motus Maris vel est dite si . vel Vortex et Guvies . vel Concussu . inrectus est, qui verius plagam aliquam tendit. Vortex. cum aqua in gyrum agitur . et sic bi ablattatur et rejicitur. Notus Concussionis est. cam tremit. Notus directus vel est generalis. qui in omnibus sera Oceani partibus d rehenditur . et quidem Omni tempore; vel proprius et specialis. quo tantum quaedam Oceani paries moventur. Isque duplex est, perpetuus vel AnnivoLuius: ille qui sine mutati ne vel cessatione periistit. hic qui certis mensibus vel diebus in aliquo Mari deprehenditur. Est quoque Motus conti agens. qui sine eerto ordine modo casi . n ais incipit. cujus causa Ventus est impellens versus plagam Vento oppostam. Gen resis Motus Maris duplex est: unus continuus ab Oriente in Occidentem ; alter compositus ex duobus contrariis Notibus. qui dicitur fluxus et Re xui Maris. quo Mare certis horis fluit ad Linora et certis horis renuit a Littoribus. Quidam Access-.εc Recessum: alii Intumescentiam & intumescentiam Naris dicunt Notus tessexus est vel ex Motu generali, quo Hare ad oppositarum omini UO
54쪽
Partis Trimae GHer P rimus. tora appellitur, vel Maiis ad opposita Littoravi ventorum testumone in aliam Patrem
Motus universalis ex Oriente in occulentem causa est Solis ex Oriente in incidentem motus. quila in rana Torrida sortior & sensibilim sit hie motus: huic enim Zonae niaxima indiani pars subjicitur. dc Sol perpetuo sere hane Plagam alicubi notin
liter Radiis suis setit, atque adeo ingentem Aquarum molam quotidie Radiis suis attractam. attenuatamque vel in Actem. ves in Vapores Nubesque eonvertit. Hine nece se est, ut . in consumptarum attractarumque Aquarum locum. aliae ab ortu aut ab utrociue latere substitu uitur. Cum vero haee Aquarum attractio semper continuetur.etactum hunc Fluxus Matis in Occidentem pariter duraturum videre est. Maaiuun autem Aquarum copiam Solis virtute ex Oceano arer i. quotidianae di copiosus iniae
pluviae iis in Regionibus, quibus Sol Verticalis est. abunde testantur. Hunc Motum Natis generalem Venti saepe immutant. imprimis stati illi. quos sit es appellari dicemus. Quon am enim hi spirant plerique ab Austro& Borea. vel ab horum Collateralibus . inde fit. ut Nare: quod propter gener seni Notum
tendit Versus incidentem, moveatur versuς Pl vas Collaterales cincidentis . nempe versus Zephyr Boream. vel Zephyr Aust: uni. Imo generalis Ventus . cum raro ab ipse Oriente. plerumque a Collateralibus Plaos Orientis spuet. immutat hune generalem Maris Notum. Nullo m. is faciunt id venti Sententrionales in Mari Septentrionali. ubi generalis Motus in paucis Oceani partibus est sensibilis Secundus Maris Motus genetivis est Maris Fluxus & Res lux . quo Mare intervallo duodecim horarum eum damidia circiter ad Littora pleraque fluere& ab iis rei uere aniri advertitur: asiluere quidem. cum Luna accedit ad Meridianum sit premum vel imum: refluere. quando Luna recedit a Meridiano versus Occasum et versus ortum. Duplex hic Motus est i unus Diurnus. quo Motus Maris Motum Lunae diurnum 1, quinar ex Otiu in occasum. usque ad eum a quo mota luit loeum. spatio sere viginti
quinque horarum; Alio Menstritus. quo defluxus et asi luxus Mans sequitur. Notum L
nae proprium contra Signorum successionem. egro Mense Lunari. quo Marebis paulatim crescendo. ad summum incrementum circiter octo 1erum spatio pervenit . et bis incrementum totidem diebus patitur. Tempore enim Novilunii Mare omnium maximὰ tumet fervetque usque ad Quartum sere aetatis Lunaris diem infusi et nam a quarto usque ad septimum notabiliter Aquae incipiunt decrescere, ita ut circiter die a Novilunio Pavo sint humillimae usque ad undecimum, et ab hoc usque ad decimum septimum incrementum resumunt; a decimo septimo vero usque ad vi imum secundum deerbscum. usque ad vigesimum quintum; et hine usque ad Conbunctionis tempus continua moementa denuo suscipiunt. durante perpetuo esterna hac incrementorum decremet torumque vicissitudine. Exini mandum autem est. A stum hune reciprocum . seu Fluxum et Refluxum M ris. Quo mare duodecim fere horarum spatio ad eadem littora nait et refluit. ex priore Notu ab Oriente in incidentem se pendere. ut nihil sit nisi ejuq assectio aut modus. Nam et in easdem partes . nimirum ab ortu in occasum oceanus movetur.& .Estus ille est tantum intumescentia et detumcscentia Matis. Cum Aqua ad ce tum locum majore copia fluit. tum FLxus nominatur: deinde cum illa impetus remittat sese. ac
minus Aquae advehitur, tum Re reus vocatur. Atque haec intumes oentia et detumescentia in patenti et libero oceano spectari debet. non tantum in ipsistatioribuς: nam in quamcunque partem moveatur Mare . cum in loca decliviora Aqua prosuat. semper ad Littora sertur. ncque ex situ locorum . qui varius est et multiplex. judicare possumus in quam partem Oceanus moveatur. Verum illud est vero proximum. in Fluxu Mare ab Oriente in occidentem sciri: tiam in rana Torrida longe a Litt-hus non alius Oceani motus obstruatur. In Fretis etiam, quae ab Oriente in Occidem . . rem diriguntur. Mate intumescit sex horarum spatio: Tum aliquantulum in eodem statu permanet. nimirum per duodecim unius horae minuta; Deinde eodem temporis Diio dctumescit. Sed continenter ab oriente in occidentem delabitur per Freti ori-ucium, nunquam remeat in contrarias partes.
Iam . quae sit causa hujus intinnescentiae aut detumescentiae Naris, et cur certis tatemporibus aut locis ita sit adstricta . ut sere intra viginti quinque horas Nare ad idem tum trem Litius bis accedat. et ab eo bis recedat; Cur in Noviluniis et Pleniluniis longe sit major aut minor, quam in Quadraturis: Cur Lunae motum adeo religiose consequa-Miti tui; Haec sane ab ipsa Natura omnino videntur involuta. Illud tamen omneS pene fatemur, hunc motum a Luna pendere, cum tanta sit it ter Lunae et oceani motum
55쪽
Pm mi Mimalis Histaris Scottae. Igconnexio. Cum enim Luna ad Meridianum nonnim non redeat, nisi post minti quatuor hodias & quin iuri ima fere minuta. Eodem pro sus temporis spatio aes , redit. 2δε adeo ut . si hodie hora sexta incipiat. cras post sextam horam. di quinqui- -
ginta minuta revertatur. Vix autem tanta interres naturales occurrit necessitudo. quin
una alterius sit causa. Cum videmus Umbras ad motum Solis loca commutare. illas a Sole projiei non dubitamus. Cum igitur . Eitias Naris reciprocus eum Lunari motu adeo sit colligatus, vix negare possumus, quin Luna eum motum moderetur. quas quam id nos fugiat. qua ratione Luna eum Maris motum temperet. Nirandam certe di m Providentiam venerari decet. quae tam regulariter Maris Flui ius excitat & excur rere iubet. δc eosdem intumescentes rudus coercet, & in seum AlTeum revocat, tamque icto Elemento potentiissime imperat.
Tempore AEquii iii Vet 3t Autumnalis . sive in Vere & Autumno intumescendum 4 Lx cognita. nisi dicas illam esse . quos a Lunae via longe remota sint illa Maria. δι simul in incidente in Orientem di Septentrionem extendamur, praeterea multae Imν mure sulae ct procurrentes Teis impediant. in Mari vero Scottico magnum est incrementum de decrementum Aquae in Fluxu&. imo sensibilis est desuxus. An id ob situm Insulae declivem eveniat. an quod in ioci. Insula ab Occidente versus Septentrionem dc ortum magis porrigatur 'Aisuxus Maris est viciemus nempe impulsus; sed Miluxus est naturalis Aquem
nimini in tus, utpote a loco altiori ad depressiorem.
xi NIirum est quod de atiis Faucibus resertur. ubi Coriera arbetiosis Praei,ctura pars) Ora alia conjungitur . quae vix mille passus ea plent. idque spatium nitid hil aliud quam mena est adeo humilis. ut p' eam Naviculis tradu smum ferum
ἴ u. navigandi compendium quaerant. Illic enim, uno eodemque tempore. ex uno la-M nim tere Mare uult. seu accedit; ex opposito autem latere recedit di desciti suspiciendo certe divinae potentiae spectaculo, quae Maris impotentiae frena imponit. ne adversi ejus tibiciniae. Fluctus tam brevem humilemque Isthmum perrumpant. Naris motus multos usus praestat in Unive M. Per eum enim Oceanus. eontinua scilicet agitatione. ab omni putredinis pernicie expurgatur; A. concitatus Oceanus,&i in gna Aquarum mole mavatus illisinque in obviam terrestrium Resionum stru perque meatuum sta traneorum epistomia transiens perpetuam Aquarum pertis uvius. Universum circulationem eis it . semenque . quod in Aquis latet . per motum potet tius ad omnium quae in Tetrae meditullio fiunt generationem excitat. ae singulis mixtis ad innumerabilem rerum in Geocosmo varietatem producendam apte committi
Quin Maris motus vicem supplet Respirationis in Universo: Sicut enim in corporibus nolitis Commercia sunt Spiritus : ita quoque in profundis vasti oceani. Nares quasi Mundi constitutae, per quas . remisi Anhelitus & reducti modo . ement Maria cum impetu Aquas . quo modo effoetae Universi vires restaurantur , ex citantur. unde
us Accolae imprimis non parum assciuntur.
Specialis Ru propiti motus Maris. quo nempe una aliqua Oceani pars ves pei
tub dc continuo, vel certis mensibus movetur . ni ita est varietas. Nos aliquot qa modi singulares motus in Scotia & Insulis Scoticis eommemorabimus. Et imprimis enarranda venit exotica aestus marini constitutio init aetas x D. Roberto Mor
vis Equite aurato, δc olim Regia Societatis Lindisensu Preside observata. & ipsius
iri Matis . inquit. Nauticae peruti id esset . hi oriam DLIam Maris e Rus S motus
omnes tam requiares quum anomolos ubi tu occum reues fuse ex Pantem com ere. 223-
56쪽
tem vergit. Hoc ego i 'Me . Sed feror insuper Indigestae. ista a viis matris mirum dic accid rei tuo sciti et die. dum sol inore a perlustrat. ω sis A is ediectos in Occidotem tendere; toti autem H eme in contrarii'. Difficile est iam mirandi esse ius causam excogitate. ratio tamen quaedam a Sola
petenda Iidetur. cujus cerid motus ut supra dieiuni incitus Mari; ab Oriente in
Oecidentem eausa est. Dum ergo Sol propius ad Terras hasce accedit. videtur nam tum versus Occidentem concitare; ast . quando posita sisna lustrat. tune iteri pites . absente Maris impulsere Vento. aliave pretiata a Sole. Mare quidem, obsitum illius Terrae sun live Maris decliviorem. versus Ortum se movere. Proximo loco adbiciemus ea suae D. t matthaeus Maia D Pliarmacopaeus Abrediniensis N Artis Spagyrieae petitissimus ex propita sua observatione reicit de Currente siluum circa ocinias. Quae in hunc modum tradit. In I at e Freto quod si into insulas me Farao ct c ob austra Orcadias u Mare movetur in Otientela aestivum. per trium reme tantum horarum spatium, dum fuit. et horis novem in Occidciuem Hybernum. dum
rescit. Hie cursus , iis est in medio tantum Freto, quod nul eptis uni latitudinem
In sula quae Farae proxime ad cet. versus oceidentem aestivum. Vobis est . qui que circiter milliatia longa. et tria aut quanior milliaria lata In latere hujuς In illae. Mod Oriciatem aestivum spectat. sita est alia ex sua Insula. mille passus a Littore distans. qua non est . in ambini, quingentorum patruum. Ab his duabus Insulis ad Austrum et occidentem hybernum navigantibus occurrit mestrae Fretum. odio milliaria latum. inter illas ct Pan Insulam suem. Hoe Fretum plerumque transcunt Anglicae naves. dum I an cursu petunt. Per hoc Mesrae Ficium Mati se movente ab occidente in Orientem inter suem dum . non majores sunt Fluctus. quam in ullo alio Maris loco; et quo die silent Venta. aeque planum est hoc Fretum ac quivis Lacus. licet perpetuo ri Midus sit illi e Currens in Fluxu et Refluxu Maris. Caeterum ad extremitatem exiguae insulae supra memoratae . quae Orientem aestivum si ectat. quam primum Occidentem versus movetur Mare tenuendo. Unda quaedam se attre Iere incipit. quae perpetuo augescit usque ad h. e. donee media Re Ius Matis par i laetemerit, et deindecrescit. usquedun aqua omnino detumuerit. quo tempore nihil ejusmodi canere licet. A latere ingentia
hujus Uticiae Orientali et occidentaliquae ad hunc modum gradatim minuuntur.
Cum aliquando hoc mih Fretum in scaphula transeundum ess N egerat tune decimus Aprilis ad horam primam pomeridianan postquam superauia orientalibus Undis. mediam illam Vastimmam ascensurieramus. Unda nobis opposta in eam altitudinem seessciebat . ut Solis aspectum et aliquot Firmamenti graduum supra se nobis in meret: Unda haee est circiter ducentos quinquaginta passis longa. Vento aliquo spira uc. quorumpunt ut Undarum summitates, nequaquam illac transite licet. Adeo vehemens e tibi .filiis Currens, ut neque opus sit Vclis neque Remis; sed solo Gubernaculo. quo Cymbae cursus dirigatur. Diligenti etiam consideratione dignum est. quod de Forthae aestuario ad Obseri in Observatur; quod stilicet. ante plenam Maris accretionem. poli quam in aliquantum tempus nuxerit. denuo deciescat. idque tamdiu ut noeati id possit: dc tunc si uni prius stilario. aintermisium repetat. donec Mare ad plenum suum incrementum pervenerit Atque
hoe ibrio evenire potest ab impedimento, quod Insulae N O si Alvei Naandri aqua cursui primi m objiciunti Motus Maris. qui Concusssis dicitur. provenit aspiritu subterraneo. qui vel Terram. o, vel ipsam Aquam agitat, vel ebullire iaciti Similis intumescentia in Lacu Duo apud
Notus Natis Circulares. quos Vortices appellamus &-. triplices sunt. Qui , , tam enim Aquam tantum in Gyrum circumagunt; quidam absorbent , sed non ex- Ciuul, ruunt; qui materiam absorptam rejiciunt.
Ad Orientalem Insulae Sun quae Orcadum una est panem. AEstu ab Oceano
Teucridi uo seu Occidentati suente, aqua marina hinenuum in modum circumgyr tui. adeo ut . si grandior Navis in Gurgites hos S enses incidat. Docti a pueris fa- agitati adiiciar, circumnitur. Hunc motum N circularem optime exprimit Virg. I s. I. . cia.
57쪽
T, os i Naturalis Hi Ioriae scoriae. Iuris tres Ius ibidem
7 vir et agens cis m. is rapidus vorat aequore vortex. Qiis eis, Carma se vero & Orcadum Incolae talium periculorum gnari. eis obviam eunt. D aliquod vetus vacuum. aut fasciculum straminum colli min Gurmium liorum Ne, ...... sauces in iciendo: quibus immittis & absorptis . fauces hae hiantes occludiuitur. aquas ixi ei, complanatur. Nave hue aut Scaphae. una cum Vectoribus. lias dissicultates exupe- salvaeque evadunt. lnjecta autem quae fuerant. tractu longo. milliare unum, aliquando ultra. subter Fluctius seruii: M. rursusque, quasi vomitu. c Maris profunditate oecia in Freti hujus superscie apparent. suo, Restat nunc. ut defundo Maris quaedam subjiciamus. Fundi Maris varia disposito Histi est: Ut enim in Terreno Globo ubique ingentia Montium cacumina assurgunt. Va Murid.s, les profundissimae in alias & alias V les di seriminatae longi simo spatio in innumetas Regiones deducuntur. Flumina ex Montibus evoluta innumerisque aliis ditata per immensas terrarum ambages sinuosis voluminibus deest citrantur; idem intra Nare fieri verosimile est . in quo Insulae Praecelsis suis verticibus Mo ues quasi altissimi sunt imo Maris iando inserti. spatia vero Maris intra Insulas & Insillas Fretorumque submatibnorum Gurgustia profundissimae quas Valles sunt. Sunt quoquae X lvae submarinae ex Coralliis similibusque Fruticibus; sunt Plata submarina. in quibus variae Plantae o scunt. dc videntur quoque esse sui generis Fodinae. cx quibus Bituminosae substantiae. summam ex Ambra. Gnsea proveniunt. quae e nostro quoque Mari quandoque cibM s... ciuntur. Fundum cote nostri Maris. ut ex Forthae aestuario patet . in quibusdam ιμcis valde profundum est, in aliis Rupibus & Insulis scatet . atque adeo valde inaequale est. Ut capiti de Mari finem imponam .. hoc selum Taciti addam, quod notis nostrae apprime convenit. Nu quam latius doni inari Mare. multum Fluminum huc atque illuescrre: nee littore tenu accrescere aut resorbi, sed innuete penitus atque ambae, etiam jugis atque montibus inseri. vesut in suo.
De Og ia diarii Ubi de Fontibus, staminibus V Lacubus. Liuri nis dulcis necessitas est . ut haberent δc homines . et fetae. et plantae
numiai. Ni adeo insae. unde et biberent et irrigarentur Unde . pro sua munificentia . benign. late et t. ralitate. Deus in I Max: passim II rori latia . seu Aquarum Penuatia et Recondit otia erinstruxit . ex quibus iariinde supplerentur. Hine non istum m . in Terrae superficie multi staturium Fontes. Flumina. Rivi. Torrentes et Lacus. sed Qua et quidam existimant. Interiora terrarum abundare a uis dulcibus . nee minus illas st i et ignare. quam apud nos Oceanum et sinus ejus: imo eo litius. quo plus terra in al- sin.i.&, tum patet. Fons autem est terrae locus, ex quo naturaliter fuit successi te. i. e. staturit aqua. si non emittat aquam. Pureus est. Flum n est ejus Fontis Rivus perennis. sed magna aquarum mole stuens. Rivus est. si parva aquarum copia e Fonte stulti Torrens est. non continue. sed per quaedam tant lim temporis intervalla. vel anni tempestates stuens. maxime ex navibus liquefactis. ves pluvia cadente aqua abundam tior et copiosior: adeoque perennes et inrpetuos Fontes non habet Torrens. Lacus est aquarum consistentium et non nuentium, sed tamen naturaliter illi e ena.
e. is rori si initium, locus et receptaculum. t mirabo. Sotia autem nostra eruptionibus Fontium abundanter irrigatur. Cum enim mon-
inaequalis admodum sit Rem . undique lata e Montibus et Collibus Fontes aula dum scaturiunt. Et, quod mirum est . in altissimorum etiam Montium cacuminibus Fontes M. ut in Lominio Monte altissimo Praelecturae Fis P. Et in Hesa Orcadum
58쪽
Insula tres, altissimi Montes sunt. qui sublimitate sua miramli navigantibus a Terra longissime adhue distantibus . cursum quo dirigant recta. Pistri caudi praestantissimi
speciem et vicem praebent. In ipse cacumine unius ex hisce tribus Monti hic con- nil αtiguis Fons est ex ipse corde seu sundamento Montis ortus. initae clamatis. rarae dul- inis. siti sedandae convenientissimus, et stupendae adeo teritatis. ut . siquis potandoini tum Dolium de illius aqua in stomachum trajicete pollet, nullatenus se graviorem inde essemini sentiret. In Insula E s. quae ita ens Rupes videtur. Fons vivus est. et in Insula Sam' i C Iinli Puteus est aquae dulcis. In inti aut . prope Castrum de Stimes. quod subdititioine est nobilissimi Comitis Errauiae Magni C. inestabularii ocoliae, aqua e naturali forar tib fornice guttatim destillans statim in lapidum inramidas vertatur Lapis au cm. qui ita gignitur. calcatius est et stiabilis: nam per calcam lapidis Mineram defluit aqua. quae rorificans est . ut mihi relatum est a D. Matutaeo Mawω- Pharmacopaeo
ere Chymilia Ur io. Est etiam alius Fons petrificans in Sylva Ham minia. Habeo ex eo lapides quos- tim Q M. tam . qui instat Muta putrefacti sitiit. Quod insigne documentum est. dati in Macrocosmo. non minus quam in Microcolino. spiritum quendam seu succum malis lapidescentem, qui concietiones ejusmodi lapideas producat. ----ti quod Praedium est prope Elisur M) ut mihi reutrum est. Fons et in est vulgo roiumst Meia dieius. qui 1 empestato pi cit. strepitu emisso ex illa Fontis parte . quae Coeli cardinem respicit . unde Γ pcitas oritura eit Et mihi quoque relatum est de Fonte ad incidentale latus Montium Cum O. qui
Stertinensis a Levinia Provincia dividunt. cujus aqua epota vim nacta iandi habeat. per multa milliaria navigabilia. Fstha olim B. Atria Fluminum totius Scottae nobi- utimum& ampi silinum, Non procul a Dimonti Montis radice Oritur. & ab occasu in Orium currit. in transtu vatim in se Amnes recipiens. ivb Urbe a tertinensi P tem patitur. Inde in tot Maeandros se nectit . ut . cum teria quatuor tantum milliariadis et a Ster o Urbs Aia . viginti quatuor milii atra Fluminis cursus conficiat AC. pectu. prae argei Reo Fluvii nitore, A saturata terrarum . quas lambit, viriditate. φα-- no,
mota HSter Thruiis Adit Maeander in undis:
Sae s et trepidans, saepe recu rrat Gua. min. laxato Alveo. in aliquot milliarium latitudinem inter Fifum & tithioam
currit. donec. ad locum G sero dictum, triumpentibus u. rinque m ejus Alveum Promontoriis in arctius spatium coare et ut . prospiciente ita incor tum comm dis divino Numine. ut iere semper tutus sit illae Naviculis transitus. Eluciatum demum ex iis angustiis majorem semper acquirit latitudinem. Variis pulcherrimitque Insulis conspersum . donee ad Promontorium S. Me Gomanctim, qu diuie M tic et dicitur. ingrediatur.
.s Fluvius cataractam habet paulo insta ades nobilissimi Comitis de Perib.
quae dicuntur. Cum cursus concitatior est Aquae cacicinis. tragoi R illepitus , ' ''per multa milliaria exaudiuntur; alias placido murmure aures delectari Insignes quoque Fluvii sunt. et Salmonum captura nobiles D alea sine inta a.
eo Fluvius limpidissimus . rapidissimus omnium δc secundum Taum maximus. emergit ex Lacu sui nominis in Iugis quae Barinachum N A iam interjacent. Inde Per sexapima millima ad Mare decurrit. ut plurimum, incitato cursu in ortum aesh-vum. altis undique Montibus septus Syliisque coronatus: multis Fluviis. innumeris Torrentibus E Montium precipitiis aueius femar. donec intra sex milliana Nari ap propinquaverit. Tum recta in e si tam denectens. plana δc culta secans . Oitia subiti
vix ad mille pallus aestum sentiens. Non raris aestivis caloribus, nullis imbribus, inantibus Zephyris. qui Undas impellunt. intumescit.
Fluvius in Suther tria nunquam Mat. - .
In Praelecturi Pretheus. Letha Amnis abruptissima sua Cataracta celebris est: tanto enim impetu & stagore tuit aqua inter occursantes Scopulos, ut nimia sui vehemen- r
59쪽
- tim sub Monte B uis meigitur, perque cautes irrumpentis murmur aliquando auditur. qui. post uam sub Monte Cuniculos per ducimios siliis minus pastiis Wit. in gno impetu ex ronte quodam duos tantum aut tres pedes lato rex rumpit ; valloquo coercita ejus aqua Rotae Molendinae circumagendae susscit. Fons . c quo rursus emergit. in diatve ve gente terra in jecti. prae Lacu valde depressus eu. Lacus proprie δἐ in specie dicitur aquae copia in aliqua Mediterranei loci cavitate. insignis ampi tudinis . di tradita existens. undique tertis cincta dc mediocrem ad miniamum protunditatem obtinens. qui fluvios recipit A emittit. Stagnum dicitur Lacus parvus. qui nec recipit me emittit Pagis dicitur aqua in Mediterraneo loco exiliens, hine inde extantes et eminentes
tenus habens. vel etiam terrae immixta. Vatia sunt Magna in Sotia, in locis praesertim editioribus. quae nee Rivos emi tunt, nec recipiunt. aqua tamen plena: qtiae proinde necesse est habeant in fundo se turigines. quae aquam iis suppeditent. tantum satiem quantum Solis calor auferat. t actu. qui emitrixat Fluvios et Rivos reciniunt. in Mottia plurimi sunt. Lacus a s
num Ama . cursu ab ipso Lacu incitatiore; et Lominis LM u Levinum Amnem in I iulia: Lacus I as in Pialecturi Perreensi Flu αυ Iernam cursu concitato mittit. Singularis naturae sunt Laeus sequentes. Nessus, cujus aqua semper sere tepida. nec unquam ita trigida . ut consciet: quin glacim it agmina in eum asperrima hyeme ii --jecia tepore aquaium breviter solvuntur: aliquando de ipso minus ascendit. An tam mirandi ei Iesius causa sit ignis quidam subteiraneus y Neque Lacus Lacis. neque Iemno Lacus congelant. Rarum autem est. quod de Lacu tam risio in Gai iura me tur . cujus una pars hyeme conmat. altera nunquam cor are visa est is qui scit D Georgius Macis aus Esem. Archivorum publicorum Custos. auditum a se. Lacum quelidam exicuum esse in loco dicto Stratb errita, in Domini L etiaagris, cujus aqua minquam tota congelascit f in vehenientissimis etiam frigoris morsibus usque ad Febru Gum: verum . post illud tempus. unius noctis Gelu totam Latiis superficiem Glacie operiet. Quod si per duas noctes duraverit Gelu . Glaciemessic et non modice cras Iun. De hoe cum intinerrimos S maxime sebrios ex Incolis loco illi vicinos inquit studiosissime percontatus cssem. a tot testibus comprobatum inveni. ut nullus sit dubitandi locus de rei veritate relictus. Dicit idem se postea audivisse de duobus aliis Lacubus, quorum alterum ait esse in agris ad se pertinentibus. vulgo dictum L LAIonar. satis spatiosum . qui eundem semper tenorem servat cum Lacu jam memorato; Αtque hoc etiam sibi a multis ex propria scientia comprobatum. Alter inquit Lacu, in Sir Di h ad locum dictum cui canich. in agris ad Chisso im q=ndam ipertinentibuς. Siluq eli Laeus in solo quodam inter celsissimi Montis cacumina. adeo ut ipsum illud solum sublime satis sit. Lac is hujus media pars nunquam est sine GL e. cum maxime etiam servet aetatis ardor. licet prope V s dein Ripa regellat. Conspicitur in eo haee glacies. etiamsi Radii solares a Montibus in ea Reg. ne repercussi vehementem calorem excitent. & alii sdem Viciniae Lacus
in loco non minus sublimi siti nihil ejusmodi patiantur. Observatu etiam dignum est. quod in locis Lacui proxime adacentibus semper vireat gramen . quasi per cuum ibi Ver esset; idemque gramen pecudes una tantum septimana melliis pascat oc pingui res reddat . quam ullum aliua gi amen id praestare potest lis quae sana recensuit liae etiam addit clarissimus &ingeniosissimus hie Auctor: Quod I Q talia. scilicet in Gleve e. ad locum dictum igni e suum. Rivulus quidam sit . qui ita risurum in lapidem subviridem mutat. ut plerunisue ex eo Formas efficiant ad sundendas plumbeas Glandes Selopetis inscivientes: Fabri etiam illi, qui in AEre operantur . ex eodem conficiant suas Formias ollulas Fusirias. 3c Mulieres quoque t tundas suo Verti tis. quibus Fusos cingunt. ut eo commodius fila deducant a Deinde hane suam de causa istius mutationis conjecturam proponit. Annon fieri y test . ut diutina hujus ligni infusione in aqua de Montibus destandente . qui sorte abundant. materia quae satis resolvi capax est in minutas particulas . continua aqua collusione; annon inquam in seri potest . ut particulae illae minutae sese insinuentini, Has fota purgatos . di se mollem illum Lapidem efficiant y Et quicquid substantiae Egiicie in durissima illa materia reliquum est . cum totum Varga incrustetur a
Imia ab Ignis actione ita numin potesti Hac ille, Ia
60쪽
-ktu Tri e Gler Pomm In Rupe illa praecelsa Castri Brita modiu duo sunt Fontes. quorum stet ab alim to duos aut tres tantum pedes distat Superioris cujus curii est a Borea visus Austrum o uoxis aqua valde salsa est; alterius cithis cimos ab Austio versus Boream in aqua dulcis est quivi. αν- εο - re limpida. quod mirandum satis Naturae Phaenomenon est. Inter duas Rupes quoque. quae intra Castrum sunt. Lacus est an Stagnum potius' nam si nantis aquae est ) so Drias a Mari distans: unde erumpat. non inpatet. udes duplices sunt. Quaedam uliginosa re mixta ouadam substantia ex aqua &terra constant. ita ut liminum vestigia vix serant & sui tineant. Aliae parva Stagna. vel Aquarum collectioncs hine inde parvis exstantibus tenet portionibus. Priores nostiatibus dieuntur FDis Mose ; posteriores Mires. Prioris squa V a Mos duciduae rarum fuit hoe se lo Aecidens. In Praefectura Ita ingens 'pi a in tantam altitudinem. immissa sortuito aqua, intumuit et: ut Lisarium Toparcha mihi retulit aspectum K ori a se dis vicina a
terret. dein rupta atque i priori loco Data terram per integrum sere milliate Scotim, vel sus Kma iam & Lethenam invasit. atque ut hunc usque diem eam tegit. Nunc de usu Aquarum est agendum. Aquae certe magna neccilitas magivique con moditas est: certum est enim . sine ea nil crescere. nil vivem posse. Piovita igitur Natura largam ejus copiam ubique praebuit. Et cita Sitis a Calore & Siccitate otiatur, in o pro ea sedanda. Aqua quae frigida & humida est omnibus liquotibus certe posmrenda. Et Frigidae quidem haustus mirum quain cito Sitim naturalem. ut ut gravem. commescat. Et certe quadam necessitate impulsa Natura. quam in potu Frigidae persentiseimu . voluptatem indidit. quo ad nus usum nos invitaret. Sjus usus in exeo necesibius est . ut per totum Garpus permeans illud humectaret. & humorem assidua evaporatione transbrantem ac decidenrem restauraret; cui perficiendo selus Humor, tanquam passiva inalitas. non lassicit. Quocirca tortiori egebat adminiculo, activi nempe malitate: naee Frigus est in Potu . non Calac: quod hic Humorem absumat. Frigus una di usum & voluptatem eorpori asstiat. ae Humorem ς vestigio per coq)us universum ita distri . ut singulia partes. Prout res earumque natura deposcit, ejus
i l . . autem frigida assatim hausta vires recreat . Naturam Siti inextimuibili op- α ἐὸν Multi prem levat, quae alacrior facta humores optimos utilesque retinens. imati per bnam. Alvum & Sudorem extruditi aestuantem Calorem demulcet S contemperat. M. --,τ--oris Ventriculi eorrugationem, appetitum ad cibum excitat; Calorem nat em M. lib. a. robustiorem efficit. actiones omnes roborat. ciborum assationem impedit . elixationi autem pri eli; tabentes in Lipothymia spirinis excitat et e Gra revocat. ut merito de ea cecinerit Luciam r. m. piam parvo siceat producere vitam. Et quantum natura petat. Non erigit
ritis imitato di sus Consis Mechus: Aon auro. mumrbaque bibunt: sed puro rata re v. datu es puruscum quae Cer Dum m. rhia. Et inter Philos hos Di ora dixerit. Da mihi polentam et aquam, et eum Iove irso de felicitate contendiam Certe. si vis mente & eor N aeutius cernere, si in s in pere omnemque stultitiae mixturam effugere. bibas aquam sapientiae semitem. Nutrit illa. coctioncm juvat. vividos facit se A. acre judicium, limpidum & aptum studiis ingenium; adeoque ut animantibus. imo & viventibus omnibus, se equulet aetatis. sexusti temperamenti hominibusta de M. Videndum nunc est. quaenam aqua maxime probanda sit Et innocrates quidem ita sentit.
quae ad Stas ortus uinet. αmnes sysendlidas esse necesse est . is οὐ ras'mugo. Sambios oriri is hae Civitare. Sol enim emerars ae stros istos castigat. Et insta est i . --ἐ- e-- oti, vero stas, quae ex subi misistoris aeterreis collibusμ-t. Hae enim & dulces sunt. di sis. et vinum modicum scite p-nt, et hyeme calidae fiunt. aestate vero frigidae. Aqua optima est . quae pellucida est et Iim L: quam gust judicat neque siciam. neque culcem; nee amaram . nec
erem; sed inspuram omnique peregrino sapore privatam; quae scindi nil oleat. Me G putri.