장음표시 사용
11쪽
12쪽
Dici cLAR Issi MI LIBER PRIMUS, IOANNE
Baptista Montano medico Veronense interprete. De simplicium medicinarum iacultatibus ex Galeno. Cap. IECULIARIVM actionum uniuscuiust medic menti differentiae pro gradu caliditatis,aut frigiditatis, siccitatis,aut humiditatis, tenuitalis partiu, aut crassitudinis singulorum sumuntur, qui tamen gradus exquisitistima iteritate attingi uel explicari nopotest ita nos eu claris distin tionibus, Ac ad usum
artis idoneis,complosii conabimur, unum esse me dicinarum genus indicates, quod ad similem humanis corporibus temperaturam accedit, ubi ab ipso ruin calore initium quodpiam transmutationis susceperit, aliud hominis caliditatem excedere, cuius ordines quatuor seriatim ponendos censui.Primit sensui adhuc latentem, qui r tione indiget ut deprehendatur. Secunda qui iam sensu percipitur.Tertium acri ter calefacientem,nondum tame incendentem. Quartum Planc iam exurentem. ita re refrigerantium. Primus ordo sola ratione diluemitur. Secundus sensu iudi/catur. Tertius citra extinctionem refrigerat. Quartus uero extinguit. eadem Omnino ratio est humectantium atm exiccantium.Disponantur ergo insignioris
doctrinae gratia ordines isti, di sub singulis ordinibus peculiares medicinae constituantur,ut sub primo infrigidandi ordine, ro accum oleum aut rosa ipsa colloce/tur, sub se do eiusdem rotae succus,descripto deinde tinio ac quario, pergamus usip ad frigidiissima, lualia sunt cicuta, papaueris lachryma, succus mandragorae, hyoscyamus. In calidis quom anethum,aut foenograecum sub primo ordine collocabimus.Sub secundo quae talia esse iudicabuntur.Deinde per tertiti ac quartum
ad ea quae incendiit, progrediemur. Eodem prorsus modo in humectantibus at exiccantibus incipi edo a temperatis per medios ordines extremum attingemus. talis enim cognitio ad medendi disciplinam non mediocriter confert. prae erce ri tamen gusitim oportet,& singulorum saporum dissicrctias m Oriae commendare,ut quamprimum linguae occurrat corpus quod uehementer exiccet, contrahat, asperitatem cy inducat usip in profundum penetrando, sicut pira agrestia ini matura, aut corni baccae,& huiusimodisciamus quicquid tale est acerbum nomi/nari,quod est uehementer austerum .Quaecunq; uero in altaeiu linguae, no con . trahunt,neq; constipant,ueluti adstringentia iaciunt, sed cotra potius abstergutabluunt*,haec omnia salsia esse. At quae magis adhuc abstergunt,& tanquam ab radunt, amara appellari.Quae mordent, di cum ingenti caliditate crodunt, acria.. Quae abscv caliditate mordicant,acida quidem dici, adesti uero & his quiddam, quod effusis in terram ferueat. Quae autem ueluti tinnunt,opplent, scabritiem reprimunt,& linguae partes tanqua erosa multa iocunaitate pertingunt, scire oportet haec dulcia nuncupari. Si uero eadem absq; certa iucunditate fiant,pinguia di ci. si ergo certam acrimonia scire uolueris ab alliis di cepis assidue gustando, plu/ rimuinq; mandendo,exquisita experientia peteda est: ii adstringendi uim,quam stypsin uocant, a galla,& rhu ac similibus qus ito si amaritudinem,nitrum,ac seldegustabis: dulcedinem a sapa ec melle exploratossi horum saporum mediu quod
13쪽
α ιν qllast omnium qualitatum expers uocatur,nosse malueris, aquam assumi in praesertim qiis sincerissima sit: in hac enim nullum omnino dictaru qualitatum sensum percipies, neq; dulcedinis, acrimoniae,nel aciditatis,ne amaritudinis, sed nec ullius excedentis calaris aut .gotis. Hinc auspicatus facilius ad deblatium saporum dignotionem peruenies, quos ego quidem appellare soleo medio criter dulces. Alii uero quidam, aquosos uocare malunt,qualis est uiridium arum dinum,aut graminis succus, mentorumi, ec hordei, aliorum p multorum leni ter dulcium. Quae uero cum nullius certi saporis sint,qualis est aqua pura,sinter calidam ec stigidam media, aut modice ad stigias declinans, habuerint simul non humidam substantiam,sed siccam, haec esse terrestria oportet, immordaciteri exic care,talia 3 appellantur emplastica, sicut amylum, oc pleram metalla quae exquisitissime lota fuerint, ut pompholyx,cerussa,cadmia,cimolia,stella simia, ec huius modi. Quaedam eorum no terrestris tantum,sed aquosae quom naturae sunt. usdam re aereae nonihil habent,uiscida tame omnia,oc ideo emplastica. Nempe emplasticarum medicinarum duplex natura est, altera terrestris exquisite de acida, altera uiscida penitus tanquam qus ex aqua 5c terra ec plerunta ex aere constet,veluti oleum dulce. huic albumen oui simile est,nisi quod terrestrius: pars quoq; laectis intra casei speciem contenta,emplastica,& suillus adeps. nam tauti,& hirci se uum acre est,re suillo adipe terrestrius. anseris ec galli pinguedo calidior quidem ac siccior fitilla,stibulium tamen partium ec minime terrestris est. Adipes ergo nisi acrimoniam habuerint, plastici omnes sunt,& meatibus impinguntur: praersertim qui aridiores terrestriores suerint.His etiam cera tota annumeratur. Ta
les sunt emplasticae medicinae. At quae adstringunt terrestres sunt frigidae, ec cruosoris substantiae, acidae tenues partes habent, sed in Moditate adstringentibus D
milantur. ae uero terrestri sapore colliquant, cogunt exiccanti solidas linguae Partes,si asperiores fuerint,acerbae uocantur,sin mitiores,austerae.Atm hora qui dem saporum qualitatem frigidam recte dicimus.Quoniam uero inaequaliter ex siccant id enim exasperare est propterea terrestres iudicandi sunt: nam quicquidaqueu est corpora aequaliter penetrat, de diuulsum,rursus facile cogitur. Terreu ira,diuulsum aegre coit.comprobabit haec sensus,si obseruabis acidum quidem saporem,sensibilia membra uelociter penetrare, tarde autem qui acerbus est. aci/da in profundo corporis agunt proficiunt b, acerba in superficie magis pollet.ubi uero sincerae acerbitatis actionem experiri uolueris, occurratΦ gustanti tibi acere
hum simul 5c mordax, hae protinus specie omissa acerbum sine mordacitate per quirito: sed ab aciditate quom re dulcedine ec amaritudine, reliquisq; omnino lis
herum esset oportet,ec quam maxime fieri potest, nulla qualitate uirtutem de a ntinctioni commixtam praeseserre. uanum enim ac superuacuum talem medici nam ad experimentum producere, in qua non constet utrum adstrictione, an alia qualitate sibi permixta,an utram simul oblatum corpus afficiat.chalcitis ergo, mi DLatramentum sutorium, aeris squamma,seri,ic ad haec pictoru armeniacum,lcargentum uiuum mille huiuscemodi adstringentia simul oc mordicantia,utranque qualitatem occurrentibus corporibus imprimunt: incompertum tamen relinquunt utrum ob adstrictione ardor ille inuehatur, an ob acrimoniam . nam si haremedicamenta intra corpus sumantur cum crassiorum partium sint ac uirtute calis diora, transmutatione interius facta sensim ig sicunt, ut in morem candentis serari, aut lapidis ulcerent incendanti uentriculi partes, ita ut ob insitam grauitatem
ne digeri quidem possint. Praestat igitur alia, at subinde alia multa degustando adstringentem saporem sinceru, 5c a reliquis omnibus quam maxime sepa ratum inuestigare:quem ubi inueneris his quas audivisti viis ec rationibus medicamen/ium
14쪽
tum mature iudicato: ut si gustanti tibi occurrat balaustiu, aut galla, aut mali pu/nici flos,aut hypo stis,aut acacia, aut rhu,seu tale quidpiam exquisite acobum, nullam aliam manifestam qualitatem praeseserens,recenseto in istis experitor ij diligenter adstrictionis operationem. acerbum itam corpus terrestre oc frigidu est exoluetur let neces Iario tripliciter,uel calefactum uel humefactum,uel simul utro que modo. si igitur tantum incaluerit non erit humidius aut mollius, sed duru quidem persistet, dulcedinem tame acquiret,quemadmodii quercuum glandes,prae sertim qua eastaneae nuncupantur .sin humescat tantis,crassiorisq; simul aquo/sae substantiae humiditas fuerit,austerus gignitur sapor. ex acerbo enim dissoluto austerus simam omnem saporis uim aqueus humor obtundit. At ubi tenuis su nantia 5c aerea himiditas sit, aciditate producti: nempe aciditas a stigido tenucm substantiam habente originem trahit: sin humectetur simul atque incalescat, cum aqueo humore in dulcedinem desinit, cum aereo sapor,quem pinguem appellauerim,generatur. Omnes enim fructus qui maturescendo dulces evadunt, recenter nati acerbi aridae , substantiae sunt,penes singuli cuiusq; naturam, progressu temporis magis humescunt.& quidam eorum aciditatem cum acerbitate asciscunt, qua postea sensim exuendo acquisita maturitate dulces efficiuntur: quidam ne in arboribus quidem maturantur, sed diuulsi a matre post tempus dulcescunt. non nulli nec per mediam aciditatem sed extemplo ab accibitate ad dulcedinem tran/scunt,ut oliuae.omnes tamen calore maturantur,qui natura duplex est, peculiaris innatus' singulorum, atm extrinsecus a sole comparatus. At qui initio acerbi
res postea in maturitate dulces siut, illis a caliditate dulcedo, a frigiditate aciditas ec acerbitas inest. Iam ergo constat quemadmodii fructus cum primo omnes acer hi sint, procedente tempore, quidam dulces, quidam acidi, quidam austeri fiant, nonnulli in acerbitate persistant,nonnulli ad pinguem saporem limantur. sed ha rum quoin qualitatum permixtione, infinita prope uarictas oritur. Acerbae ustrita finem perdurat, ilicis,arbuti,& corni baccs aliaq; huiuscemodi quod scilicet irigidae ac siccae, quales ab initis fuerant,perseuerent reliquarum omnium mutatio rium, praeter incrementi,expertes. Acerba simul oc dulcia sunt agrestia pira,myrti baccae,quercea glans austera tantu amineae uuae eariindemq; uinum,& quaecumque his assimilantur, Austera cum dulcedine palmula est, ec uinum surrentinum, est quaecunq; mixtam habent adstrictioni dulcedinem. dulce tantum theraeum ui num est,& scybelite 5 siraeum quod sapam uocant,& his similia. Pingue seu seu ctum, seu suco exquisitissime ab oliva perpendes, & a caeteris, ex quibus oleum conficitur. Quemadmodum uero acerbus succus primo dulcior sit, deinde acrior quom ec amarior,& tande plane amarescit,ita 5c res gestes succus primo acidior euadit postea si exquisite stigescat,confestim acescit.Demu fructus qui reponun/tur, si humore redundant, aut aliunde aquam excaeperint a quacunc, parua Occasone facile acescunt.uua ante maturitatem acerba,dulcedinem cu maturitate ac quirit. constat igitur omnium fructuum maturitatem a solis caliditate proficisci,
in semper imperfectior frigidior* acescat, persectior calidior in dulcescat. Idea
ibi uinum refrigeratu acescit, nemini dubium est ad eandem saporis naturam re Uerti, unde proiectum suerat, ad aciditatem inquam quam in uua immatura pose sederat. hoc enim tantum differt acetum ab uvae acerbae succo,quod illi ex putre dinis calore acui id accesserit,qualem calorem succus uuae accing non habet,pro sterea oc aceti acrimonia caret. eadem causa acetum succo uuae acerbae subtilio res partes habet, at sensus quom rationi attestatur. Acrimonia tamen aceti frigidietatem ab aciditate remouere no potest, licet penetrandi facultatem augeat. Quanto enim calidum frigido penetrabilius tanto actis aceti sapor sensibilium corporu
15쪽
mrattis facilius pertransit,ut acre quidem praeueniat iter,srigidum ueto no multo postea subsequatur.hine confusus sensus remale explicabilis,acc tum absolutescisi sum pronunciari non sinit. percipimus enim in eo quandam acrimoniam calo irem inducentem,quam subseques aciditas statim obscurat,extinguit quamob rem longe magis frigiditas, quam calor deprehenditur. Nempe aritatis tempore poscam bibentes aliqui extemplo refugerantur,ac sine siti persistui. Cum uero Diis duobus modis contingat, uel ob humiditatis indigenti am, uel ob caloris exu herantia,ci quae sit a calore, no ei quae: siccitate posca succurrit. humecitare cnim lacetum no potest sed epressi e refri crare.Haud crgo in sicca dispo imo se, neq; ita calida ec sicca simul,potum aiatui Mitὶm extinguit. Vbi uero caliditas cum humiditate conuenerint, haud sacile inuenies praesidium aceto compar quod talem re primat sitim. caetcrorum aute sitientium siue ob ardentes febres,siue ob alios adurentes morbos, siue ob aestiuum feruorum, dispositio composita est ex caliditate, ec ariditate. Propterea Sc illis haud iniuria composito auxilio succurritur. Acciuitaque eximie resti rat, & facillime partium subtilitate pertransit. Aqua praeter Quod instiuidat omnium quos humidis lima es nillil enim aqua humidius.lnaracentibus tamen hypocontais uuae acerbae succus extra illitus, accio praestat, tum quod nessi uiolentam, nem obtundente stigiditatem, tum quod caliditatem per mixtam non habet. Indigent enim hypocondi tortim ardore a ficeti cxterius redii Merari his,quae nulla procliis mordaci acrimonia inflastare lucant. uuae ergo accr hae succus no acidus tamum est, sed acerbus quoin .omnes enim sere arborei seu ctus, ut paulo supra dix primo ortu acerbi fiunt. Acidum uero accibum ict auste tum omnia frigida suntaquamuis in reliquis disserat. Nam si quis citonia aut myrti baccas, aut mespila gustaverit, clare percipiet,alium sensum in lira qua ab acidisseri, alium ab acerbis,alium ab austeris. Acerba enim retropellere membrum ui dentur, quod ex quacunq; parte aequaliter tangunt, tanquam exprimentia incul cantia,& cogentia. Austera prostandum ingredi uidentur, ec asperum quendam inaequalem 4: sensum inuehere, atq; exiccando omne sensbiliu parti ut humidita/tem extrudere,ut omnino diuersa sit assectuti proprietas, nobis impressa ab acerebis ec austeris saporibus,que no facile explicari queat. Quicum tame ab his que
upra docui exorsus fuerit, haud aegre rem totam percipiet. ego san omne acer bum coistis a reliquis qualitatibus immune,semper stigidum inueni, sicut omne dulce calidit,quamuis humansi calorem immoderate no excedat. sed quemadmodum calidae aquae occursantes praesertim algore affecti gaudemus, donec corporis membra a frigore contracta explicentur, at ubi iam dii Ioluit re corporis conti nuitatem separat,no illud amplius iucundum uel utile est: ita re omne dulce edu/lium,calidum quidem existit: G ad id tame caliditatis accessit, ut omendat, sed in tra sines diffundentis, adaequantis, mollientisq; sistitur. Omnia enim alimenta co gnata totis ii substantiis familiaria lus sunt quae aluntur,quod esse nequit absque temperata caloris proportione,ad id quod nutritur. hac ratione euenit ut uniueress hominibus eduliorum medicinarum species una risi sit, cu iuxta peculiarem snguloru substantiam Sc affectu delectent, ac prosiciant. Quaecu ita se habeant. quae minus dulcia sunt minus quom calida erui. Quod uero magis dulce, tanto calidii iς,quanto dulcius: quod si ad excelsum caliditares peruenerit iam no dulce tinae, sed amaru euadet,sicuti mel uel antiquatu uel plus aequo decoctum, ec reliqua dulcia. ae enim num orii temperaturis assimilantur, absq; decocione& condimento plane dulcia offeruntur. Quae discrepant,omnia quidem ante condituram ingrata, quoru quae calidiora sunt stigidis corriguntur,quae stigidiora igne oc calidorum mixtione temporatur.Ea in ratione humine castigantur quaecunq; te
16쪽
P R. I M v sn stria sunt ξc sicca, siccitate uero humidiora ec aquosi. porro sicili dulci magis aut minus caloris inest,ita necessatio plus minus .e humoris incrit. Quod autem
assationis nimietate in calcis aut cineris morem amarescit, necesse est calidum θύsccu euadere.Ideo amara uniuersa apta sunt ad abstergendos, pertundendos,incidendos p uiscidos ac crassos humores, quemadmodu cinis aut nitrii. Et quoniam amarus sapor calidus siccus terrestrisq; est, propterea amara minime omniu pu trescunt,nem prorsus uermes,aut alia id genus animalia producut. Qualia multa. in radicibus,herbis,ac fructibus passim nascuntur.Hinc ratiocinari licet,cu in hii
midis corporibus praxipue uideamus uermes N putredines sieri, omnia cli exquisite amara, ita appello quae nullam aliam habent qualitate,ab cunctis animalibus, non ab homine tantum in cibo abhorreri: omne quidem animal humidum magis aut minus existere,arida tacto esse amara uniuersa cineri ac calci similia. Quem/
admodum igitur omne exquisite dulce alit, ni illumin pure amaru Mit,ita quae media sunt extremorum propinquitate ἐudi cantur. At salsedo amaritudini proxime accedit. utracp enim terrestris ec calida, no obscura tamen disterentia separantur. nam amarum tenues partes habet,magisq; 2 caliditate Sc siccitate consectum est.
Ita ec salis genrea quanto duriora densiora ac magis terrestria suerint clare autem tale uniuersum fossile est tanto minus calida: ec subtilis substantiae sunt. sed litabile oc laxum tenuiora partium ec uirtute calidius est, imo & quandom subamara ancipitis quodammodo naturae inter durum fatis genus ec aphronitrum. Nam a quod falsum est ulterius calefeceris protinus amarescet. ita asphallidis paludis a qua quod mare mortuum uocant, in convalli ec struenti loco cohibita, solaribus Perusta radiis amarescit. Qua ratione amarior sit aestate quam hieme: ec si hausta aliquis aestiuo tempore in concauo uase solis feruori opposuerit, amarior illico seipsa reddetur.Ergo in ea aqua nessi ullum nascitur animai,neiu planta,imo cu amnes in ipsam fluentes plurimos ac maximos pisces alant, praesertim propinquus Hiericon quem Iordanem appellant,nullus omnino piscis fluuiorum hostia egre ditur. Quos si quispiam uenatus in stagnum proiecerit, confestim uidebit extim A
ctos, propterea mortuam paludem,seu mare mortuis uocat. Adeo exquisite ama sμ ,-- m,tia i
rum cunetis animalibus θc plantis in stum cst,squalida 8c exarescens natura ue/ tuti suligo adustione generata. Hactenus de succorum amarorum uiribus satis di/ximus, asserendo uim illis inesse abstergendi,incidendi,attenuandiq; N eo usque
calidos existere,ut adhuc n5 inccndant. Ad acres ergo orationem Ucrtamus,quos primo exquisite calidos esse affirmamus,mox crodentes exurentesin, ec extra cu
ti illitos, cri istam inserentes,& colliquantes. ui uero intra sumuntur quicunque totam substantiam certis quibusdam animalisus insestissimam habent, corrumpere eos dicimus illa animalia atm intersicere. quemadmodu cantharis ec hupreM otiis hominem perimunt. At qui sola caloris nimietate pollent, si crassiores terre serest int,veluti auripigmentum ec sandaracha 8c huiusmodi, ulcerant uniuer si, si interius sumantur: sed si tenuioris substantiae suerint qualia sunt cosueta semim,daucus anisum de similia, urinam ac sudorem prouocant: utq; summatim discam incidendi discutiendiq; uim habent.conserunt & quidam eorum excretioni Bus pedioris,& mensium fluoribus. Praeterea omnes succi acies, no Qtum ualido calore ab amaris distingui uiderit, sed quod amari haud tantu calidae tempora tue . 'raesunt, veru etiam siccae cineri similes: id acribus,qui modo non simul amari sue . ,rint, plurima interdum humiditas commistetur, propterea acria non pauca comedimus. Caeterum quoniam de saporibus quod sufficit disiputauimus,reliquum estiit de uaporibus quoque dicatur. Plerique enim uapores saporum modo nos assuciuntinam ec acida omnia, ipsumi acetum odoratu, dc gusty similiter excitant. a 3 Item
17쪽
ἐς AETII. AHlDRNI DE RE NEDic AItem acria sicut cepe, allia,& huiusmodi,no minus nasium quam psatum irritantis. Ita oc sigillatim reliqua pene omnia gustandi Sc odorandi similes sensus inuehut,
ut quorundam corporum quae nunquam gustarimus, ueluti simi qualitatem no uisse arbitremur,& ab hoc principio auspicati non aliter gustu attentamus, quod satis ab odoratu compertu credimus.sic ec bene olentes dapes,si sorte putruerint, odore sat indicante,suae alio gusitus periculo confestim ahij cimus. deniq; in omnibus prope conueniunt odoratus oc gustus. cum sub duas appellationes picram odorabiliti coeludamus, aut odorata, aut foetida nuucupando, orata dulcibus, quae .i lingua percipiuntur proportione respondet foetida uero lus quς dulcedine carent. caeterum uerisimile est ab ius corporibus quae nihil olcnt aut omnino per exiguum quid emuere,aut mole ipsa inconcinnum: ueluti falsis,magisci; acerbis euenit.cra ilior enim ec trigida substantia acerboru est,ut nil mirum sit,exiguiim, crassum,& toereae molis esse quicquid ab illis defluit, ideo neq; in respirationibus
cerebro occurrere: qua ratione nec tutum est ex Odore de ipsorum tempi ramen
Lo quippiam conijcere,veluti ex gustu licet. Quae enim inodora sunt, crassas qui dem substantias habent: at nondum liquet quid de caliditate aut frigiditate iudi
cetur. odorata uero tenuis substantis Sc calida esse constat: quantum uero tenuia, aut calida sint,no amplius ab odore deprehenditur,sed 'a gustu. causa aule,cur ni/hil certi de temperatura ab ore indicetur,substantiae inaequalitas est.sicut in ro
sa n5 omnes ipsius qualitates ex odore coniici possimi:in gustu ucro omnes simul partes linguae osteruntur, Sc singulae seorsum iuxta peculiarem cuius in naturam sensum mouent. ut acerbum separatim percipiatur,crassiim tenestre dc frigidum, deinde amarum tenue Zc calidum, ec cu his aque a pars quae necessatio frigida est. Non igitur tuto ueluti diximus,de simplicium medicinarum facultatibus ab odo/re conicolamus, & a colore multo minus.In singulis enim coloribus calida 8c simgida ,humida θc sicca inuenies:sieri tamen potest,ut in singulo quom seminum ,radicum, ec succoru genere quippiam etiam a colore indicctur. ut cepe, si illa,uinu, quae quanto candidiora tanto minus calida sunt. subrussa uero re sulcia magis in tescunt. Triticum etiam,ochri,phaseli,cicer, ires sphodeli,5c multorum huiusmodi radices,idem omnino patiuntur. Atm in omni penitus genere quaecunq; fulua, ruffa,aut rubea sunt,albis magis calefaciunt. Quapropter si quippiam hinc quom ad medicinarum tum perdiscendam mutuasi potest,reliquae orationi annectenda puto.Optimu quide est ut saepe diximus,demonstra mus , adistimeto experimetato singuloru uirtutes inuestigaretarem enim ab hoc falli potes. Ante experimenta tamen quo* plurima indicabit gustus, nonnihil simul adiuuante odoratu. Horituero omnium sicut Scallorii quorundam utilissimoru summaum compondiu sa/ciam numerando pro uirili species, &comunes singuloru uirtutes actiones* era plicando. ec quoniam medicinarum quaedam ex animalibus sumuntur, quaedam ex plantarum seminibus,tiquoribus aut succis quaedam ex metallicis, satius mihi uisum est de plantis prius disputare, no de uniuersis totius terrarii orbis,sed de his tantum quas experimento compertas habemus,quarii ingens copia,Sc uirtus po/tetissima estande de metallicis dicemus,postea ec ad partes animaliu accedemus.
Abrotonum uirtute calidum 5c siccu est,tertio ordine a temperamento excedens, gustu amarissimum: luem saporem ostendimus, quoniam ex icrrestri substantia plurimo calore attenuata generat, egregie calefacere θc exiccare. ideo oleo in quo herbae coma cum floribus decocta suerit,ante accessioncm illito in sc bri, bus per circuitus algorem inserentibus, minus algoris fieri. eiusdem decoctum. labitu aut per elystere insusum uermes potentius absinthio interimit: minimaei adstructionia.
18쪽
s adstrictionis abrotonum particeps est, propterea stomacho nocet.huius spe cies duae mas oc scemina. Abrotonum ustum calefacit 5c exiccat Ionge magis colocynthide arida Ec anethi radice exustis: hae enim ulceribus humidis simulec abscp inflammatione calla
obducentibus, cogruunt Video ulceratae uiriliu glandi maxime opitulantur. usti uero abrotoni cinis mordacitate ulceribus univcrsis inscrt; quapropter oleo co: muni antiquo,aut ricinino, aut raphanino,madefaeti in alopeciis medetur. Anchusae quatuor non eiusdem omnes facultatis sunt. Que cnim onoclca nuticu Mese is patur adstringentem simul dc amaram radicem habet, ut condensare corpora
oc moderate attenuare ec abstergere,& abluere biliosos salsos in humores posei sit. Vnde regio morbo, lienis renum p uitio laborantibus consert,nec parum re si gerat, ideo cum polenta illita erysipelati medetur. Possita exterius abitergit,t ut uitiligines ec lepra S cum accio emendct. solia Irerbae radice quidem dcbili
. ra sunt, non omnino tamen exiccandi, adstringendiq; uiribus carent: quapro
. . pter uentris profluuia e uino bibita sistunt. Quae uero Ircapsus dicitur, erysipe. lati congruit,habeta, adstringentem radicem magis quam onoclea. At quae M cibiadica uocatur medicamentosior est, ec ad uiperae morsus uehementer facit ecillita, eccomesta. Quarta prope sine nomine alcibiadicae similis est,amariore tantum ec adhuc magis medicamentosa:propterea uermes interficit, acetabuli' mensiura cum hystopo oc nasturtio pota. Agaricum calefacit 5c incidit ac uiscera obstriictiones expurgat.Ideo regio mor bo ob hepatis obstructionem laborantes sanat,conseri re epilepticis, ac algori ibus febrium, quae ob crastas lentoscii humores fiunt. Item morti ac puncturae . ferarum letali frigiditate laedentium,sive extra loco affecto applicetur, siue in
. tra sumatur sedec drach. l. pondere e uino bibitum corpus euacuat.
Aegilops quam quidam Auenam putant, discutiendi uim habet. Ideo induratas
. inflammationes, aegilopas ec alopccias curat. Acacia tertia ordinis est exiccantium,secundi uero refrigerantium, si tamen laue tur. Illota enim primum ordinem n5 excedit. nam cum dissimilarium partium sit,partes quasdam dispersas habet tenuiores 5 calidas, quae lotione auferunt. fAcanthi,quem etiam melanphyllon,& paederota appellant,solia mediocre distu G- Matiendi uim habet. Radix exiccatoria ec leniter incisoria tenuisq; substantiae est. Acori radix tertii ordinis calefacientium est, substantiae tenuis propterca urinam .: cit ec spleni indurato consert. huius succus tunicae Oculoru quam corneam uo . cant antiqua ulcera abstergit expurgat .
Aconitum seu pardalianches agresti cichorio simile corrumpentis delibutoriaeq; facultatis est, ideo obseruandum, ne cibis aut potui misceatur.ad putredinem tamen inducendam, siue in sede sue in alia quadam corporis parte utiliter ad hibetur. Ad quem usum radix excellit. Huius herbae succo pilorum ortum pro
hiberi serunt. s. . Aloe inter exiccantes medicinas connumeratur, in calore autem secundi ordinis: intensi est, aut tertii remissi. in gustu moderate adstringit sed ingenter amare sciu uentrem subducit, est , una re medicinis quas encoproticas quasi simi μ' pultrices uocant. stomacho egregie conscrt,sinus co utinat,3c ulcera quae uix ad cicatricem ducuntur sanat,praesertim quae in sede,ac pudendis fuerint, quo niam sine crosione exiccat.consert ec earundem partium inflammationibus, si aqua diluatur,eodem in pacto uulnera obducit, atm oris oc nasi, 5c oculoru in t flammationes compesciti uic, summatim dicam, reprimit simul ac discutit, &nonnihil abstergiUta tamen ut ne pura quide ulcera offendat. Praeterea oculis iugiter
19쪽
s AETII AMIDENI DE RE MEDIc Aiugiter humescentibus, praesertim puerorsi mirifice opitulatur, si modica aqua ad crassiorem substantiam soluatur oc nucleo spicilli angulis imponatur. Amaracus haud ilignaue quidem calefacit, sed non multu exiccat: eius calor tertii ordinis est,siccitas secundi. Nyson esti aiunt quam heracleam sideritim uocant,quae ubim prope semitas uiarum purpureo flore nascitur,solio crasso, ita uocatam quod rabidi canis morsi hus mirum immodum coserati uim habet mediocriter exiccandi discutiet idici quadantenus etiam absicinens, ut uitiligines di maculas quasi a sole contrast
Ameos semen plurimo usui est, tertio ordine calefacit & cxiccat, tenuis substa tic gustantibus subamarum oc acre,propterea urinam prouocat ec per halitum digerit. Amarantus attenuandi incidendi , uim habet,ergo ipsius coma e uino pota menses ducit, sanguinis etiam grumos liquare creditur, non in uentre tantu sed etiain uesca,e uino mulso bibita,omnes defluxus exiccat,stomacho tamen nocet. Amurca olei seu sex secundi ordinis est intense calefacientium,aim exiccantium, Propterea ulceribus medetur eorum corporum quae a prima Origine sicca sue rint. reliqua omnia irritat.
Ampeloprasium mediae quodammodo uirtutis inter allium porrumi, est. magis tamen stomacho nocet quam porrum hortense, magiscp tenuium humoru in cisivum, di obstructorum instrumentorum aperitiuum: quapropter urinas ac menses saepe prouocauit: ubi a lentis crastist humoribus detinentur. Amigdala amara manifestam attenuandi uirtutem habent, ut ephelidas abster gant, ct ad crassos uiscidosin humores e pectore re pulmone excreandos haud mediocriter conserant: imo oc hepar,lienem,colon,renes,apcri ut 5c expurgat. dolores laterum sedant,tota ipsa arbor consimiles uires possidet.ut illius quoque radices decocstae,5c illitae ephelidas detergant. amigdala dulcia omnino imbecilliora sunt amaris. Ammoniacum thymiama uehementer mollientis facultatis est,ut etiam articulo/rum callos,quos poros uocant,& induratos lienes Sc strumas discutiat. Amomum uiribus acoro allimitatur,hoc tantum differunt quod acorus magis ex
Anagallis utram Sc quae purpureo, 5c quae rubeo flore est,abstergendi ui pollent,
habentes quidpiam subcalidi, 8c attraetorii ut surculos impactos auellant. c cus ipsarum e naribus caput eadem ratione purgat.utq; summatim dicam,im mordacem exiccandi uirtutem habent: unde uulnera glutinant, & putridis inceribus conserunt. Anemonae omnes acris attractoriae abstersoriarib facultatis sunt,unde radix com manducata pituitam prouocat,& succus e naribus purgat,& oculorum cicatrices attenuat. prorsu scp sordida ulcera detergunt anemonae, di lepras sistunt.&appositae menses eliciunt,ec lac prouocant. Anethum tantum calefacit, ut secundum ordinem attingat, aut primum integre occupet. similiter Sc exiccando aut secundi gradus est inchoantis,aut primi de sinentis. si oleo decoquatur discutit,dolores sedat, re somnum conciliati matu ratcb crudos, 5c maturationi renitentes tumores. ustum tertio ordine calefacit 5c exiccat.propterea ulceribus flaccido humore madentibus c5seri, praesertim in pudendis. nam quae in praeputio si int,ad cicatricem perducit. humidi om
20쪽
i stica, id est, adurentia accedat: tertio enim ordine calefacit ec exiccat, ideo uri/nam prouocat,& per halitum discim , flatus* uentris compescit. Apatine quam Sc philanthropon uocant, moderate abstergit exiccatcit, habet ec . tenuis substantiae quidpiam. Aristolochiae radix ad medicamentorsi usum celeberrima, amara ec subacris est, ' tenuissimae uero substantiae rotunda existit, oc prorsus potentior reliquis propterea ad crassos humores uehementer attenuandos rotundam 'usiimus, ad doloresin remouendos, qui ob obstructione uel crudi flatus crassitiem infestent. surculos etia infixos euocat,& putredines curatfordidaq; ulcera exiergit, demtes oc oculoru cicatrices exterit.hilara ex aqua confert suspiriosis, singultienti bus,epilepticis, podagricis:nam ad rupturas ec couulsiones insigni prae caeteris remedio est. Reliquaru duarum altera clematitis quas sarmentosa uocata, doratior,ab unguentariis expetitur,ad usum medicinae imbecillis:altera longa minus quidem quam rotunda tenuis substantiae est, no omnino tamen inesticax:
habet enim ec abbrgendi 5c calefaciendi vim, ideo ulcera incarnat, & ad ute torum sementa experitur utilior. . , Aracus semen est cicerculae usu re uirtute simile, durior tantum, oc ad conficiem aram I ---,-- μ dum stomacho magis resistens. Ari radix primi ordinis est calefaciensium 5c exiccantium, uirtutem abstergendi
habet non tamen dracontio aequalem,quae comesta humores crassos mediocri
ter incidi propterea excreationes thoracis adiituat.paratur draconui more eli rata, ad quemvis tamen usum illo imbecillior. Artemisiae utraeci; secundo ordine calefaciunt ec primo exiccant, aut secundo inflchoante,tenuisq; substantiae sunt: quapropter ad renum calculos congruunt' ad somenta utarorum. Mari quam nonnulli perpensam uocant radices usui sunt acoro uirtute similes, potentiores tamen: ergo quae de illo diximus, ad istas referri oportet. Aspalathus ex diuersis turibus constat acribus ec adstringentibus, acribu calesa cit,acerbis restigerat, utris* cxiccat: ideo ad putredines,oc fluxiones,utilis est,
i pollet,ne 1 refrigerat propterea renu oc hepatis obstru/ctionibus conuenit, radices praesertim ac semen cum is sine calore exiccet, con stat doloribus dentium mederi. Asphodeli radice, quem etiam albucum uocant, utimur quemadmodum aro &dracunculo.abstergendi discutiendici; uires habet.ergo D uino albo antiquo cli
xetur huius in uini cyathus ieiunis post balneu bibat, detentos mi ses illico prouocat. eiusde adusis cinis,ca calidior tenuiorisin substat te sit,alopectis mcdet. Absinthium primo gradu calefacit,tertio exiccat.succus herba mulio calidior.particeps quot absinthium cst prscipue ponticum adstrictionis minime obscure: ideo abstergit, roborat, exiccat, atque F uentriculo bilioBs humores per seces/' stim, ac per utinas ducit, magisci, quod biliosum intra uenas fuerit expurgat a toto. propterea si pituita intra uentriculi tunicas continetur,exhibitu nihil pro sicietiuis enim in ipso adstringens amaram excedit, sed quoniam acrimoniam quo*comixtam habe maior portio caloris in eo, u m stigoris est. Amplex quae re aureum olus appellatur, secundo ordine humectat ac primo re stigerat, nullius adstrietionis particeps: sed aquea ueluti malua est, oc sacile sis
cedit aluo, hortensis silues hinnidior bigidior : ideo inflammationi να