Quintus Horatius Flaccus

201쪽

Tanto cum strepitu ludi pectantur, & artes 'Iaivitiaeque peregrinae. quibus oblitus actor'

Cum stetit in scena, concurrit dextera laevae.

Dixit adhuc aliquid ' nil sane. quid placet et o λLana Tarentino violas im lata veneno. 'Ac ne forte putet, me, quae facere ipse remismCum recte tractent at ii, laudare maligne;

Ille per extentum funem mihi poste videtur Ire poeta: meum qui pectus inaniter angit Irritat. mulcet, falsis terroribus imples '

Quam spectatoris fastigia ferre superbi, Curam redde brevem , si munus Apolline dignum

Vis complere libris, di vatibus addere calcis 'Ut studio majore petant FIelicona virentem. Multa quidem nobis facimus mala saepe poetae Ut vineta egomet caedam meat cum tibi librum Sollicito damus, aut fesib: cum laedimur, unum Si quis amicorum est ausus reprendere versum: . Cum loca jam recitata revolvimus irrevocati : Cum lamentamur non apparere labores Nostros ,& tenui deducta poemata filo: .Pm speramus eo rem venturam, ut si ii atque Uarmina rescieris nos fingere; commodus ultro 'Arcessas, & egere vetes, &scribere cogas. -

ud tamen est operae pretium cognoscere, qualeis redituos habeat, belli spectata domique Virtus , indigno non committenda poetae. 'Gratus Alexandro regi Magno fuit illeChoerilus. incultis qui versibus, &male natis

Rettulit acceptos, regale numisina, Philippos. Sed veluti tractata notam et abemquc remittunt , Atramenta, fere striptores tarmine foedo 9Splendida facta linunt. ident rex ille, poema Qui tamridiculum . tam care prod us emit et ' lEdicto vetuit, nequis se praetor Apellem, Fingeret, aut alius Lysippo duceret aera; 'Fortis Alexandri vultum simulantia. quod si Iudicium subtile videndis artibus, illud Ad libros, &ad haec Musarum dona vocares.

Loeotum in Crasso jurares aere natum.

At neque dedecorant tua de se judicia atque

202쪽

Nunera, quae multa dantis eunt laude tulerunt , Dilecti tibi Virgilius, Variusque Poetae. Nec magis expressi vultu S per ahenea signa . Quam per vatis opus, mores animique virorum Clarorum apparent. nec Sermones ino mallem Repent Cis per humum, quam res componere gestas: Terrarumque situs & fiuinina dicere, & arceis Nontibus i impositas, dc barbara regna, tuisque Auspiciis totum Confeci. i duesta per orbem, Claustraque custodem pacis cohibentia Ianum, Et formidatam Parthis te principe Romam , Si quantum euperem,possem quoque. se a neq; parva Carmen maiestas recipit tua, neo meus audet Rem rentare pudor, quam vites ferre recusent. Sedulitas autem , stulte quem diligit, urget, Praecipue cum se numeris Commendat, re arte. Discit enim citius, meminitque libentius illud, Quod quis deridet, quam quod probat & veneratur. Nil moror ossicium, quod me gravat: ac neque ficto In prius vultu eroponi cereus usiquam, Nec prave factis decorari versibus opto. Ne rubeam pingui donatus munere: & una Cum scriptore meo capsa porrectus aperta, Desera n vicum vendentem thus. & Odores,

Et piper, re quid uid chartis amicitur ineptis. AD IUL 'UM FLO RUM.

EPIST. II. F Lore bono, claroque fidelis amice Neroni. Si quis forte vel it puerum tibi vendere natum Tibure, vel Gabiis; & tecum sic agat: hic &Candidus. de talos i vertice pulcer ad imos. Fiet, eritque tuus, nummorum millibus octo; Uerna ministeriis ad nutus aetus herileis, Litterulis Graecis imbutus, idoneus arti Cuilibet: argilla quidvis imitaberis uda: Quin etiam canet indoctum, sed dulce bibenti. Multa fidem promissa levant, ubi plenius aequo

Lauctat venalcis , qui vult extrudere. merces. Resurget me nulla, meo sana paupcr in aere. Nemo hoc mangonum faceret tibi. non temere a trie

Quivis ferret idem. *mel hic cellavit, do, ut ibi,

203쪽

In sicalisl aluit metuens pendentis habenae. DeS nummos, excepta nihil te si iuga laedat. Ille ferat pretium , poenae securiis, opinor. Prudens emisti vitiosum : diista tibi est lex. Insequeris tamen himc. dclite moraris iniqua.

Dixi me pigrum proficiscenti tibi, dixi

Tai ibus ossiciis prope mancum: ne mea saevus Iurgares ad te quod epistola nuIIa veniret. Quid tum profeci , niecum facientia lura Si tamen attentast quererisse per hoc. etiam , quoaE xsipectata tibi non mittam carmina mendax. Luculi miles collecta viatica multis rerumnis, lassus dum noctu steriit, ad assem Perdiderat poti hoc vehemens lupus,&sibi,oc sta

Iratus pariter, Ie)unis dentibus acer; Praestidium regale loco dejecit, ut riunt. Summe munito , de muliarum divite rerum Clarus ob id factum , donis ornatur honestis: Accipit, de bis dena super sestertia nummum. Forte iub hoc tempus castellum evenere praetor Nescio quod cupiens, hortari coepit eundem Verbis,quae timido quoque postent addere mentem: I bone, quo virtus tua te vocat; i pede fausto, Grandia laturus meritorum praemia. quid stas. Post haec ille catus , quantumvis rusticus, ibit. Ibit eo, quo vis , qui zonam perdidit, inqui Rom te nutriti mihi contingit. atque docesti, Iratus Grajis quantuiti nocuisset Achilles. Adiecere bonae paullo plus artis Athenae: Scilicet ut possem curvo digno Cererectum, Atque inter sil vas Academi quaerere verum. Dura sed emovere loco me tenipora gr t. Civili ite rudem belli inlit aestus in arma sCaciaris Augusti non responsera lacertis.

Unde simul primum me dimisere Philippi Decisis humilem pςnnis, inopemque pax erni Et laris, & sundi, paupertas impulit audax,

Ut versus facerem. sed, quod non desit, habentem, Quae poterunt unquam satis expurgare Cicutae. Ni melius dormire putem, quam scribere Verisse Singula de nobis anni praedantur euntes: Eripuere jocos. Uenerem convivia, ludum:

Tendum extorquere poemata. quid faciam vis

204쪽

Derilque non omnes eadem mirantur, amantque.

Carmine tu gaudes: hic delectator lambis ;Ille Bioneis sermonibus. de s le nigro. Tres mihi convivae prope dilIentire videntur. Poscerites vario multum diverici Palato. Quid dem quid non clem tenuis tu quod jubet alter. Quod petis , id sane eli invisum, acidumque duobus.

Praeter caetera. me Romaene poCmata, cens ea

Scribere posse inter tot curas.. totque t abores ' . Hic spontum vocat: hic auditum scripta . relictis omnibus ossiciis: cubat hic in colle irini:

Ilic extremo in Aventino: visendu S uterque. Intervalla vides humane commoda. verum Purae fiant plateae , nihil ut meditanribus obstet. Festinat calidus muliς, gerulisque redemtor. Torquet nunc lapidem . non ' ingens machina tignae Tristia robustis luctamur funera plaustris Hac rabiosa fugit canis, hac lutulenta ruit stas. I nunc . & verius tecum meditare canoros.

Scriptorii chorus omnis amat nemus, ct fugit urbela Rite cl iens Bacchi somno gaudentis, & umbra. Tu me inter strepitus nocturnos, atque diurnos Vis canere, de contracta sequi vestis lavatum Ingenium, sibi quod vacuas desium sit Athenas. Et studiis annos solem dedit, insenuitque Libris , &curis: statua taciturnias exit Plerumque , & risis populum quatit. heic ego rerum Fluctibus in mediis, de terr pestatibus urbis Uerba lyrae motura sonum connectere digner 'Deseq. ssa. vers. qui huc non furunt, vide notasH E I N S I. Frater erat Romae consulti rhetor: ut alter Alterius sermone meros audiret honores :Gracchus ut hic illi foret: hic ut Mucius illi. Qui minus argutos vexat furor iste poetas 'Carmina compono ; hic elegos, mirabile visis. Caelatumque novem Musis opus. adspice primum,

Quanto cum fastu , quanto molimine circuma . Spectemus vacuam Romanis vatibus aedem.

Nox etiam, si forte vacas , sequere, & procul audi. Quid serat: & quare sibi nectat uterque coronam. Caedimet: di totidem plagis consumimus hostem

205쪽

. 3pse Q. H o R A T i tL to Samnites ad lumina prima duello. Discedo Alcaeus puncto illius: ille meo quis 'Quis, nisi Callimachus' ii plus adposcere vitus,

Fit Mimnermus, & optivo cognomine crescit. Multa fero, ut placem genus irritabile vatum . Cum scribo, &supplex populi suffragia capto. Idem, finitis studiis, & mente recepta, obturem patulas impune legentibus aureis. Ridentur mal a qui componunt carmina: verum Gaudent scribentes, &se venerantur ; & ultro , Et taceas, laudant, quidquid scripsere, beati. Atqui legitimum cupiet fecisse poema Cum taSulis animum censbris sumet honesti: Audebit quaecunque parum sipiendoris habebunt. Et sine pondere erunt, di honore indigna ferentur Uerba, movere loco: quamvis invita recedant. Et versentur adhuc intra penetralia Vestae obscurata diu populo , bonus bruet, atque Proferet in lucem speciosa vocabula rerum , Quae priscis memorata Catonibus, atque Cethegis , Nunc situs informis premit . dc deserta vetustas. Adsciscet nova , quae genitor produxerit utiis Vehemens, & liquidus, puroque simillimus amni, Fundet opes, Latiumque beabit divite lingua: Luxuriantia compescet: nimis aspera sano Levabit cultu, virtute carentia tollet: Ludentis speciem dabit, & torquebitur, ut qui Nunc Satyrum , manc agrestem Cyclopa movetur, Praetulerim scriptor delirus, inersque videri, Dum mea delectent mala me, vel denique fallant, Quam sapere, &ringi. fuit haud ignobilis Argis, Qui se credebat miros audire tragoedos; In vacuo laetus sessor plausiorque theatro: Caetera qui vitae servaret munia recto Nore: bonus sane vicinus, amabilis hospes, Comis in uxorem, polsci qui ignoscere servis, Et bno laeso non insanire lagenae: Posset qui rupem , & puteum vitare patentem. Ilic ubi cognatorum opibus curisque refectus, Expulit elleboro morbum bilemque m raco, Et redit ad sese : Pol me occidistis, amici, Non servastis, ait: cui sic extorta volupta S;

Et denitur per visu mentis grati satur error.

206쪽

Nimirum sapere est abjectis utile nugis .

Et teinpestivunt pueris concedere ludum. Ac non verba se ui fidibus modulanda Latinis: Sed verae numes Usque modosque ediscere vitae. Quocirca mecum loquor haec, tacitusque recordor: Si tibi nulla sitim finiret copia lymphae ;Narrares medicis: quod quanto plura parasti, Tanto plura cupis, nulline faterier audes Si vulnus tibi momarata radice vel herba Non fieret levius, fugeres radice vel herba Proficiente nihil curarier. audieras, cui Reni di donarent . illi discedere pravam stultitiam, &cum sis nihilo sapientior, ex quo vi Clyor es, tamen uteris monitoribus isdem At si clivitiae prudentem reddere possent, Si cupidum timidumque minus te: nempe ruberes, Viveret in terris te si quis avarior uno. si proprium est, quod quis libra mercatur, & aere. Quaedam sui credis consultis) mancipat usus , uui te pascit ager, tuus est, & villicus Orbi Cum segetes occat, tibi mox frumenta daturus Te dominum sentit . das nummos: accipis uvam, Pullos, ova, cadum temeti ; nempe modo isto

Paullatim mercaris agrum , foliasse tr ccntis, Aut ei iam supra munimorum millibus emtum. Quid refert, vivas numerato nuper, an olini ZEmtor Aricini quondam, Urientis & arvi, Emtum coenat olus squamvis aliter putatὶ emtis Sub noctem gelidam lignis calefactat alienum. Sed vorat usque suum, qua populus adsta certis Limitibus vicina refugit jurgia; tanquam Sit proprium quidquam. Puncto quod mobilis horae.

Nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc sorte supre-Permutet dominos, & Cedat in altera jura. ma, Sic quia pcrpetuus nulli datur usus, oc hacres Haeredem alterius, velut unda sirpervenit undam; Quid vites prosunt, aut horrea' quidve Calabris saltibus aliccti Lucani, si metit Orcus Grandia cum parvis, non exorabilis auro ΘGemmas, marmor, ebur, Tyrrhena sigilla, tabellas.

Argentum, vesteia Getulo murice tinctas,

207쪽

Sunt qui non habeant, est qui non curet habere. Cur alter fratrum, cessare, & ludere, & ungi Praeferat Herodis palmetis pinguibus; alter Dives , & importunus , ad umbram lucis ab ortu , Sylvestrem flammis, re ferro mitiget agrum :Scit Genius . natale comes qui temperat astrum; Naturae deus humanae, mortalis in unum- Quodque caput; vultu mutabilis, albus, ct ater. Utar, & ex modico, quantum res poscet, acervo

Tollam: nec metuam, quid de me judicet haeres, Quod non plura dat s invenerit. & tamen idem Scire volam , quantum simplex, hilarisque nepoti Discrepet: & quantum discordet parcus avaro. Distat enim, spargas tua prodigus, an neque semium Invitus facias, neque plura parare labores: Rc potius, puer ut festis Quinquatribus. olim

Exiguo, gratoque fruaris tempore raptim. Pauperies immunda domus procul absit. ego. ntrum Nave ferar magna an parva, ferar unus, de idem. Non agimur tumidis velis Aquilone secundo: Non tamen adversiis aetatem ducimus Austris. Viribus, in senio, specie, virtute. loco. re, Extremi primorum , extremis usque prior . Non es avarus: abi. quid . caetera a am simul isto

Cum vitio fugere' caret tibi pectus inani Ambitione' caret mortis formidine,& ira

Somnia, terrores magicos, miracula, sagas,

Nocturnos Lemures, portentaque Thestia a rides Nata' is grate numeras' ignoscis amicis 3 Lenior, & melior fis accedente senecta

Quid te exemta juvat spinis de pluribus una Vivere si recte nescis, distede peritis. Lusisti satis , edisti satis, atque bibisti: Tein pus abire tibi est: nepotum largius aequo Rideat, ει pulset lasciva decentius aetas.

208쪽

Q HORATII FLACCIDEARTE POETICA

LIBER .

AD P I S o N Ε S. HUmano capiti cervicem pictor equinam

Jungere si velit, varias inducere plumas. Unuique collatis membris , ut turpiter atriun Desinat in piscem mulier formosa sirperne I Spectatum admissi risiim teneatis amici Credite, Pisbnes , illi tabulae fore librum Persimilem , cujus, velut aegri stimnia, Vanae. Fingentur species: ut nec pes, nec caput ursi Reddatur formae. pictoribus atque poetis Quaelibet audendi semper fuit aequa potestas , Scimus, & hanc veniam petimusque damusque cistini sed non ut placidis coeant immitia . non ut serpentes avibus geminentur, tigribus agni, Incoeptis gravibus plerumque dc magna professis, Purpureus, late qui splendeat, unus,& alter Assuitur pannus: cum lucus, & ara Dianae. Et properantis aquae per amoenos ambitus agros, Aut flumen Rhenum, aut pluvius describitur arcus. Seci nunc non erat his locus: de fortasse cupressum Seis simulare. quid hoc, si fractis enatat exspes Navibus, aere dato qui pingitur' amphora coepit Institui: currente rota cur urceus exit 8Denique sit, quod vis. simplex duntaxat , dc unum, Maxima pars vatum , pater, de juvenes patre digni, Decipimur specie recti. brevis esse laboro, obseurus fio. sectantem laevia. nervi Deficiunt animique: professus frandia . turget: Serpit humi, tutusnmatum , timidusque procellae. Qui variare cupit rem prodigialiter unam; Delphynum sylvis appingit, fluctibus aprum. In vitium ducit culpae fuga . si caret arte. 2Em illum circa ludum faber imus & ungueis

Exprimet, di molleis imitabitur aere capillos;

209쪽

a 4 Q. HORATII

Infelix operis sumnia, quia ponere totum Nesciet. hunc ego me , si quid componere curem, Non magis esse velim, quam pravo vivere nasis , Spectandum nigris oculi si, nigroque capulo. Sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam Viribus: est versate diu, quid gerre recusent, Quid valeam humeri. cui ieeta potenter erit res, Nec facundia deseret hunc, nec lucidus ordo. ordinis haec virtus erit, & Venus. aut ego fallor,

Ut jam nunc dicat, jam nunc debentia diui

Pleraque disserat, & praesens in tempus omittat. Hoc amet, hoc spernat promissi carminis auctor. In verbis etiam termis cautusque serendis ;Dixeris epregie, notum si callida verbum Reddiderit junctura novum. si sorte necessse est Indiciis monstrare recentibus abdita rerum; Fingere cincturis non exaudita Cethegis Continget, dabiturque licentia semia pudenter Et nova, fictaque nuper habebunt verba fidem, Graeco fonte cadent parce detorta. quid autem Caecilio, Plautoque dabit Romanus, ademtum yirgilio, Varioque ego . cur, acquirere pauca

Si possum , invideor ; cuni lingua Catonis, re Enni

Sermonem patrium ditaverit: & nova rerum Nomina protulerit licuit, semperque licebit Signatum pracsente nota producere nomen. Ursylvae foliis pronos mutamur in annOS; Prima cadunt: ita verborum vetus interit aetas ἰEt juvenum ritu florent modo nata, vigemque Debemur morti nos, noliraque; sive. receptus Terra Neptunus classeis Aquilonibus arcet, Regis opus; sterilisve diu palus, aptaque remis Vicinas urbeis alit, re grave sentit aratrum et Seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis; Doctas iter melius. mortalia facta peribunt. Nedum sermonum stet honos, & gratia vivax. Multa renascentur, quae jam cecidere: Cademque. Quae nunc sum in honore vocabula , si volet usus

Quem penes arbitr una est, & jus, ct norma loquendi. Res gestae regumque. ducumque, & tristia bella iQuo sicribi possem numero monstravit Homerus. 'versibus impariter iunctis querimonia priinum . Post etiam inclusa est voti sententia cooir . ε

210쪽

DR ARTE PORTr A LIB. 2 Os Quis tamen exiguos et eos emiserit au r. Grammatici certant: I : adhuc sub judice lis est.

Archilochum proprio rabies armavit lambo. Hune Qeci cepere pedem, grandesque cothurni , Alternis aptum sermonibus, & populareis. Vincentem strepitas, & natum rebus agendis. Nuis dedit fidibus divos , puerosque deorum, Et pugilem victorem, & equum certamine primum ,

Et juvenum curas, dclibera vina referre. Deseriptas servare vice S. Operumque colores.

Cur ego. si nequeo, ignoroque, poeta salutor λCur nescire. pudens prave, quam discere malo Uexsibus exponi tragicis res comica non vult: Indignatur item privatis, ac prope so coDignis carminibus narrari coena Thyestae. Singula quaeque locum teneant inrtita decenter. Interdum tamen & vocem comoedia tollit: Iratusque Chremes tumido delitigat ore.

Et tragicus pleramque dolet sermone pedestri Telephus, & Peleus: cum pauper, de exsul uterque, Projicit ampullas, & sesquipedalia verba, . Si curat cor spectantis tetigiisse querela. Non satis cst pulcra esse poemata: dulcia sento:

Et quocunque volent animum auditoris agunto. Ut ridentibus arrident, ita fientibus adsent Humani vultus. si vis me fiere. dolendum est Primum ipsi tibi: tunc tua me infortunia laedent, Telephe, vel Peleu. male si mandata loqueris. Aqt dormitabo. aut ridebo. tristia moestum . Vultum verba decent: iratum plena minarum , Ludentem lasciva. severum seria dicta. Format enim natura prius nos intus ad om nona Fortunarum habitum: juvat, aut impellit ad iram, Aut ad humum moerore gravi deducit, & angit. Post esseri animi motus interprete lingua. Si dicentis erunt fortunis absisna dicta. Romani tollent equζtes peditesque cachinnum.

Intererit multum , Davusne loqu9tur , an heros: Maturusne senex. an adhuc florente juventa Fervidus; an matrona potens. an sedula nutrix; mercatorne vagus. Cultorne virentis agelli: Colchus. an Assyrius Thebis nutritus, an Argis ...Hut semam senuere, auq sibi convenientia singe