Quintus Horatius Flaccus

171쪽

HORATII E ii quodam prodire tenus, si non datur ultra. Fervet avaritia, iniseroque Cupidine pectus Sunt verba , & voces. quibus hunc lenire doliun em

Possis, de magnam morbi deponere partem. Laudis amore tumes ' sunt certa pia ruta, quae te Per pure lecto poterunt recreare IiFello. Invidus, iracundus, iners, vinosus , amator. Nemo adeo terus est, ut non mitescere possit, Si modo culturae patietatem Commodet aurem. Virtus est, vitium iussere: & capientia prima , Stultitia caruisse. vides, quae maxima credis Esse mala, exiguum censem , turpemque repulsam . Quanto devites animi capitisque labore Impiger extremos curris mercator ad Indos, Per mare pauperiem fugiens. per saxa , per igneis. Ne cures ea , quae stulte miraris optas,

Discere, & andire, de meliori credere non vis' . Quis circum pasos & Circum compita pugnax, Nasia a coronari contemnat Olympia, cui spes, Cui sit conditio dulcis sine pulvere palmae' vilius argentum est auro, virtutibus aurum. o cives, cives, quaerenda pecunia prinium est :Virtus post nummos. haec Ianus sunt mus ab imo Perdocet: haec recinunt juvenes dictata , senesque; Laevo suspensi torulos tabulamque Lacerto. Si quadringentis sex septem millia desunt. Est animus tibi, sunt mores. & lingua, fide que: Plebs eris. At pueri ludentes. Rex eris , aiunt, Si recte facies. ilic murus aheneus esto, Nil conseire sibi, nulla pallescere culpa. Roscia, dic mdes, melior lex, an puerbrum Naenia , quae regnum recte facientibus ossere, Et maribus Curiis, ct decantata Camillis Ime tibi melius Badet, qui ut rem facias, rem Si possis recte, si non, quocunque modo rem, Ut propius spectes lacrymosa poemata Puppi: An qui fortunae te responsare se perbae L berum ti erectum , praesens hortatur, de optat Quod si me populus Romanus forte roget, cur Non , ut porticibus , se judiciis fruar ii silem , Nec iequar aut fugiam , quae diligit ipse vel odit; Olim quod vulpes aegroto cauta lomni

Respondit , referam: Eta me vellisia terrent omnia

172쪽

EP IsTO LARUM L i B. I. I 6 Omnia te adversum spectantia , nulla retrorsiun. Bellua multorum es capituni. nam quid sequar. aut quem iPars hominum gestit conancere publica. sint qui ,

Crustis de pomis viduas venentur avaras. Excipiantque senes, quos in vivaria mittant Multis occulto Crescit res focnore. verum.

Elio aliis alios rebus studiisque terieri: Idem eUem possunt horam durare probantes Nullus in orbe sinus B is praelucet amocias, Si dixit dives, laeus, & mare sentit amorem festinantis heri. cui si vitiosa libido Fecerit auspicium; cras ferramenta Teanum Tolletis fabri. lectus genialis in aula est Nil ait esse prius. melius nil coelibe vita. Si non est, aurat bene Qt is esse maritis. Quo teneam vultus mutantem Protea nodo purid pauper' ride. mutat coenacula, lectos, Balnea, tons es: conducto navigio aeque Nauseat ac locuple3, quem ducit priva triremis. Si curtatus inariuali ton bre capillos occurri; rides: si sorte subucula pexae Trita subest tunicae, vel si toga aissidet impar; Rides , quid, mea cum pugnat sententia secum , mod petiit, spernit; repetit quod nuper omisit, Aestuat, & vitae disconvenit ordine toto, Diruit. aedificat, mutat quadrata rotundis Insanire putas illennia me , neque rides;

Nec medici credis, nee curatoris egere Α praetore dati: rerum tutela mearum

Cum sic, & prave sectant stomacheris ob unguem De te pendentis te respicientis amici. Ad summam. sapiens uno minor est Iove; dives, Liam, honoratus, pulcer, rex denique regum, Praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.

TRoiani belli scriptorem , maxime Lolli.

Dam tu declamas Romae, Praeneste relegi:

Quid, quid sit pulcram, quid turpe, quid utile, q-

non s

173쪽

,m II o R A T I I . . . Plenius ae melius Chr sippo & Crantore di est. Cur ita crediderim . nisi quid te detinet. audi.

Fabula, qua Paridis propter narratur amorem Graecia Barbariae lento collisa duello ' , Stultorum regum, & populorum continet aestus. Antenor conlit belli praecidere Causam. . 'Quid Paris' ut salvus regnet, vivatque beatus, 3 Cogi pota negat. Nestor componere liteis tInter Peleiden festinat. & inter Atreiden. Iunc amor, ira quidem communiter urit utrumque, Quidquid delirant reges. plectuntur Achivi. Seditione, dolis. scelere, atque libidine,&ira, Iliacos intra muros peccatur, & eXtra. Rursius quid virtus, & quid sapientia possit, Utile pro se it nobis exemplar Ulyssem: . Qui domitor Troiae, multorum providus urbeis. Et mores hominum inspexit, latumque per aequor Dum sibi, dum sbolis reditum parat . aspor multa Pertulit; adversis rerum immersebilis urinis. Sirenum voces, & Circes pocula nosti: Quae si cum sociis stultus cupidusque bibisset; Sub domina meretrice fuisset turpis & excors:

Vixisset canis immundus, vel amica luto sius. ἀNos numerus si mus , Fc fruges consumere nati, Sponsi Penelopes, nebulones, Alcinoique In cute curanda Plus aequo Operata iuventus: Cui pulcrum fuit in medio dormire dies.&Αd strepitum citharae cessarum ducere curam. m. sequentes versiss referendi sint, vide Notas

Ut iugulent homines, surgunt de nocte latrones: Ut re ipsum serves, non expergisteris' atqui Si noles canus . curruq hydropicus e de ni Posices ante diem librum rum lumino, si non Intendos affiniues studiis & rebus honestis; Invidia. vel amore u it torquebere. nam cor Quae laedunt oculos, festinas demere: si quia Est animum , differs curandi tempus in annum 'Dimidium facti. qui coepit habet. sepere aude :Incipe. vivendi re ste qui prorogat horam ,

Rusticus exspectat dum desuat amnis. at ille

174쪽

ae pr&To2 ARUM LI B: I. Tabitnt. labetur in omne volubilis aevum

maeritur argentum, puerisque beata creandis Uxor, & incultae pacantur vomere sylvae. Quo 1 satis est . cui contingit. nihil amplius optet. Non domus, & fundus. non aeris aetervus, & auri . Aegroto domini deduxit corpore Febreis, Non animo curas. valeat Possessor opOriet, . Si comportatis rebus bene cogitat uti. . Qui cupit eaut metuit; juvat illum sic domus, aut res, 'Ut lippum pictae tabulae, fomenta podagram, Auriculas citharae collecta sorde dolenteis. Sincerum est nisi vas, quodcan ae infundis , acescit. Sperna voluptates . nocet emta dolore voluptas, Sem 'cr avarus eget: cerrum voto pete fiam. Invidas alterius nia rescit rc bus Opimis. . Invidia Siculi non invenere tyranni . 'Najas tormentum . qui non moderabitur irae, In chym volet esse, dolor quod suaserit & mens. Dum poenas odio per vim festinat inulto. Ira furor brevis est. animum rege: qui nisi paret. Imperat: hunc fraenis, hunc tu compesce catena.

Fingit equum tenera docilem cervice magister, Ire viam, quam monstrat eques. venaticus ex quo Tempore Cervinam pellem latravit in acita; Nilitat in silvis catalas. nunc adhibe Duro Pectore verba. Poer, nunC te melioribus osser. Quo senaeI est imbuta recens, servabit odorem Testa diu. quod si cessa , aut strenuus anteis. Nec tardum opperior, nec praeces ibas insto.

AD IULrUM FLORUM.

JUL I Flore, quibus terrarum militet otis Claudius Augusti privignus . scire laboro.

Thracane vos. llebrusque nivali compede vinctas, An freta vicinaq virlercurrentia irreis. An pingues Asiae campi. collesque morantur tuuid iiii 1iosa cohors operum tiruit' haec quoq; Curo. Quis sibi res gestas Augusti scriberi e sumite

175쪽

r o - Q. II o R A T rQuid Titius. Romana brevi venturus in ora. Pindarici fontis qui non expalluit haustus,

Fastidire. Iacus, & rivos aulus apertos, 'Ut valet' ut meminit nostris fidibusne Latinis Thebanos aptare modos studet auspice Musa An tragica . desaevit, de ameullatur in arte

Quid mihi celsis agit ' monitus, multumque m

' nendus,

Privatas ut quaerat opes, de tangere vitet Scripta; Palatinus quaecunque gecepit Apollo. Ne si forte suas repetitum venerit olimGro avium plumas, moveat cornicula risum

Furtivis nudata coloribus. ipse quid audes ' 'Quae circumvolitas agilis thyma r non tibi parvum Ingeninm, non incultum est, nec turpiter hii tam Seu linguam causis acuis, seu ι ivica jura Resipondere paras, seu condis amabile carmen ;Prima feres ederae victricis praemia. quod si Frigida curarum fomenta relinquere posses; Quo te coelestis sapientia duceret, ires. Hoc opus, hoc studium parvi properemus, dc ampli,

Si patriae volumus, si nobis vivere cari. Debes hoc etiam rescribere, si tibi curae. Quantae conveniat, Munatius: an male sarta Gratia nequicquam coit, δι rescinditur ' at vos Seu calidus sanguis, seu rerum inscitia vexat. Indomita cervice feros; ubicunque locorum Vivitis, indigni fraternum rumpere foedus; Pascitur in vestrum reditum votiva iuvenca.

AD ALBIUM TIBULLUM.

A Lbi, nostrorum sermonum candide judex,

Quid nunc te dicam facere in regione Pedana Scribere quod Cassi Parmensis opuscula vincat zAn tacitum sylvas inter reptare salubreis, Curantem quidquid dignum sapiente bonoque est ;Non tu corpus eras sine pectore. di tibi formam . Di tibi divitias dederant, artemque fruendi: Quid voveat dulci nutricula majus alumno: Ouam sapere,& fari ut possit quae sentiat, utque tia, iama, valetudo, corustigat abunde, Κε

176쪽

Ε P I sTOL A RUM LIB. I. Et munduS victus, non deficiente crumena 'Inter spem curamque , timores inter & iras Omnem crede diem tibi enotisse sit premum. Grata siuperveniet, quae non sperabitur , hora. Me pinguem & nitidam bene curata cute vises . . cum ridere voles Epicuri de grege porcum.

SI potes Archaicis conviva recumbere lectis.

Nec modica coenare times olus omne pat olla Supremo te mle domi Torquate manebo. Vina bibes iterum Tauro distula , palustreis Inter Minturnas, Sinuessanumque Petrinum. SH nielias quid habes, arcesse: vel imperium fer.

Iamdudum splendet Iocus , & tibi munda supellex.

Mitte leveis spes, ec certantina divitiarum , Et Moschi causiatu. cras nato Caesare festiis Dat veniam sem numque dies. impune licebit Aestivam sermone benigno tendere noch . Quo mihi fortuna, si non conceditur uti Parcus ob haeredis curam . nimiumque severus, Asidet insano. potare & sipargere flores Incipiam, patiarque vel inconstitus haberi. Quid non ebrietas designati' operta redivdit. Spes jubet esse racas, in proelia trudit inermem, Sollicitis animis onus eximit, addocet ari eis. Foeciandi calices quem non fecere disertum Contracta quem non in paupertate solutiim 'Mare ego procurare & idoneus imperor, & non Invitus; ne turpe toral, ne sordida mappa Corruget nareis: ne non & cantharus, ct lanx Ostendat tibi te: ne fidos inter zmicos Sit, qui dicta foras eliminet: ut coeat par, Jungaturque pari. Brutum tibi, Septimiumque. Et, nisi coena prior, potiorque puella Sabiniam Detinet, assumam. locus est 6 pluribus umbris: Sed nimis arcta premunr olidae Convivia capras. . quotus esse vel 's, rescribe ' & rebas omissis,

Atria servantem postico falle clientem.

177쪽

. in m. A T AD N U M I C I U M. ' ' ιΕ P i S 'T. . VI. admirari, prope res est una. Numici, Solaque, quae possit facere, &servare beatum. , Hunc Solem,& stellas. decedentia certis Tempora momentis, sunt qui λr dine nulla Imbuti spectent. quid censes munera terrae Quid maris, extremos Arabas ditantis. & Indos

Ludiera quidi plausus, & amici dona Quiritis,' Quo sipectanda modo, quo sense credis, dcore mi timet his adversa, fere miratur eodem , - , Quo cupiens, pacto pavor est utrique molestus. Improvisa simul species exterret utrumque, 'Gaudeat, an doleat . cupiat, metuatve, quid ad rem,

Si, quidquid vidit melius pejusve sua spe,

Defixis oculis, animoque, & corpore torpet 8 Insani sapiens nomen serat . aequus iniqui , . ἰUltra . quam satis est, virtutem si petat ipsam. I nunc, argentum.& marmor vetus, aeraque,& artessSuspice: cum gemmis Tyrios mirare color S. Gaude, quod spectant oculi te mille loquentem: Gnavus mane forum , & vespertinus pete techiam: Ne plus frumenti dotalibus emctat agris Nacias. indignum, quod sit prioribus ortus, Hic tibi sit potius, quam tu mirabilis illi. Quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas. Defodiet, condetque nitentia. Cum bene notum . Porticus Agrippae,& via te con pexerit Appi; , Ire tamen restat, Numa quo devenit, & Ancus. iSi latus , aut renes morbo tentantur acuto , Quaere fugam niorbi. vis recte vivere t quis noli 'Si virtus hoc una potest dare . fortis omissis Hoc age deliciis. virtutem verba putas, ut Lucum ligna λ cave no sortus occupet alter, Ne Cybiratica, ne Bythina negotia perdas. Mille talenta rotundentur . totidem altera, Porro Toxila succedant. & quae pars quadret acervum. Scilicet u Norem cum dote . fidemque, & amicos, Et genus, & formam . regina pecunia donat. Ac bene nummatum decorat Suadela Venusque.

Manςipiis locuples, eget aeris Cappadocum rex. Ne

178쪽

EP ps ToL ARυM L PB. I. Ira: suetis hic tu. chlamydes Lucullus, ut sunt, Sr posset centum scenae Praebere rogatus, Qui possum toti ait: tamen dc quaeram, & quot c

Mittam. post paullo scribit, sibimillia quinque

Esse dolvi chlamydum a pariem, vel tolleret Omneis. . Exilist domus est . ubi non & multa supersunt, Et dominum fallunt, & prosunt furibus. ergo si res sola potest facere , di servare beatum; me Primus repetas opus: hoc postremus omittas. St. fortanatum species ει gratia praestat ;Mercemur servum, qui dictet nomina. laevum . Qui fodiat latus, ct creat rrans pondera dextram , Porrigere. hic multum in Fabia valet, ille Uelina: Cuilibet hic fasceis dabit eripierocle curule . Cui volet, ini portunus ebur. Dater, pater, adde, Ut cuique est aetas, ita que ue facinus adopta. Si bene qui coenat, bene vivi I lucet . eamus,mo ducit gula. Pistentur, iuenemure ut olimGargilius, qui, mane Plagas venabula, servos, ,Differtum rransire forum , populumque jubebat: Unus ut e multis populo spectanta reserret Enatum mulu, aPrum . . crudi, tumidique lavemne,

Quid deceat quid non obliti ; Caerite cera Digni, remigium vitiosium Rhacensis Ulysei, Cui potior patria fuit interdicta voluptas. Si , Minmerinus uti censet; sine amine jocisque Nil est jucundum; vivas in amore jocisque. Vive: vale. si quid novisti rectius istis; icandidus iniperti: si non , his utere mecum. . AD MAECENATEM. E P I S T. VII.

Q Uinquo dies tibi pollicitus me rure futurum, .

Sextilem totum mendax desideror. atqui Si me vivere vis sanum recteque valentem; Quam mihi das aegro , dabis aegrotare timenti, Naecenas, veniam: dum ficus Prima, calorque Designatorem decorat lictoribus atriS. Dum pueris omnis pater, & matercula pallet :

179쪽

rin mare desicendet vates tuus: de sibi parcet, Contractiasque leget: te dulcis amice reviset Cum Zephyris, si concedes, & hirundine prima. Non, quo more pyris vesci Calaber jubet hospes: Tu me fecisti locupletem. vescere sodes, Iam satis est. at tu quantumvis tolle: benigne Non invia feres pueris niunuscula Parvis, Tam teneor dono, quam si dimittar onustus. Ut libet: haec porcis hodie comedenda relinques, Prodigus & stultus, donat quae spernit & odit. Haec seges ingratos tul it, & feret omnibus annis. Vir bonus & sapiens dipnis ait este paratum: Nec tamen ignorat, quid distent aera lupinis. Dignum praestabo me etiam pro laude merentis. Quod si me noles usquam discedere; reddes Forte latus . nigros angusta fronte capillos: Reddes dulce loqui: reddes ridere decorum&Inter vina fugam Cynarae moerere protervae. tangustam tonuis vulpecula rimam Redirat in cumeram frumenti: pastaque, ruisus Ire foras pleno tendebat corpore, frustra. s Cui mustela procul, Si vis , ait, effugere istinc , Maera Cavum repetes armam ; quem macra siibisti. Hac. No si compellar imagine, cuncta resigno. Nec igninum plebis laudo satur altilium: nec Otia divitiis Arabum liberrima muto. 'verecundum laudasti: rexque, Paterque. Audisti coram. nec verbo parcius absens. Inspice, si possum donata reponere laetus.

Haud male Telemachus proles patientis Ulysset.

Non est aptus esues Ithacae locus, ut neque planis Porrectas spatiis, neque multae prodigus herbae: Atreide, magis apta tibi tua dona relinquo. Parvum parva decem. mihi iam non regia Roma. Sed vacuum Tibur placet. aut imbelle Tamitum. Strenuus & fortis, causisque Philippus agendis

Clarus. ab ossiciis octavam circiter horam Dum redit . atque foro nimium distare Carinas Iam grandis natu queritur; consipexit, ut aiunt, Adrnnam quendam vacua torisbris iri umbra, Cultello proprios purgantem leniter ungueis.

180쪽

Cujus fortunae, quo si z Patre, quove patrono. Ι , redit, α narrat. Vultrium nomine Menam. Praeconem, tenui censu, sine crimine notum ,

Et properare loco. & cessare, & quaerere, & uti, Gaudentem parvisque sedalibus, & Lare certo, Et ludis, &post decisa negotia , campo Scitari libet ex ipis, quodcunque re s. . dic' Ad coenam veniat. non sane credere Mena:

Mirari inum tacitus. quid multa benigne Respondet. negat ille mihi' negat improbus, &te Negii sit . aut Greet. vis trium mane Philippus Vilia vendentem tunicato struta popello, occupat: de salvere jubet prior. ille Philippo

Excusare laborem, & mercenaria vincla -

Quod rum mane domum vertisset: denique quod non providisset eum. sic ignovisse putato me tibi, si coenas hodie mecum. ut libet. ergo

Post nonam venies. nunc i: rem strenuus auge Ut ventum ad coenam est; dicenda, tacenda locutus. Tandem dormitum diniittit . heic ubi saepe' o ioccultum visus decurrere piscis ad humum.' i IMane Cliens, etiam certus conviva; jubctur 'Rure sub urbano indictis comes ire Latinisa .ν Impositus mannis, arvum coelumque Sabinum

Non cessat laudare. videt, ridetque Philippus. Et sibi dum requiem, dum risus undique quaerit, Dum septem donat sestertia, mutua scptem

Promittit; persuadet uti mercetur agellum. mercatur. ne te longis ambagibus ultra 'unam satiqest . morer; ex nitido fit rusticus: atque Sulcos. & vinera crepat mera. praeparat ulmos, Immoritur studiis. & amore senescit habendi. Uerum cibi Oves furto morbo periere capellae, Spem mentita seges, bos est enectus arando;

offensus damnis, media de nocte caballum bArripit, iratusque Philippi tendit ad aedeis. Quem simul aspexit scabrum intonssimq; Philippus,

Durus ,' ait, Vultei nimis, altentusque videris Esse mihi. pol me mi rum patrone voearos , Si velles, inquit, vorum mihi dicere nomen.

Quod te per genium, dextramque deo'ue Penateis, Ob o, & obtestor vitae me redde priori.