Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

11쪽

DE COGNOMINIBVS

non modo GENITORE M sed etia genitricem uostrauit:sic. n. at Iupiter omnipotta re in rex ipse deuntque Progenitor genitrixi deum deus vi ius

omnis IM ERATOR REx ob imperii amplis tudinem. CONSULTOR& PROVIDVS ppter cono

tendi prudentiam eiusdem quem paulo ante citaui testimonio Diodori. OMNI POTENS Verg. Iupiter omnipotes pcibus si necteris ullis. Oui. At pater omnipotens ingentia moenia caeli Grycuit. Nam iit ait Terentius)templa cani silmina

nim concutit. svMMUS DEUM. Ouidi. Quido tua fulmina crestant Summe deum REx sv PEPRVM. Oui. Rex superii trepidare uetat. REX DEoo RVM. Vergi. Sic fata Deum rex λrtitur. MUNDI DOMINUS. I opere obsceno, Fulmen habet insididominus. fATvRNius quia Saturni filius. Oui. Que pater ut suma vidit Saturnius arce. CALLIRECTOR. idem Vasti quoque rector olympi. OPIθTVLVs quod opem indigetibus ferat uti a diuo traditur Atigustino. ALVMNVs quia cidem ut refert omnia alat. DIE spi TYR quonia diei pater Aulo Gellio & Acrone auctoribus. uel ut ait Autygiistinus o quod partu perducat ad lucem. Ora 'tius. Namq; diespiter igni corusco nubila diuio des. LUCET IV s. quod luce quasi uita adficiat ac

iuuet: quo isti Gellius refert Oa. Nevius in liobris belli punici Iouem appellat. quem si legisset

Seruius enarrans illud maronianum Luccetium

portae subeuntem S Mi qua non scripsit set Luce situm a Vergilio dictum in nullo alio loco in uestniri. de Lucetio p Ioue meminit clii Pompeii Festiis. FERET Rivs a ferendo. quia ut Festus ide

12쪽

DE AEVO γest aucto opacem ferre putare ex cuius templo sumebatit sceptriini per qJ iurarent. Et lapidem silicem quo foedus ferirent. DriovIs quod diei sicut Lucetius de quo paulo ante, quod nos luce iuuaret VEIOVIS a particula ue diminutiva, Maiola iuuandi potestatem sed nocendi vim habe retinam deos quosdam ut prodessient quosdam ut non obessent colebant. Propterea eius sintulachru sagiptas tenebatuit scribit Gellius. his adodatur quod Macrobius memorat nimirum huic rei faciens Deos scilicet ex trario in eadem reduplici censeri & potestate & nomine. ut Apollillo ιμιον a sanado.& a feriendo. sic Sc Neis pluuitu Enosycmona dc Asphalionem ut infra tuo in loco dicemus. avidam Veiotiem Apolliis nem esse tradunt. Martianus capella Plutonem: Oui. in fastis Iouem iuuenem sine fulmine: dciniquasi paruum Iouem. ut Vegradia farra coloni,

Que male crevertit vescam parua uocat. STATOR

Liuius Templum Ioui statori uouet Romulus: si constitiss et a fuga romana acies: dictus a stando est st Romanos a Sabinis fugietes stare fece nyxit . etsi Laurentius Valla a sistendo dici maluit Seneca statorem tantum dici vult quia stant bellneficio eius omnia. de Iouis statoris i plo Oviodius. Tempus idc Statoris erit quod Romulus olim Ante Palatini condidit ora iugi. AMMONide Ouidius. Duxo gregis dixit sit Iupiter tua de curuiS Nunc quoque formatur .Lybβ est cri coronib' Ammon. Ausoni'Galius, Animonem lybiae cosuluere deum. Nominis originem refert ber uius ita scribes Liber pater cum per lybyam e

13쪽

DE COGNOMINIBVS

ercitum duceret fatigatus siti Iouis patris attrioli uiri irriploraίiit:& statim uiso ariete fons sequutus est. Unde factu fuit Iovi Ammoni ab arenis dicto sitnulachrum cum capite arietino . n. graece arena lati ne significat. Herodotus Aminonem tradit Aegyptio' nome esse: quo ita illi Iois uena appellent. Unde Ammonii populi disti. sint AegyptiON coloni. HOSPITA LIs p quem Phalai ris in epistola ad Stesicorum iurat.& vergiliana, Iuno hunc inuocat ita precans. Iupiter hospitii bus nam te dare iura loquuntur. Iupiter. n. hospitibus preesse dictus est uel propter Lycaonem qcum susceptos hospites necaret a suscepto Ioue postq epulas humanas apposuit in lupum conotiersus ostendit hospitii iura uiolanda non esse. uel quia ab illo planeta religio & iustitia est a omnis humanitas.graece hospitaIis voca, tur. Vnde Xenia Martialis alterum ex libris disti: chorum uocauit quia Xenia hospitii sint mune νra. Sed idem graece deus, uocantu & ut sit pra diximus. LATIA Lis cui a Romanis & latinis comunia sacra fiebat in monte albano teste Dio. nysio Lactantius humano sanguine coli solitum tradit. ANχVRus Vergili' Quis Iupiter Anxurus aruis praesidet. ibi Seruius circa tractum inquit

Campanis qui est ad Rutulos & Circeos colebatur Iupiter puer q Anxurus dicebatur quasi αH.

inibir . i. sine nouacula quia barbam nunq rasisset. REGI OCHVS ab αμ&αil quia nutritus sit a capraheI ab , χω teneo & aiν .. quoniam aegide uteretur.

Harum postremam derivationum Lactantius sinquis scribcs Iouem Amalthes caprs corio usum

14쪽

D EORVM B

esse pro scuto contra Titaties dimicantem. Prostmereat a poetis Aegiodiu appellam. ILICI Vs ab eliciendo teste Varrone &Ouidio qui dicit Eliciunt caelo te Iupiter. unde minores Nuc quo celebrant Eliciunio uocant.Liuius sic loquitur de prodigiis ad ea elicienda e mentibus dio uinis Ioui Elicio aram in Aventino dicauit. Huc

Plautus p RODICIALIM nominauities' uerba sutSed mulier pora experrecta es prodigiali Ioui

mola salsia aut thure comprecatam oportuit. P I/sTOR cui Lactantius aram a Romanis dicata reo sert in eos inute monuictaei ut ex omni frumcto

quod habebant panem facerent ato in hostium castra iactarci mo facto soluta esset obsidio de/ speratibus Gallis inopia subigi posse Romano*PRAsDATOR a praeda. Vt enim sibit Serui' ho noratus romani moris fuit ut bella gesturi aliqd de parte prae is numinibus pollicer tur adeo ut Romi Iouis praedatorii templum fuerit non Q

praeos preessist. Sed quod aliud ex prida es debe

intra septum domus colebatur.quem dea etiam PENETRALEM uocabit ut Festus auctos est.Oui Cui nil hercei profuit ara Iouis. ULTOR cui panotheon ab Agrippa facta Plinius ait. CLΥMPIVs Valerius detracto etia Ioui Olympio inamat ponderis aureo amiculo. Dictus ab oldmpia loco tua

sta alpheum fluuium in agro Pisano sub ditione Eleorum. ubi Iouis Olympii templum fuit cum simulachro ex ebore a Phidia facto. de quo Plionius. MI Olympius dictas est ab Olympo praeseacto a quo eraditus fuit teste Diodoro. EL LVS ab

15쪽

DE COGNOMINIBVs

Et dorici. Sta. Atticiis Elei senior Iouis. DicΤΑsus Verti. Ante etiam sceptrum dii haei regis. abisteriore & urbe i Creta tibi fuit fimnis templi lhabuit. Strabone ac Seruio auctori .cλIN sula Caeneo promontorio Eliboes ubi hercules ab in alie expugnatione reuersiis aram struxit. di cete Otudio Victor ab Oeesista celaeo sacra parabat Vota Ioui. Seneca Qivi topia toIlens aracsnes iovis austio timendum spectatevboicimimare. LΥC AEVs a lyceo monte Arna diae tibi traptu ei fuit alictore Strabone nonpNrVs pro pe,

Iasgico. de quo Strabo idem. Et priapei carmi/nis illud,satis notum Dodona esstibi iupiter so

e structilin1 est hiatus subterranei descerasum habes ex auctoritate Stabonis ΑΥΑ ΑΥ s huic Atabyrini insitem altissimiliti Rhodi sacru esse Strast bo idem testatur. c A s i us a Casio Aegypti mole

ubi silem habuit. Hic ille mohs in quo Pompeii

magni corpus iacet. si Strabonem sequimar at ctorem. LARΥSIVs & ENEsivs. de ubiis Strabor TRI pMΥLLIVs in cilitis templo columna fuit auorea: ubi Iupiter sua gesta descripsit. tradeute La/ctantio. huius meminit etia Elisebius de praepa oratione euangesica. LAPIDSVs per quem sancti sosimum ibi itirandii sitit auctore Gellio. Cicero sic quomodo inquit tibi placebit Iouem lapideum iurare cum scias irata ei Ie Iouem nemini posse. Videtur auteni Lapideus dictus a lapide quem in Aciendis si disribus itu attiri tenebant ut scribit Fel his ita loqtietes Si scitat fallam me Diri

16쪽

piter salua urbe arcet bonis eiiciat: ut ego huticlapidem . pLVVIVs apud Tibullum Arida nec pluuio sciplicat herba Ioui. Nam Seneca memooriae cui arbitror) Iapsu versicultim hunc Oviodio assctcribit. ELEVTAE Rivs liberator cui templumit apud graecos Plateis structum ab his occiso Mardonio cuia ccci millibus Persarum. Eiqi seo. cra instituta Eleutheria appellata. si Straboni credimus gratiissimo authori Nicr pHORI Us ex cui' resposo habuit pretiimptionem imperii Hadrianus. ut Spartianus memoriae tradit. p ApEVS. que Herodotus restissime appellatum attiarbitror ea παππια est pater PANO M pHEVs uel quod omnium uoces audiati uel quod omnium uoce loq'tur. Dami παν omne de ὀμφὴ uocesti significat. Ouidi. Ma Panompheo uetus est sicrata Tonanti. quod fine ab Homero accepit. ille. n.sie λσκον αxaio;.Lactati' meminit de Iove ATMABΥRIO. LABRΥANDO. LAPRIO. MOLIONE . sunt reclusini Iouem esse quem Arabes AssABINVM uocant teste Plinio.

ρT NEPTUNUM Varro latinae decus lino

guae a nubendo dici uoluitqd terras nubat idest operiat.Cicero uero S ipse latinarum literarum sidus anado paulum primis literis inlinutatis. hic a poetis. REx Ad VA M. Deus aequoreus. Pela. rector. Prbfundi domitor & moderator Maris genitor appellatur. Oui. Mulcet aquas re

17쪽

ilitore profundi. Sta. Ante domum tumidoe mos iderator caerulus unda. dent. Tuue ductor aquatrurn inuitat curru. A gr i s N o S IGII s S Eia' sichthon.i. terri quasso &Tellyriny't0. ut hiesu Gellius interpretatur. quod aquapi subter in terorarum cauis undatium fluctibui pulsibus. ue ter immotus fiantauumalis Ennosigarumhmari P suit uel pro peo ipse Xerxem deridendo Persa', regem dum ait. Ipsem compedibus, qui Vin 'irat Ennosig m. Item AS PHALI o. i. terram stabis liens. nomen contrarium superioribys . nec Idis

rum. numina enissi cut scribit Macrobius & lios etiam supra in Ioue memorauimus) sspe ex c5istrario eadem in re duplio tam nomineis pote hstate ccsentur. HI p PI 'S.i,ςquester dibus essi tetiLi

equiei eius loco seperpositus Sinturn sum' rio quem pro Neptuno deuoraret. uel θ trio

dentis terra equum excierit. cui quRtem

equos ob hoc in Illyrico iaciebant nono 'quoq; anno in mare. ut author est Sextus Pompeius Fqlmis. hic & coNst nomen habet auctore Seruio.

cui suffragas Ausonius Gallus dum ait.Tum Ioatuis & Consi germanus tartareus Dis.&alibi idecinea mutauit proles fatumia Consus. nam qui, mutauit Cenea siue Cenida Elatei filia ex puella in uirum: fuit Neptunus Saturni filius. ut Ouidi us docet. Idem possIDON appellae. Vnde Athn inarum urbs quam ipse cum Minerua condidisset fere Possidonia dicta est ut Strabo comemorata lTAENARI Us apud Propertium. No sic Aemoni αSalmonida miri' Enipheo Taenarius

18쪽

amore' deus .a taenaro Laconiae promontorio. tibi deo sacra structa est ardes tradere Strabone. Ad hoc refertur illud in Priapeis Undae Tamastros aequori, regi. HELICONIV s.ciit' templum Strabo inni sua aetate ab Ionibus precipius noribus adorari. A EGEVs eiusdeni Strabonis testitimonio ab Aegis inter Euboeam sitis ubi remaplum illi fuit. isTAM Ius ab Isthmo de quo Strabo idem. s A Mius cuius sacellu fuit inter Lepreu& Amnium. in quo Homerus ait Thel acuta Pylios offendissedum sacrificio operam darent

ut a Strabone refertur. Inuenio a graecis etiamCΥANOCAETEN.i. crines caeruleos habentem uoacari. Scythae uel mentionem facit Herodotus)τ GT MASAM uocitant. Apud nos Statius Iouesecudii Neptunum appellauit eo uersu ductormsecundi Quod superest complexa Iouis.

DE PLVTONIS COGNOMINIBVS. F

C P L V T O a diuitiis nomen habet qlias gro

Ci πλουτου. nominant. Vnde a nostris teste Seruio Dis atl DITIs uocatur. quod uti Cicero in ut terrena uis omnis ac uatura Diti patri dicata est quia & recidant omnia in terras : oriantur exterris. Ad eu Parcae apud Claudianti sic. O mast xime noctis Arbiter: umbrarum* potens, cui nostra laborant stamina,qui finem cunctis S semi na praebes.Nas diu vices aliena morte repenPdis. aut vitam letiimi regis. nam quicqd ubi pGingit materies hoc te donante creae Debeturi tibi cerus ambagibus aeui. dc si quidam ut osted

19쪽

dit intiliantis a contrario interpretantur qa minime sit diues. Vergilius graeco usus est nominatiuo Odit S ipse pater Pluton.odere sorores Tartareum m5strum. Dis apud Ausonium. Tum Iouis & Consi germanus tartareus Dis.& Tibullus inqt Interea nigras pecudes promittite Diti ORCVs idem cognominatur 3c sidem ab urgent

clo mortem. c. enim antiqui pro. g.frequeter poonebat ut author est Festus. qui & orcum sine aspi ratione scribendum innuit p Seruio contra Probum. Apuleius si pulchre in peculio, inquit Pro serpinae & orci familia numeratus. Tibullus Meuocet I uastos amnes nigramq; paludem Diues in ignara luridus Orcus aqua. Ab antiqs QUI EAE TALIs dictiis auctore Festo. arbitror quia mors erumna' sit quies. Item sVM MANVs quasi summus Manium ut Martianus Capella interprematur FEBRVVs. cui mense februario sacrificaree ut Seruius scribitis o RANVs eiusde Servii testimonio sup Maronis illud Summe deum sancti cuti stos Soractis Appollo. Ac EsILAus de quo Lactatius firmianus faciat mentionem. VEDIVs & Uei iovis teste Martiano capella.VRAGVs ab urgenario qd is deus nos maxime urgeat de quo Vera rius Flaccus. sunt qui existiment Plutonem Sera pini esse ut Diodorus siculus refert. a Poetis noststris uocatur DUX HEREBI. Sta. Dux herebi populos poscebat crimina uitae. Nil hominum misci rans iratust omnibus umbris. Iupiter iniquus. iIdem. hunc igitur si digna loquor rapianuis, iniquo Nate iovi. ELΥsivs TYRANNusAde Hyasii lucebat sponsa tyranni. DEvs NIGER Ouidita

20쪽

Et pulsata nigri regia coeca dei. ANI HARUM RI/CTO MCIau.lami Per anfractus animaru rector opacos.Idem Proserpinae raptu sic ordie Inserani raptoris equos & reliqua de Plutone intellistgens IVPITER sTΥGIV s. aso.Saepe tibi est stragii regia uis, Iouis. .

DE NOMINIBUS IUNONIS

CIV N O N E M a iuuado dici auothres sunt.

M. Varro. Martianus capella.& Donatus Terentii interpres.plaribus & haec nominibus nomio naturis ATVRNI A a patre.Ouidius. Excipit hos. uolucrisu suae saturnia pennis Collocat. Vergi. Farim uetat saturnia Iuno.Lucina.Lucesia. Fluoonia. Februalis. Februata. Iterduca. Domiduca. xia.Cinxia. Socigena. Populonia. Curitis. Asria. teste Martiano capella.S Oem Luci N A siue LVCESIA ut ait Plucem nasclaibus tribuat FLvθONIA oe mulierum sanguinis filiorem ista conaceptu tineret. FEBRUALIS MI FEBRUATA quia mulieres sebruabat. i.purgabat i TtRDUCA & Do Hi DV CA quoniam nuptaue iter protegerene 'duceret in optatas domos. unxi A s posteis ungens faustum omen affigeret. CINxI A nu'ptae cin tum ea duce in thalamis poneret. S cIGENA quia mares.&s aeminas societ iungato connubio. p OPVLONIA l .ex virorum multetrum coniunctionibus ab ea factis populi proflci emtur. CVRITIS a curi quae Sabinoxu lingua

hasta significat. Iuno.n.hasta currum utit Ar RI A ab aeris regno. Iuno enim dioc Macrobius