Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

41쪽

O UE COGNOMINIVUS 3. scribere aggressus Veneris auxilium implorat.

Huius quos plura sunt cognomina DIONE taclDI ONE A a Dione matre Fin Homerum. Aufo. Aut restingue ignem quo torreor alma Dione. Sta. Cedat equus, latiae qui contra templa Diones. Vergilius. Sacra Dioneae matri diuisio ferebam APHRODITE at* APHROGENIA quoniam e sp tma genita fuit quae a graecis appellaturribaturnus enim cui Hesiodus meminit uirilia caelo amputauit: quae in mare lapsa spumam fecerunt unde Venus dicitur procreata. utrum* uomen

'apud ipsum Hesiodum insi latinitate Donatum sic legitur unico uersu Nunc Aphrodite, nuc dio citur Aphrogenia. Sunt & qui diuam merito PHILOMEDEA dicunt ut idem aio Quod dea testiculis quoniam sit nata marinis . nam amicus &-genitalia uel pudcdasti CΥpRIs Ausonius Emeriam pelagi nuper genitalib' via dis Cyprin apelles cerne laboris opus. dc alibi Idem Vera venus fictam cum uidit cyprida dioxit. CΥPRIA Festus Cypria inquit Venus dicta est in ei primum in Cypro insula templum sit conomtutum. Tibul. Et faueas concha Cypria uecta tua CΥPROCENIA.Hesiodus auod sata sit Cypri dea Cyprogenia uocatur. Cypris cui Hesiodus Deum y cum Festo concordet) equidem expo3no in mari Cyprio siue cytheriaco. quia mater amoris Nuda cytheriacis edita fertur aquis.ex

quo concha uecta Cyprii siue cui Festus) Cytheram appulit. Propterea eius simulachrum constcham gerebat.&a poetis conchae venerae dictae

Martialis Leuior o conchis galle citheriaciq.

42쪽

se Uta vidi .V 1V1 ae Propertius Et venit e rubro concha erycina maliri.Eadem CΥTHERE A cognominatur Vergi. Pars

ce metu Cytherea. ab urbe Cythergi in qua priomum deuecta esse dicitur auctore Festo & Hesios do: et ait Cytheream dictam quod admotis pridius appulit orta Cytheris. Tortelius Cytheram dicit esse urbem Cypri. Strabo & Plinius Ins iam cum urbe. Sic se Pomponius Mela & Serauius insulam esse aiunt.Strabo etiam in numero multitudinis haec Cythera. ut Hesiodus ac Veragilius qui ait Super alta Cythera Aut super Idaalium sacrata sede rec5dam. Item CΥTHAE REI Aptiasyllabon.Oui.Exigit indiciis meritam Cyathereia poenam. Item CΥTERE. Aufo.Nec bis cincta Diana placet nec nuda Cythere.Item CΥTHERIS. Oui. Mercurio puerit diuam Cymeride na/tum. Nominatur & PAPHIA ac cNIDIA. a Papho

Cypri teste Seruio & Cnido urbe Cariae ut Straabo ait. Ora.O venus regina Cnidi Paphil sperne dilectam Cypron. Vergil. de venere loquens Ipsa Paphum sublimis adit. Sedtam reuisit laeta sitas. Marti. Ne violes teneras praeduro dente columbas Tradita si Cnidiae sui tibi sacra deae. ID ALIA. Vergilius Tunc uicina astris erycio no in uertice sedes Fundatur Veneri. dicta ab Idalio siue Idalia Cypri nemore de quo Vergilius quod paulo ante citaui Aut super Idalium Sacrata sede recondam. & mox solum gremioclea tollit 1 altos Idaliae lueos. ACioALIA Vergilius At memor ille Matris Acidaliae . ab Acidaalio fonte in Orchomeno ciuitate Boeotiae ubi se gratiae lauant teste Seruio 2Rici NA ab Eryce a ia

43쪽

UE NUDUIN IVVScilice monte ubi et' templum fuit.docet Oui. ita scribens Est prope collinam templum uenerabi te portam. Apposivit teplo nomina celsus Eryx. de templo Vergilius Tum uicina astris erycino in uertice sedes fundatur Veneri. de Erycina oratius Sive tu mavis Erycinia ridens Qiu ioa

me signa habuit illic ubi Romani &Sabini pacificati fuere depositis armis clim p p raptas uirgines dimicare uoluissent. Dicta a cluendo hoc est pugado ut scribit Plinius. MΥRTE A quae postea murtia dicta fuit Plinii tepore ut ipse ait. nomen

Myrteae a myrto cadit. quae arbor Veneri sacra est auctore Seruio. Propterea Vergilius myrtos paphias ait. VERTI CORDIA citius simulachrum ut Rome consecraretur Sulpitia Seruit Paterculi

filia. O .Fulvii Flacci uxor censuit. quo facilius uirginum mulierum mens a libidine ad pudistcitiam conuerteretiis'. ut a Valerio maximo traditur. De uerticordia meminit & Priscianus scristbens verticordiam a uertendo seque ac vertunii

dici. Meminit etiam Iulius obseques dum refert sedem Veneri Verticordiae factaui quando tres uno tempore vestales virgines nobilissimae cum aliquot equitibus Romanis incesti subierunt poranas LΥBENTINA, LIBITINA utrum . n. dici,

tur a libendo ut vult Varro. & Cicero quom deo monstrat scribens Cupidinis S Voluptatis &listbentinae Veneris uocabula uitiosarum rerit neq; naturalium elle. Rome ut Plutarchs est auctor in aede Veneris Libentinae ea quae pertinent ad sepulturam ex Numae Pompilii comentis uelio

44쪽

DEORUM M 23

dere ait emere consueuerunt. quod illa princi, pium & finem vitae in potestate habeat. quippe ingredientibus vitam uel decedctibus pret des. Esse autem Libitinam Venerem & hoc ostendit. quod Delphis EpiTΥMBIAE Ueneris statua ceri nitur ad quam Manes Sc libationes: eliciant. ut Plutarchus ait. Epitymbia latine supra sepullachrum sonat φ e supra & αύμα. sepulo inru.Libitinam dixit oratius Non omnis molyriar multam pars mei uitabit libitina. et si Acron libitinam exponit lectum quo mortui esseruntur alibi uero locum. dum exponitillud eiusde poetae Autumnuis grauis Iibitinae quaestus acerbae.

CALVA Rome propter tormenta quae capta a

GaIlis urbe Romani in Capitolio obsessi ex se minarum capillis egerunt teste Lactantio firmiast

no.VENUS ARMATA Laceda motae ex meiatu quo

Lacedemonii bello quod gerebant contra Messsenios armati cum uxoribus coluerunt. ex quib' sunt Parthenii nati ut scribit Lactatius idem. Ad hanc Venerem puto resertur illud Ausonii galli Armatam Venerem uidit Lacedemone Pallas.s Υ R A a Syris apud quos morata est tradente Diodoro MΥLITTA ab Assyriis. ab Arabib' Atro

TA a Persis M IT RA nominatur teste Herodoto. Apud Strabonem memoratur Venus pΥRENEA Venus C o L I'A's. Venus A p A T V R I A. Venus ACRAEA cum templo mirabili.Est inuenire venerem I sTH M I A M apud Papinium ita dicen. tem Quisquis collibus isthmiae Diones .a Graecis etiam EROTROPHos nucupatur. ρω nam* amor& et i . . nutrix est.

45쪽

9. DE DIANAE NOMINIBVS CDIA N A dicta est cui scribit Cicero) quasi

diem noctu efficiat fim eos qui dicut Lunam esse Propteream appellari NOCTI LUCAM quod Ia noctu lucet ut ait Varro. Oratius Rite crescctein face Noctilucam. p Ros ERPINAM sub terris ut ideait Varro quod sub terris serpens modo in deratram modo in sinistram partem proserpat. Item I UNONEM LUCINAM a iuuado & luce quam dat Partui. a quo parientes eam inuocat. Terentiana Glycerium Iuno Lucina fer opem.serua me obosecro. Vergil. Casta fave Lucina. tuus iam regnat

Apollo. Oui. Gratia Lucinata dedit haec tibi noomina lucus. Aut qa Principium tu dea lucis haobes. Parce precor grauidis facilis Lucina puellis Maturum' utero molliter aufer Onus . ad eam Catullus Iu Lucina dolentibus Iuno dicta puer

natur. q tamen & nostri dictione ut aliis pleriis

utantur. Oui. Tunc cum matura uocabis Pravo

sitam tin.idis parientibus Ilicli yiam. Orat. Rite maturos aperire partus Lenis Ilithyia tuere mao tres. Sive tu Lucina Obas uocari seu genialis. Ea/dem DEA MONTIVM Ora. Montium custos neo morumq3 tiirgo Qx laborantes utero puellas Ter uocata audis adimiis leto Diua triformis. Item o EA VENATION Is Verg. Qiralis in Eurotae ripis aut periuga Cynthi Exercet Diana choros. quam miIle sequiitae Hinc atφ hinc glomeranir oreades. illa pharetram seri humero.gradicundeas superemtiret ollineis. Ouid. Phoebe uenatio

46쪽

ia P GLOK v m a 4bus adsitilaue. Per calamos uenatricis pharetrg*Dianae. Vnde pMARETRATA dicta est ab Oui. Caede pharetratae spargitur ara deae. hoc & Dioctynnae nomen demonstrat. nam* a retibus aduenandum compertis quae a graecis uocantur δίκτυα DICTΥΝNA est cognominata. Tibid. Permsitas impune sinit Dictyiana sagittas Assirmes .estre Diana poNTrvm DEA ut Catullus in carmine ad eam canit qd legas DEA vi ARVM auctore Feo . Unde & uirginem esse uoluerui. qi uia nihil pariat. sicut scribit Augustinus. haec TRIVIA discta. illi in triuiis colebas auctore Varrone. Verg. Iam subeunt Triviae lucos atm aurea tecta. Mart. Nec Triviae templo molles La udenturhonores Propterea treis facies habere ficta est. Verg. Tria uirginis ora Dianae.ciau. Ecce procul ternis heocate uariata figuris Auso. Tergemina est hecate. tria uirginis ora Dianae. Oui. Ora uides hecates

in treis uergentia parteis seruet ut I terna S mmdlpita secta uias. Nam Diana HECATE nominatur

quod hecaton idest cetum habeatpotestates tuti seruius atl Eusebius tradunt: propter uarias corporis figurasi quas Luna a Solis distantia suomere uidetur. OMNI VAGA. non a uenando

Diana etiam dicitur Sed quod in septem nu/meratur ramo uagantibus. ut uerba sunt Ocearonis. P Η Ο Ε A E nomen habet. Clau. Qui imariam phoeben alieno iusserit igne Compleri. Soslemi suo. a lucendo. nam . . εκ lucidam graeoce significat. uocatur dc D E L i A a Deso insuala ubi cum Phoebo una est orta. Ouidius Iam

mihi prima dea est arcu praesignia adunco Deo

47쪽

lia. C Υ N TRIA a Cyntho Deli monte.ut Cynithius Apollo ei' frater. Oui. I procul hinc dixit

Sacros nec pollue fontes Cynthia LATONI A a Latona matre. Vergi. Astrorum decus & nemo 'rum Latonia custos . Catui. O Latonia maximi

Magna progenies Iouis. TITANI A uel ut Varro scribito TiTANis Fineos il dicunt ii Iam ex uno Titantum hoc e Hyperione natam. Oui. Dunalibi perluis calida Titania lympha. Graece ARTE

NIs ito minae Unde Artemisiti. r. Dianium temo

plum Dianae ephesiae in hispania frequenti relistgione cultu. quo Sertorius ad res maximas usus est receptaculo ut Strabo literis tradidit . Silius Italicus deam hac THOANTEAM uocat a. Thoante arbitor qui eius templo in Taurica Scythiae regioe praefuit. Silii carmen est Mille Thoanteae sedes fascellina diuae. Videtur autem Ouidium imitatus . nam is ante illu dixerat Quicli Thoanoteae taurica sacra deae. Silii uerba b fascellina de me admonet ut his adnectam ea quae tradit Seruius enarrans illud vergilianum Sanguine placastis tactos & virgine caesa. Is enim ait Iphio geniam cum Oreste fratre & Pylade una occiso Thoante rapuisse simulachrum Dianae Tauricae abscoditum fasce lignorum. Vnde & FAscELrs dicitur & in Italiam Ariciam detillisse. ibi cum templo nemus deae dicatum. de quo Statius Fuν mat Aricinum Triviae nemus. sane deam hanc Lucanus propter Iphigeniam Agamemnonis filaliam cui patria Mycenae fuerit MΥCENEAM uolycauit dicens Parua myceneae quantum Sacrata

Dianae Distat ab excelsa nemoralis Aricia Roma.

48쪽

gemituqueshil Dianae.Quinetia AVENTINA dicitiir seu AVENTINENs Is a m5te Aventino. Mari Laudat Aventinae uicinus sura Dianae. Valerius mari. squis Auentinensi Dianae immolasset. Cretes Dianam colebantiquam sita lingua BRIOTOMARTEM hoc est dulcem uirginem appella bant auctore Solino.nec ignoro Diodoν sicula quisessimilia aliter tamen scribere.Apud Strat

ut ait) magnitudine & mrtitudine re* ab ephe/sio superatur. artificio & structurae concinnitate longe praestat. Apud Diodorum Diana C RrsIA Diana TAUROPOLIA. Diana prRsIA a locis cir ca quae uersata est. Apud Lampridiu legis Dianax Aoni CEA. Apud Solinu pTERAN NE A & susIA.

Apud Macrobium non solum p Dianae comite sed p ipsa etiam dea. Apud Ovidium Arethusa eandem ORTΥGIAM vocari significat.

A. DE PROSERPINA MC PROSERPINAM mythici.i. fabulast

Scriptores Iouis ex Cerere sorore filiam esse dixerunt a Plutone inferoru3 deo raptam S a matre quaesitam. M. Varro referente Ausustino Proser pinam foecuditatem seminum esse ait.quae quoθclam cu tinore defuisset εἰ terra sterilitate moeret ret exortani esse opinionem quod Cereris filia

49쪽

DE COGNOMINIA

hoc est foecunditatem quae a proserpe do pro ii serpina dicta ε Orcus abstulerat & apud inferos detineret.Quae res cum Miset publico luctu celebrata qa rursus eadem foecunditas rediit Proserpina reddita istitiam exortam esse atq; ex hoc ei

lennia instituta. a graecis PERSEPHONE nomio natur sed quo S latini utantur. Properi.Haec tua Persephone maneat clementia. lire tu Persepho nes coniux saeuior esse uelis. Tibul. At mihi Per νsephone nigram denuncianhoram. Item PERSEI

A PHONEA . Hesiodus. praedoni qua Per honea marito Iungittar. Apud Eusebili de Praep. evang. si codices mendosi non sunt pMARE PHARTE. in graeco lerico prRsξ pMAs A legis Proserpina Psocis dicta Item ερiμω idest: BRIMO.&DIOISamaotre Cerere quae sane a graecis ita. A. Dio cognominatur. Au . Virgineas inter choreas Dioida ramptam substulit emersus stygiis fornacib' Orcus. Oui. Mnemosynen pastoraiarius Dioida serpes etsi vulgo aliter lectitatur. AZΕsIA. unde proueri

ad Agesiam accessiti de re diu quaesita. Amaea. n. hoc est Ceres diu Proserpinam toto terra Orbe quaesiuitia Latinis L 1 AERA noniinae teste Tullio in Verrinis. Dea haec Cyzicenohe fuit cu3 eorum insillam fortunarit tradente Stephano. hinc ili opere obscoeno illud Raptam Cyzicos ostreosa diuam.etsi antea secus legebas. haec Locris tema pisimqditissimu habuit LOCREN sis dicta. Templum a Pyrrho Epirota3t rege sed non impune spoliatum. de quo Valerius mari. & Lactantiust firmian' A poetis nostris modo IVNO I NE ERηλ

50쪽

Ver Iunoni infernae dictus sacerimodo Iuno INFERI. Sta Iam complexa manu crinem telire instra Iuno.modo IVNO PROFUNDA.Ciau. Calia galeis piandς Iunonia thalamos.modo AVEMIA. Silius italicus. Has inter formas coniux IMnonis Auernata modo DITIS DOMINA. Vergi.hin dominam ditis thalamo deducere adorti.

DE MARTIS. COGNOMINIBVS.

T M A R S dictus est ab eo q5 nraribus in bello

praeest. aut q6 a Sabinis accepi' ibi est MAMERs scribit hoc vir doctissimus undecuiam Varro ad literam.ad Martem pulchre Oui.Bellice deposi iis clypeo paulisper &hasta Mars ades.& nitia das cassiide solue comas. Idem MAVORs appellatur O magna uerticisi credimus Tullio literarus latinaue parenti. Vtrum nomen Mars de Mavors in opere obscoeno Ense potens Mars est. SNec Mavors illum per quem ualet oculit ensem Item MARSpITER.de quo Macrobius &Prisciaanus. GRADIVVs. a gradiendo in bello ultro cistrom. ues ab hari vibratione. quod Graeci dicat . uel potius O gramine ortus fuerita qRideo fictum quia i rei militari corona graminea maximae est uenerationis auctore Festo. Vergili Gradivumin patrem gelicis qui praesidet arius. Martem. n. se Thraceta religiosius coluereqquoniam ea natio bellicola semper fudi Aulo. Mars nullo de patre fatus εἶ quem thre la colit gens Ides bella horrida Martis Odrysii.i:mrΡ