Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

31쪽

tur Apollo a litudinis quidem & artis exim

e S yracusis Romam aduectus. Pompeius Festus ainor est Apollinem ApERCAM dici. quoniam patente cortina resp'nsa pbebat. Suetonius traii qui lus docet Rome Apollinem ei TORTOREM nomine millis cultum. Claudianus craecos imitatus. PHAETONTEM pro sole posuit dicens phaetoli irrorat equos.fecit idem Silius Italicus Primois dotio Phaetonteretem Seres lanigeris' repetebit uellera lucis i de Martialis Iari prono Phaeconte sudat Aethon:Exarii 'dies. Scythae Apollinem OETosΥRVM uocat teste Herodoto. Persae MΥRRAAM ut Strabotestat Assyrii ADAD hoc est unum tradente Macrobio. Phoenices iMELioc ABALVM ut scribit Iulius capitolinus. Apud Aegyptios auctore Maci obio Apollo uooeatur HoRVs. ex quo & horae. iiii. quibus dies nox conficitur nomen habent.

DE BACCHI NOMINIBUS

B A C C HI nomen a baechis mulieribus qugillum sectabantur ortum fuit. ut Diodorus simo. ius &Eusebius depra ara.euange.scribuistino meta rescis &latinis Gmune. Illis. n.βα is dicio. tur: Vnde idest Bacchicus quo & nos urio mur nomine. Sed non solii hunc Bacchum Phetae uocant uerum etiam Bromium* i Lyeumlilani mamo Sami viterui Solum Bimatrem,

Additur his Nyseusiiii letons φ Th yoneus. Him Leneoigenialis cositor vitae. Lyctelii .Eleo leuis parens ..Iacchus.& Euan ut canit Ouio

32쪽

ignis sonitu i qui in eius ortu)contigit Eusebio

est a soluendo quod curis soluata Baccho enim idest vino tristitiae cura hebetatur. ut hiquit Plionius. Et Nasonis illud nominest Cura fugit multo diluiturq; mero. Vergilius Lyeum pro .lyeio posuit dicens laticeml Iyeum. IGNIGENAN. Pex igne uidelicet fulminis natus sit. Sed hoc aiolisti uni est nomen.Graeci Pyrogenen dicunt eadecausa.siquidem ignis est de rigenus. S ATQMITTRVM.primitin ita uentre semeles. deinde in ' femore Iouis tit fabulae ferunt. Propterea grscisDITHTRAMBU& appellatur P pG . duas ianuas exierit uterum Semeles Iouis femur. eninibis portam sigi aificat. blbLATRξω fp duas . α --- matres Semelem S Iouem habuerit. NΤSLVM a J Nysa antro inter Phoeniciam & Arabiam ubi suit educatus siciati scribit Diodorus e sententia Homeri. Diodoro sumagatur Strabo. Quidam tamen tantos viro' maiestate c6tempta Nyscula Nysa Cytheronis uertice in Boeotia dictit ma lunt. THΥON EVM a Semele luce Thyone etiam

dicta fuit. ut Porphyrioui S Lactantio papinii:

interpreti placet. allidam Ταναὶ, τα .. ω idest impeti itum facio. quod sit pmum temulantOR Tbyouneum dici asserunt. CENEvM idest toticulari: ut ost dit Diodorus. uam Donatus ἐὰν eo quod inentem leniat dici uoluit.qu teste Serauio non procedit. quia graecum immen latinam etymologiam non recipiat. Vergit ius leneum

33쪽

Cens epulata thoris leni libat honorem. CoruSITOREM UVA E. siquidem uitem& uini usum adinvenit ut Eusebius de praepa. evang.& Diost dorus siculus memoriae tradideriit. NTCTELIUM quasi noctu celebratum. Vergil N octumauis uoacat clamore Cytheron. q. ι enim noctem signita cati cuiuS ge litiuus est , Mix. .. unde Nyctelia Bacachi sacra. ρος populus Romanus exclusit cui Seruius cito causa tirepitudinis. ELELEUM . - γ.A. Acu hortatis adverbio. qua uoce ad orgia celebranda conserendamq; pugnam utebatinia I AC CHVS τευ ἰακχέω quod est claino. Bacchaiaalia

enim noctu accensis facibus vino strepitus attoniti faciebant.ut scribit Huius. IVANTI M. a uoce Bacchantium. Statius Et tu Bastaridum rotatori Euan. Et Paean & euantiae sorores. Vergilius mu. lieres phrygias qus baccharentur euantes dixit Illa chorum simulans euantes orgia circum duo bat phrygias. Priterea uocatur EVΗΥIVS. Oratius Dissipat Euhyius curas edaces . latine bonus filius.)ι. nam' bene S, .... filium sisnificat. AO cepit autem id cognomen quia 'Ioue pugnante contra gigantes Bacchus in Leonem conuersus

primus gigantem linteremit. ypter qd eum Itio piter blande affatus est Euhyie dicca hoc est boone fili. ut scribit Acron oratii iterpres BRΥSLVS specie qdem barbata ac sen ili. ut ille, quem grano

et iidem Paeana uocitanti quemadmodii a Maiscrobio traditur. Sunt qui Bryseum tarro του E δ νquod est inundare & madefacere. Alii a Brua urbe Laconiae ubi colebatur dimini uelint. Penosius principale posvit pro derivati in nunc

34쪽

brysti quem uenosus liber Acci ρ pro brytai M. Vergilius laticem lyeum δέ honorem leneum P ilyrio &leneto. B A s s A' V. s. apud Oratium Non ego te candide Bassareu inuitum quatianui Ibi interpres Acron scribit Bassareum dici a Bassi seri baca arum ueste demissa iso ad pedes. Vna, de de ipsae Bacchae bassiarides appellantur. Non inulli bassareulis liquod est clamo propter bacchantium cla mirarem. deducunt. OR LVs,rumsitibus auctore Festo in quibus ei secrat fieris solebanti 'ubiis enim graece mona est. TRl AM VVS, ivnde triumphus denominatur authore Varro

triumphus dicitur.nisi hoc etiam idest seruiat deo. scribit Diodorus Bacchum uocari triumphatorem quia primus omnium de Indis triunoliarit. MITRO pH6Ros a mitra qua si quia do ex potu agitaretur caput alligabat . ut apud

idest diuoidc ... i..i.nysia ubi fuit educatus ut sua pra diximus in Nysei enarratione. Macrobius Bacchii Solem ΚΘ disputans alias affert huiusce nominis interptationes.Apud Au .gallum ita loqtur hic deus Ogygae me Bacchum nominata. Oserim Aegyptus putati Mystae Phanacem noa minant.Dionysium Indi existimanti Romana sacra Liberu. Arabica gens Adoneum Lucaniacus Pantheam. LIBER appellae a liberado in mares in eoeudo p ei' beneficiu emissis seminibus libe/ren ut Augustinus.us,vina aios a curis libe/ret uti Seneca scribitiSeruius ei liberii a libertate

dici auctor es: Plutarchus tradit Bacchum y ,

35쪽

, DE COGNOMINIBUS φ

stribit Menuli1 in Boeotia iussis iei ii patriae grattigna omites urbesi liberas ella tuita telis nonus risi, coli ita quam &-proiisuiauit. Guildias Divra Bacchum uocauit nimirul

s Christianorum Aristoteles Augustinus Ulibris iquos fecit de ciuitate canesti ita scribit ab literar

Mercurius sermo estaiam ideo MERCURIVS qsa, medius currens dicitur ' sermo inter homines currat. Servius honoratus Mercurium quia inercibus praeest appellatum altillic AER MEs dictus est: quia sermo uel interpresatio quae ad sermo σnem pertinet hermenia dicitur ut inquit Augur stinus. Est. n. in Mimicos nuncius & interpres deorum. Vnde ad eum oratius Te canam may

gni Iouis & deorum laucium.& ipse apud Outi Ego sum qui itissa per auras Verba patris porto. pater est mihi Iupiter ipse. Seruius qu ad hanc

rem facit) Merciiritim ethrusca lingua CAMIL LVM qsi ministrum uocari auctor est ARGrp AONYEs nominatur quoniam argum centoculum T

lationis iussu Io Inachi filiam couersam in uaco

36쪽

eam custodiebat morti odit απ.interficio. Nec ignoro Mercurium a Macrobio disceptante solem esse aliam dari huic nomini etymologiam. CAPYCIFER quasi caduceum festritis.Ouidi. Hinc ,se sustulerat paribus caducia fer alis C ΥLLENIVS ut uit Festus quod omnem rem sermo sine manibus conficiat. quibus et ca/rent . hoc est mutilati uocans. ideoq; aadratum eum fingunt. Alii uolit ut Festus idem

aio quod in CyIlenia sit nutritus . Alii quod in

Cyllene Archadiae monte sit natus. dicente Ver νgilio Vobis Mercurius pater est: quem candida Maia Cyllenae gelido conceptum uertice fudit.

ATLANTIADE s ab Atlaiate materiao auo. Ovidii iis Sedit Atlantiades. MAIUGENA a Maia matre

Ailantis filia. inrtianus capella licet in Maiugenae officium properare uideretur. Idem responadit ipse Maiugena . DEUS ALEs propter talaria quae habet. de hoc obscoeni auctin' operis loqui diu Sub tunica uirga aiunideus ales habeti Dhvs ALiprs. Oui. Alip iis de stirpe dei. uersuta proopago. TEGEATICVs a Tegea oppido Archadiae Sta. Et de Maenalia uolucer tegeaticus umbra. Ide Nuciat e celsis ales Thegeaticus astris. Item TEGE EVs. Statius Tu quoq; muta ferae uolucer Tegeaee sonorata Clau. Ailatis Tegese nepos colymune piandis Et superis num . ARCAS. Stalytius Vocalis cycliarae repertor arcas . Martialis

Cum quibus Alcides S pius Arca ferat. Auso..petasolditis Arcados uin' vola. ubi Mercuria diuitem dixit quia diuitiis praeest. docet hoc Au

sonius ipse alibi dum Occisioqiem facit itR Hq.

37쪽

quentem Mercurius quae fortunare let trado culti uolui. Idein ostet adit oratius inquiens nihil amplius oro Maia nate nisi ut propria liscmihi munera faris . Aegyptii &.Galli TEvTAoTEM uocant quos Galli humano sanguine illi sacrificabant. Lucanus Equibus inuitis placatur sanguine diro Teutates horrens 3 feris altaribus Haesus. Sunt qui Mercurium TRI MEGIITRVM e se pro explorato habeat vitum immo heroem sunt ina scientia & uirtute. quem Lactantius proapheris sibylliso adnumerat. ut non iniuria dia ct is fuerit Triinegisti us hoc est ter maximus. quod philosophus mariniim i sacerdos mario

mus t rex maximus uixerit.

DE COGNOMINIBUS MINERVAE.

CMIN ER VA M Cicero uel a minuedo uela minando dictam ostendit. est. n. Dea tam literarum si belli. illa minuit uires corporis Hidio uedignus uenias hederis N imagine macra. haeci proelia &caedes minatur. Vnde& BELLONAM

Cognominaruntio uidi. Pollutois simul multo bellona penates Sanguine perfudita renouataN proelia miscet. Idem Bellica Pallas adest. Idem Bellatricenio Minervam cum Ioue diis, uocat Ausb. Praeses Tritonia bellis. forsitan hinc natu. quia bellum ipsa iuuenit. si credimus. μT.ciceroni. Martianus capella clypeu &hastam utru/o. n. gerit) Palladi datum esse scribit. Sapientia quod regat orbem. Vel rariois opems spumea proelia poscant.nasta etiam vibrans penetrabist

38쪽

lemonstrat acumen.Idem caput medusciam qd Mitterua in medio aegide portat homines in sayra conuertens hoc dicit significare Quod paui, dum stupidet sapiens solertia vulgus. Est. n. Misnerua non solum belli uerum etiam cut innuia mus) sapientiae dea Propterea fingitur ex Iouis capite nata.Scio alias huiusce figmenti rationes afferri. quas aliis explicandas relinquo. Nos no strum institutum deorum cognomina recta disequamur.eo prius relato quod Porphyrio scribit uires abis prudentia non modo uanas esse sed sibi aduersari. Iccirco Minerua belloR Deam S prudentiae dictam. Minerua igitur ut etiam lippis &tonsorib 'notum est) p ALLAs uocatur

του παλλιιν τοδορυ idest ab hastae concussione.

uel st Pallantem gigantem occiderita ut Seruius uel qa nata est in Pallante palude iit Festus enar/rata Verg. Aegidam horrificam turbatae Palladis arma certatim squamis Serpentum aurem polisbant Connexosv angueis ipsamq; in pectore di=uae Gorgona desecto uertentem lumina collo. TRITONIA & TRITONI s. Verg. Iam summaS aroceis Tritonia,respice, Pallas Insedit. etiam sine Palladis adiemoe. ut Nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris.Idem Effugiunt saeuam petiit Tritonidis arcem. Item TRITO G sNIA. Festus Tritogenia inquit Minerua a ripa Tritonis fluminis dicta, ubi primo sit visa. Lactantius siue Lutatius Papinii interpres & Pomponius Mela fluuium hunc libyae ascribunt. Diodorus siculus cretata Eusebius chronicus lacum uocat ubi regnante Argis Phoroneo uirgo apparuerit, quam Gyπρ

39쪽

ci Mineruam appellant. Catullus haud rapidi Tritonis hera dixit de Pallade loquelas. Ouidistus urbem Tritonida athenas significatis . nami Athenae Palladis urbs est. Unde illud Pallas

cecropia5 tuetur arceis.hoc & nomen ipm ostendit. siquidem Athenae a Pallade nominatae fuci runt quae graecis modo modo 'Ἀρουνώ dicitur Vnde apud nos Statius Acteam uirginem dixit Palladem notans Monstrabunt acres Mavors acteat uirgo. Eisdem graecis GLAUCOPIS uocaariar. quod Minerva. i. aer glauco sit aspectu ut ait Diodorus. Sed ditius Augustinus Minerui aethetis nota aeris partem sublimiorem habere ait. de hac occasione poetas fingere Iouis capite itata sit. Salie Glaucopis noctuae uisiis Iani te interi pretatur. ν-l enim noctuam & Φόι id uisum significat. Glaucopis ergo ab octilis noctuarum Palatias dicta. quae oculos habeat glaucos. i. cesios Fsi caelicos a colore caeli. etsi Eusebius hanc nominis interpretationem deridet. Obscoeni alictor

operis dixit Minerua flavo lumine, Venus pcto. ITONIA a loco sic appellata ut Festi codices habent. locum Strabo reddit Itonem scilicet nioni tena ext.ιtem stiper Amphrysiim numen in Theses alia. OPERARI A ppter plurima quae tu enit ad uaria opificia in municiam ut Diodorus siculiis perhiber. graece quod est operor. Apud Strabonem legitur Pallas Io Nii.

ELAEA. SCΥRAS.& POLI As idest urbatia. Heroadotus meminit de Minerva Ass Esi A. a Laconio bus auctore Suida CHALCIO ECA uocabaturql

40쪽

x, κων dii in idest aeream aedem adita sit . uel Oa Calcidensibus eius sedes fuerit aedificata. alciocae Plutarchus etia meminit. Propertius Mionernam cAEAM cognominauit inquiens Euryopili o placet carae texura Mineruata propter Caesam uestem 6 qua alibi Et tenues cara uesta moue re sinus. Fuit. n. Minerua multarum artium & imprimis texturae dea. siue caram dixit quod i Cara insula coleretur. a Martiale uocata est ΜΞDVsEΑ

propter Medusae caput quod aegide ut supra diximus P serebat. Martiat is carmen est Accipe bellyligerae crudit thoraca Mineruae. Ipsa meduseae quo tumet ira deae. a Martiano capella VIR Acoquia viros consultis prosit.Ouidius uero dixit belli metuenda virago. Statius virginem pater, nam uocat dum ait annuat illa uirgo paterna tiabi.Ennius DAEDALAM auarietate artifici cum Graeci uariare significent ut Festus reserta Consueuerunt Mineruam in portis urbium pin/gere. Propterea PΥLETrs uocata est graecis τκα πυλην hoc est a porta. Porphyrio oratii inter/pres Mineruam tradit cum Marte certasse eoq; uicto appellatam N E R I N E N forsitan quia nero

Sabina lingua sortem significat Suetonio & Gellio auctoribus:

DE VENERIS COGNOMINIBVS

CVENEREM nostri nominauere quod ad

res omneis ueniret ut scribit Cicero.uel quod peam omnia ueniatii.orians. Venerem.n.gingenis di vim uocaliti de Lucretius naturam reruni