Plutarchi Chaeronei, ... Opuscula moralia. Quorum catalogum sequentis paginae facie secunda reperies 1

81쪽

M PLUTARCHI CHAERONE IIbrent, Atheniensis non resignarunt, mariti peregrinantis arcanam uxoriam comitatem dctogendam omnino ut prefcrandam minime arbitrati. Rursus mihi non uidentur

laturi uisse Athonicii cs fiduciam atq; libernum Epaminondae,cui dies dii Za quum esset, causam ad populum dicere noduit,q:un e theatro per concionem incedens , si in gmnasium omnibus lyciuntibus contulit. Mulio minus Spartiatus equanimiter accepturos fuisse puto stratoclis scurrilitatom,atqueadeo insolentium is enim perinde ac re optime gesti uidioris partae nuncisim accepisset supplic tio dijs immortalibus ut publice dccerneretur ritidit m seu itq;. Non multo post cladis accepto corto nuncio, proq; eo,illius populo ut par erat,indigne strente,

singulos rogita=u num iacturae quippiam scissimi, quod totum triduum perse illa uisciit utilia Cr opinione usi

G. Enimvero aulici ,σut sic dicam,cornitis adulatores, nclut aucupes uoces imitantur avicularum, caeterisq; r

bus I iles se fingunt,nope ut hisce artibus regibus se in

xime insinuent atq; commendent sanc ciuem,qui Rcmρα-blicum recte administi are uelit mores Cr uias uulgi es λ- me ris imitari minime decet, scire tantivit ac probe tenere, qua quisque maxime ratione capi adduci s postr. Ignoratio enim eorum,quibus cum tibi uiuendu cist,ut opinione crD 'streris,ue coeptis saepenumero decidas, hi causa est auod non minus in ciuitatibus, quam in anilestiseregum usu uenit. Mores proinde ciuium tum linitor atque scite traflandos, moderandoss, meliores efficiendos adigredi debes quum tibi iam uires sunt,er ausorito comparata apparest Vulgi enim Cr multitudinis rationes uiari derepente immutare atq; aliorsum traducere dissicile nimirum Cr nimis dis est. Caetcru tripsera ita excolere,iti

mores

82쪽

POLITICA. Umores exorture tuos, sic vitam omnem tum tueri desbes, ut qui in aperto medios se laculo, ante Ommam oculosius acturus sis,nemine celaturum. Quod sit tibi non β-rile sorte uerit uniuersa omnino, i quae sunt, animi exterigere uisi ac penitiis emaculare,illa certo tibi tolleta, minuenda insunt,quae a parent maxime, primos conlecta occurrunt. Auditui er in oris proditum est, Themistodem,ut unisu ad Rempub. capessendu appusit, compotisti itas comessationibusq; primo abstini e , sicundo Io- uigili' se folicitum e sobrietiti dedisse, amicis diceres silua quo minus dormirci, Mileti te folicium tropheo. Periclo item rationem uiuendi, Cr cultum corporis trudiatur immunisse,incessu rerdo, orationes lani usus est, compositu os,er uultam sibi conflantesolitus praest MN: - φι θ manu contenta intra draculu, linam omnino passe uim quae ad forum cremiam duceret: Non enitacriusvis est, nos tramtu Cr iactu facile, uulgus er muntitudinon ilutaribus allici rationibus, er in officio contineri. Sat erit, si uelut fera natura fissicio a cr uariae, Morem atqu astectum rectoris minime reformidans, regimen er senum admittit. Vt haec igitur praeclare cura re optimam cst, ita quoq; tutam sibi quisque er mores pus chorrime excolere list, quo prorctus omni nota uituperationes careat. Quando praesertim eorum qui Rci- pridicae praesunt, non modo Ain tu verba, nec res tantum publicitus gesta animaduerti notariis solent , sed ut tus quoque, ioci limes cr feria quaeque , domas, ipse familia, uxor, cubile, curiosius conq*iruntur. Quid hoc Ioco commemorare Alcibiadem ultinet quem circa rora communem administrandum solertit imum habitum, ris' inuictam compertara Imperatorern, mendi licentia atque aniliu

83쪽

is PLUTARcHI CHAERONE Idnimi strocia perest, cuius caetera iurius ob sumptus inise moderationem,σ ritae luxuriam, parum Reipublicae uisa est profusse: Qitando Athcniensis cinomianum, populus Romanus scipioni somnolentium soliti exprobrare tradunturiqilippe qui nihil praetcrea aliud, quod illis o ctari posset,haberent. Verum in cn. Pompeium inimicos cauillatos accepimus, uruco digito cupivi scalpere deprehensum. Quemadmodum enim indignius 'ri, maiori, haleri solent dedecori uerrucae laus iis in Scae, quam no-

immeri,utque mutilutioncs in reliquo corpore :sic etiam ob eum, qu plero'; omnes de principatu atque ciuilibus mugiitratibus tenet,opinioncm, utpote de re magna atque digiti sim quae omni icinore atque temeritate uacare de Mes,minima qices principum,Cr Rempub. adminiistrani tum errari notantur, Cr pro magnis habentur. Eam ob rem Iulius Drisus Publicola haud immerito claruit, quod domus eius ex pluribus partibus uicinis constit a quum pateret, Cr cuius eam talantorum omnino sumptu aberquidum euersurum utar commodius directuram reciperet: Decem,inquit,duo ,si totam ita exponas conspicuam, ut uniuersi ciues, dum uitani, perlicere queunt, qua domi meae ratione uiuatur. Nempe uir erat modestus ac frugi, nee ei forte eiuscemodi domus posticiante opus erat, qui virtutis evenae si 'crimen, Cr praeclarae tutae documenta ieruditi lima quotidiae foris dilar. Vulgus igitur mores, vi ,uctiones,co filia omnia eor- qui Reipublicae prae- sura,curios lime rimari atque intro bicere solet, etiamsi hoc

aere admodum obtegus, Cr tanqua ut lamentis obnubas ubdas. Nec minus hoc accidere amat ex priuaris , quam

mrotariu oderint er pro nihilo ducit. cur igitur,dicet

84쪽

. P O L I TI c A. irqui pium, caerularum quos, nequisos uiuentium opera plerumque ciuitates utunturs Proptereassem mulieres praegnantes humum lapillosj, nausta uerbullecti s -- ginem,er id genus edulia persequuntur,sane non multo post respuunt,atq; ab illis abhorrent: haud abssimili ratione ob hiaurium cr delicias populus seu inopia incliorum

rectorum quibusvis utitur, mox eos Hominutus negli- 'gis σπαnimi tuis, eas in se inci sepenumero dclam-tur,cuiusmodi unt quae ' comicus populum usae antem 'plato O

inducit Apprehende,apprehende manum quam celerrime micus. Wrar Arariam decretura In cratorem: Cr rursus quaerentem peltam ac prenum faeluε euomui. dicentem denis,

of is mihi linteum ad tribunal eunti , depascitur foetulantum caput morbus teterrimus. At Populas Romanus

pollicente impio q ud carbone,m iurisiurandi adiectione id adfirmante,βre ad iurauis contra, asscucra ij, fumsessu non habitum. Lacetamone uero Demonhenes quia dam in sinatu auror sententiae fui satis salutaris, Cr rei - qua de agebatur idoneae. Ad quam reputandam pro im digni rite auroris usi s est senatus propensitori Proinde Ephori alium exsenioribus delegerunt, cui id negoth kntentiis dicendae demandauerunt, tanquam ex uase obsolet. ersor Mo ad parum bene imbui rem transfundendum c sentcs, quo multitudini acceptior feret. Tantum momenti in rebus publicis probitatis opinio pGitit. Adlaeetiero ciuile ius er grata eloquetulae non in postrenua ducenda est,uirtute magiara Cr principe. Non enim rhctoricam radendi opis ,sed adiutricem esse delamus extisti mure. Qua ratione illud est corrigendum Menandri: Mores dicensis sunt qui per udens, non oratio. Re enim uera utrunque est σιω rem est v, mores inimirum atqueb oratio:

85쪽

oratio: iis quiliam Accmuciis, nauem a gubernatoredorixat dirigi, non a clauo quoque: er equitem cy qiuequum in Dros umet, non etiam si aenum: ita ciuita

quoque oratorum uiser moribus mi , non Crorusi

ner rempe qua ueluti gubernacidis ac fraeno umtur,quibus maxime versatile animal, ut Pluto inquit, tanquam e puppi regatur atque voebetur. Quando enim reges illis nugni Cr Ioue sati, ut inquis Homous, times sceptris Cr purpura nobiles, satellitibus confiipuli, deorum demum Muci ius inflati Cr tumidi, uulgus territare soliti, de sibi ubi m , uolebant rimen urebor: oratores est si gratia re que dicendi nequaquaen aspernabantur, concio no P in Ebus clari solent effici uiri, non negligebantur; nec Iouela dumivit consili praesidem obseruabant, λι-licosium que Martem, aut militarem Mineruam , ta cutitio en quoque venerabantur , quae regibus noranda comes accedit, serociam atque duritiam uulgi suadela Ie niens utque pudore omo certe priuarus de veste adipie ritu populari ciuitati in regere,uoluntatem populi pr. 'valere ultitudinis moribus modum Dere nunqvim se Drit, ni oratione Cr eloquentia praeditus sit, quae una suadeat, usciat, fodis, ducatq; multitudin . At uer δgubernatores nauum alijs utuntur iasyribus, qui imporari excipi res ad actos d. ferant: qui dulcin Rempub&cumregere vult,menlam isse s lis gubernatorem hobere debet orationcm insuper, quae accepta mentis imp ria dcino in alios idat, ne idem ine uoce extera india Treuideatur, ne ite ut sphicrates AGlophontis superatus oratione meliorem esse dicat aduersariorum actorem,

ceteram suam ipsius causam longe potiorem: ne saepe quoque Ea ripidis illam metitem ueniunt: Utinam mi*-

86쪽

POLITICA. I I , rim mortilium genus clingue Cr insens fit,rcis ipse pro re hominibus sint, quo qui gravitise prae toralionis pro nihilo habeantur. Quae qui tim Alcaemcni nimirum , er Nessio , Cr Ictio reliquus sordidis istocrati- bia que opificibus diccre concedendum est, dicendi commolimis expertibus, ut Athenis quondam duobus architectis propositis ad opus quoddam publicum c subre Ν- cicndum , urer es t psitintior quum quaereretur, alter discrisei cilicii, cr qui ad orandam scitior atque comptior csset, orationem iam inde ab initio meditatus, ad populum eam de aedificio Cr opere habuit , allecit δε- er mouit. Alter uerb arte quidcm longe praestantior, caeterum dicendi imperitus , verborum que inops:

Viri, inquit , AFenim es , quae ille pulchre discruit,

quidem re liciam. li sunt , ut inquit sophorio, qui opus omnino curandum suscipiunt, uelut Dum inanime plagis obnoxium in incude tandepto φ Ioducant. At cultor illa canae nitieruae, atque consuli finie Themidis , quae conciones agere, coetui que Amittere noxii, oratione usus tanquam infirumento, nxnc contingendo

res uiror se assue apte conglutinando, nune quae ob illopori mossiendo lanicndesue, Cr quae ut noli vcmulis circunstitit stipitem , ues ut Arram Irrr , repurgando omnino ciuitatem exornat. Quas ob res Periclis Renis

publi. gubernandi ratio , uerbo quidcm , ut Thu dides inquit, popularis esse vidcbatur: re uero, ni Cr Pulli te orationis utiliis omnium primi viri regebatur imperio. Quando Cimon erat vir ille quidem bomis, Ephialtu item atque Thuodides: sed ab Archidamo rege spaditiatarum idem interrogatus, uter,ipse ne, an Perisses lacti praestiret, haud facile dixerim respondit excipiens:

87쪽

ο PLUTARCHI CHAERONE tubi enim lamndo illum ego prostrauera,mox iti dicem. doceciasse negat: denique ste oribus starem bubcrepcrsuadet Cr cuincit. Quae quid in dicendi Acutas crure, non modo gloriam illi, uerum quoquesularemeturiati fercbat : eius enim dicto audiciis ciuitas,suum ipsua conferuabat felicitat , Micnis cr exteris abstinebat. Nicius uerb eundem rationcm voluntatems fulsecutus, haud quaquam obtinuit, minimcq; adeptim est, pro' ea quod uad enci commodiruis indigus erat, sanguita=re oratione tanquam obtusestaeno conatus populum' ctere , utque quo uc et impellere, cr unde commodum

esset deducere: quinui suadam compulbus ipsi prolistus

in Sicilium, attritis pcne ciuitatis opibus , ingenti.Reipublicae uulnere cirium perdidit. Lupum quidem arum a ribus teneri non posse, populam autem inde molime duci oporici: non hisce artilus atque ansulis, quibus inepte

satis er invenuste inexercitati quidam, er cloiustitiae rudes de imperiti, gratificari multitudini ii amni,crsbi eam conciliare: epulis, inqram, largitionibus ,μ- rationibus, apparatu gladiatorum, stescat ora ediatione , magnis Dinum sumptibus: irarum rersim studio. sos equidem ambitiosos magis, quum poplitares hari

dos censeo, quandoquidcm popularitas est, quae ratione oratior in per victi populαm. caeterum eius inodi rationibus cr illecebris piciam ambire atque ma voicere, nihilo mihi liberre ui tur ab artificio uenans decipiendae strae. Porro uiri ciuilis oratio ea sit, quae ii ue recens Cr theatralis, tanquam ostentatuis cuiust iam, e mollibus atque floridis nominibus inneruntis ferri uid ri postr: nec rursus ut ritheas dicere solitus traditur, Grationem Demosthenis lucernam olere, exquibus scilia

88쪽

po LITICA. aeri curisse commientis duris ambribus examussin, cr ad perpendiciam exule compositumuerum ut musicis placet,leniter dis placide fides truclari, non ut er impia uem si oportere e Cr in eorum oratione, qui reipubliacae consuunt Cr operum nauunt existere debet non allusinon calliditas: non ipsi apte officio cj tum dicendi, diuidendi Ibi laudent arrogent , quin ciuilis oratio ingemittatis plena promatur: feras prae se uerimum ersimplicitarem sententiarum: libertatem quae putrem doceat,prouidentiam, curam, prudentium:vui candi fuadendis motam metia rur honesto: grauibus id, aptis domist tum uerbis, tum uerosentenrijs esciat a causis βre sincem tui inretinomme , translationes, quibus maxime auditores mouentur, non refugiat : inta apte id Cr modeste et latitur, ut ille : Nolite , inquit, Graecium aetero captam oculo. ut Demades nauli agia reipublicae dixit ast tradi ri. item Ar ochus: Ne Tantadi saxum huic impendeat insul e . Cr Pericles, Aeginam ueluti oculis lippum Piraeo detrahendam esse . Phocion uero super uictoria Leosthenis, Pulchrum sibi inquit uideri cursum , verisi metuendam esse belli exit mit ut enici dixerinigrauitas m an ilitudo orationis his qri reipublicae praesunt, in xime conuenit. Huic rei exemplo sint orationes Philippiacae : Cr ex Thucissidis quam Stenelaida Ephorus, quam, Archidamus rex Plutieis habuit, qua ue Pericles post pestilensiae clatim ad populum,Ephor Theopompi, Anaximenis arae quibus copias armant, Cr instructas in aciem ducunt. Ad haec non alienum est ab oratione ciuili,cauillo nonnunquam uti,as interdum ridiculo ota res non dconrumelia fatines scurriliter:qsin ea rasione tractetur,

89쪽

lii ex usu dici Cr modice nitiatur,reprehendendi alicuius dctrahcndiis studio. Maxime autem eiusmodi commen

ari solent, quae a Iacolitis prius, non ip sis incipicntia

bras, cinquam occurrentibus alior infe cauillis reddividoritur. Ex praeparato enim his uti ex prior cinesse qui mordeat currae Cr risum capriniis es,c uidestir, praetem quum quod onprobitatis etiam alteri opinionem, ut issicci πρnis crynioris Catonis: atque Euxifici, qui Ari-yoteli similiaris uit. Ita enim moriabant sepe iii cipientes . Atqui remordentibus ueni a limul cr grati an ipsa occulto praebet, ut Dcmonberii, qui, quam isqNuttur male audieres, lucubrationes eius Cr nocturnas scriptiones paulo petulantiusia ructa , restondit ex .cipiens: scio me tibi molestam, qui noctu lucernam a condimus . Idem ad Demadcin exclamantem :)Demostb nes me corrigere vult, ncinpe fus Mineruam: At illa, inquit, Minerua priore anno in adulterio Dprehensa est. Lepidum etiam illud 'taenaencti ad citres suos. Exprobrarum ei, quod imperator exercitus ab hostibus 4bctversus ad fugam: At uobiscum, inquit, lepidi, lima cupita

du*j. Vcrura illa vi da uidentur in ridiculis, ut nihil nimis, ut in pte non ollendas auditores, ut teipsum non admodum deprimas, ut non ignaum Cr ubicβψῖ mam reddas, quemadmodum inmocrares sequenti populo concionem ba iturus prepitum quom ascendit l, sis se inquit ciues ipsos parum uulare , mest j tu

mescere. Is clade sud chcrrori sim ac pia, pros cociuitate moerore affla, orationcm ad populum pro fudipes bes iturus: seolim, inqui civitatem tanta calamitate I id , ut me ea de re deliber vicin ara Ire ncccsse ha-

citat enim pusilli animi hoc, ita superius illud pro icto insani

90쪽

po LITICA.. si sani erat, quorum neutrum ciuitatem regenti utro comvenire uide ri potest. Phocionis donis breuitem dicendi omnes admirabantur: quippe Pola euctus D Octben innat esse oratorem amplissimum, Phocioncm uero per sudendo graui, simu : breuissima enim eius dictione uberrinus sententias continerti Quamobrem Demosthenesis e caeteros non magni ficiens , solitus ricere truitur, ut phocion surgere conspexisset: Verborum mcoram gladius iam urgit. Maxime itaque annite idum est,ut oratione non interuacua meditatus caute ad populum utare: mando etiam Pericles ille prius quam orsus esci orationem, precari, Cr uota licere consueuerat, ne verba

quidem ullum sibi in inclitem rentiret, quod a rebus ipsis uideri posset sudo alienius.-Enimuero ad restiondendum Victis, Cr remo cndam exercitatione cr usu est opus: Raro enim ulli ri uictimur occuctioncs,e quibus a repente plaraque ciboriuntur utque appareant. QisO HI est, ut superari plantique Demosthenes creditus sit , qui nactus occasione,re semidari saepe,Cr rem illi, , quum a pore rellandere malle consueuisset. Alcibiadem

praeterea inmorat Theophrastus inter orandum quaer

NAluum non modo qu e diceret, sed etiam quo dictionis genere, quo denique modo ea sibi cssctit dicenda: unde sepenumero haesitare rebus, Cr titi jure in ipso oratio nis cursu drehensus csset. sane qui crebris ipsis, utque adco ex ipso occulionibus rem opportune aggrediuntur, amitores ficile mouent ij ,er sibi conciliant: poctremo quo uolunt impellunt sine negotio. Venit olun Athenas Leo laetantius, populo intcr se disi nil de concordia facturus: ubi usus pusillus deribui habitus est. Id ut ille nimaduertit, per occasionei in id inquit, uiri Ash ier