장음표시 사용
291쪽
26o HISTORI AE S EPTIMI AN Aquis perpetuo imperet, hunc evertα, illum etiam div xet acerbius , si antequam vita fungatur , successorem accipiat. Iam prudentiam ampliorem, amoremque prsecipuum in publicum , ut ex una perpetustate dimanare posse non abnuam, haud video tamen, cur hac ipsa, quidem aquὶ exacta rerum gerendarum mentia , temporaria Prafectura clavsri Rectores subornare non pol fit, ut scopulis, tantisque vitatis, in consiliis est candis recta cursum instituant. .ppe, vel ex repetitis imperandi vicibus illam acquirent, vel ad exemplar aliorum sapient, vel ceteri sub quorum oculis imperabunt, non sinenteos a recto cursu deflectere, vel ad prasiniti temporis metam ira merecunde respicient, ut omnino nolint esse Tyranni . .n illud etiam temporaria commodi accedet, ut
si probi illa fungantur, propiora recta adminis tionis successuris relinquant vesigia: sin improbos praeesse comtinget , devolutum ex lege tempus ntilla apud contenti sum serum perfrepente lite leniter illos munere abire finbebit . Demum si sub temporaria Prafectura radabundus peculatus opes absumsit, omnia si in Hau is ire
quietus ambitus turbat, ac miscet; si mu murantium,
voces, a Regula iussum silentium jugulant; si factios
consultationes abrumpunt quietem; s denique concordes armant in pratia Fratres; non ideo tamen status moderationis plenissimus vituperandus est, quem preta magis deseruere leges, quam ipse ea maia invexerit, qua mem ratis . Dicatur lex,qquidem non adsperiem mox eva inescentis timoris, qua depopulatores mulctet infamia , v sanos ex ambitu coerceat 3 qua munerefunctos superiori arbitri vocet ad calculos , trepidabunt, ni fallor, ex tem poris angustiis, in fortunas, opesque invadere, re1 novas moliri, omnia demum suriam, deorsum miscere. Neo tamen hoc ipsum abhorrebit a Regiala, qua tametsi nistam desuccessore ingerere merbum miriatur, imbecillibus hoc
292쪽
L1BER SEPTIMUS. 26 Idedit initiis, in quibus diuturnius unum regnare e Republica fore omnino censebatur, donec firmores universo
corpori mires accederent. Vmbus ciem roboratus jam va
leat , ceteris sane solemnis injuria fiat ,si aliquibus perpetuo duratura deferatur potestas . Quid adhuc igitur com
mune jus, tanquam eamfoeditatem contecturum , obtemditis ; cum eidem non semelnivata, ac municipales leges fecerint medicinam, eluerintque sordes, qua mortalium inde dimanarunt in mores Haec raptim, ac stans Princeps Μoronus effudit, non tanquam perpetuae Praesecturae statum omnino improbaturus ; sed ostensurus potita, quam temporariam , tam perpetuam de illarum numero esse, quae, tametsi haud ex se malae sint,ex mortalium tamen usa. si ve bono, sive malo , ita vel bonas, vel malas esse judicandas; ut est firmior corporis constitutio, ut divitiae, ut decor, ut cetera hujusmodi quarum utilitatem illorum improbitas, qui utuntur, plerumque solet corrumpere, itaut incautis mortalibus invidiosa reddatur: ac proinde defaecatissimos
mores, utrique statui, quicunque tandem eligatur, inelaustris asserendos esse, ne administrationis momenta, aut in tyrannidem, aut in seditionis aestum degenerent. Cum itaque ex vultu perorantis Moroni inter ratio
num pondera humanitatis quaedam Iux assalsisset, quae supplicum spem videretur erigere; enixi is illi versi in
preces, Protectorem deprecabantur, ut in experimentum
melioris redituri seculi, Μonachos iterum in claustris perpetuo pateretur praeesse . Ipse, & quod a supplicibus
commune tum jus, tum ceterorum Μonachorum stareteXemplum; quodque caput erat, jam jam exspiraturam temporariam Praesecturam i fortunarum , morumque aspectabiles ruinae viderentur arguere; ne aliquid unquam , quod speciem communis commodi praeseserret, Contemneret; capessit negotium, adit ad Pontificem, cau-
293쪽
sam perorat, evincitque tandem, ut qui praeficerentur, perpetuo onus administrationis subirent. Qiliam tamen imperandi rationem commutatione locorum mollivit, ne parituris diuturnius imperium amaresceret I neve ii, qui perpetuo imperarent, evaderent crudeliores
Pontificium placitum evulgatum est incondita nequicquam reclamante multitudine in Comitiis Romae habitis in Jdonasterio Trium Fontium anno MDLXXX. , ita quibus pleraque Vel noviter procus a sunt,uel adaucta.Qu
quoniam, jussu Diffinitorum Hilarion Rangonius postea,
hoc est anno MDLXXXIX., Mediolani in unum volumea
digessit, unde Cistercienses sibi praecepta vivendi des
nierent, teriturque ab omnibus nostrae Congregationis hominibus, quibus candor ordinis cordi est, atque curae; supervacaneum duxi, si hic longiori narratione recenserentur. Hic ille Hilarion Rangonius est , qui juvenis adhuc, adeo felici conatu scholastici pulveris metam per currit, ut ad calcem studiorum Pici Mirandulani, quem literatorum Phoenicem superius, doctiusque secutum jactat, in eo ingentes ausus aemulatus ad duo, & eo amplius
millia philosophicorum problematum proposuerit deis denda ; itaque repetitis congressibus delandit, ut Papie sis Academiae Rectores ad profitendum ibidem philosophiam , illum solicitarint ex publico . Hanc autem in eo
rerum maximarum scientiam, Λfusarum amoeniorum studium extulerat ad miraculum . In quo quantum potueri
luculenta illa oratio de laudibus S. Hyacinthi non ita pridem a Clemente VIII. in Beatorum album relati, habita Papiae apud Dominicanos abunde testata est. Sed non modo studiosis Italis suum in artibus probavit acu men ; Ibericis etiam admirationi fuit. Quippe apud Populetum Cisterciensis Ordinis celeberrimum Monasterium , quo purioris monasticae vitae gratia se aliquando contulerat, ct sapienter docuit, ct moderate vixit, & sa
294쪽
LIBER SEPTIM Us. 263ctissime diem clausit extremum. De quo quidem, illinc ad nos adeuntes solent mira narrare e quorum si certior fides ad nos contigisset afferri, ejusdem meritas laudes haud hic desiderasset grata posteritas. Ceterum cum multa in Comitiis illis Romanis salubria, praeclaraque sancita sint; tum illud in primis laeta, festaque acclamatione excepere prudentes, quod causarum Arbitri curam muliercularum a nostris opportunissime absciderunt: curam utique plenam aleae, atque per, Mittiereulanam
culi, sive lexum garrulum, Inquietum, atque ad amatoria paricliti euia opper
proclivem spectes, sive iterum mortalium in illum penses, d .... alfavorem. Etenim dum imbellibus, destitutisque auxilium ' ferimus, illaeque vicissim auxiliaribus suis munusculorum vicem rependunt ue piam illam, ac initio plerunque rigbdam curam, mollior sensuum remissio enervat, ac fian-git : itaui ad amatoriae viscum prius haesisse te sentias, quam primos assultus potueris eluctari. Inde invisendi
gratia frequentes itiones, reditiones, anxiae curae, cogita tionum morsus acerbior, zelotypiae anxietas simillima, instabilitas mentis, molliora colloquia, amatorii joci, qui quominus caveantur, efficit larvata libertas. Interea Florentinum Coenobium, Cistellum voca. bant, suo ingressu , nuncupatisque votis nobilitaverat Horatia. Ama. Horatius Aquaviva filius Atriensis Dunastae: is qui postea friens. cisterium
Episcopus Uajacenus renuntiatus tanto nihilominus ar- ζza' 8 2 dore animi Cisseruiensem ordinem, cujus erat alumnus, coluit, ut a fundamentis erexerit Μonasterium, quo, statis diebus, ex ejus ordinis instituto, munera obiturus secederet.
In Romanis vero Comitiis, Monachum induit, jam triginta, ct eo amplius natus annos, PhilosophiaequeBac laureus wrsilius VasqueZ Toletanus, Florentinae Volymis Vas erapostea universitatis insignis Theologus, ac S. Luciae St, lis Abbas Cliterciensis; cujus copiosa manuscripta ad
295쪽
eismiati antiquum ritum Abbates seli xendi ad arbitrium MonMhoeum, qui bm per triennium dumtaxat praesine sdid servat.
264 HIs TORIAE SEPTIMI AN RAristotelem, D. Thomam, Sacroboscum adhuc in Cistelliana Bibliotheca visuntur . Hic apud nos nobilia in
genia instituere aggressus, fructus tulit uberiores, submovitque ingenuarum artium ignorantiam, quae rude illud seculum foede infecerat. Certe mihi adeo adjumento
fuit ; ut ubertim sub ejus disciplina philosophicis haustis fontibus, Romae deinde Theosophiam, Gregorio de Va
lentia , Petro Arrubale, Didacoque AlvareZ praeceptoribus usus, feliciori conatu sum assecutus: itaui primus in hac nostra Hetrusca Congregatione de illius facultatis universis dogmatibus initi certaminis, in Romana publici
Academia anno MD CIX. lauream tulerim .
Verum non modo seliciori proventu docuit Μarsi
lius, sed etiam studiosae in posterum consuluit posteritati . Siquidem Bibliothecam cistellianam ornavit, cupressinis
ad parietem pluteis distinxit, eaque ratione Veteres manuscriptos codices, qui acervatim situ, squalloreque ma cebant , in gratiam studiosorum ab injuria temporis vim dicavit . Lapsi ex eo duodecim anni erant adeo vacui argumento , ut nisi una Septimi cultior restauratio intercessisset, perpetuo omnino silentio mihi viderentur tegendi. Qiram tamen prudenti consilio praestabit supprimere, ne Privatos, beneque nummatos Μonachos, a quorum liberalitate prosecta est, cogamur proprietatis criminis incu
sare, si illos praepostere liberalitatis laudaremus, a quibus omnem, vel levem habendi cupidinis suspicionem abesse
Interea Paulo V. rebus humanis perfuncto, Gregorius XV. successerat: jamque inde Coenobium Μontis Amiati Hetruscae Congregationi Septimiani tentarant adjungere . Adhuc enim Monasterium illud antiquo Ordinis ritu seorsum rem suam agebat, atque ad arbitrium Μonachorum seligebantur Abbates, qui per triennium
296쪽
LIBER SEPTIM Us. 26sceteris imperarent, munere statim abituri, ut praefinitum tempus se convolvisset. Cui quidem administrandi rationi speciosum libertatis titulum, ut re vera inerat, o
tendebant ; nisi provectiores quique ut pluribus sustra. giis suffulti erant, per orbem sibi invicem succedentes, ita Μonasterio praesuissent, ut simul privatis suis commodis studerent impensius; Gallis ad id conniventibus, quos sedulis annua repraesentata pecunia, quam pro opibus cujusque Coenobii ab Italis Cisterciensibus, taxationis nomine exigebant, trahebat in partes. Cum itaque ea vivendi ratio recessisset e moribus, & tamen mordicus adhuc ab Amiatinis retineretur: a Pontifice tandem edictum est, ut quae ordinis Cisterciensis seorsum administrarentur Coenobia, alicui Provinciarum, quae tunc in Italia vigebant , adjungerentur. Celebrabant tunc per Italiam cum laude ejusmodi coetus, cum Hetrusci, tum Insubres; eaque de re sero sapuerant Calabri. Amiatini ergo cum vel Pontificium Romae conarentur eluctari diploma; vel si parendum foret, ad suam
illam antiquam libertatem tuendam, unam, illamque ninvissimam Calabrorum Provinciam prospectarent; Antoninus Curradius tunc in Aula Romana nostrarum Causarum Orator contranitentium egregie fregit conatus. Qui
cum deinde propiori Pontificis premerentur imperio, nec satis opis in Μedicaeorum invenirent favore; facile fuit, eisdem Principibus ad omnem pietatem unice animatis, annuentibus, illos tandem Septimianas leges subire. Prodiit in ejus rei favorem Pontificium diploma anno MDCXXII. Die XXV. Ianuarii. Cujus praesidio fultus, missuque Patrum Regiminis, idem Antoninus Curradius , qui in ejus acquisitione strenue desudaverat Romae, eodem anno, die vero XI. mensis Μ i, Amiatinum Μο-
nasterium solemni ritu, Septimianae jurisdictionis secit. Μonasterium Iesu Christo Salvatori dicatum adeo Ll per
emit . ut quae rindinis cisteretensi seors im ad ui strarentve Coeno hia. alleui provinacia m. quae tu in Italli vite madjuntem tueamnse Amiati Monasteritim Septia tnianae iurisdictioni subjicitur.
297쪽
Monasterii Mori eis Amiati brevis hiltotia teaitur
165 HisTORIAE SEPTIMI ANAE pervetustum est, ut ipsius initia in Longobardorum Regum quempiam rejiciantur. Quis autem ille fuerit, Johannes Gobellinus in Commentariis Pii II. liquido monstrat cum ait: Vetusiam h e Monaperium jacet Sal tori Domino dedicatum, Templo, π Monachorum habitaculis era egie fructum. Rotharim Longobardorum
Regem fundasse perhibent: cs' magnis donasse possessionibus. Atque ut dicto magis astrueretur fides, post pauca subjungit: Mille circiter,'quingentis passibus ab hoc
Monasterio summitatem Amiata quarentιbus metu meellum occurrit, in quo Reginam conditam tradunt, Ro-ιharis, ut putant, Conjugem . Ego, si quid in hac re historica veritas valet, arbitror vel in Gobellianos Commentarios irrepsisse mendum, vel imperitum vulgus, a quo fortasse Gobellinus acceperat, dicendo, jactandoque germanum Fundatoris nomen mutasse. Rocharis enimis, ille est, qui a Gundeberga Regina, earum commen datione virtutum , quae Regno viderentur idoneae, in sortem sceptri, torique vocatus, majori ope, quam ad eam diem alius quisquam Arianam impietatem, Arianus ipse defendit, ac fovit: tantum abest, ut Monachis ejus
pestis acerrimis hostibus, domicilium,Τemplumque effiisa jiberalitate pararit. Facile ergo fuit, Rachim transire in Rotharim, propter aliqualem illorum nominum affinitatem. Et Rachis quidem, si ulli munificat illius fundationis laus, decusque debetur. Qiranquam enim, & ipse libidine proferendi Imperit,aliquando infestis armis Romanum Ducatum. Pontificisque ditionem vexasset; a Zacharia tamen Pontifice verbis severioribus castigatus, ita belli consilia abjecit; ut ad ejusdem oscula pedum beatorum
ProVolutus, novaque religione perfusus, sequenti anno , relicto Regno, cum uxore, ac filia lectissima virgine, ab eodem Pontifice in Μonte Cassino monasticam vitam professurus cucullum acceperit. Sive Diqitigod by Corale
298쪽
ἰ LIBER SEPTIMUS. 267 Sive ergo cum Romam pergeret, coelitus admonitus, Amiatinum Coenobium construendum curavit; sive
jam Cassinensis effectus, inde dedit sta colonia, ut Ordinis, quem colebat, fines amplificarer, in Amiatino Μonte Cum uxore haud procul monasticam vitam ducente , s dem sibi delegit. Huic , inquam, Rachis propter praemeipuum Religionis studium, vitaeque monasticae amorem,
tanti Μonasterii exordium attribuendum videtur: tametsi eam munificentiam regiam , ne obscure quidem Scriptores, quos legerim , jecerint in Commentarios .
Sed & perantiqua Amiatini Templi pictura nostrae
narrationi maxime favet. Ibi enim ex arbore cum face Regi Rachis, ut inscribitur, se ostentat Salvator,tanquam rationem , modumque fundandi Coenobii in genua provolutum Regem docturus. Denique quisquis ille mortalium fuit,qui inter fragrosa montium Salvatori Templum illud erexit, magno illum animo, eximiaque in Deum pietate fuisse oportet, qui monitis coelestibus ad tantum
Et Λlonasterio quidem Amiatino imminet jugum, si unas Pistorienses Alpes excipias, ceteris celsius. Ad Oocidentem Solem Thyrreni maris litus late prospectat , eidem ortus arduam, supinamque Radicolani Arcem objectat, in cujus subjecta planitie Clanianis aquis amnis Palea seipso major essectus, Τyberim cum tributo adoraturus decurrit. S. Florae oppidum Ssortianorum Princi. pum ditionis ad meridiem habet; certantque ad Septentrionem, quasi se prodere conspectanda, Pientia, multaque alia , cum Senis ipsis, non ignobilia ejusdem Civitatis ditionis Castella, quorum subjectam vallem furibundus amnis Urcia terit, limosum alicubi, ideoque mala fidum
adum Romam euntibus praebens. Ad summum verticem, cum nubibus quandoque incubantibus, tum inaccessis nemoribus mons totus inhorret: medium humano. Ll a victui
299쪽
268 His TORI E SEPTIMI AN Evictui commodior, proceraque castanea cingit: postre
mum vites, operaque mortalium consitae arbores, arti.
dentibus pratis, exornant. Ad medium , natura laetam . latamque explicavit planitiem, quam mille omnino passus circumdant. In ea S. Salvatoris exsurgit Coenobium , quadrato, impolitoque lapide conflauctum , eo Archite-,cturae artificio, quod magis oculorum arbitrium, quam perpendiculum ex arte dimetiatur. Rudioris item seculi Templum redolet operam, studiumque. Atria, quae per distinctas cellulas seius praebent quietem in quadrum satis decenter recurrunt, subjecto cavaedio, cujus fornicem satis amplae lapideae columnae suffulciunt. Qualecunque sit opus, si inculta nemorum spectes, non omnino temnendi.
Ceterum solum, quod alacet principi Μonasterii
portae, jam inde egestis sentibus, didicit tandem aratrum ferre, acceptique seminis cum senore fructus proserre. Itaque ubi, mitescente coelo, solutae nives ad vallium ima decurrerint,coeperintque culmi ad palmum erecti minari, tum e vicino Abbatiae frequenti Castello acies pueIlares
prorumpunt, noxiarum herbarum expugnaturae proterviam. Cum vero, jam adulta aestate, ventorum Etesiae
justis frugum agminibus indixerint bellum, sectaeque arbdiores aristae, minus jam grave caput extulerint, sub di riori falce ad horrea ditanda procumbunt , plaudent messore, sibique quodammodo gratulante selicioris, annuique proventus victoriam. Reliquam tellurem , quae circumstat Coenobium, procerae castaneae inumbrant, eo
inter se decenti intervallo disjunctae, ut quod inter ipsas exstat herbidum solum pascendo pecori abunde sussiciat.
Colludunt umbris perspicuae promanantes aquae, ut cum eo perveneris, credas te in fabulosos illos, amoenosque Nympharum recessus,lascivientium quandoque Deorumamiliare secretum, penetrasse. Sed Poetarum sessiva na trisDisiligod by Cooste
300쪽
LIBER SEPTIM Us. 269tio, ut nemoribus suis mendacem famam conciliet,fabulas
comminiscatur. Nobis interim Amiatina juga fortunata liceat depraedicare,quae Romanam Aulam cum Pontifice ipso Pio II., sua ad se traxerint amoenitate; quae publicis, privatisque consiliis interfuerint, quae Purpuratorum Senatum suis incultis sedibus exceperint, legationes audi rint , legum latarum conscia fuerint; ita ut si stirpibus , sentibusque aliquis sensus inesset, futurum erat, ut non modo Poetarum nemoribus fictorum illorum Deornm recessus non inviderent, sed etiam prae Romano splendore, luxuque Amiatina tesqua suum illum gloriarentur horrorem. Sed quod jam decus nemoribus illis non liceat gloriari, Cum gemina hactenus majestate splendescant. altera Pii II., ut non semel dico, altera Fordinandi II.
Μagni Hetruriae Ducis Is enim si quid illis potuit de
suisse videri, sua praesentia, majestateque cumulate implevit . Siquidem cum annos pubertatis egressus 1 trepida aegritudine coepisset tentari, levandoque languoti ad phi lippaea Balnea properaret; ad Amiatinum Coenolitum ex itinere divertere placuit, tempore Eugenii Totti Floren, tini Abbatis, tanta munificentia in populos, eaquo in Μο nachos clementiae Iaude, ut Μonasterium illud singulari
suae felicitati adscribat, unicam spem Hetrusci Imperii,
Principumque amores, obsequio, muneribus excolere potuisse. I
Iam Coenobium illud a suo exordio Cassinensis ditionis suisse, nullus est, ut arbitror, qui possit ambigere;
Cum per ea tempora non modo per Italiam, sed late ad Occidentem Solem nulla alia monas ira disciplina praeter eam floreret. Iurisdictionis vero adeo amplae, splendidaeque fuisse affirmant; ut loci Abbates merum,mixtumque, ut Vocant, imperium in pleraque circumadjecta Castella exercerent. Et eadem quidem civili potestate, nostri etiam
Cistercienses potiti sunt, cum anno MCCXXXII. donante IX. Gre-