장음표시 사용
261쪽
etao ΗisTORI E SEPTIMI AN spersi, in quibus noster Severus gloria eruditionis apud
Caesarem gratiosus divertit ad Belgas.. Inde Porrachio suspicio facta , conspirasse eum, ideoque meruisse irata Leonis . Sed non video, cur Saulius Theologo Potnix, cujus praecipuae partes erant conscientiam Domini .seve, xistime castigare , conjurationem detexerit, quam cubi
culi Μagistro, quam scribae, quam Agasonibus, Qv sit Iariis, Coquo. Quis demum ejus viri, pannosi scilicet
claustralis, ideoque pertimidi in ea conjuratione usu fiis turus erat, quae tota in unius Vercellii argutia digitorum constituebatur λ Aut quae ejus sceleris macula in ceteris Saulii familiaribus potuit residere, cum a Pontifice ipso Leone, ut refert Iovius, Saulius sit judicatus auribus tantum , non item atroci voluntate peccasse, eoque nomine
sit absolutus, itersimque rubro galero cumulata benignitate donatas Putatne Porcachius, si ea conjuratio m. nachum Severum vel tenuiter involvisset, Guicctardinum, ac Iovium, quos ne convivia quidem lautiora, aut
manicatae tunicae, aut pugionum capuli, aut inaurata Calcaria vix praeterierunt, celebri viro fuisse parsuros Sed nec ullus illorum temporum scriptor inter conjuratos Leonis, vel suboscure Monachum Severum recensuit, aut recensere potuit; cum nec Severi nomen illius conspirationis aeta habeant, ut nostri testantur, quibus ea perscrutandi Romae potestas facta est, quo haec fidentiusseriberemus. Iam abitionem ad Belgas, quae suspicionem
sceleris secerit, diluamus. Abiit itaque Severus, non ne gamus , & ipse fatetur; at non Levitia tormentorum, conscientiaque terrente, ut secere plerique 3 sed charitate Domini impellente statim prosectus est, innocentiae Saulii apud Caesarem patrocinaturus, ut, eo apud Leonem adhibito deprecatore, calentis quaestionis ira haud repente saeviret. Et vide ex Severi literis ad Cortesium, Cortesiique mox Cardinalis ad Severum quam mora illa apud
262쪽
LIBER SETTUs. 23 ICaesarem omni suspicione scidae fugae caruerit, quam fuerit secura, quam gratiosa, quibus nobilitata studiis. Bes
sariori inquit Severus is Monachus Cassinensis erat,
ex gravi causa a Cortesio missus ad Caesarem . Bessarioni, qui Ambi vir modest simus visus es, omne meum flu- altum , atque operam pollicitus sum in tuenda vestri omiunis dignitate: suam, arbitror , non amiserat dignita tem, q ut alienam tuebatur. Eum exsimo id omne, cujus
gratia ad Casarem missus fuerat , summa fide, ac diligentia transegisse. Atramen, si quiis in ea causa reliquum est; aut si quid de integro emerserit, in quo apud Caesarem aut tιbi, aut ordini tuo alicui usui esse posim, id me omni
fluiuo curariarum polliceor, atque adeo pra me sero . Utique non agebatur laesae majestatis reus, qui aliis se assuturum pollicetur . Sunt mihi nunc pra manibus emenda,
tiones in M. Tullii Ciceronis Orationes; quas si mihi diutius ab Italia abesse contigerit, ad te mittere decrevi , t a Calchographis in ossisina Aldi, gratia, o favore tuo
excudantur. Eas cism tibi, tum ceteris bonarum artium
studiosis, neque inutiles, neque injucundas fore confido. Nec me, ut arbitror, post Bucinensem , s Naugerum in illud opus incubtiisse poenitebit. V bi sunt jam illae sce. lerum furiae, quae erronem exagitent λ Cum adeo nobili apud Belgas otio peti uatur, ut & opus exquisitae eruditionis aggrediatur, & magnorum illius seculi nominum contentionem non perhorrescat Ac ne putet Porcachius sub fictis ad Cortesium literis voluisse Severum maculam contegere sceleris; amiciora facta die is respondisse Cor-tesius ipse testatur, cum inquit: Ex literis Bessarionis imtellexi l .m opera, eonsilio, autoritate, alia tua, sic usum fuisse, ut quod ea ex sententia confecerit, quorum gratia a nobis ais Caesarem missu uerat, tibi'racipue ingentes gratias agat, quas U' ego non meo tantum, sed tinimes Ordinis nostri nomine immortales ago, egregie rela
se.eri cistere m. fis Monachi verba iii b,tissiιriam in. nocentiam eius , tam de spere. 4 monstrantia .
263쪽
Poreachius ite rhm Severo Mona elio cistiniensi seis pitiniano pallim
232 HIs TORIAE SEPTIMIANAE iurus, cum tibi animos nostros bbuerit experiri. Et post alia plena obsequii verba: Ceterhin non mediocre in nobis desiderium excita si emendationes tuas in M. Ttillii Orationes Iegendi. V d opus, conjectura ex ceteris operibus tuis facta, conjicio esse absolutis mum , ut non modo te nunquam poenitere possit in eo opere post eos, quo nominas, elaborasse; sed magis fiaturum vaner , ut eos zehementer poeniteat, quod te in eo labore pracesserint. rum quidem Naugerum plurimum, etiam eo nomine tibi debiturum polliceor, idque prase laturum. An tanta apud Imperatorem gratia, Cortesiique Cardinalis aeque san chissimi, ac doctissimi hominis encomia, transfugam, eun .demque in Pontificem conspiratorem addeceant, ipse viderit Porcachius. Sed ut instituerat dicere persequatur. Ma io sono informato, che non di questo , ma di D. Seίero da Volterra Monaco Camaldolense. e Professo dei Monastero degti Angeli di Florent,a ha voluto intendere; perciscebe Clio amico deti'A iso,s hebbe do
ce, e delicata vena di poesia. Antequam contumeliosum illud exordium complexionem pariat, designat quem innumerum illustrium illorum Scriptorum reponat. De quo iterum si roges, a quibus acceperit quae subjicit; candide latetur, a Bartholomaeo , Gregorioque Camaldulensibus. Quibus sane facile fuit deinde inscriptis senis,
cui monachalis culina , meliusque claustra fumabant, quam pauperes lares, inter scyphos extorquere fabellam.
Vixit autem Camaldulensis Severus, quem jactat For' cachius , tempore Leonis sub regimine Petri Delphini ejus ordinis Generalis, homo persimplex, aeternumquo claustro addictus. Quem non modo non laudat in suis epistolis Delphinus , sed inconsiderantiae potius alicubi damnat, quod ad Religionem admisisset tyronem , qui postea, impellente ira, stricto gladio correctoris latus
exhauserit. Hunc si gloria carminum, celebreque nomen per
264쪽
LIBER SExΤUs. 233 per Italiae Academias extulisset, junxissetque cum seculi illius doctioribus ; nunquam indictum praeterisset Delphinus , qui etiam minutissima quaeque suorum colligere
erat solitus, ut in suas epistolas jaceret ad aeternitatem. Sed esto fuerint in Camaldulensi Severo omnia, quae Porcachius effuse commemorat; Areostum amarit, Vicissim dilectus ab illo; scriptis demum rithmicis, cantio. nibus invicem luserint: num propterea evincet, illum esse Severum, qui Lascarum, Μusurum , Μaronem, Naugerumque eruditione aequaret ; quod de nostro amrmat Cortesius, in eaque octonarii clausula Areostus conatur ostendere, dum ejusdem artis haud absimilis excellentiae viros cum laude conjungit λ Alioquin dissicile sane negotium suscepisset Areostus, si omnes, qui ad se rythmica scripsssent, ut sibi ex ejus gliscente gloria nomen, famamque compararent, in suo poemate Voluisset recensere. Utique non tam doecis, quam incondito populo littus complesset. I 'induco a credere pikfatalmente, chedi questo habbia moltito qυὶ intendere it Poeta, che dei CL sterciense, dei quati tutio ches se di buone littere, Ua- morito dei Cardinat Sauli, in Corte dei quale flava none da credere, ehe l' Ariosio havesse mai voluto far memet one, posthe En uno in quei tempissema esse D. Severo
per la conglura esser stato condennato . Cum machinam hanc nequicquam conjecturis oppugnari posse videret Porcachius, extrema fortuna confligens, non proVocatus descendit ad maledict a. Quaero, qui isti omnes sint, qui per id tempus nostrum noverant damnatum Severum λHaud Imperator erat, non Cardinalis Cortesius , non Hercules Gensiagus Μantuae Pontifex, non Naugerus,
ceterique ex Italia docti; siquidem & apud Caesarem in honore erat, & in viri laudes offundobatur Cortesius; cm teri vix tanti viri absentiam pati posse videbantur. Ergo Tonsores erant, & lippi, inter quos sedentarius fabulator Gg non
265쪽
non sine alienae famae detrimento solebat Porrachius hujus naodi de rebus agitare sermones. Onde percio eruet. to ,'odiato 'galant' uomini . Hic intelligere oportet cum illis, quos modo dixi, projecti pudoris ganeones; s modo probi, dignique honore existimandi sunt Imperator , Principes viri, docti:que omnes, a quibus colebatur Severus. Ania diro ancora tanto piu e tutio pero con
modesta, e sentis passione ) cbe hareueit Poeta fatis c. rico a se flesto, is a cos; honorata si iera di Scristori illu
stri , festa loro havesse nominato colui, che per haver' ha- muto notis a d una conglura fatia contro la persona det Pontefice sacrosanto, era percio caduto dγμ honore , saborrito da tulit gli huomini di sana bonta, e cattolici. Haec est modestia Porcachiana , omnem ejurare modestiam, dum eidem litare inverecunde pedurat . Sed audi, Porcachi, Caesar catholicus est; sanae tum probitatis, tum doctrinae Cortesus;.nec violatae catholicae religionis Gensiagus; tum Naugerus, tum doeti omnes , qui seculum illud illustrarunt haud aberrarunt a fide : S tamen post detei tam conjurationem amplectuntur Severum , eidem favent; illum laudibus ornant. Ergo tam ille immunis a conjuratione est , quam illi sincere catholici, quam tu senex fatuus, qui isthaec sine cerebro. & mento comminisceris. Potuit igitur & Areostus vel sine suae lamae jactura, vel illustrium Scriptorum injuria , amici Severi in suo poemate meminisse: nisi sorte in eo possit videri exuisse pudorem, quod ibi tot clarorum hominum cum Severo voluerit exstare memoriam , ubi Bernae, Aretinique Principomahgum mentio perennabat. Sed duo jam testes omni exceptione majores Severi Iaudes
enarrent, ut ex iis quales ante Conjurationem ejus mores
fuerint, qualisque apud do flos, ct bonos post conjurationem habitus sit, possit dijudicari. Et Cortesus quidem Paulus omnium sui seculi longe doctissimus, in eo quod de
266쪽
L I A E R. S EXTUs. 23sde Cardinatatu consecit opere, ita Severum exornat, ut ejus spectatam sive probitatem, sive doctrinam , ad paradigmaticos excogitata praecepta eleganter accommodet. Nodo enim illum peritum linguarum depraedicat, cum
inquit: Ut si era quotidie, aut Severo Ciserciensi Graeco paraphraste , aut municipe meo M. Margatio Fanens syllabico cognitore utar, quo societas vita si studiorum conjunctione latior. Μodo vita, do strinaque praecipuum extollit. Nuper cum es et mecum inquit Severus Monachus, homo ut vita, sic doctrina exquisita nitens
Rursus in eo eas naturae, artisque dotes agnoscit, quae
Regios irritatos spiritus nomine publico possint sedare. Ut si dicamus, inquit, Ludoticum Galiorum Regem Senensium Reipublica succensere solere valde, propterea quod ejus sit quadragies mille persolvendi tarditate ostien
sus, quοι ei se bello Aretino soluturam pepigisset; faciis
credendum sit, eum, hoc maxime tempore a Senensi Republica leniri posse, qtio vehementer es victoria transpada,
na latus; iaque eo facilius eventurum, quo celerius Reipublica nomine est Semerus II onachus ad eum conciliandum missus , quo nemo est aut natura suaetitate gratior , aut artificiosa eruditione ad hominum ingenia placanda aptior. Tum illius sapientissime translata verba admira.
tur, ct colit: Simile potest judicari illud, quod iis messoriis feriis est a Semero Monacho in Cretesiano dictum.
Nam cum in conventu, in Petri Soderint Florentini DLctatoris mentionem incidisset, maximeque probaretur om-mbus e u in animi assectione temperanda virtus; perinde eum in prosperarum rerum ambitione moderanda, ut ma re putari debere dixit, quod nulla externarum aquarum accensione redundet, nec fines suos natura intemperata transeat. Demum ejus suavissimum ingenium ita describit, ut ad omnem moderationem possit pro incompara
SevesI Monae hi septimiani ordinis Ciueroentix muniis forme ae eximium elotium a corteito adornatum quo omnes suspicionis. e malilnitatisP cachianae nebulae mirum in modum distianitu, e dispel. Iuniux.
267쪽
236 His TORI a SEPTIMI AN Equadam bIlis mediocritate temperantur; tum nihil fieri posse videmus, eorum natura moderata lenius . si in genere maxime hodie Severus Monachus placida naturas avitate floret. An vero ex istis suavissimis moribus , praeclaraque do strina, atrocitas ulla in sacrosanctum Ecclesiae Thronum proficisci potuerit, conjectabunt prudentes λ Certe Gregorius Cortesius, Pauli gentilis, ac sub Farnesiano Pontificatu mox Cardinalis, non modo
Severum in Germania versantem conjurationis non acciniat, coarguitque, ut non semel dico ut etiam in haretanto Cardinali digna verba collaudet: Dedissem, inquit, omnino antea ad te titeras, si mihi exploratum fuisset.
diutius te apud Casarem commoraturum. Cave enim
putes, quippiam gratius, aut jucundius mihi eo omispotuisse accidere , ni orte, ut te viderem, S alloquerer, conIgisset. Nescio enim quo meo malo fato acciderit,
quod ex quo Religionem istam, quam tu profiteris, ego professus sum, cum te semper, ut ita dicam, meseiis
fueram ιnsectatus , nunquam tamen assequi potuerim. Nec adeo antea multis diebus, ut te pori mum consiliario, re m agogo tantum opus aggrederer. Et quidem quantum memoria repetere possum, nemo te mihi es amicus antiquior, nemo magis conjunctus, nemo cui aque
omnes studiorum meorum qualescunqua fructus acceptos referre debeam. Non enim memoria nobis excidit, nec excidet profecto aliquando, cum tu jam tum Princeps Ordinis tui, atque adeo maxima dignitate praeditus me adolescentulum , adhuc in literis balbutientem, tam tum aberat ut Iperneres, ut ultro etiam facilitate, comi lateque tua ad continruum contubernium semper provocaveris. Cum noctes, divique me quietem fluiuorum tuorum interpellantem non modo non repellebas , sed ne vultu
quidem subtrisiore messe id ferre unquam mihi miseus fueris. Resonant adhuc in auribus meis sancti fina illa
268쪽
L I E E R. SA XTUS. 23 adhortationes, suavi a pracepta, quibus me a Uue, ad bonarum titerarum studia, s ad Christianam pie
ratem hortabare. Cum ea ordιnis graSItate, qua tunc eras , etiam cιrca incunabula mea cum latinarum, tiam gracarum titerarum , mecum, ut ita dicam, repuerascere
non gravareris, ut ad ea , ad qua verbis me hortabare, teipsum ducem,Wpraevium nobis exhiberes. Haec itaque Porcachium, posteritati melius, melius nobis, melius famae suae consulturum legisse oportuit, antequam stricto stylo in putidis illis suis notulis contra S verum Monachum ad aliorum gratiam inveheretur. Sed quicquid dicendo molitus sit; haud potuit tamen , neque deinceps apud cordatos poterit a suo Μarone , Naugeroque Μonachum Severum distrahere. Id modo sua maledicentia abunde testatus est, quam vere de invidia dixerit ille: ARRIPIT BONOS PERPETUO I NEC CERTAT CUMPεIORIBUS.
An ego interim defendendo Severum, refellendo que Porcachium e lege historiae secerim, praesertim cum ad ejus dicta , quae extra modestiae confinia videbantur vagari, stomachatus plerumque, responsionis pertulerim aestum, haud satis scio. Certe constat, non in totum mea munere abiisse historiae, cum Iucem attulerim Veritati, sitque historia , ut Princeps eloquentiae loquitur Cicero, lux veritatis. Si qua autem in nostra responsioue videantur sordere I pietas primum, post ipsa indignitas rei omnem maculam delebit. Siquidem haec nos acrius stimulavit, illa coegit, ut nostri ordinis virum clarissi mum haud omnino indesensum relinqueremus. Cete
rum tametsi quae iacta sunt, insecta esse non possint ; in
de tamen capere nostros consilium monemus, nunquam, aut raro Commorandi in aulis, certos se semae maximam
jacturam iacturos, etiam si in illis sanctissime verserentur. Etenim ea est erga Deo votos homines parata perse-
exemplum severi Monachi Ciste elenas ostendiL .
269쪽
238 Isis TORIA SEPTIMI AN Eistioris vitae exspe statio; ut si vel tantisper ab osseio ressent, faedissime labi putentur, levique momento eorum visurus Munus existimatio corrumpatur. Unde ille, melioris seculi gem-zo Qxuit sina- ma Basilius cum picturis Μonachos elegantissime contendebat. Ut enim illae pulchrae, si a longe, foedae vero, atque deformes apparent, si propius aspiciantur; sic istos tamdisi dicebat videri perfectos, quamdiu insipientium hominum oculos defugissent. Res est in promtu. Nihil egerat noster Severus; Italiam, Germaniamque exquisita illustraverat eruditione; laudem tulerat inter doctos, quae ejus seculi summum deceret; & tamen, quod in aula con-jurati fuisset, ne mortuus quidem, ac post seculum integrum putidae calumniae morsus defugere potuit.
270쪽
Ex ordine Cisterciensi Abbatis
O C eodem ferme tempore, Antonio Albico iterum Septimi Abbate , Leo X ad capessendum Trium FGn. tium Monasterium ad Aquas Salvias Septimianos liberalissime inui. tavit . Monasterium antiquissimae . sundationis est , sedesque Graeco rum filii, quos non tam ex instituto, quam ex atrato vestium cultu Philippus Μalaballa in vita Bernardi Μ nachos nigros appellat , qui ad praescriptum S Basilii etiam ad hanc diem in Cripta Ferrata, ut vocant, propὶ Tusculanum vitam instituunt. Sed postea, sive labenti bus moribus, sive graviore expellente coelo, sive e bellorum excidio, occultaque rerum humanarum instabili