장음표시 사용
21쪽
Dei cur eanOS,quae uires humanas superat, aggredi,S onus, quod non inodo sustineri, sed ne suscipi quidem, ut ego sentio, sine reprehensione poteli, subire iube. Vis enim, ut, quae coelesti numine afflatus de mundi procreatione Magnus Moses prodidit monumentis literarum , quae primo quidem aspectu inter se contraria uideantur, Ordine quodam disponam, sanctamq; scripturam sibi ipsi consentientem ac constantem est dein monstrem, idq; post diuinam illam Patris nostri in idem argumentum commentationem; qua qui legerunt, non minus, quam ea, quae ab ipso Mose perscriptastini, omnes admirantur, merito mea quidem sententia Nam quam rationem habet cum grano spica, quae χXillo prouenit, illud esst, uel potius clitae, cum
illud ipsum ui sit, magnitudine anaen ab eo,
22쪽
pukhritudine, &formae differt uarietate, eandem rationem habere dicas cum oratione Magni Mosis, ea, quae Magno Basilio accuratiore studio simi elaborata cienim quae paucis ille uerbis compleXus est, χXplicauit, ea doctor noster sublimi philosophia sic ad auXit,is cumulauit ut non spicam, sed arborona effece- rit, adsimilitudinem grani sinapis, quod egno coelorum comparatum est in accipientis enim animo excultum arbor fit, cogitationumq; magnitudine undique dilatatur ramorum ouco praeceptis institutis eX panditii , propositoq; pietatis sine sic effertur in stibii me, ut eX celsae etiam altaeq; mentes, quae uolucres coeli uocantur in Evangelio sub talium ramorum magnitudine queant nidos construeres. Qua 1lionum enim explanatio est animi quidam uelut nidus, in quo mens instabili sollicitudine, sciendiq; bidio, tanquam multiplici uolatus errore, fessa conquiescit. 'u'nam igitur pacto tali tantaeq; sermonum arbori liceat exigit anatiostrae cogitationis plantulam compara
quam Ona mur, patris magistriq; nostri sti di laborem nostri opponere t Itaque agricolas potuismaitabimur, citu mirabili quadam ratione eX ina eademq; planta uarios hi lictus percipiunt . id autem asse tiruntur inserendi artificio, quod eius in odi est . pusillum aliquod ex arbore quapiam gerinen, tina cum cortice basi
23쪽
ad hil ii a taeas IN HEXAE M. illius subiecto decerptum in alterius arboris maioris aliqua partesic incisa, ut ei corte quadrer, inclildilrat, ut naturali maioris arboris humore germen illud enutritum coalescat, ramusq; stat Meam itidem ego cogitationem , quasi germen, aut stirctthim Xiguum magnae arbori, nempe praeceptoris nostri sapientiae inseram occassione i mihi inde suppeditata, tanquam hu-naore quodam irrigatus, pro uiribus ramus eius eiciar arbitror enim quosdam haud recte percepille, quid ille sibi in iis, quae in sex dierum opificili in conscripsit, proposuerit ideoq; calumniari, quod diluciden OneXplicarit ea, quae ad solem pertinent, quo modo post tres dies cuin reliquis Ditis conditus fuerit, quasi si ei inequeat, ut mane&uespera diurauim spatium
consilitiatur, nisi omnino sol occidens uesperam , oriens mane conficiat . Duorum quoque coeloriam Procreationem no capientes, ctim de tertio coelo mentionem faciat Apostoliis, dubitationem inli ac parte manere contenedunt etent ira, cum in principio factum siturum,
coelalia , postea uero firmamentum nec illi numero coelum aliud scriptum sit tertium coelum pCeter lios duos negant poste demonstrari clim ne ille post tirnaamcntuna aliud ei fiusit coelum, nec principii ratio patiatur, ut quidquam antiquius cogitemus . nam si in principio factima est coelum, inde nimirum res procreata sumpserunt initium alioquin recte pruin
24쪽
cIpulm non fuisset appellatii in , si principium ipsius alterum extitisset quod enim ordine secundum est, principium nec est, nec dicitur. Ait
r. Conu. men Paulit Sterim coelii in commemorat, quod
mundi fabrica non habet, quemadmodum hic secundi mentio'iuaeritur. Qui haec alia eiusmodi loqiuuitur, hi mihi non uidentur propositum Patris nosti doctrinae finem intueri, qui in amplissima Ecclesia , populiun fie-quentissimum alloquens pro audientium intelligentia seri nonem moderabatur. In tanta enim multitudine, licet essent non nulli, qui altiores etiam displitationes intelligerent, plurimi tamen docti inaestibtilitatem non capiebant, iitpote homines imperiti, atque opifices, cie otiis uilibus occupati,in mulieres in ciusmodi disciplinis minime eXercitatae, Sitlcrorum turba; aetate in prouecti senes, qui omnes 1atione facili initimendi, recreandiq; erant, Per res proc Ieatas, quae cernuntur , earumq; pulchritudinem ad rerum omni lim aractorem, PiDcreatoremq; perducendi. Qitare si quis expceceptoris consilio dicta ipsius ex ponderit, nihil dubitationis relin litetur . neque enim erborum contentiones aucupabatur , nec facile sese tiaritionibus implicabar, sed simplici uerborum eXpositione audientium simplicitati sicolationern suam accommodabat, ut uariam tamen externae philosophiae doctrinam redolens petitioribus etiam satisfaceret. Quamobrem
25쪽
IN HgXAE M. 8 eam imperiti intelligebant, cruditi admirabantur. Tu uero, si, ut in monte Sinai , relicum magno ivlose quae Exo. 19.ris in rerum arcanarum contemplationis nebulam introire, ubi ille cum esset, uidit ea, quae uerbis explicari non possunt necessaritim l cupis rerum conditarum ordinem cognoscere , quomodo, coelo, terraq; confectis, tu X quidem, ut esset, diuinui mandatum eXpectarit, tenebrae autem eXtiterint etiam sine mandato Praeterea,
si ad subiectum aerem illustrandum, tempus nocte dieq; distinguendii in nulla relu indiguit, quid ei fuerit opus, ut sol conderetur Ad haec, si initio simili cum coelo terra fuit Procreata quo pacto fuerit incomposita . nam si facere, Scomponere nihil inter se uidentur differre quomodo , quod factum est, incompositima fuit Z Tum, quae ad aquam pertinent, quaestiones, qliasi fieri non possit, ut super pside caelesti figuraq; globosa, honinda consistant, quae fluXa sunt quomodo eniti natura humida in citruo consideat intue de sphaerae fastigio in prona figurae partes necessario defluit' aut quo modo, cum id, quo sustinetur, instabile sit, cuinq; a sua basi semper delabatur in se ipsa habebit firmitatem aut quo modo non dissipabitur , cum incitatissima a poli conuersio nihil prorsus insidens inhaerens 1 sibi non abiiciat, ac repellata Quin etiam istis contradicentibus non uidetur e se erismalle, ut, quae humida sitiat,
26쪽
sura consistere itide. nt, exceptis quibusdam fontibus, qui ex imbrium nititiumq; ut copiam
aquarum in stiperii iesitam colligentes, torrenti tua instar, pro facillia te, qtiae ivrssima proue-Dit, uel augentur, uel de ficultat. Nam e quibus perennia sitietata manant, nec illhim decrementum sit, aut incrementit ira, in iis nihil humoris coiisumi, manifesto conitat. Quod enim consulatitur, candem perpetuo mensuram obtinere non potest. Ac ne ignis quidem, si modo eam uere naturam habet, Ut aquam consumat, mensuram propriam tuerethir, ait nullum augmentum , nulli mentumue susciperet. Neque enim fieri potest , ut eius natura e mat Tia consumpta non aligeatur mare, &similia
si tu diligeiater indagans in rebus sublimibus incumbens, ea , quae a i lose in cessinis obscuritate conspecta sunt, ipse perspiccie cupis, naiduxi in patefacere, prudentiae tuae consuluerim , ne alium spectares, sed ad eam gratiam confugeres, quae ita te est, ad Spitit in i euelationis , qui precibus Noratu rerum dii iurartim, Saliis Simarum arcana reser
bit. Verum, quoniam e Apostolica lege debemus mutilo nobis ipsi seruires laudabilisq; seruitutis proprium est, finis ea, quae mandata sunt, exequi precationibus tuis adiuuantibus operam dabo, it quantum fieri poterit, liraestiones
27쪽
N a X Aa M. quaestiones has breuiter X plicem. Sed ante iliam Xordiar, illud testatu volo, mihi cernini eise, nulla in re contradicere iis, filiae a Basilio in mundi procreationem conscripta sunt, tiam. si me dicendi ordo ad aliam expositionem adduxerit . I ata igitur sint illius scripta , praestentq; , nec ullis, nisi Testamenti, diuino Spiritu die tante eXarati, monumens cedant. Nostra vero quicuque legerint, desiliquid praeter communem opinionem inuenerint, sic accipiant, ut sine ullius intuita iii drcedi Xercitatione probabiliter disputata Neqtie enim proposimis fendere, aut dogma constituere prosatemur ut calumniantibus occasionem praebeamussit hisce scriptis interprctationis doctrinam tradere, sed animum, cogitationem nostram in hoc argumento duntaXat Xercere. Neimo igitur eXpectet a nobis ut quaestionibus, quae vel e fancta scriptura , vel e iis, quae a P aeceptore nostro statim declarata sunt, quaeq; in communem opinionem cadere videntur, implicemur. Nobis nimio est propositum ut ea conciliemus, quae Protinus apparent inter se contraria. QMamobrem liceat nobis ex instituto nostro verborum sensum cXplorare, cin eam curam incumbeie, ut vocibus in significatione piopria periri irentibus certum enim Pro creationis ordinem, ac seriem contemptemrir.
In principio inqtiit fecit Deus uelit ira, Go.n terram,o reliqua, ii deinceps mundi fabri-
28쪽
eam, ea, quae se dici u spatio facta sunt, complectiliatur aeterum, priusquam eortim, quae
sci pta sunt, eXpositione aggrediamu llud nobis positum, constitutumq; sit, in natura diuina
cum voluntate ita cocurrere potestate Aa,ut Dei
potestatis mensura sit ipsa uoluntas. Voluntas Mi em insapientia Sapientiae uero propriuest, non ignorare quo modo ruatim quodque fiat. porro cognitionem potestas sequitur .Qitapropter simul facienda cognouit, itilla interposita ita ora cocurrit rem effectri tuis, quae cognita perficerct,& sine ullo interuallo cu uolutate coitinctu opus cotinenter ostensum est quandoquidem potentia illottinta est, eodemq; momento prospicit, quo modo res fiant, occasiones praebet,ut cogitata sint facta. Quamobremonariia, quae in Deo sunt, ad rerum procreationem portinentia simul cogitantur uoluntas, fa-picntia,potest af,S rerutri ipsarum natura .Quae eum ita sint, nemo amplitis,quo modO,aut unde, pcrscrutando inqui endoq; torcitieatur solent enim quidam ad hunc modum percontari. finiateria, inquiunt, Deu uacat unde materia quo modo aut quantuae eo qui caret quantitate aut aspectabile, illo, qui cerui non potest aut X eo . qui nulla mole circi inscriptiis
est, id,quod aliqua omnino magnitudine amplitudineq; concluditur Maec alia omnia clusiadem generis,quae in ipsa materia uidciatu ,quonam pacto,aut unde produxit ille, qui in natura
29쪽
ma nil ut habet eiusmodi8 Ad singulas enim,qitae de materia proferuntur, ituestiones, una illa nobis solutio est Nec Dei sapientiam a potente; nec potentiam instipientem proponi sed inter se mutuo conuincta esse, Sitraque unum ostendi, ut stimul pariterq; inutioque alterum cernatur. si liiidena sapiens plitis voluntas potestate factorum est declarata o effectra eius pote-itas in ipsius sapiente uolutate pei secta est Proinde, id in eodem,&ssimul sapientia est, atque
potetia nec ignorat, quo modo clici uin compositione intentatii materia, nec naualidus est ad illud ni tendum, quod nouit. Itaque crina omnia possiit,adrerii in proci cationem sapientipotentiq; uoluntate simul omnia cotulit, leuitatem grauitate,denssitate, raritatem, mollitudine, duritiam intimiditat siccitatem, fragiditatem,caliditatem, colorem, sigura circunscriptionem,
interuallum quidem singula sunt tenues quaedam, nuctaeq; notiones nihil enim honini unum per se materia est, sed cunctis inter se concurrentibus materia fit. Si igitur sapientiae pote- tneq; praeliati ad omnia nouitio potest omnia, aliquo modo fortasse ad excelsam Mosis uoce accedimus, tui, In summa, inquit, sic onmi Aquilas xo, in princi pio, uertit secit Deus coelium, terram. Quoniam enim Drocreationis librum compositi propheta ait ad Dei cognitionem dii esset,idq; os propositu fuit it eos, oui sensibus obnoxii deuinctio sunt per ea,
30쪽
G. N AE S. quae cernuntiir ad illa perduccrct, quae sensibus comprehenditio possunt; coelo autem, S terra, iaostra per oculos cognitio terminatur: iccirco CXtrema eorum , qua sensu a nobis percipiun- tun, ta quam re omnes complectentia nominauit ut ea, quae complectuntur, a Deo facta esse c5memoran S,comprehenderet, quidquid ab illis cotinent Sc pro eo, tit dicerer, simul omnia- Deum feci iis, in summa siue in principio, di- Nit,etim fecisse coelim Jc terra. Vtriusqtie autem vocis una significatio est . principium enim,&imina, aeque declaran si intil. Quare per summam ostendit omnia simul fuisse procreata, Spe principium cuncta momento, &sine ullo temporis spatio facta fuisse significat. Γrincipium enim iacia patitur,ut ullum interualltim cogitemus. Nam ut punctum est principiulineae. indiuidiuun corporis, sic momentum ipsius temporis Rerum mur simul omnium constructio ab incredibili potentia Dei profecta principium a Moseseu summa in qua consistit uniuersitas nominatur. Die, dum reru X- trema prosequitur, tacite etiam indicat, quae ipsis comprelienduntur Xtremis. EXtrema dico, habita ratione sensus humani qui nec subterram penetrat,nec coelum transcendit. In principio igitur mundum esse condi a dicens signiscat rem in omniti occasiones,d causas, jotestates a Deo fuisse confectas, ad pHinum voluntatis illius motum res singulas Xtitisse coe-