장음표시 사용
31쪽
tus coli ibi loci vel secundo male sit, quod tripliciter contingit. Primo, quia tardius fiat, quam partu naturali
conueniat, oritur. alterum Symploma , quod tardus partus vocatur e vel celerius fit, quam fieri conueniat di tunc oritur illud Symptoma, quod uocatur Aborsus, uel Tertio partus is di potest, quia deprauate sit, Moritur dissic pariendi quod contingit, quando peruertitur ordo, naturalis pariendi exeundiq; modus, quemadmodum si foetus ordine naturali peruerso exitum primo quς-rat secundum pedes vel latera , non autem secundum caput si praeterea cum dolore δε labore fiat, si etiam foetus mortuus, Iaceratus exeat, si secundina intus detimeatur. Haec igitur dicta sint de num cro iumeri necessitate malorum omnium muliebrium , quae ratione uteri illis adueniunt, siue communioribus malis afficiatur, siue propriis , si communioribus, siue illi contingant ratione partium similarium uel dissimilarium , siue utrarumq; si malis propriis, siue illa adueniant eius functioni, quae dirigitur ad conseruationem speciei, aut In diuidui, rursus siue in utraq; functione ablatio contingat , autem imbecillitas uel deprauatio . Communioribus ergo malis praetermissis, propria potissimum aggrediar, tum quia scopus est,de affectibus muliebribus tractare, ac proinde de illis , qui uiris non sunt comunes, tum magis,quia agentes de muliebribus aflectibus, simul etiam
plectemur, ut pote illos , a quibus tanquam a causis propria uteri Sympto mata dependent. Detentio. Tardus par Aborsus,
32쪽
sigua. Indica. Tria I 0H. Curatio. Necessitata agendurum
ASupprcssione igitur, immoderatoq; mensium pro
fluuio exordior, utpote ab illis a flectibus propriis, quorum curatio non solui respicit indiuidui conteruallonem, cui omnium maxime incumbendum est olerum etiam, quia eorund cm cognitio curatio summam lucem allatura est plerisq; aliis uter Symplomatibus, tu in propriis tum communibus, In quo tum tractatione , sicut etiam in caeteris omnibus, cum ordinem mihi seruandum propono , qui ad docendum omnium maxime aptissimus futurus est . Ideo ab si nil propositi Symplomatis incipiam , ac proinde de forina , materia causis cilicientibus agiam , internis inquam externis mediatis immediatis r Vnde generationis modus arcetiam Huces cc . Secundo ex proposita si)ntia colligam omnes spccic ac differtntias propositi mali aertio de pro prictatibus talem flentiam consequentibus tracta
bo, signa adduc cndo , quibus propositum nobis a ste-ctum, non solum in cnere cognoscannis uerum tiam singulas ius species iistinguamus, mox ad curam descedam, eamq; non Emp)ricam , sed Dogmaticam , eliciendo inprma is indicationes curatorias , pia eruatoria si uitalcs, quibus sermo de prognostico succedct tandena de auxiliorum materiis diligcnter tract.rbo, chiruroicis inquam , pharmacericis N diaetcticis . Cur autem tot non plura ues pauciora conlidetanda sint m propositis malis remouendis, artis medicarinis clare ostenderepotcst cum enim in omnibus morbi sito positis scopus sit praesentes remotiore a minuent. praecauere Muires custodire , alci hos scopos consccriti minime liceat, nisi usu de recta administratione materierum me
33쪽
dicinalium : hae autem si infinitae propemodun sint, omnes tame ex triplici fonte hauriuntur Chirurgico pharmaceutico diaetetico, proinde circa singulos sigillatim discurrendum erit, ut ad fontem Chirurgicum illa praecipue spectare uideantur, quae in externis strumentis consistunt, it administrentur, manuum operatione indigent. ad quem ordinem referri poterunt uenae fcctio , cueurbitula scarificata, non scarificats, hirudines, cauteria uesiccatoria, sit napis mala, ligaturae, frictiones, partium in pristinum locum repositiones, ustiones, huiusmodi. Ad fontem pharmace uti cum referuntur lenientia , praeparantia , purgantia, caetera eius generis quae cunci alterant Hocum affect tim roborant, siue haec intus praebeantur: siue extra admoneantur. Ad fontem Diateticum diriguntur recta administratio ex rerum non natur. Ilum, aeris inquam cibi potus creliqua .Horum autem Omnium usus quandoq; habetur cum praedictione, quandoq non. Cum prς dictione habetur in morbis lethalibus citra uero m salubribus , in quibus futura salutis certa spes haberi potest , ut hinc prognosticum ortum habuerit quod si bonum fuerit, audacter curatio aggredi cnda erit , si autem malum, cum Hippocrate solis prognosticis futurae mor-tis gri relinquendi erunt et vel pie magis agentes omnia erunt tentanda , cum praedictione tamen futura mortis: hac enim ratione nosmet ipsos ac medicinam ab omni infamiae nota uindicabimus patientes uisitando simul consolabimur . Quapropter in pertractandis egris, prognosticum non erit negligendum, sed ex arte potius rei euentus praedicendus er si quam partem medicinae D. Hippocrates tanti fecit, ut in quadam epistola ad Philo-pomenem , hanc ipsam cum vaticinatione comparauerit S aequauerit, ut non immerito haec medicinς pars me
34쪽
M Empyti eum sed dogmaticum , non scientificum tantuma M Valdd exercitatum i ae proinde non sola ac nuda ob seruatione rerum petitum, sed ex rationes summo iudici omnia operantem , is autem ille est, qui nihil temere agit, sed illa solum prosequitur quae a subiecti morbi
essentia & natura indicantur , ut hinc orta fuerit indicantium, indicationum inuentio, prohibentiumq; permittentium consentientium & moderantium cognitio , qua sola, auxilia recte operandi nobis demonstrant quare de Indicationibus4 annexis , agendum . Caeterum Indicatio, cum degenere eorum sit quae ad alterum referuntur, nempe ad ipsum indicans, tale autem triplex potissimum sit, morbus scilicet , causa morbiis virtus mdco ante omnia cognitio morbi , causarum4 virtutis praemittenda est , ut e morbi cognitione, indicationcs curatorias jἡ Rui tripo stimus, X causis, praeseruatorias, ex virtute conseruatorias . Tandem cum rei cuiusq; cssentia per vocem propriam significetur, saepeq; contingat, quid nominis latere uel aequi uocationem continere, id c O ad tollendam nominis multiplicitate vel obscuritat cm, ab ipsius notione exordiendum crit. Indisatio. Indicantia V M nomina temere non sint rcbus imposita, iure cogitandum cs , morborum ac S)mptomatum uofect. 6mmu es non a casu sed consillio fuisse inuentas , ut non ima quibo . merito Gai et Methodici dixerit, quod omnia mala loco asse citis humano corpori duc niunt, nomen d c sumunt vel adi . loco ilccto, ut pleurati a membrana pleura ita vocata quae in hoc affectu inflammatoria compunctione afficitur , sicut peripncumonia a pulmonum nil immatione
podagra i pedum vitio , nephritis a renibus , arthriti,'
35쪽
ab articulis opthalmia ab oculis,cephalalgia a capite,&Dysenteria ab intestinorum ulcereri Secundo capiuntur nomina ab aliquo Symplomate, ut ileos a tenuiori intestino flecto, paralytica resoliitione neruorum, Apepsia difficultate spirandi,Tenesmus a cupiditate deiiciendi uel capiuntur ab utrisq; id est, a loco assecto & Sym plomate, ut Cephalalgia Othalgia id est , aurium dolor, stiralgia id est, meri dolor. Rursus affectus , qui a
Symplomate denominantur,nomen accipiunt ab actio ne issa, qualitate mutata et exaunte mutato. Si a se actione tripliciter , ablata uidelicet, ut Syncopis opoplexia uel diminuta ut lypothymia & cruditas, uel adeprauata,ut tremor,tussis, singultus. Si ab exeunte mutato , denominatio fiat , erit ut sputum sanguinis lotium cruentium , huiusmodi . Si a qualitate mutata erit ut febris, icteritia cietera eius generis. Praeterea capiuntur etiam nomina ab externarum rerum similitudine, it cancer, Elephantia sis, Polypus satyriasis, Ophiasis, Alopeciam in ea. Vel deniq; nomina capiuntur a materia faciente morbum , ut calculus , cholera, melancholia δε reliqua. In quo genere collocatur etiam suppres-1io menstruorum: quod nomen ita proprium est huic affectui,ut cum aliis rebus praeter naturam ullam conuenientiam habeat. At si secundum communiorem sui notionem acciperetur , facile cum aliis conueniret: si enim capiatur, ut est quid distinctum a robus naturali
bus,communissima uoce res praeter naturam uocaretur,
hoc modo non distingueretur a morbo, causa & Sympto male.Si autem consideretur ut ex ex eorum genere quae morbu sequutur Symploma nuncupabitur sed tunc non distinguitur ab aliis Symplomatum generibus, nempe a laesa actione,qualitate mutata & exeunte mutato Si consideretur ut consequitur opus, materiam uidelicet
genitam, dicetur Imploma secundum , ad disteren- tiam
te mutato. A qualitate mutata. Ab externorum βι--
36쪽
tiam primi, cuiusmodi est Symploma in se actione.Vt
uer haec materia genita praeter naturam intus detine-- tur,Symploma dicetur in exeunte mutato, in quo intus cohic betur, quod foras exire deberet. Cuius uox adhuc communior est , quoniam cum iteris i abis Sympi Omatibus eiusdem generis conuenit. Tandem hoc bympto maut respicit determinatam speciem materis cohibitae, nempe mensi ruatis , proprium nomen desumens , uocabitur suppressio menstruorum, quae uox ita est propria Vocis huic asscctui ut per hanc a citetis omnibus clare distin
Ilis uatur. Vocatur autem mensium suppressio, quia in muliere secundum naturam se habente materia ista singulo mense effluere debet , cuius materiae fluorem , quidam flores appellant, ea ni fallor, de causa, quia mulier cum nata sit ad procreandam sobolem, non prius est apta concipere , quam appareant menstrus purgati Ones,quae sunt sicci flores alborum , qui fructus antecedunt, quae sicut prius fructum producere nequeuut, nisi
sores antea appareant sic mulieres nunquam antea concipiunt, nisi menses fluxerint. Vulgares tempora uocat, quoniam lis purgatio in mulic bribus statutis quibusdatemporibus Obseruatur. Alii uocant malam septimanam, uel quia haec fluxio septem diebus perdurare solet, uel etiam, quia per intcgram hebdomadam mulier aliquid molestia patitur Caricrum ut omnis aequi uocatio circa hanc uocem tollatur, illud tiam adiici cladum crit: hic sermoncm futurum sed suppressione mensium mor-Suppressic bosa, praeter naturam, ad illius di flerentiam, queduc naturaliterit, quemadmodum contingit in praegnantibus Iactantibus , in quibus lis materia degenerat in alimentum uel concepti foetus ut in praegnantibus, δη de seu uel pueri nuper nati lactantis, ut in lactantibus contingit, si accidat,ut in iis in cnstrua quandoq; suant, alterum duorum fieri solet ut ex parte pragnant: um abortum
37쪽
abortu patiantur,uel saltem foetus imbecillior sormetur quorum utrumq; ob alimenti defectum contingit. In lactantibus vero generatio lactis cessat,uel saltem imminuitur. Haec de nomine
AB explicatione vocis deuenio ad subiectae rei iassentiam explicandam, quae cum in formari materia consistat , ideo quae sit propossit Symplomatis forma' quae materia, expendere oportet deinde uero quae eiusdem sint causae effectrices omnesin occasiones diligenter inuestigabo me finali autem causa nihil dicen Forma. dum occurret , quia in rebus praeter naturam locum habere non uidetur . Quo ad formam spectat ex dictis satis constat, quod haec suppressio est quid praeter natu Oram , non tamen in genere morbi vel causae , sed Sym reliti f)m-ptomatum δε in eorum genere , quae in exeunte muta , id ulti,t consistunt , in quo scilicet intus cohibetur, quod pro G Pm naturae modo effluere deberet . Caeter uin sc materia , t csso quae praeter naturam intra corpus retinetur,cum esse pos- η sit uapor uaporis minera, constat etiam eam non esse aporem , sed potius mineram, cum exeundo sensibus Esse' iaconspicua illa appareat, non propterea cgandum est , teri scosi quod talis materia intus detenta , caloris ui in uaporem bis . assiduo non attollatur , hacq ratione sensim minuatur dissipetur, quod certe si non fieret , breui tempore in tanta copia aggregaretur, ut necessarium esset, muli rem frequentius pati menstruorum fluxum, uela nimia illorum copia sustocari, aut ex superueniente putredine
malignitate, febribus , lypothymiae, Syncopi , poplexia in aliis eius generis Symplomatibus perpetuo subiici, ut saepe etiam aliquibus contingere videmus,4 illis prae; ci ci
38쪽
eipite, in quibus ob vitam ociosam talia excrementa mustiplicantur, praesertim si in uiuendi ratione etiam pluri naum delinquanto rarius aut unquam illis accidunt, quq in uictu recte se gerunt , es saltem plurimis exercitiis aggregatio irem superfluitatum prohibent , aggregatasq; dissipant atq; dissolii uniri uel etiam purgantibus medi-M it a cor camentis illas educunt. Cum igitur haec materia intra pN a. corpus cohibita corpulenta sit ita morosa, ulierius quaerendum occurrit an sit alimentalis uel excrementitia. Satis autem constat, alimentalem esse non posse, quia succus esset anguineus, pituitosus , biliosus uel Melancholicuso quorum quilibet in corpore proprii ha b c usum, ideo retinetur, quoniam ex dictis succis corpus partes eius nutriuntur pro quarum diuersitate in substantias temperatura , necessaria fuit succorum alimentalium diuersitas , quorum nulliis esse potest materia haec menstrualis , quod fuit in causa, ut prouida natura in muliere nec praegnante nec lactante, tale genus excremen aterra ex ti ita tutis temporibus expurgaret. Caeterum materia ista cremeticta excrementitia cum duplex esse possit, utilis Minutilis prioris generis minae erit quoniam tres utilis foret pro conseruando Indiuiduo, ut lac ues pro conseruanda specie, sicut est semen, quorum neutrum est materia Materiam ista menstrualis, non tamen negauerim, quod post partum materia illa, quae in menstrua uerteretur, in lac non degeneret, quod puero nutriendo accommodatissimum
est alimentum . At hoc loco sermo est de suppressitone
menstruorum praeter naturam, consequenter in muliere non lactante aut praegnante, quae
singulis mensibus aggregata tan quam inutilis per uterum naturaliter expelli cbet;
cuius autem coctionis illa sit opus, sequens caput dcclarat.
39쪽
Lile Primi. III nctruum esse excrementum secunda
VM igitur haec materia sit excrementum inutile , Ercrem. tri- Oportet esse primae, secundae aut tertiae coctionis plex. excrementum . Primae esse non potest, cum non siit nec tenue nec crassum , accedit quod hoc genus excre-- menti in intestinis recipitur, per infernum os expurgatur, per uterum uero neutrum uacuatur. An ue o excrementum it secundae uel tertiae coctionis dubium eia
se uidetur apud medicos, ut Galenus quandoq; in ea re, sibi inconstans uideatur, quam difficultatem hoc loco libenter praetermitto, quoniam diffusius in libro de principiis nostrae generationis tractaui. Quare satis hic erit
propositae difficultatis ueritatem proponere, quibusdam rationibus illam confirmare.Statuendum erit igitur Mestr ex talem materiam excrementum esse secundae coctionis , crem esse quae in pate uenoso genere habetur. Commune n. secvdoco est omnibus partibus corporis humores generantibus,
eos utiles producere, uel sibi ipsit ut conseruentur , aut Libeδform: pro aliis partibus generationis gratia ut semen, vel pro fatu Gq. foetus nutritione ut sanguis menstruus , ita ut humores, qui post cuius' partis nutritionem supersunt , earum partium sint superfluitates, cum illis similitudinem s. apb. 39. natura seruant huiusmodi erit in testibus semen,in mamis ac in ventriculo pituita, in articulis humor gluti Milo primanosus , in ossibus humor albus in cauernis contentus, in carne pulmonis humor spumosus: sic deniq; in Epate erit sanguis , cuius superfluitas, quae pro reliquarum partium alimento, necessaria futura non est, menstrualis otio secunmateria evadit , quae per uterum debitis temporibus expurgatur Quod ipsum confirmat etiam rubeus color, quo materia haec menstrualis praedita est quare erit superfluitas
40쪽
perfluitas sanguinis , consequenter excrementum secun tio tertia dae coctionis. Praeterea si locum consideremus, ubi an guis menstrualis continetur per quc in expurgaturis
cum in uenis contineaturin per uenas . Vteri expurgetur,non aliter dicere possumus , n, si excrementum esse primorum humorum, qui in uenis continentur, membris nutriendis nondum sunt delegati. Hinc fit,quod muRatio quar lieres quamdiu consuetas uteri purgationes seruant nul
ta. iam aham sanguinis uacuationem sponte naturae a ctam patiuntur, nec per nares nec per mariscas , at consueta menstruorum purgatione cohib ta, illius copia qualitate natura grauatam irritata, consueuit per alias partes talem superfluitatem euacuare, ut quandoq; X- perientia compertum fuerit, quasdam mulieres , quibus menstrua erant suppressa, copiolum sanguinis uomitum habuisse in maximo naturae iuvamento, at me struis de-'p. s. apb nuo superuentcntibus solutio fit Quapropter materialis menstrualis, sicut alia quaecunq; sangum is fluxio per alias partes facta, primorum humorum superfluitas erit, qui in secunda coctione generantur . Tandem etiae a confirmatio addi potcst, quae sumitur ab obiecto tertia coctionis excrementis eius, nam obiectum tertiae coctionis uti humiditates secundae, quae ex capillaribus uenis cxeuntes nutriendis membris dcligantur, a quibus nouam coctionem acquirentes , longe aliam formani ac speciem suscipiunt , ab illa quam antea retinebant, dum in uenis essent, secundae coctionis opera tu bcut quoniam amittunt substantiam fluidam S in cimbris consistcntem acquirunt, rubeum colorem deponunt, album induunt, partibusq; nutriendis Omnino similes sunt cuius tertiae ccctionis X crementa tenuia per halitum sensibilcm c ludorcia expurgantur , cras osiora vero in pilos ci in orditi cm dcgcnerant . tiorum excrcmentorum neutrum ac conmaodari potes san