Respublica et status imperii Romano-Germanici

381쪽

r' AE. 3 9mqtili, si velint, sed hoc interim sciant, quicunque aureum unum acceperit, locum in aula mea non habebit. Coronatus est qui rani anno Is 2 o. Bononice vero Longobardorum rex,

S Imperator Augustus appellatus est

anno 143o imperavit annos T. Valuit prudentia, aut horitate, rei militaris scientia, felicitate 5 poten- ia Literas tamen Latinas non admotum tenuit, quarum inscitiam cum alia , tum Genua deploravit , cum oratione Latinam rerum 3c verborum

floribus respersam undique audiret. Nunc demum, inquiens, reperio, Veri am esse praedictione praeceptoris mei Hadriani daturum me aliquando poe-aas puerilis incuriae. Doleo enim merim Melegantiam hujus orationis fatisissequi non posse Citius scilicet,quam lecuit, a studiis literarum ad rem eque rem ab aulicis traductus est.. Res gestae illius late patent. In va- Pietate multa versata sunt. Nos ini laeclesiasticas, bellicas, togatas diludemus. In Ecclesia in primis resil raves salutaresque actae sunt hoc im- 'eratore, utpote in quem mutatio eformatio ecclesiae & religionis tantancidit, quanta inde usque ab Apostodium, Cons inuni Magni temporet

382쪽

matiae in comitiis Lutherum ipsum sua dogmata defendentem audivit. Et quanquam tutum illum accedentem recedentem reclamantibus multis praestitit, statim tamen post pro scrupsit , cum omnibus qui quocunque modo illum foverent,vel operam cum

eo communicarent. Hoc Vorma

tiens edictum stabiles ratum esse voluit usque ad concilium Iccirco saepe illud repetivit, Icubi recessum esse ab eo existimavit, eodem Euangelicos revocavit. Executio vero illius propter dissensiones 3c tumultus Hispanorum, bellaque Italica fuit impedita. Interina etiam ipsi imperii ordines in convenistibus quibusdam, vitandorum tumulis tuum caussa edicti ejusdem executionem retardarunt,& ut doctrina Euangelii impunita ac libera esset, laborarunt. In primis vero Fridericus Saxoniae elector de inco modis edicti multa apud Caesarem questus est. Hinc anno Is 23. Norimbergae convenerunt, cum pontifex Adrianus emendatione ecclesiaevi curi e Romanς per legatum

suum Franciscum Cheregatum polli-

383쪽

Ε' AE. SI cerctur capita sive articulos ferme odi oginta, vel, ut alii scribunt, centum gravam in nationis Germanicae per

eundem ad pontifice miserunt, quibus de jugi pontificii dissicultatem comis

prehenderunt, SI concilium universale ac liberum in Germania agitarunt. IDecreverunt tiam, ut ne libri novi interea a Theologis ederentur , sed secundum probata atque receptas ab Ecclesia interpretationes Euangelium doceretur. It enim decretum illud Lutherus in literis ad principes Gerardaniae interpretatus est. Iterum anno 2ς Spirae conventum

est, decretoque cautum, ut utraq; pars vitam atque doctrinam suam ad eum modum institueret, qui probari Deo M. Caesari possit , usq; ad concilii tempus. Quod decretum tametsi reprehendit Caesar, commodi tame multum impe rio attulit. Fuit alius conventus Spirae anno 29 ubi protestationem exhibuerunt Euangelici in religionis negotio, contra cam scilicet parte , quae contra superioris conventus decretum, libertatem religionis adusq; concilium adimere videbatur, ex quo Protestantes appellari coeperunt, quς res Smalcaldico foederi occasione caussamq; dedit. Cum autem Carolus pace facta cum

384쪽

3set Apontifice S Gallo , omnem Opera Icuramque ad componenda religion dimidia in imperi converteret: cur pontifice ipso Clemente VII. Bononi. de re tota collocutus est. Ante ver complurium doctorum descipientur consilia exquisiverat quorum ali lino concilio , sed bello comprimetidam esse religionem Ecclesiae Romancontrariam judicarunt Alii vero legitimo concilio veroque judicio dirimendam esse religionis cotroversi ancensuerunt quod manifestum esse abusus multos horrendaque vitia i Ecclesiam Romanam invasist e, nec Opiis principibus concilium emagitantibus tyrannice aliquid agendum i

Ecclesia videretur. His obsecutus Carolus per Mercurinum Cancellari uir suam de concilio indicendo sentet ianeXposuit. Pontifex vero alienus ab omni concilio, primum jus suum potestatemque indicendi concilii inde usqa Nicena synodo repetivit, deinde palam concili uni dissuasit, contumeliOimulta adversus repurgatam Euangel: doctrinam locutus. Cui cum respondere ullii Caroli Mercurinus capitiet

pontifex interpellavit , quid tu , inquiens, audes te mihi opponere, dominum tuum in me concitare mai

385쪽

asperitate pontificis permotus C. aesar, t Lipse orationem habuit, plenam pren- ea tiae: moderationis. Initio suam aetatem excusavit,&ex diligenti cum mul litis prudentibus viris collatione co-zz gnovisse se ostendit, summopere ne-lii cessarium esse ecclesi e concilium. Iccirco se in proposito susceptoq; conci- ilio permanere, nec adduci posse, ut sine ij cognitione bona pariter mala in re-ii: iligione exterminanda ducat. Hac ora-aetitione in admiratione traductus ponti-

lit sex omnesque, qui cum eo erant, remis.

ilistus ac lenius,quam solitus erat respono totidit, se cum Cardinalibus suis velle accultat, ratius deliberare. Nihilominus tamen sit id obtinuit, ut Carolus promitteret, sely brina nes vias persecui ursi esse, quibus adit ae Romana ecclesiae obedientiam revoti in rarentur Lutherani, ac si minus procer eideret eventus ii ipsos deleturum esse. tet: Mox conventum Augustae indixit, te l; in quo omnis de religione controverit γῆ placide componeretur. Princepsitio Iero Saxoniae Elector Ioannes ei te iterati ejus, metuentes vim foederis in-:l opis eri elarem iontificem , de redu-:endis Euangelicis ad sedis Romanae s. 3bedientiam, vel vi belloque delendis: l id. hedus capsi faciendum sibi putave-

Eac rum, ut illatam vim , si opus sit, a

386쪽

3 Astiis cervicibus repellere possent. Ve, rum interposuit sese Lutherus, Euangelium nec foederibus nec armis, sed Dei praesidio, nostra fide ac precatione defendi demonstians. Incidit in id tempus epita sis certa minii ecclesiae in hac postrema mund senecta. Ut enim ex nubium conflictuardor exprimitur, qui fulmen appella tur: ita ex pontifici aeri Euangelicae re ligionis contentione lux emicuit, dc

veritatis facies clarissima longe lateqdiffusa est. Primus omnium Augustam IVenit Ioannes Saxoniae Elector, secundo Maij, cu Georgio Marchione Bran. deburgico Ioanne riderico Saxonia duce, Ernesto Brunsvicensi duce Thi lippo Hassiae Landgravio , Franciscc Lunae burgens duce, Vol ango An haltino principe, cum quibus sese con

junxerant imperii quaόdam civitates Norimberga primum , dc Reut lingati deinde aliae complures Adduxit eo se cum Saxoniae Elector Philippum Me

lanchthonem Iustum Ionam, S alios, DLutherum verbis oburgi reliquit, ut ad eum referri, quae res caussaque postula iret, pollent Scripserat autem jam ante TLutherus articulos septendecim, qui

summam doctrinae, fidei, Si cosessionis resormatae ecclesiae complexus erat. Exh:

387쪽

Ε' AE. 3 sueta Is jussus est Melanchthon consessionis formulam justam componere. Quod si fecit etiam, S scriptum totum Lutheri

iudicio subjectum est, ab eoq; sic com

probatum, ut nec mutare, nec corri.

Iere quicquam voluerit. Quod misimaltro citroque epistolae fatis declarant. Advenit eodem Carolus Caesar I unii, irimum omnium a principi-ῖ It laus Euangelicis, ut comitior tempore onciones intermitterent, postulavit.

ut illi per Georgium marchionem ur id facere minus possent, rationem eddiderunt. Is vero his postulatio-m ae suam , iij contra excusationem ala terarunt. Cumque Caesar se desistere a roposito nolle indicaret' respondit Marchio, caput hoc meum amittere malo, quam Deum Euangelium ne Iare. Ad quod Caesar Minime UeI .nquit, caussa capitis agitur , minime: atq; ita die illo postulatio conquievit. postridie vero, ut scripto excusatione iram comprehensam principes Euan Ielici exhiberent flagitavit Maturergo hi caussas consilii sui exposcerui. Primum, inquiunt, doctrinam profitemur Propheticis Apostolicisset,

Blptis, atque adeo fidei nostrae Christianae consonam. Deinde publica ejus ii professio Norimbergensi decreto ab α ipso

388쪽

3es Isaeo Ri Αipso Imperatore dc ordinando perinilla est Tomia iseris nobis concionverbi divini non minus, immo veri etiam magis quam aliis reb ullis opuest. Praeter hae quid aliud est concio nu intermissio quam di)ctrinae ipsiu abjectiora damnati Z Cum auteneam ob causiam indictus it conventias ille, ut de doctrina utriusque parti iudicium fiat profecto nostrum nor est, ante lusceptam cognitionem a publica ejus professito ne aut concione desistere. Id uod ne fieri liuidem absque insigni onensione proximi potest Quamobrem qua par et submissi ompetimus, ut conscientiae nostiae parca Caesareaaraajestas, nec aliter nobiscua

agat , quam egit Spirae, ubi nullo pro hibente , conciones a nostris habita sunt. In aliis onmibus obedientiare subditis dignam pollicemur. Caesar, ut quod volabat, obtinere posset, recum principibus delibetata, voce prae coitisper Omnes vicos civitatis, cons. ituta poena, edixit, ne quis concionem A

gustae haberet, nisi a Caesare ad id oradinatus. Cui edicto etiam Euangelici principes obtemperarunt, idque L

therius comprobavit. Sic utrinq; conciones conquieverunt.

Attulit eo tempore pasti vhun At -

389쪽

G DIU M A N I AE. 3 Igustaniae ecclesiae honorarium mulius

ad Caesarem , quod accepit ille quide in coram, sed respondere episcopum Hildes hei mensem jussit , voce satis flebili, gratum quidem sibi esse munus oblatum , sed petere se una cum fratre suo, preces Deo pro se peccatore misero adhibeant, ut luce Spiritus sancti illustiatus in negotio tam arduo id spe- Messiciat, quod Deo inprimis gratum sir, b ecclesiae salutare. Haec Verba tanto animi ardore protulit, ut a '

crymas non teneret Antequam etiam

conventus initium fecit, missam adiit, Sc legatum ponti eium Latine Germaniceque orantem audivit. Tum ad sacrificium praeferente ensem Saxoniae Eleistore, access1t.

In conventu duo ad deIiberanduin proposuit primum de Turcorum impetu propulsando, alterum de religionis dissidio componendo . Cum austem inter principes convenis et tit in primis de religione ageretur, justus est Saxonia Electo dc socii ejus fidei suae oonsellionem eae hibere. Quod factuni est quarto die post , quo Campegius Cardinalis oratione quadam ordine uad consensum in religione S ad heulum Turcis inferendum hortatus eli oblatam confessionem accipere 3 qui-

390쪽

retur audiretur, ab eo petiverunt.

Quod cum eo die fieri minus posset,

sequente, qui eratas Iunii, a meridie, frequente senatu imperii coram Carolo dc Ferdinando, in palatio Caesaris, Germanice per duas integras horas pronunciata est, voce clarari expressa Ie Georgium Pontanum , Saxoniae Electoris Cancellarium Latine ver,dc, Germanice simul Caesari per eundem Cancellarium tradita esta Acceptam

ille mox cunctis pene principibus in orbe Christiano ad judicandum suggessit, nec defuerunt legati, qui eandem in linguam gentis suae conversam ad suos miserunt ut nulla pene aula, nullum regnum, nulla civitas in Europa eslet, ad quem non fama de notitia ejus penetraret. Vere igitur haec ultima tuba Euangelii fuit, cujus vocibus personare Deus orbem Christianum ante extremum diem voluit. De ipsa vero confessione sententiae diversae in senatu imperii dicitae unt. Alii enim disti Vormati ensis executionem urserunt. Alii doctorum&pioru censurae subiiciendam esse conseisionem existimarunt, iudiciumque Caesari Permittendum. Nonnulli con