Respublica et status imperii Romano-Germanici

411쪽

amant, ducePhilippo Palatino principe. t, Duravit obsidio usique ad Idus Octobr.

. eaquo tempore interjecio praedas maxi-laamas ex vicinis locis facit accumuel. lat, multa hominum millia abducit, a matronas Qvirgines nuda projicit, palis pueros assigit. Sed cum navareidab emcere in oppugnatione nihil pos-ctet dissidens S desperans rebus suis, lazugae sese mandabat, amissis circiteri, octoginta millibus hominum, qui par

la in in oppugnatione, partim in fuga

a rigore an edia interierunt. ab Anno Is 32 rediit cum ducentis Hirmatorum millibus, Ungariae op- insidulum Gunsium ter decies opputat navit, defendente illud Nicolao Iuriuato, fortissimo viro. Q tiod cum dedi- Gione tandem cepisset, ducem quenam Coinum cum equitib ad Is o oo it apiendi ac praedandi causia Lincium

isque emisit. Quae res metum Germa- lamiae magnum incussit. Contra eumr:ilucebat exercitum Carolus ex omni a lxermania, Italia, S Hispania compa-

illatum ad ducenta millia peditum, Stii riginta millia fere galeatoium equita iam, Solymannum ad Viennam prae- Niolaturus. At is cognito Caesaris conetallio, per Oricorum montana fugiens tuearaedam ingentem deportavit Metuitta enim

412쪽

38o Is TORI Aenim virtutem ac felicitatem Caroli

vero Carolus nunquam cum eo de. certavit proelio.

Anno Christi 1 L. Monasterium VVestphaliae urbs Euangelium ample,ctitur, cedentibus non abs tandignatione pontificiis. At sequente anno Veniunt eo anabaptist Ioannes Leidenti

Holandus, Bernardus Cnipperdollingus Malii, quibus sese etiam aggregat

Bernardus Rot mannus , qui Euange lium primus in ea urbe praedicarat. Hmagistratum in sese transferunt, Ioan nem Leidensem regem creant, templa evertunt, omnesque a se di 1lentie n. te profligant, Communionem reruta . introducunt, πλυγαμίαν fatuunt, et Sc oppugnatis vicinis urbibus regnumn . novum parant, tum apostolos etia inlisi

ad divulgandam suam doctrinam in

toto terrarum orbe emittere in an inaesta habent. Hanc nefariam sectam noni quidem ex Euangelio natam, sed a Sa. tana ipso excitatam refutant Luther Ud alii pii doctores. Sed furor adeo exardescit, ut non nisi vi possit compesci. Itaque obsidetur urbs ab episcopo , 5 decernuntur ei ab ordinibit Rhenanae provincia auxilia, prius tamen illis literis monentur fanatica furiosi homines, ut a proposito dia.

413쪽

sis ant,4 sese dedant. Quod cum ob -

tineri non posset, noctilrno tempore, ducente quodam perfuga urbs invaditura occupatur, nonnullis qui misericordiam implorant parcitur, factionis vero principes forcipibus candentibus in foro necantur, SI caveis ferreis istalligati de turri summa suspenduntur. Anno in Africam cum eXerinritu trajecit Caesar Causia expeditio- 'inis erat, quod orradinus Barbarossa tirchipirata classis Turcicae praefectus . incursionibus suis mare vexabat, Min ii Africa regnum Tunetanum, ejecto re- ἶe, occuparat. Hujus igitur ferociam zona prestiirus Caesar, legem pulsum lil estituturus, classe ornata in Africam

edi genit, urbem Tunetam cum arce Go-alilota cepit Mulcassem ejed una regemiti alio metanae religioni addictum re- 4 lituit .vectigalem sibi fecit, Gole-rdiu am vero sibi vendicavit, mispani- i. ro praesidio munivit.Deinde anno I. g; at Solymannum ex Vngaria alio avoraret, iterum Algieram Africae urbem dit lippulit, adducia secum exercitu ultra ρ υ2O OO peditum, equitum vero supra b) nille, quem ex Hispanis, Germanis, a. 2 Italis compararat Tertio die poshlii tempestat , saeva Obrutus est, clas-

isque ventorum flatibus continuis

414쪽

382 R I collisi, fractarac submersa. Quae res consilium ejus omne evertit. Itaque adversa omnia prospiciens, cum Deo in primis reconciliationem quaesivit, sacra coena usus, ibidem faceret exercitus, imperavit Coepit quidem confligere cum Mauris aurcis loco acclivi& salebros, sed cum ventorum impetus nihil remitteret, de reditu in Europam cogitavit, malo, inquiens,

unum Christianum servare quam mille Turcos aut Poenos trucidare. Cum itaque partem bonam exercitus amisisset,ac tormenta commeatusque pene omnis interiisi et re infecta, in Hispaniam reversus est. Anno Is s. bellum contra Proteis

stantes, foederis Schmalcaldici socios suscepit, caussa exequendi edicta in religionem Euangelicam duriora, quae Pontificiorum impulsu proposuerat. Hanc enim executionem iam amplius viginti quinq; annis partim bellis impeditus, partim quod speraverat, per congressiis colloquia controversiam de religionis doctrina compositum iri, distulerat. Huic tamen bello non religionis caussam, sed coercendi, cadisiacium redigendi principes Foederatas quasdam civitates cupiditate praetexuit. De qua executione ita Melanchthon

415쪽

Ag. 383 Hanchthon ait: usd Carolus amo it deratione discessit, & bellum Germat ni cum movit, deploremus calamitat, tem hujus ultimae, delirae senectae i. mundi. Urgebant enim fata Germa- a. iam, de quibus toties praedixerat Lu-Gltherus, cum ad Georgium principema Anhaltinum alios dixit Dum ego et Vivo, periculi non multum erit ab ho-ι utibus S bellis . Id enim precibus meisa a Deo me impetraturum esse sat scio.

t. Ubi vero mortuus fuero, Vos preca

limini ipsi. Tunc enim opus erit precio bus Id quod re utique experiemini. t Etsi autem animum jam ante satis p ratum ad id bellum habebat Caesar, not. parum tamen irritabatur , cum indue zonventuRatistonensi,quem hoc ipso t. mno indixerat, Protes antium prin- Aripum pene nemo adesset. Constitu at enim de componenda religionis ει ontroversia, de constituendo impe-h. ali judicio, de repellendo Turca trais tare. Quamobrem omissa alia cura et aani, totus in bellum Germanicum iniat lambebat. Ad quod a pontifice mit- ebantur promissa peditum decem,ia et, ut alii volunt, octo millia, dc quin-

Renti equites. Ex regno autem Neapo Silano sex millia Hispanorum venie- anta Maximilianus item comes Burenius

416쪽

renius adducebat quater mille equites, pedites io ooo Adiutores ejus erant archidux Austriae Maximilianus, Manuel Philibertus Sabaudiae dux Ericus&Philippus Brunsiaicensium duces, Io. annes Albertus Megalopyrgeus, 4Ο- mites nonnulli. Contra Schmalcaldic foederis socii erant, dux Elector Saxonis Ioannes Fridericus, Philippus Landgravius Hassiar, Ernestu si Iohannes Fri-dericus Saxoniae duces, aliique principes, comitest belli duces, Recrodus, Reiffenbergerus C aesarem quoq; juVabant quidam Augustanae confessionis principes, Albertusvi Ioann. marchio. nes, persuasi non religionis, sed rebel. lionis caussa bellum geri. Copiae protea

stantium erant circiter 8oo oo pedites. Ionoo velut alii Volunt, II Oo equi, tes, tormenta centum omnis generia

Promiserat etiam pontifex Caesari ac id bellum, praeter decem millia pedit tum, S quingentos equites in men Ises sex, ducenta millia coronatorum qui jam tuni Venetiis erant depositi I Quinquies praeterea centena milli: florenorum G monasteriis capereCae sar debebat. Dispositis ad hune modum&instrui Elis ad bellum rebus omnibus, Caesa

417쪽

GERMANIAE. 38 sdie Iulii xo. Hi contra bellum ei de- nunciant, Augusti die undecimo Proscriptionis formulam Cesar ad auritium Saxonem mittit, ipse exercitum ducit Ingolstadium , quo etiam cum copiis suis veniunt Protestantes, quo rum castra longissimo spatio retenta

cum videret Carolus, sunt ne isti omnes . Germani,quaerebat Mox, bene est, in- . quit, cito eis deerit consilium& pecu- . nia. vocarat tunc ex urbe Carolus, Apianum mathematicum in castra, ut in machina Astronomica planetarum motus proprios ab eo certius cogno-

sceret. Ibi cum ex hostium castris globi magno agmine emissi circumvolita- . rent, trepidavit Apianus , inclinatoidentidem capite, globos evitare stu- i. dens. Carolus vero absque omni timo-jIris significatione immotus perstitit. Hic levioribus quidem proeliis concuris

i. sum est aliquoties, sed nihil effectumi. memorabile. Et si autem in periculo magno versas batur Caroli exercitus, ob eamq; caus. lam a Ioanne Alberto Megalopyrgentisium duce rogabatur Caesar, ut ne tot equites hostium ictibus objiceret: obti- t. aeri tamen ab eo non potuit, ut cum ii hoste cominus pugnare suos patere

: partim quod imparem se esse ho-

418쪽

3sς R I Astium multitudini cernebat: partIm nefasces sui imperii, qui pendere a fortuna illius diei videbantur, in discrimen adduceret. Itaque conflictibus majoribus omissis foss1s, vallo sua castra munivit, donec copiae majores adve

nirent.

Tandem appetente hyeme de pace quidem actum est, sed ob conditiones duriores ac sare propositas, e infecta discessiim. Redeunt igitur ad sua Protestantes , Carolus vero discedentes lento gradu insequitur. Renunciarat ante susceptum bellum IoarinesFridericus v I I ir imperatori tutelae jus, quam investituram seud Vocant, scripto.Itaque in mandatis deditCςsar Mauritio Saxoni, agnato pro xinao, ut jure gnationis provinciam sibi vendicaret. Idque nisi faceret, mi natus est, se alii potestatem occupandi esse daturum Mauritius vero, quan quam Caesaris mandato parere in ani mo habet, properandum tame minu censet. Interim Ferdinandus rex per Ungaros: Bojemos praesidium, quocinaudetis montibusSeptem-vir collo carat, non procul ab Adorso fundit, Sagrum septem-viralemcςdibus, incen diisque,quantis potest maximis,vastat

Hac repetitia vi ac tempestate perculs

419쪽

territi locorum quorundam muni ' cipes ad Mauritium legatos mittunt. seque in fidem dc clientelam illius con- ferunt, defendi se a calamitate impen dente suppliciter petentes. Hic advocato provincialium cocilio de re cum iis deliberat Maurit ius, ad se confu- gientes in fidem recipit, Ioanni Fri-derico Saxoni indicat, quicquid facturus sit, id Caesaris mandato se facere, atque adeo satius esse a se id fieri, quam . a peregrino, tum facilius etiam, pace aliquando facta, illum recuperare sua poste, si modo impensas in tutelam,dc protectionem factas restituat. Mox in Mymia Quiccaviam, Schnebergam. Alleburgii occupat. Elector Vero Ioan nes Fridericus hanc velut injuriam ul- 'laurus, Lipsiam obsidet in Ianuario, an.

1s47. graViter oppugnat, tormentorum virumultitudine diverberat lata ceratque, Albertum marchione Mauti ritii socium: adiutorem Rochlicii capit, Mysnam in fidem accipit. Caesar Norlinga Nor imbergam, inde gram hi venit in paschate, ubi Mauritius S Au- gustus Saxoniae duces,suas copias cuna illo conjungunt Obviam quoq; it ap- propinquanti Caesari Ioachimus Bran- ὸ: deburgi elector cu oo equitibus, qui-

bus filium suum Ioannem Geoigium

420쪽

38M Apraefecerat. Inde digressus Caesar saxo niς fines attingit Saxo appropinquan te Caesaris adventu, Albim transgressias i pontem sublicium, qui Mysnae est, in tcendit, ne exercitum suum traduceret Caesar possit. Ipse vero Uitebergam tcontendit. In itinere ad Mulbergami prope Albim considet, flumenque rati flvis jungit. Sed appropinquante aes iris adventu injectis flammis eas incen Idit Hispanorum in adversa ripa inse rquentium unus d alter, ut flammas crestinguant, rates servent, Albimi

tranant. Nec multo post invento vado

ad Mulbergam, per quod rusticus qui tidam equos suos duxerat, transeunt. Fugerat jam Saxo cum suis fermetri i

bus milliaribus ad Lochanam sylvam, ubi assecuti eum Hispani adoriuntur,i dispersum milite partim, dentes,par Ltim capientes.Ipse vero Saxo in pugna vulneratus per sinistram maxillam , t quamvis circumfusus undiq; hostibus,

nulli tamen nequeHispanorum, neque :Hunarorum sese dedere vult, nisi Ger emano nobiliTiloni aTroia. Captus no et

statim ad Caesarem, sed ad Albanum

ducem prius ducitur, ubi voce misera tibili, oculis in coelum sublatis,ex animo i Deum compellat, his verbis misereret mei Deus, nos sumus jam hic. Ad Caesarem