Iusti LipsI Admiranda, siue, de magnitudine Romana libri quattuor

221쪽

tione ipse dicit Lollianum, cui inscribit, Consul designotismeoE. Atqui Consul ille fuit sub Constantioonno VrDis - H. id

est, xvII'. circiter imperia eius anno. Item, meminit Solatis deliqui, lib. i . p. ii. Optati Gr Pausiim Consulatu, dia loquitur ut de annis trans actis: qui tamen Consules fuere quadriennio circiter ante Constintini mortem. Istis respondeo, primum de Lolliano Cos. designato: non nouum olim tasse,in plures annos designari,& multi Principum ita sectare. Item,Practationes vltimas olim dc nunc scribi: M librum ipsum ve tumorem esse, ac pluribus annis inter manus vinatum : quod ipse Fi micus tibi dicet. H poteram : sed firmius illud, non censereme eum

dem illum GPianum esse,qui sub Contantio Consul fuit. Filius potius eius,aut gentilis alius: S rite noster,etii designatus, non iniuit, ves morte pneuentus, vel mutatione Principis sui saepe vel alia cauQ. Hoc exidisse altero assumento asseram bi de Optati es Paullini consulatu. Nam ecce verba sunt : Sol medio diei fulgida denegat lumina. quod Optati Postini Consulatu mi de recentioribus loquar futurum, Guathematis rum sagas praedixit intenito. Smc loquitur, ut de re noua dc retenti praeterita quidem , sed non obsoleta. Imo ipsis is annis ultimis Con stantini,llaec sunt seripta: & verba Firmici clare dicunt, quae superCon stantino olim adduxi. Nam quae ibi stat incius laudes, de tyrannis put ps, S plura,palam de ipso scripta: neque negat amicus noster. Sed ille censet paretithesi quadam lia cincludenda,S reliqua sic legeiulat Cis, sunt ius scilicet maximus Diui Constaminis bus, augusta es veneranda memoriae 'incipi, i i adtiberandum orbem a tyrannicis immoderatiori μου -:vs Mead illa verba rumquam belli Forona dece ιιὰ apud Nais genitus. Sic inquam, ut alia omnia de Constantio sint, laudes illa de Conflantino. Sed quis mos aut ratio est, cum de Principe praestiui Mutuo sciabas, sic abire in laudes defuncti,& hunc praeterire Non solet hoc eius aeui adu latio, S vivis magis blandiuntur. Sed quid opus argu bis3 nulla: ea apud cordatum quidem, incent,quin quae sinuuntur de filiis eius, afferant hac omnia Contantino. Verba aperta: Tu Iupiter,tu

adiue,tu So Constantinum maximum Principem, or eius INvim i s's i

derationis,ct Dei sium obsequente iudicio , PERPETUAQra Eis IMPE Ri A decernente, facite etiam nostris posteris, o posterorumpseris, in nita scula imperare. Hoc decretorium est, quocumque uos vertimus:

rae Constantius illeliberos habuit,quibushq .aptes. At reponit virisimusὶ possunt de Galla, aut Iuliano capi, quos Cecires dixit. Non possunt: neque enim liberi eius fuerunt; neque uno tempore habuit, ut conueniat illud, se Caesares: quin Gallo desuncto,adscitus C sar fuit Iulianus.Caesar,inquam, non filius: nec mos iste adoptandi s nisi fallor tunc usitatus. Imo Const. ancius,cum iam Caesarem designasset, in concione publica, pud Ammianum alloquitur, & Fratrem appellat Igitur altera amici nina ct asio: vorum & precationem saltem ii esse

222쪽

ut numina nempe dent tales liberos. Appello ad verba,si huc eunt,it rum Rerumq; legenda. Vocat inuictissimos, vocat Domnossura dccti. ic iam esse,non optari ostendit; perennare, non autem nasci rogat. Ad locum hunc talem, cur non alia aptantur potius, quae volentia tequeI tur: quam ut hum trahamus,non pertrahendum Z Sed opponitur amplius,in manuscriptis duobus exstare, non apud Tharsi ingenitum , sed, apud Nasum. Esto. nec illi codices fortasse optimii & h ipsum quid pro Britannia euincat Nam quod ad Constantium applicari id censet,

ibi genittim, mera coniectura est: neque inquiro,nec ad rem meam facit. Addo magis illud,Iulium cumdem Firmicum, Constantinum iterum nominare,ut uiuum,in ipsa Praefatiotae: Cum tibi totius Orientisgalernacula, Domini atque Imperatoras nostri Consantini Augusti, serena iudiciis tradiissent. Si iam diu obierat, cur non Diuum appellat, Vt in aliis illis verbis Diui Constantini silium , pro amici quidem nostri sensui Nam n sibi,Diui Constants vero putamus emendari. At verba tamen sunt,quae Constantio,viam. Constantino propiora, si verum spectes: ista. Os primo aetatisgra Imper, gubernacula retinens, quaprosteras nactus fuit aesticiis. Nam Coni itinus quomodo a prima aetate, cum non nisi anno trigesimo coeperit imperare at vero Constantius, MIennis admodum, sardesignatus fuit. Respondeo, non hoc velle Firmicum: Q natum Imperatoria stirpe,& imperio iamtunc fatis destinatum. Plane ut Par ristes, ad ipsum Constantinuin ua-uas felicis imm i edias imper, tui natalis haleatur,tam tamen ab illa generis auctore Clam dioin in te Imper, fortuna defendit. Iterumor e Non repentinus aliquo fauoris euentus te principem fecit: Imperium nascendo meruisti. Et tertio: Sacrum istud Palatium non candidatin Impery eddesignum intrasti. T lia plura es: & me auctore in Firmico hic itaquae prostem narin fuero isticiis. Desino, nec serram vitr. ,reciproco: & Dicor ingenue in illo anto ucitate scriptorum aut incuria, aut etiam imperitia, tenebras Mambagines esse,nulla umquam cura satisad certum aut liquidum perducendas. Quid autem sphilosophari lubet) in talibus magnum facimus 'quid mea Minter, ibi an ibi natus sit Constantini Z Virtutes eius, non patriam videamus: & ab illa obscurus, ab his lucem capiat, dccamdem

imitatione aliis donet. Hoc voveo,3 cum modestia scientiam c magis sapientiam,habere. Nam omnia cum viderimus,

berales. quod liberum facit,hoc Sapientiae. sublime,sorte, magnanimum: Vceteratustata, puerilissent. Didici,dis .

223쪽

LI B R I PRIMI.OCe Asio & ingressio sermonis.

Cap. r. Pagis . Communiter Roma & eius Potentia laudata, per elogia pauca veterum. Cas. ii- . a Fines imperij Romani; quando maYimi ; & Prouinciae breuiter adnumeratae. Cap.III. is De Copiis & praesidiis sparsim circa lia mites, itemq; ut ipsa urbe. Cap. iv. pag. 23 De Copiis in mali aut sit nibus; de Classibus umis earunt ille sedibus.' . Cap.v. . De Coloniis & modus seu bisque doduccndi. Cap.vi. 34. Multitudo Romanorum, & ratio ata sciscendi gentes, aut transserendi. Cap.Vii. 37

bus, Decumis, Quintis, Scriptura, Portoriis. Cap. I. , Pag. De Tributis & Capitatione. tliminquisitum in modum vectigalium, Mqii id videatiar reddidisse.Cap. II. FInquisitum item in Capitationis m dum & pensum uniuersorum Tributorum. Cap.li I. SODe AErario militari,& Vigesima, Vigesimaquinta , Centesima ad id cx- i lci adiim. Cap. lial. De Metallis. oc argenti,auri, aliaram que rerumf inis. P V. De urinario vectigali & Chrysargyro. item de Meretricio.Cap. VI. 6 De opibus Byzaimi imperu: N claustilaacfinis Tributoriam. ap.Wii. 61 Pecunia eTriumphis,& aliquot eorum inspecti aestimatique. Cap.Vm. 6sAuro Coronatio, de Coronis di

Impensae in Ludos obiter ostense. Ca

Aupiissi Principis dona. Cap. X III. Alliaum Principum dona. Cap.xl I. I.

Depriuatorum aliquot opibus, & materiae fiuius sinis. Cap.xv.

LIBRI T E R T II. Ad opera Romana transitum, dc pri-mb de ligneis aut temporariis dictum. ap. I. Pag. I a Diuturna opera,&cartit omnium Roma. Ue situ eius, & in primis dei magnitudine indagatum. Cap. I. I Magnitudo buBurdiorum Romae, ocsominum in tota Roma multitudo.Cap. lat. li 3 De aedificiis urbis Romae commun- . . ter.& Iu altitudo. Cap. tiri. i ab Decor &ori intus disciorum.. Excerpta quaedam , & trinab de templo Capitolino exactius dictum.Cap. v.

Item de templo Panthei, Urbis, & Pa-

Iora Romana descripta ; &distinct. Romanum , Ii ilium , Augustum, Transitorium, Vlpium. Cap. vi I. 3'De Balneis Thermisque, & breuiter

Cloacarum mira. Cap. xll. I 6 I

ea inst

224쪽

Triplex ordo in populo ostensus, &quisque in sua parte laudabilis. Ca

E X.

Luxu Romano. Cap. uri. 193 Excusati Romani a prioribus : & primum in Raptu vel Sarilitia, obiter.

Doctrinae studia Romae, & Salaria in Doctores.Cap.x. 2OT Diuturnitas Romani imperij. & in occasione de patria Constantini. Caput xl. 2o' Conclusio, & Laudatio magni Imperi j.CaP.xH. 2I 2I S.

uattuor hos LLj ij de cisagnitudine I 'manu libros, praelo dii scenseo,qiad eruditi sint, in pulchra varietate mirifice a ciunt oblectentque, nec non ad ligustrationem antiquitatum plurimum conserant,nihil interim continentes quod Catholicae fidei aduersitur.

Guillel Fabricius Noviom. ostolicus ae Regius librorum Censor.

fp RIVL

225쪽

ΡRIVILEGIUM CAESAR EUM.

RV DoL pHvs SECvNDVs diuina fauente clementia elactus Ro maliorum Imperator semper Augustus, ac Germaniae, Hungariae, Boliciniae, Dalmatiae, Croatiae, Sclauoniae Rex, Archi dux Austriae, Dux Burgundiae, Stiriae, Carinthiae, Carniolae & Virrem is e, dcc. tames Ticidis,dec. Nostro dc Sacri Imperijsdcli dilecto Ius To LIpsio grataliam nostram Casaream .Postquam inter alia,quq D E V s immortalis ho minibus liberali manu dedit dona, illustria inprimis illa de quas diuinasiant, quae in litteris liberalibusque disciplinis consistunt, quibus scilicet

homines non tantii in ab animalibus ceteris rationis cxpertibus, sed a rudictiam de imperito hominum vulgo ita diibi suuntur tinniniam Di, qui dam splendescere in icrris videantur: rem sane praeclaram sicque dignam illi praestant,qui dili pentem iis ipsis in litteris ac disciplinis operam ponunt, praeclarissimam vcro dc Rcipiab. utilissimam, qui eas ita excolunt, ut alio rum menti docendo, scribendo lumina pra ferant, cosque ex ignorantiae renebris quasi manu nucant. Quos excitare, quos amare atque animam ad dignitatis nostrae munus, ad quod Diuino VoCati Mneficio, concessit que sumus, inprimis pertincre existimamus. Cum itaque ab iis, quorum nobis spectata fides, quique iudicare de Litteris ροssint, acceperimus, ii sigi es te animi ingeniique tui dotes tibi a Iutura insitas a primis tempori bus aetatis tuae ita litterarum ac disciplinarum studiis excoluisse atque ex ornasse, ut oli in iuucnilibus adhuc annis praeclara florescentis minimeque vulgaris cruditionis I, cimina praebueris, dum obscura in antiquis scri ptoribus loca, quae quaedam tanquam lustra erant, illustrasti, Quaeque in iis iniuria temporum deprauata dc corrusta suerunt, restituisti, cum vetusta Latinae antiquitatis rudera in nouam subinde structiiram singulati artificio eleganterconvertisti: ad exquisitam adeo & raram doctrinam, quae in gnam de te apud doctos quosque Viros opinionem excitiarit, peruenis canaque variis abs te libris acti S graui cum iudicio scriptis atque in lucem editis ostendisse, ut in eo quod tam seliciter tractes scriptionis genere pamcos tibi pares hodie repcrirc sit: iam vero matura te aetate Virum, viro

magis magisque digna, de viris doctis grata ac Reipub Vtilia scribere, quatique primis illis Romanis olim auctoribus scripta fuerunt, a mendis pura sare, delectissimos quosque cx Musariam horus, in quibus assidue verse ris, fiores colligere, concinitare, quibus Lectores mirifice recrees, de eo rum mctus ad prudentiam, Probitatemque informes: haudquaquam pra termittere voluimus, quin Reipub. ad quam h abs te ornamenta coii scrutatur, causa, Caesareo te nostro elogio decorandum, dc quamuisper te satis ipse animatus sis, animandum magis patrocinioque nostro cesti dendum pro benigna nost gin te susciteremus Voluntate. Quoniam v ro lucubrationibus atque opetibus tuis in tu in edendis, peculiarem tecti re velle Typographum, acccpimus, Diplomate hoc nostro priuile gioque te dc Ty Paphum tuum aduersus quorumcumque flaudem, qui lucri causa, quod fieri solet, eadem e cudere aut typis imitari sorte velint, munitos cupimus. Ouamobrem pro auctoritate nostra Caesarea decemb.

226쪽

ms, statuimus, vetamusque, ne quis Typographoriam, Bibliopolanim, aut aliorum, qui librariam negotiationem exercent, cos libros, quos tu editurus es, quocunque modo, charactere, aut forma, siue integros, siue ali ruam eorum partem typis imitari, cdcre, cXcudcre, aut venundare intra lacti Romam Imperh, Reginorum , ac Dominiorum nostrorum ha reditariorum fines triginta annis proximis a primo cditionis die computandis, absque tuo tuorumvela redum consensu audeat: Hac autem lege addita, uti tria ut minimum cuiusque libri cxemplaria, quemadmodum moris est, ad Imperialem nostram Canccllariam mittantur. Si quis vero edictium hoc nostium transgrcssi, violare, aut contemnere deprehensius

fuerit, eum non solum eiusmodi libris, tibi, han aedibusue tuis uxilio Magistratus, ubicunq. reperti fuerint, vendicandis, priuati, sed tri inta etiam Marcharum auri puri mulcta , cuius semissis quidem Fisci nostri Procuratori,fraudis vindicialter vero semissis, tibi haeredibusue tuis pendatur, puniri volumus. Mandantcs univcrsis S singulis nostris 3c facti Romanim ij subditis & fidelibus dilectis, tam Ecclesiasticis quam Politicis, cuiuscumque statusAradus aut ordinis extiterint, praesertim vero iis,qui in M stratu constituti, vel suo vel superiorum siuorum loco aut nomine, iuscunt, iustitiamve exercent, ne quemquam hoc Privilegium n0strum impuno violare,spernere aut negligere patiantur:Sed, si quos contumaces compererint, constituta a nobis mulcta, eos puniri de quibuscumque in coerceri curent, ni S ipsimet grauissimam nostram in se conuertere indignationem velint. Id quod hoc Diplomate, manu nostra substripto,& Caesarei nostri sigilli impressione munito, confirmamus. Datum in arce nostra Regia Pragae,die prima mensis Augusti, Anno Domini Millesimo, cringentesimo, Non esimo secundo: Regnorum nostrorum Ro

mani decimo septimo, Hungarici vigcsimo, de Bohemici itidem decimo

septimo. Ru DoLPHVs. ad modulum a Castrea 31'

Iacobus Curtius a seniliena GD. Paruitius. additis girum Casas' incera rubra.

227쪽

svMMA PRIVILEGII REGILPHivi p p v s Dei gratia Hispaniarum, &c. Rex C tholicus , diplomate sito sanxit, nequis, Iusti Lipsij Historiariun in alma Vniuersitate Lovaniensi Professo ris id item Historiographi sui libros quoscunque, a Censetibus legitimis approbatos, praeter ipsius, heredum

eius, voluntatem, intra triginta annos a prima singulorum librorum editione computandos imprimat, aut alibi terrarum impressos, in has inferioris Germaniae ditio nes importet, vcnalesve habeat. Qui secus serit, praeter librorum confiscationem triginta marcharum auri puri illatione mulctabitur. Vti latius patet in litteris, datis

BruXellae x I v. Febr. M. D. X C V II. Signat.

TIbi JOANNES MORE TE, pro amicitia qua mihi

cum Plantino fheu,quondam meo)s Plantinianissa uit , tibi, inquam, permitto, uti hos DE MAGNTuoi NE ROMANA libros quattuor, pistuu excudas ac diuulges. Nequis alibi alius prater te, cupio siue iubeo, ex lege quam magnim Caesars Rex meus dixerunt.

Iustus Lipsius.