Iusti LipsI Admiranda, siue, de magnitudine Romana libri quattuor

191쪽

erant. Quod si in pace talia: per bellum & arma quid iiij, camur fuisse ' & tu tamen illic quoque Abstinentiam eorum laudas. O iuste, o meritot & tua venia, dabo exempla. D L. Sulla in Asia, cum communiter visisti migra ta tum ex gisset, priuatim edixit , ut hospes militi apud sediuertenti cim arare as in diem daret; caenam insuper ipsi, & sodalibus' so. uot vocasset; Centurio autem acciperet in diem quin tuis . arachmas, veste praeterea duplicem Domesticam de muscin.

H Sulla, inquies, homo nequam, & natus ad Disciplimam militarem diuoluendam. Bena est, accipio excusationem: quid ergo L. Paulus qui Macedoniam vicit, inter optimos ciui im 3 Demnatum ei Epirum totam diripere, & in prςdam militibus dare, quia cum Perseo rege scianssent. Quid facit' lx ipsis Liui j verbis, fereturiones in singulu isset si Mittit , qui se Lerent ad praesidia deducenda venisse , ut liberi Epirotae ,sicut M

cedones essent. ienos principes e singulueuocauit ciuitatibus. AE -bus cum aenuntiasset , ut arer m c ingentum inpia licum profera tur; per omnes ciuitates cobortes Amisit, sic ut uno dis in omnes uenirent. Edicta Tribunis senturionibQue erant , quae agerentur. moe omne a ru margentumque colgatum: hora quarta signum M. A. ripiendas urbes datum est militibus : tantaque aeda fuit, ut in equi- tene quadringenti Denarii , peditibus duceni diuiderentur. entum quinquaginta mi ia capitum bumanoru abducta. Muri deinde dirept rum urbium dirutisiunt: e uere vida circa Lxx. Quibus auribus tu candoris, tu abstinentiae mirator, haec audis t Centuriones submittit per speciem liberandi; decem primos euocat, Vt consilio&ducibus spoliet : ocandidum facta mi Milites deinde immittit, diripit, caedit: o clemens abstinensque factum: Sed pulcherrima clausula, tot millia capitiam abducta: nec finis, in miseros muros &iceta saeuitum,&dinii ea iussa. In vicina Graecii , quid Hortensius Praetor patrauit ἐ Legati Abderitae ut xx x in ipsa Romi audiantur, cLiiiij item verbis o Plentes ante riam, quercntraque, vidi m suum ab Hortensio expugnatum a in pnunque esse. f ius in exca seu se, quodHim ' centum misi a d narium , tritici νuinquagivia mira mod um imperaret , t alium petierant, quo de ea re a Hostilium consulem, Eomum, legatos mitterent. Vixdum ad sensi Ams peruenssi, em au Deepidum

192쪽

expugnatum, praetcipes sic ripercissos, sub corons ceteros misse. In ipsa Italia, Locrorum opido Pleminius, Legatus Scipionis Africani, cum milite praefuit. Sed quomodo Z Liuius

iterum dicet :ιu CORPORA, in LIBEROS,m CONIUGES, IN

FANDAE com et Me M. Libidines, & non dicenda habes: iam auaritia linquit: ne sacrorum quidem stoli itione abstinuit. nec Ea modo tempti violata , sed 'Proserpis etiam intum omni aetate thesauri. En religionem de pictatem, quam laudabas. Et quid

ego Consules, Praetores, Legatos, nomino aut conquiroZccce pusillus unus Praesectus equitum, titulo tenus, Scaptius, cum pecuniam deberi sibi a Salaminiis diceret, illi ad Senatum appellarent, eiusque consultum: homo probus & iustus, quinquaginta equites Appio Proconsule impetrat, uria Senatum habri in multos dres, adeo ut interierint nonnulli Hςc Cicero ita narrat, &simul aequabile illud ius inter prouinciales & Romanos ostendit. Quid plura addo Z clau- dat mihi polybius testium agmen . qui scribit Scipionem , pia Carthagine Noua, onmo obuios octi niussisse, nec ut rigi pa corent. Tum addit, sollennem hunc morem Romanis fiuisse: Videntur enim, inquit, terrorisgratia hoc isfacere. Itaque requen- ter videre est, quando Romami riuitates capiunt , non homines modo occidi ,sed etiam canes dbsecari , in aliarum animantium membratrum Ti. Heu, heu clementiam, candorem,probitatem, & Omnia, quae dixi, inter ADMIRANDA

Pariter contra Continentiam; S dei luxu Romano.

luntate tua, aliquid opponam3 Lips. Valde interest scilicet quid velim: tu mihi videris,ut Mithridato aliquis, non libero, . hostiliore de animo,inuchi in Romanos. Avo. Non ita est: sed salsa si dicam,uterque parati erimus,tu res lare, ego resciti. Hoc iam agis, ideo: sed prius & istaec audi. Continentiam uti tur & frugalitatem veterum illorum,sed planὸ veterum,si lauo das:

193쪽

das: Asuccino,& Fabricios,Curio Quinctios recum miror. Sin gius trahis; ut non ego , lectio tua re obseruatio taciter ellent. Quid Z legcs illae Sumptuariς ab antiquo latae,&sub bellum Punicum secundum,iaon ostendunt morbos in capa . te fuisse,cum ad publica haec remedia dccurredum' ipsae c na & lautitiae quae narrantur,non id clamant 3 Rem iniicein Pontificiae illius caenae apud Macrobium , ubi incognita & nobis uaerenda ciborum oenera: reminis re & Sallus ij verborum e Metello Proconsule, in Hispania, Onae, tra 'inianorum,ac

mortalum etiam, morem civirabamuar, exornatu aedibusper aut a crinsignia aenisque a ostentationem bistrionium subricum. Simul croco sparsa humus, in alia in mod- celeberrimi templi. Praeterea, denti in transenna demissum Vinomiae sim dare , cum machinaro strepitu

tonitruum, coronam ei imponebat: tum venienti bur quasiDeo, plicabatur. Toga picta erumq, amiculo erat accumbenti. epule Ne nexquisitissim nequeperomvem modopro clam ed trans maria ex auretania volucrum ferarum, incognita antia, plura genera.

Considera caenaculi apparatu, mantis habitum aut honores, caenae ipsius exotica sercula:quis ganeonum & lurconum, possi et ausit imitari 3 Quis nostrum hodie aura aut seras trans in re, caenae caussa, conquirit' Atqui olim non Metellus soli aliquis, sed iam vulgus lautiorum. Petronius Arbiter: Ingeniosagula est,Sicut cari aequore mersiu

Sobe desertu ad irant milibus aurae. . pulchre & floride, sed an metice & elateὶ non opinor,imo S eo l. ad neca,*ccrille talium quaesitor& censor,auget& attollit. Ninii ψ', smi inquit,ad saeculi sui mores OMNEpersici uim profundum,ac strage animantrum mutrem onerare,nec conchylia ULTIMI.M A RIs ex ignoto Itore eruere. iii deaeque Vos perdant,quorum im curia tam inuidiosi IM PERH FINEstransscendis. Vitru PHA si M. Opi volunt,quod ibiti ampopinaminstruat: nec piget a PARTHis, a qui upor π nondum repetiimus, aues petere. Vides affectum de stomachum viri,&ime tale haec nec in sermone quidem usu pantis.

194쪽

i antis. Quid Latinus Pacatu in Panegyricoὶ Laudat The dosium Principem,quod nihil tunc opitis esset a penum regiam Ogitare remotorum istorumpi em , peregrini aeris volucrem, auexitemporis florem. dc imaginem prioris saeculi: Nam deluati lili ac fluentes, qu losepe tulit publica parum se lautos putabo nisi luxuria vertisset a Iu nisi hibernae poculis r se in a Dissent iisi ius iuge is capacibus suci alern egissent. Horum gulae a Uuου erar orbis nosteri namq; appositas dapes, non sapore edjumptu aestimantes,ictas demum cibis acquiseban quos ExTREM usORIENs, aut situs extra Romanum COLCHus imperium, aut a

simus .gius muria si fient. Ecce vitia dc prodinosum luxum, omnia fastidientem, nisi remota &sumptuosa. Sed inferioris tantum illa aeui Zim3 veta ut tetigi a bello Punico secundo,aut circa: cum ecce Cato Censorius publice questus, Non pus su uam esse urbe in qua pistis pluris quam bos, vaeniret. Attende mi Lipsi. hocne nostro a volat 3 & tamen in luxum inuehimur, nec immerito: at ego tibi dico, pluris quam decem boues ut arsisse unum piscem: piscem pisciculum addo. Multi in quo tunc pretioὶ putantur fuisse, quos Sarbos hodie,aut Regulos marivis vocamuse sed quidquid fuit,pisci ulus,& vix quinque aut lex librarum. O non delicias, sed insaniasi unum ex iis qui

que, si octo,decem mi in I s. reperio emptuiri. Seneca iocose narrat de Tiberio, seueroPrincipe,& luxui nec duce nec faut re. Mutam ingent is formae quare a&tem non pondus a bicio, em alla-zi ς'

rumtu am irritoὶ quattuor pondo in Habrio fuisse aiebant Tiberis Osar missum sibi,cum in mare um d ferri nire is Ist: Amici, inquit, omnia me algunt, nisi istium multam aut opicius emerit , aut P.s Duius. Vitru stem Egi coniectura processit. Licitati sunt: in toctaui, ingente consecutus est intersere gloria cum I S. qui G

De mi gibus emisset pisce quem CUM Nediderat ne Apicius quidem onerudi Notetur hic, tu se,non pretium solum piscis,sed Tibsim mirabilis continentia, qui in tantis opibus nec edere pi scena voluit,nec donum alteri tradere, sed pretium ex eo fecit. quod serdes hodie aliquis fortasse nescio an recto iudiciol intaterpretetur. At in Plinio,, ius celesie consularibus, hoc sceptra- Agus, rem mercatus est octo mi ibus. Atque id qtias suminum pretes Plinius habe cinia tamen in Suetonb Tiberio sit, Prin--. b α cipem

195쪽

1 6 DE MAGNI TV D. ROMANA 'cipem pumgrauiter questum,tres mullis tristinia missibi nummum

et aenisse. Si numeri rem; num est excessisse, &4ingulos ducentis quinquaginta Philippicis stetisse. An falsus aut mendax cr- tui, se oobus vel decem Iam alia si conquiram, vereor non agus soldira , sed vanus esse. Dicam tamen, vel tui iudich e plorandi caussa; & corriges,sicubi ego, aut testes mei, extra fines veri ibunt. De Apicio, quem iam nominaui,res nota est, hominem perditae gulae fuisse: de quo, ut alia sileantur, mors sela iudicabit quam Senecae verbis dicam.lictu inqui nisi memoria sub Tiberio vixi qui scientiam popinae professu in ea vi

cit. cultu exitum nosse, operae retium est. O resa Aram culinum congessi sit,inre alieno oppressu ration μου tunc primum coa ius in stexit. Superfuturum Mi H s. centies computauit, in velut in ultima

ame diis iurus, veneno vitam uiri Gam luxuriam, & quam effusam vitam priuati hominis hanc fitisse putamus, cui centio Hs. id est,iacenta quinqua ista millia Philippaeorum, paupertas&desperatio fuit m O quam multorum improba vota nodie sint, vel quinquagies habere Z Sed hunc omitto, & duos eodem nomine alios , qui in exemplar & nomen transierimi huius viiij: Claudium AEsopum addamus histrionem De eo Plinius: Maxime insignu est in hac memoria,Clo pi,tragici bi trisnu

tina excentu Hs.laxata in qua posuit e cantu aliquo aut sermone humano vocale mi Lusexsingulas coemta nulta ala indu diu v luptate , nisi ut in his imitarionem hominis mamderet. Bene haec postrema fortasser sed an non acrius , imitatione hominem man rei 3 Anthropophagum facere hunc Esbpum vult, qui aves com cret, cum hominem non posset, humanas. AEstimati autem ea unius patinae est, quindecim millium Philippaeorum.

Atque iste etiam fuit calij ad eius filium reserunt qui margo

Osfreber obtus aceto solutas. O scelus,in mare deportandum Lips. Ne nimis, ne nimis: & an me es vis φ nam ne nescias,& ego margaraas,vel potius ina garetulas, arte liqucfactas, v letudinis caussa,soleo sorbere. Nec res magna aut impendio est. A v D. At ego pretiosas aio , & mens eorum est, quis ripsere. Tu autem vel aurum & gemmas seria, ut viva

Ied quod ad illos Planci, de M. Antonij α Cleopatrae spon

sione

196쪽

sone non meministi, cum haec se centies Hs. una caena di retabsutias turam 3 Ille negare, & rem GΔαύν censere: ad sumia 'qua erimum, iudex & scilina captus Munatius Plancus. Res non disia

sertur, scit uenti die illa camam apparat pollucibilem, siquis umquam.& denique ut Cicopatra, & AEgypti regina. Nihil imitari Aesonius, &calculos ad extremum poscere: cum illa ridens' nulli. inquit, sciculum rem coniecerit. & simul ex inposito illata phiala acris aceti plena , unionem quem aure dextra gestabat, singulare naturae opus, detractum in phi iam demisit, eumque,ut natura est, statim liquefactum abso buit: parata & in alterum, quem sinistra gerebat, manum in- hcere, ni prouideo properὸ Munatius, victum Antonium clare pronuntiasset. Quidni victum Z cita sola ea gemma vel centies H s . esset λ siue, ut nostra aestimatio, ducentis quinquagimia missibus Philipparorum. Atque illa igitur arte hoc constcuta est, vel astu: an re ipsὰ & simpliciter Callailla, de quo Sen OZ aesar, quem mihi mutetur Natura eλδsse, et nostenderet

qui cumma vitia ins mafortum possent, centies H s. caeuauis uno Eie. o in hoc omnium adiutus ingenio vix repperi quo mediocrium , uinciarum tributum et na caena feret. Nam si margaretae vel la . pilli absumendi, quid ingenijs magnis aut inuentis opus λ via strata & nota iam erat, per vestigia Cleopatrae. In Suetonio tamen sic lego, de ipso isto Caliguli: commentus sportentosissima

genera ciborum; unguentu cabilis silidisque buubatur pretiosi imas margaretas,aceto liquefactas sorbebat; conuiuis ex auro nes c OL ia ponebat. Quid iam Visellius, ille helluonum omnium L s. altissimus gurgesὶde quo Plinius: Vitellius in principatu suo' d ' is o. cies A s. ita libri veteres atinam, cui sciendaeformae in ca se exae cata erat. Ego mallem sed tu iudica in condi that nam: quia non de ipsa lance, etsi grandi de pretiosa, sed de insto icto eius & obsonio est sermo. Scripsit autem Suetonius: in hac furorum i mera, phasianorum pauonum cerebelga, linguas aenicopteru muraenarum lactes,a Carpathio usque eloqueHse ni per nouarchos ac trire me petitaru eum commisiuisse. Vbi libri

veteres plerique, a Parthia usique non a seo pathio habent: dec siderandum est,ex Senecae & aliorum supta verbis. Etsi ta- mei; fructura videtur haec ad cicuraenarum luctes referre. Ideni b 3 verb

197쪽

milis DE MAGNI et V D. ROMANA

vero Vitellius,non ipse selum prodigus,sed alios impellens

dicebat eadem de ientaculu,prandia, caenas, commissationes, i seo nibu seu ciens, vomitandi con 2etudine. Quod Suetonius cum re tulisset,ita reddit: nec cuiquam minus uidi apparatus , quadring nis missibus nummum constiterunt. Heu illusum vel abusum, in alienis opibusi nam ea scia decem nuria Philip icorum, siue ipse census equester. Super haec nihil reperio, nisi in Latini Pone tico obscule quosdam Principum perstrictos: Vt tacea inquit, infami dilectus riptos in prouincus aucupes , ducta que sub

signis ienatorum cohortes, militasse conuiuers: nonne cognouimus ciniustam retro Principis non praudia se sed fercida, H s. missi aest muta, patrimoniorum equestrium etia tramis Nec satis firmiter scio, luem aut quos tangat: puto Vitellium tamen, si in verbis eius emendes, H s. missi aestimata. Nam de illo mi res, quis cre, datan uno serculo absumptum 3 quod nec Cleopatrae aliquor, aut Caligulae iunctis issent. Immane hoc nimis est: at illud milli planissime conueni cisin Plinii supta nota de una Vitellij patina decies iis . aestituata. Nam millena Hs.&decies, Roma ni fidein sonant. Iam de Heligabalo quid dicam λ de quo Lan pridius: Numq-n minus' centum Hs caena si hoc est argenti libris XXX. hqrando autem ' tribus mi ibus Fis. caenai se omnibus u putatis quae impendit. Γαnas et ero Vite M H Di icisse. Vbi tamen non argenti libro xxx. legi calculus ullus ad mittit, ut paries cum centum Hs. sed potius CCL. quae pura veritas estet. At que ego in isto superomnes stupco. LIps. Quid ita 8 nam Cle patra, imo Caligula superauit. AvD. At enim hoc mihi in gnum &stupendum, quod sumptus isti in Heligabalo cottiadiani, S numquam minus verba Lampridijὶ centu- Hs. caeno t. Esse septuagintaquinque millia Philippvorum in mensem: quidiam conuiuia, qua eiusdem totius summae, in unum diem interposuit Z Ita cnim & Lampridius addidit factum. Sed iam monstra omittimus: aliquid ad communem morem quaerumus, a quo non nimis Philippus, Hortensius,Lucullus,& hi t les,lumina reipublicae, abluerunt. Piscinae &vivaria istorum nota sunt: caenae, ex una hac Lucullian . In fama homo eratris . a. lautitiarum, Adiquὀd esset non gameo prefigator, ut plerique si,u haurieutium, sed erudito luxu. Cepit cupido Cice cum ec

198쪽

Pompeium cognoscendi, sed inopinato, & ut serio discerent quomodo in dies viveret. Inueniunt in foro, salutatat, Caenam indicunt. Scd heus tu, . aiunt, ea lege nequid praemandes. O sumptum sumi in nos, nou plicet. Ille tergiversari primo per simulationem, & ras potius, inquit: cum negarent, Emgo nec hoc licet , inquit , is, uti d cere in quo triclinio caenaturi simus Z Permittunt. Ilse alta voce, Moi, dic in aso in is ci naturum. Mox sequuntur: omnia lauta, splendida, regia, cum stupore duorum conuiuarum . Sed caussam nesciebant scilicet, & totam vina habuerat ad apparatum, VOmnillud opossinis verbum. Nam homo ita disposuerat, Vt caenacula suis nominibus distincta citent; & in quoque tales cibi , & impendia. Eminebat autem illud Apollinis : ataque ita cum Dispensator aut Coquus. audissent id nomen, sciebant statim quid, & quantum, opus esset. Summa enim taxata huic caenaculo, ait Pthitarchus, quinquaginta misitum drachmarum erat: quae sunt quinque millia Philippaeorum . Et si alij tamen in Plutarcho quinque misita , non quinquaginta legunt: atque ita minuunt summam. Quid plura ego adseram Θ unum hoc Sciaccae, ad aeui sui mores aptum :es sumtuosa caena agitiosius, E QV EST REM CENSVM A sumente' tricies tormen Hs. a ticiales caenae sit an si viriscon literunt. Hic unus ictus, Lipsi, te conficit: vulgo censureque Ires insumpti : & ab ipsis sit ut simu viris , tricies ais. Dantum hoc postrcinum est i colligit si ilagintaquinque mi ba Philippaeorum. O stugalitas in uno conuiuio ADMIRANDA l& quis Principum hodie vel in nuptiali paene epulo tam

tum prodigit 3 Silebam Lipsi, M stupebam: nisi quod de Veste

etiam aliouid sit addendum. Sumam a Censere nostro Seneca: Σωquae' boni moris , exstinguimi tutatem pol tura corpo-1ά rirum. MIuliebres munditias antecessimi colores meretricios, matro-N L .nis quidem non induendos , viri sumimus. Tenero in mo i ingressujs pendimusgradum: non ambu reus ,sed in aemus. Exornu sanulis digitos, tuomni articido gemma diffonitur. Ista de viris: quid de iuuenibus 3 Pater illius Senecae: Torpent ecce ingense de So-i corii se iuuentutis, nec tu milius rei honesiae labore et ei latur. 6 Maeans itu obseaena inaessem at temul: O capiatam si gere,,.

199쪽

DE MAGNITUD. ROMANA ad mulFebres Gnglias vocem extenuare, mossitis corporis certare cum feminis, immundissimis se excolere muniri A nostrorum adolescentium1 cimen es i. aequalium mororum, quid ἀω- δε-

ι ingenio tu, satis studioso, in is qui istis vir Hic Em is eneri

que, quod nati sunt , inriti manent , expugnatores alienae pudicitiae, ne gentes suae. Dei fidenas luculenter utramque aetatem, ab utroque scriptore, laudatam l Fortasse de seminis addam, quas scimus cum venia peccare, ubi viri gradum iu uunt 3 Tamen quid Propertius .Piatrona incedis censio induta nepotum. Seneca iterum: Video uniones non singulos sin usis auribus comparatos: iunguntur inter se insupera bini superponuntur. Non satis 1m Aebriis insania viros biecerat, nisi vi NA AC TERNA PATRIMONIA auribi singulas pepem sentcisD. de auribus que

ritur: alius de toto corpore. ut Manilius: Perque caput ducti lupide perco a , manusqMe, . iEt pedibus nimis fulserunt aurea vincla. Pedibus etiam aurum, ut ait,sed & gemmae: ac Plinius scribit, non crepidarum tantum obstragulis ,sed totis se milis addi. Neque Mim inquit gessare iam margareta secalcen acper uniones etiam ambulent, sui se l. Addit pro fastigio lasaniae, Visun Lolliam Paul inum,ne ferso quidem ac denis caeremoniarum aliquo apparatu, sed mediocrium etiam 'ν alium caena nar dis margaretisque operta demo textu fulgentibus, toto capite, crinibus , lliris , auribu colis, manibus, digitisque. quae summam quadringenties Hs. ω ij bant, sa confestim parata mancupationum tabulis probare. O monstral b aruspice, non te vindice Lipsi, dignat Vna mulier,in uno cultu aecies centena misi a Philippiciun habeat ' habuit : &pauca haec setis ad Vestem & cultum. Nam cingi 2 iam aut suspicor, aut vereor: neque sortasse deceat nos iuuencs non dicam tam liber sed tam liberaliter, nec in vos,sed apud vos linqui. At tu si peccaui, puni : quomodo Z contemptu & silentio, quae poena maxima mihi erit.

200쪽

Excuseti Romani a prioribus: u i Saaritim, obiter.

TEvTRvM ego faciam, o mi Auditor . Contemnam velle, vel tuum hoc discendi studium Z nam ita oppositionem nanc interpretor . Vel sileam etiam Z quod non aliud sit, quam caussam non solum perdere, sed prodere: quod esse non potest,nisi aut improbi,aut dissidentis. Atqui non est magnum

noc opus, ne erra: quς tu coaceruasti,unius alteriusque manus impulsu deruam, nec machina aut ariete alio adhibito cadent in nrmi isti muri. Triplex accusatio a te structa, in Probitatem, in Abstinentiam,in Continentiam: & videamus. Fraud lentiquidam aut perfidi fuere; rapaces quidam aut crudelta ; luxuriosi in cibis aliqui aut veste: sed quidam,sed aliqui: dc hcc primaresponsio sit & scutum pro me firmum. Quid pungis aut

invadis gentem totam, ob pauculos a te, tot taculis, alios viti sosq; nominat ξFuistraaon miror: nec id prodigium aut monstrum, ut tu aliquoties dixisti; imo esset, si non fuissent. Anni in hac fame nostra hominum, puram meramque virtutem albquam vis8 soles nobis imperiorum lucere, sine nube, aut toni-tm,aut procella3 nec fu eisla,nec crunt: & Deus in superis illis locis & liquido aethere, serenum hoc habet, & seruat; cetera omnia inseriora,miscentur,& turbant. Galbam aut Lucullum

aliquem in Hispania nominas; Hortensium,aut Pleminium alibi: quid ista sunt, in tot millenis Praesidibus, qui boni & innoxij fuerunt Z Vt si guttas aliquot aceti in magnum vas aquae multa iaciam, non ipsum corrumpam, sed gratiam sortasset inagis ab acore aliquo addam: sic in magnis istis imperij in gis sentitur bonorum bonitas, si pauci interueninat, acidi aut amari. Vis tibi Taciti mei verbis hoc dicam ' Cerialis apud eum rebelles Gallos sic mitigat & componit: aeu δε sterilia